ఆలోకితా లోకదశా దృష్టా దృష్టాన్తదృష్టయః । నూనం సన్త్యక్తమ్ అస్మాకం మనసా చఞ్చలం వపుః
ఈ లోక పరిస్థితులను చూశాం, ఎన్నో ఉదాహరణలు చూశాం; మన చంచలమైన మనసును, శరీరాన్ని నిజంగా వదిలేశాం.
అనారతనిజాలోకే నిత్యం చాపరితాపిని । కల్పాగస్యోపరి సదా వేద్మి కాలకలాగతిమ్
నా స్వంత లోకంలో ఎప్పుడూ నిరంతరంగా, ఎలాంటి బాధ లేకుండా ఉండి, యుగాల కంటే పైగా కాలప్రవాహాన్ని ఎప్పుడూ గమనిస్తూ ఉంటాను.
రత్నగుచ్ఛప్రకాశాఢ్యే బ్రహ్మన్ కల్పలతాగృహే । ప్రాణాపానప్రవాహేణ వేద్మి కాలమ్ అఖణ్డితమ్
ఓ బ్రహ్మన్, రత్నాల గుచ్ఛాలతో ప్రకాశించే కల్పవల్లీ గృహంలో, నా ఊపిరి ప్రవాహం ద్వారా నేను కాలాన్ని ఎప్పుడూ途టిపడకుండా అనుభవిస్తున్నాను.
అవిజ్ఞాతదివారాత్రే ఽప్య్ అస్మిన్న్ ఉచ్చైశ్ శిలోచ్చయే । జానామి నిజయా బుద్ధ్యా లోకకాలక్రమస్థితిమ్
ఈ ఎత్తైన కొండ శిఖరంలో పగలు, రాత్రి తెలియకపోయినా, నా స్వంత బుద్ధితో లోక కాలక్రమాన్ని నేను తెలుసుకుంటున్నాను.
సారాసారపరిచ్ఛేది బోధాద్ విశ్రాన్తిమ్ ఆగతమ్ । నిరస్తచాపలం శాన్తం జాతమ్ ఏవ మునే మనః
ఏది అసలైనది, ఏది అసలుకాని అని వివేచించే జ్ఞానంతో, ఓ మునీశ్వరా, మనస్సు విశ్రాంతిని పొందింది, ప్రశాంతంగా, చంచలతను వదిలేసింది.
సంసారవ్యవహారోత్థైర్ ఆశాపాశైర్ అసన్మయైః । ఉద్గాలైర్ ఇవ భూకాకో న వైవశ్యం వ్రజామ్య్ అహమ్
సంసార సంబంధాల వల్ల కలిగే ఆశల బంధాలు వాస్తవమైనవి కావు. అవి గాలివెగుల్లను లెక్కచేయని గుడ్లగూబలా, నేను ఎలాంటి కలవరానికి లోనవ్వడం లేదు.
పరోపశమధర్మిణ్యా వయమ్ ఆలోకశీతయా । పశ్యన్తో జాగతీం మాయాం ధియా ధైర్యమ్ ఉపాగతాః
మన మనస్సు శాంతికి అలవాటు పడింది. ఆ జ్ఞానపు వెలుగు మన హృదయాన్ని చల్లబరిచింది. అందువల్ల, ఈ లోకమంతా మాయ మాత్రమేనని మనం స్పష్టంగా చూస్తూ, మనస్సులో ధైర్యాన్ని సంపాదించాము.
భీమాస్వ్ అపి మహాబుద్ధే దశాస్వ్ అచలబుద్ధయః । బిభిమో నోపలాకారాస్ సమ్ప్రాప్తాసు యథాక్రమమ్
ఓ మహామతి! ఎంత భయంకరమైన పరిస్థితులు వచ్చినా, మన మనస్సు కదలదు. ఆ స్థితులు ఒక్కొక్కటి వచ్చినా, మనం భయపడము లేదా మన స్వరూపాన్ని మార్చుకోము.
ఇయమ్ ఆరమ్భసుభగా తరలా జాగతీ స్థితిః । భూయో భూయః పరామృష్టా నేహ కిఞ్చన సన్మయమ్
ఈ లోక జీవితం మొదట్లో ఆనందంగా అనిపించినా, అది చాలా చంచలంగా ఉంటుంది. మళ్ళీ మళ్ళీ పరిశీలిస్తే, ఇందులో ఏదీ నిజంగా ఉండదని తెలుస్తుంది.
