దగ్ధోదయాస్తశైలేన్ద్రవనవ్యూహై రవేః కరైః । చిరమ్ అత్యన్తమ్ ఆసన్నైః కథం తాత న ఖిద్యసే
తండ్రి గారూ, ఎండ రశ్ములు కొండల శిఖరాలు, అరణ్యాలు చాలా కాలంగా దగ్గరగా ఉండి కాల్చుతున్నా, మీరు ఏమాత్రం బాధపడకపోవడం ఎలా?
ఇన్దోర్ అథ కరైశ్ శీతైః పాషాణీకృతవారిభిః । ఆసన్నతరతాం యాతైః కచ్చిత్ తాత న ఖిద్యసే
తండ్రి గారూ, చంద్రుని చల్లని కిరణాలు నీటిని రాళ్లలా మార్చి మరింత దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు కూడా మీకు అసౌకర్యం కలగడం లేదా?
అజస్రమ్ ఇహ విశ్రాన్తైః కల్పజీమూతమణ్డలైః । పరశుచ్ఛేద్యనీహారైః కథం తాత న ఖిద్యసే
తండ్రి గారూ, యుగముల మేఘాలు ఎప్పటికీ ఆగిపోయి, వాటి వర్షాన్ని కత్తులతో కోసిపారేసినా, మీరు బాధపడకపోవడం ఎలా?
విషమైర్ జాగతైః క్షోభైర్ ఉచ్చైస్తరపదస్థితః । కథం న క్షోభమ్ ఆయాతి కల్పవృక్షో ఽయమ్ ఉన్నతః
ఈ ఎత్తైన కల్పవృక్షం, ఎన్ని కఠినమైన కలకలాలు, కలతలు వచ్చినా, ఎత్తైన స్థితిలో నిలబడి, ఏ విధంగా కలత చెందదు?
నిరాలమ్బాస్పదా బ్రహ్మన్ సర్వలోకావధీరితా । తుచ్ఛేయం సర్వభూతానాం మధ్యే విహగజీవికా
ఓ బ్రహ్మన్, ఈ పక్షి జీవితం అన్ని జీవుల మధ్య ఎంతో చిన్నది, ఎక్కడా ఆధారం లేకుండా, అన్ని లోకాలు పట్టించుకోకుండా, అప్రాముఖ్యంగా ఉంది.
యద్ ఈదృశేషు దూరేషు నిర్జనేషు వనేషు చ । కల్పితాస్యాస్ స్థితిర్ ధాత్రా శూన్యే వా వ్యోమధన్వని
సృష్టికర్త ఈ జీవికి ఇంత దూరమైన, ఒంటరి అడవుల్లోనో, లేక ఖాళీ ఆకాశంలోనో ఉండే స్థితిని ఊహించినప్పుడు, దాని స్థానం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
కథమ్ అస్యాం ప్రభో జాతౌ జాతస్య కిల జీవతః । ఆశాపాశనిబద్ధస్య విహగస్య విశోకతా
ప్రభూ, ఈ స్థితిలో పుట్టిన తర్వాత, ఆశల బంధనంలో ఉన్న ఈ పక్షి ఎలా దుఃఖం లేకుండా జీవించగలుగుతుంది?
వయం తు భగవన్ నిత్యం స్వాత్మసన్తోషసంయుతాః । న కదాచన నీరూపైర్ ముహ్యామో జాగతైర్ భ్రమైః
కానీ భగవన్, మేము ఎప్పుడూ మన అంతరాత్మలో సంతృప్తితో ఉంటాం; ప్రపంచపు వ్యర్థమైన సంచారాల వల్ల ఎప్పుడూ మాయలో పడిపోవడం లేదు.
స్వభావమాత్రసన్తుష్టాః కష్టైర్ ముక్తా విచేష్టితైః । క్షిపామః కేవలం కాలమ్ అస్మిన్ బ్రహ్మన్ నిజాలయే
మన సహజమైన జీవనంతో సంతుష్టిగా, కష్టమైన ప్రయత్నాల నుంచి విముక్తులమై, బ్రహ్మన్, ఈ మన స్వంత ఇంట్లో కాలాన్ని నడిపించుకుంటూ ఉండిపోతున్నాం.
న జీవితాన్ న మరణాత్ కుర్మో దేహస్య రోధనమ్ । యథా స్థితేన తిష్ఠామస్ తథైవాస్తఙ్గతేహితాః
మన శరీరానికి జీవితం కావాలన్నా, మరణం రావద్దన్నా పట్టుబట్టము; అది ఎలా ఉందో అలాగే ఉండిపోతూ, దాని లయాభివృద్ధుల పట్ల నిర్లక్ష్యంగా ఉంటాం.
ఆలోకితా లోకదశా దృష్టా దృష్టాన్తదృష్టయః । నూనం సన్త్యక్తమ్ అస్మాకం మనసా చఞ్చలం వపుః
ఈ లోక పరిస్థితులను చూశాం, ఎన్నో ఉదాహరణలు చూశాం; మన చంచలమైన మనసును, శరీరాన్ని నిజంగా వదిలేశాం.
అనారతనిజాలోకే నిత్యం చాపరితాపిని । కల్పాగస్యోపరి సదా వేద్మి కాలకలాగతిమ్
నా స్వంత లోకంలో ఎప్పుడూ నిరంతరంగా, ఎలాంటి బాధ లేకుండా ఉండి, యుగాల కంటే పైగా కాలప్రవాహాన్ని ఎప్పుడూ గమనిస్తూ ఉంటాను.
రత్నగుచ్ఛప్రకాశాఢ్యే బ్రహ్మన్ కల్పలతాగృహే । ప్రాణాపానప్రవాహేణ వేద్మి కాలమ్ అఖణ్డితమ్
ఓ బ్రహ్మన్, రత్నాల గుచ్ఛాలతో ప్రకాశించే కల్పవల్లీ గృహంలో, నా ఊపిరి ప్రవాహం ద్వారా నేను కాలాన్ని ఎప్పుడూ途టిపడకుండా అనుభవిస్తున్నాను.
అవిజ్ఞాతదివారాత్రే ఽప్య్ అస్మిన్న్ ఉచ్చైశ్ శిలోచ్చయే । జానామి నిజయా బుద్ధ్యా లోకకాలక్రమస్థితిమ్
ఈ ఎత్తైన కొండ శిఖరంలో పగలు, రాత్రి తెలియకపోయినా, నా స్వంత బుద్ధితో లోక కాలక్రమాన్ని నేను తెలుసుకుంటున్నాను.
సారాసారపరిచ్ఛేది బోధాద్ విశ్రాన్తిమ్ ఆగతమ్ । నిరస్తచాపలం శాన్తం జాతమ్ ఏవ మునే మనః
ఏది అసలైనది, ఏది అసలుకాని అని వివేచించే జ్ఞానంతో, ఓ మునీశ్వరా, మనస్సు విశ్రాంతిని పొందింది, ప్రశాంతంగా, చంచలతను వదిలేసింది.
సంసారవ్యవహారోత్థైర్ ఆశాపాశైర్ అసన్మయైః । ఉద్గాలైర్ ఇవ భూకాకో న వైవశ్యం వ్రజామ్య్ అహమ్
సంసార సంబంధాల వల్ల కలిగే ఆశల బంధాలు వాస్తవమైనవి కావు. అవి గాలివెగుల్లను లెక్కచేయని గుడ్లగూబలా, నేను ఎలాంటి కలవరానికి లోనవ్వడం లేదు.
పరోపశమధర్మిణ్యా వయమ్ ఆలోకశీతయా । పశ్యన్తో జాగతీం మాయాం ధియా ధైర్యమ్ ఉపాగతాః
మన మనస్సు శాంతికి అలవాటు పడింది. ఆ జ్ఞానపు వెలుగు మన హృదయాన్ని చల్లబరిచింది. అందువల్ల, ఈ లోకమంతా మాయ మాత్రమేనని మనం స్పష్టంగా చూస్తూ, మనస్సులో ధైర్యాన్ని సంపాదించాము.
భీమాస్వ్ అపి మహాబుద్ధే దశాస్వ్ అచలబుద్ధయః । బిభిమో నోపలాకారాస్ సమ్ప్రాప్తాసు యథాక్రమమ్
ఓ మహామతి! ఎంత భయంకరమైన పరిస్థితులు వచ్చినా, మన మనస్సు కదలదు. ఆ స్థితులు ఒక్కొక్కటి వచ్చినా, మనం భయపడము లేదా మన స్వరూపాన్ని మార్చుకోము.
ఇయమ్ ఆరమ్భసుభగా తరలా జాగతీ స్థితిః । భూయో భూయః పరామృష్టా నేహ కిఞ్చన సన్మయమ్
ఈ లోక జీవితం మొదట్లో ఆనందంగా అనిపించినా, అది చాలా చంచలంగా ఉంటుంది. మళ్ళీ మళ్ళీ పరిశీలిస్తే, ఇందులో ఏదీ నిజంగా ఉండదని తెలుస్తుంది.
సర్వాణ్య్ ఏవ ప్రయాన్త్య్ ఏవ సమాయాన్తి చ వా న వా । భగవన్ భూతజాలాని భయమ్ అస్మాకమ్ అత్ర కిమ్
భగవంతుడు! ఈ సృష్టిలోని అన్ని జీవులు వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి, లేదా రావకపోవచ్చు. ఇలాంటి జీవ సమూహంలో మనకు భయపడాల్సిన అవసరం ఏముంది?