సర్వాణ్య్ ఏవ ప్రయాన్త్య్ ఏవ సమాయాన్తి చ వా న వా । భగవన్ భూతజాలాని భయమ్ అస్మాకమ్ అత్ర కిమ్
భగవంతుడు! ఈ సృష్టిలోని అన్ని జీవులు వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి, లేదా రావకపోవచ్చు. ఇలాంటి జీవ సమూహంలో మనకు భయపడాల్సిన అవసరం ఏముంది?
భూతజాలతరఙ్గిణ్యా విశన్త్యాః కాలసాగరమ్ । వయం సంసారసరితస్ తటస్థా అప్య్ అనాకులాః
ప్రాణుల నదీ ప్రవాహం కాలసముద్రంలో కలిసిపోతున్నప్పుడు, మేము ఈ సంసారపు తీరంలో నిలబడి ఉన్నా, ఏ విధమైన కలవరమూ లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉంటాము.
నోజ్ఝామో న చ గృహ్ణీమస్ తిష్ఠామో నైవ చ స్థితాః । మృదవో ఽపి భృశం క్రూరా వయమ్ అస్మిన్ ద్రుమే స్థితాః
మేము ఏదీ వదలము, పట్టుకోము, స్థిరంగా నిలబడము కూడా కాదు; మృదువుగా ఉన్నా, ఈ వృక్షంపై ఎంతో దృఢంగా నిలిచి ఉంటాము.
వీతశోకభయాయాసైస్ త్వాదృశైః పురుషోత్తమైః । తుష్టైర్ అనుగృహీతాస్ స్మస్ సంస్థితా విగతజ్వరాః
మీలాంటి మహనీయుల సంతృప్తి వల్ల మేము దుఃఖం, భయం, అలసటల నుంచి విముక్తులమై, సంపూర్ణంగా స్థిరంగా, అన్ని బాధలూ తొలగిపోయినవారమై నిలిచి ఉన్నాము.
నేతశ్ చేతశ్ చ పర్యస్తం లులితం న చ వృత్తిషు । నాపరామృష్టతత్త్వార్థమ్ అస్మాకం భగవన్ మనః
భగవంతుడా, మా మనస్సు ఎక్కడా చెలరేగిపోకుండా, కలత చెందకుండా, వాస్తవ సత్యాన్ని తప్ప మరే విషయంపై కూడా నిలబడదు.
నిర్వికారే గతక్షోభే స్వాత్మన్య్ ఉపశమం గతే । అతరఙ్గాః ప్రపూర్ణాస్ స్మః పర్వణీవ మహాబ్ధయః
మనస్సు ఎలాంటి కలతలు లేకుండా, స్వరూపంలో నిశ్చలంగా ఉండిపోయినప్పుడు, మనం పూర్ణ చంద్రుని వెలుగులో అలలు లేని మహాసముద్రంలా సంపూర్ణంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాము.
భవదాగమనాద్ బ్రహ్మన్న్ ఇదానీం ముదితాశయాః । ఫలితాశేషసఙ్కల్పాః పరమాం పూర్ణతాం గతాః
బ్రహ్మన్, మీరు వచ్చాక మా హృదయాలు ఆనందంతో నిండిపోయాయి. మా కోరికలన్నీ నెరవేరాయి, మేము పరిపూర్ణతను పొందాము.
రసాయనమయీ శీతా పరమానన్దదాయినీ । నానన్దయతి కం నామ సాధుసఙ్గతిచన్ద్రికా
సద్గురువుల సాంగత్యం చందమామ వెలుగులా చల్లగా, పరమానందాన్ని ఇచ్చేది, అమృతస్వరూపంగా ఉంటుంది. అలాంటి సత్సంగం ఎవరికీ ఆనందాన్ని కలిగించదో చెప్పండి.
సత్సఙ్గమానన్దరసః కేనాయమ్ ఉపమీయతే । మన్దరోద్ధూతసర్వామ్బుః క్షీరోదో యేన ఖర్వ్యతే
సత్సంగంలో లభించే ఆనందాన్ని ఎవరితో పోల్చగలం? మందర పర్వతంతో మథించి, అన్నీ నీళ్ళు కలిపిన పాలు సముద్రాన్ని ఎవరూ తరుగలేరుగా, సత్సంగానందాన్ని కూడా ఎవరూ పూర్తిగా వివరించలేరు.