భూతజాలతరఙ్గిణ్యా విశన్త్యాః కాలసాగరమ్ । వయం సంసారసరితస్ తటస్థా అప్య్ అనాకులాః
ప్రాణుల నదీ ప్రవాహం కాలసముద్రంలో కలిసిపోతున్నప్పుడు, మేము ఈ సంసారపు తీరంలో నిలబడి ఉన్నా, ఏ విధమైన కలవరమూ లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉంటాము.
నోజ్ఝామో న చ గృహ్ణీమస్ తిష్ఠామో నైవ చ స్థితాః । మృదవో ఽపి భృశం క్రూరా వయమ్ అస్మిన్ ద్రుమే స్థితాః
మేము ఏదీ వదలము, పట్టుకోము, స్థిరంగా నిలబడము కూడా కాదు; మృదువుగా ఉన్నా, ఈ వృక్షంపై ఎంతో దృఢంగా నిలిచి ఉంటాము.
వీతశోకభయాయాసైస్ త్వాదృశైః పురుషోత్తమైః । తుష్టైర్ అనుగృహీతాస్ స్మస్ సంస్థితా విగతజ్వరాః
మీలాంటి మహనీయుల సంతృప్తి వల్ల మేము దుఃఖం, భయం, అలసటల నుంచి విముక్తులమై, సంపూర్ణంగా స్థిరంగా, అన్ని బాధలూ తొలగిపోయినవారమై నిలిచి ఉన్నాము.
నేతశ్ చేతశ్ చ పర్యస్తం లులితం న చ వృత్తిషు । నాపరామృష్టతత్త్వార్థమ్ అస్మాకం భగవన్ మనః
భగవంతుడా, మా మనస్సు ఎక్కడా చెలరేగిపోకుండా, కలత చెందకుండా, వాస్తవ సత్యాన్ని తప్ప మరే విషయంపై కూడా నిలబడదు.
నిర్వికారే గతక్షోభే స్వాత్మన్య్ ఉపశమం గతే । అతరఙ్గాః ప్రపూర్ణాస్ స్మః పర్వణీవ మహాబ్ధయః
మనస్సు ఎలాంటి కలతలు లేకుండా, స్వరూపంలో నిశ్చలంగా ఉండిపోయినప్పుడు, మనం పూర్ణ చంద్రుని వెలుగులో అలలు లేని మహాసముద్రంలా సంపూర్ణంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాము.
భవదాగమనాద్ బ్రహ్మన్న్ ఇదానీం ముదితాశయాః । ఫలితాశేషసఙ్కల్పాః పరమాం పూర్ణతాం గతాః
బ్రహ్మన్, మీరు వచ్చాక మా హృదయాలు ఆనందంతో నిండిపోయాయి. మా కోరికలన్నీ నెరవేరాయి, మేము పరిపూర్ణతను పొందాము.
రసాయనమయీ శీతా పరమానన్దదాయినీ । నానన్దయతి కం నామ సాధుసఙ్గతిచన్ద్రికా
సద్గురువుల సాంగత్యం చందమామ వెలుగులా చల్లగా, పరమానందాన్ని ఇచ్చేది, అమృతస్వరూపంగా ఉంటుంది. అలాంటి సత్సంగం ఎవరికీ ఆనందాన్ని కలిగించదో చెప్పండి.
సత్సఙ్గమానన్దరసః కేనాయమ్ ఉపమీయతే । మన్దరోద్ధూతసర్వామ్బుః క్షీరోదో యేన ఖర్వ్యతే
సత్సంగంలో లభించే ఆనందాన్ని ఎవరితో పోల్చగలం? మందర పర్వతంతో మథించి, అన్నీ నీళ్ళు కలిపిన పాలు సముద్రాన్ని ఎవరూ తరుగలేరుగా, సత్సంగానందాన్ని కూడా ఎవరూ పూర్తిగా వివరించలేరు.
నాతః పరతరం కిఞ్చిన్ మన్యే కుశలమ్ ఆత్మనః । సన్తో యద్ అనుగమ్యన్తే సన్త్యక్తసకలైషణమ్
మనకు నిజంగా మేలయ్యేది, అన్ని కోరికలు వదిలేసిన జ్ఞానుల మార్గాన్ని అనుసరించడం కన్నా మరొకటి లేదు అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఆపాతమాత్రరమ్యేభ్యో భోగేభ్యః కిమ్ అవాప్యతే । సత్సఙ్గచిన్తామణితస్ సర్వం సారమ్ అవాప్యతే
మొదట్లోనే ఆకర్షణీయంగా కనిపించే అనుభవాల వల్ల ఏమి లాభం? మంచి వారి సాంగత్యం అనే కల్పవృక్షం ద్వారా మనకు అవసరమైనది అన్నీ లభిస్తాయి.