నాతః పరతరం కిఞ్చిన్ మన్యే కుశలమ్ ఆత్మనః । సన్తో యద్ అనుగమ్యన్తే సన్త్యక్తసకలైషణమ్
మనకు నిజంగా మేలయ్యేది, అన్ని కోరికలు వదిలేసిన జ్ఞానుల మార్గాన్ని అనుసరించడం కన్నా మరొకటి లేదు అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఆపాతమాత్రరమ్యేభ్యో భోగేభ్యః కిమ్ అవాప్యతే । సత్సఙ్గచిన్తామణితస్ సర్వం సారమ్ అవాప్యతే
మొదట్లోనే ఆకర్షణీయంగా కనిపించే అనుభవాల వల్ల ఏమి లాభం? మంచి వారి సాంగత్యం అనే కల్పవృక్షం ద్వారా మనకు అవసరమైనది అన్నీ లభిస్తాయి.
స్నిగ్ధగమ్భీరమసృణమధురోదారధీరవాక్ । త్రైలోక్యపద్మకోశే ఽస్మింస్ త్వమ్ ఏకష్ షట్పదాయసే
ఈ మూడు లోకాల కమలంలో, మృదువుగా, లోతుగా, సున్నితంగా, మధురంగా, ఉదారంగా, స్థిరంగా మాట్లాడే నీవే ఒక్కటే తేనెటీగవు.
అధిగతపరమాత్మనో ఽపి మన్యే భవదవలోకనశాన్తదుష్కృతస్య । మమ సఫలమ్ ఇహాద్య జన్మ సాధో సకలభయాపహరో హి సాధుసఙ్గః
పరమాత్మను తెలుసుకున్నవాడికీ, నీ దర్శనం వల్ల నా జన్మ ఈ రోజు ఫలించిందని నేను భావిస్తున్నాను, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! ఎందుకంటే మంచి వారి సాంగత్యం అన్ని భయాలను తొలగిస్తుంది.
యుగక్షోభేషు ఘోరేషు వాత్యాసు విషమాసు చ । సుస్థిరః కల్పవృక్షో ఽయం న కదాచన కమ్పతే
యుగాలు కలకలం అయినా, భయంకరమైన గాలులు వీచినా, ఈ కల్పవృక్షం ఎప్పుడూ అచంచలంగా నిలిచి ఉంటుంది.
అగమ్యో ఽయం సమగ్రాణాం లోకాన్తరవిహారిణామ్ । భూతానాం తేన తిష్ఠామస్ సుఖమ్ అస్మిన్ వనస్పతౌ
ఇతర లోకాలలో సంచరించే అన్ని జీవులకు ఈ వృక్షం అందుబాటులో ఉండదు. అందుకే మేము దీని నీడలో సుఖంగా నివసిస్తున్నాము.
హిరణ్యాక్షో ధరాపీఠం ద్వీపసప్తకవేష్టితమ్ । యదా జహార తరసా నాకమ్పత తదా ద్రుమః
హిరణ్యాక్షుడు ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని బలవంతంగా తీసుకున్నప్పటికీ, అప్పుడూ ఈ వృక్షం కదలలేదు.
యదా దోలాయితవపుర్ బభూవామరపర్వతః । సర్వతో దత్తఝమ్పాద్రిర్ నాకమ్పత తదా ద్రుమః
దేవతల పర్వతం అన్ని వైపులా ఊగిపోయినప్పుడు కూడా, అప్పుడూ ఈ వృక్షం కదలలేదు.
భుజావష్టమ్భవినమన్మేరుర్ నారాయణో యదా । మన్దరం ప్రోద్దధారాద్రిం నాకమ్పత తదా ద్రుమః
నారాయణుడు తన చేతులతో మెరుపర్వతాన్ని ఆప్యాయంగా పట్టుకుని, మందరపర్వతాన్ని పైకి ఎత్తినప్పుడు కూడా, ఆ చెట్టు ذరలలేదు.
ఉన్మూలితాద్రీన్ద్రశిలా యదోత్పాతానిలా వవుః । ఆధూతమేరుతరవస్ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
పర్వతశిఖరాలు పెకిలిపోయి, గాలులు పర్వతాలను పెక్కొట్టి, మెరుపర్వతం గర్జనతో కంపించిందా కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా సురాసురక్షోభస్ఫురచ్చన్ద్రార్కమణ్డలమ్ । ఆసీజ్ జగద్ అతిక్షుబ్ధం తదా నాకమ్పత ద్రుమః
దేవతలు, రాక్షసులు కలహంతో చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్న ఆకాశం కూడా కంపించగా, ప్రపంచం అంతా కలకలమైంది. అయినా ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా క్షీరోదలోలాద్రికన్దరానిలకమ్పితాః । కల్పాభ్రపఙ్క్తయః పేతుస్ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
పాలసముద్రాన్ని మథించే పర్వతపు గుహలలోంచి వచ్చిన గాలులతో, యుగాంతంలో మేఘపంక్తులు కూలిపోతున్నా కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.