తద్ ఏతద్ వృత్తమ్ అభ్యాసాద్ వర్తమానేన వర్ణితమ్ । మయా మునీన్ద్ర బోధాయ ప్రాగ్జగత్సామ్యదర్శినా
ఈ కథను, మునిపుంగవా, గత లోకాల్లో సమానతను చూచినవాడిగా, నేను పదే పదే జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, నీకు అర్థమయ్యేలా ఇప్పుడే వివరించాను.
అద్య మే ఫలితం పుణ్యైశ్ చిరకాలోపబృంహితైః । నిర్విఘ్నమ్ ఏవం పశ్యామి యద్ భవన్తం మునే తతః
ఈ రోజు, ఎన్నో కాలాలుగా కూడిన పుణ్యఫలంతో, నా కోరిక నెరవేరింది. అందువల్ల, మునీశ్వరా, ఎలాంటి అడ్డంకి లేకుండా నిన్ను దర్శించగలిగాను.
ఇదం నీడమ్ ఇమాశ్ శాఖా అయం చాహమ్ అయం ద్రుమః । అద్య పావనతాం ప్రాప్తాన్య్ ఏతాని తవ దర్శనాత్
ఇది గూడు, ఇవే కొమ్మలు, నేను కూడా ఇక్కడ ఉన్నాను, ఇది చెట్టు. నిన్ను దర్శించటం వల్ల ఇవన్నీ ఈ రోజు పవిత్రతను పొందాయి.
ఇదమ్ అర్ఘ్యమ్ ఇదం పాద్యం గృహీత్వా విభవార్పితమ్ । నూనం పావనతాం నీత్వా శేషేణాదిశ మాం మునే
ఇక్కడ నీకు అర్ఘ్యం, ఇది పాద్యం, ఇవన్నీ భక్తితో సమర్పించాను. ఇవి పవిత్రమైన తర్వాత, మునివరా, దయచేసి నాకు మిగతా విషయాలు చెప్పు.
ఇత్య్ ఉక్త్వార్ఘ్యం చ పాద్యం చ భూయో దత్తవతి స్వయమ్ । భుసుణ్డవిహగే తస్మిన్న్ ఇదం రామాహమ్ ఉక్తవాన్
ఇలా చెప్పి, నేను స్వయంగా మళ్ళీ అర్ఘ్యాన్ని, పాద్యాన్ని సమర్పించాను. అప్పుడు నేను రాముడిగా ఆ పక్షి భుసుండికి ఇలా అన్నాను.
భ్రాతరస్ తే విహఙ్గేశ తాదృక్సత్త్వా మహాధియః । ఇహ కస్మాన్ న దృశ్యన్తే త్వమ్ ఏవైకో హి దృశ్యసే
పక్షిరాజా, నీకు ఉన్న అన్నదమ్ములు అంతా గొప్ప జ్ఞానులు, మంచి స్వభావం ఉన్న వారు. ఇక్కడ వారు ఎందుకు కనిపించడంలేదు? నీవే ఒక్కడే ఎందుకు కనిపిస్తున్నావు?
తిష్ఠతామ్ ఇహ నః కాలో మహాన్ అతిగతో మునే । యుగానాం పఙ్క్తయః క్షీణా దివసానామ్ ఇవానఘ
మహర్షీ, ఇక్కడ మనకు ఎంతో కాలం గడిచిపోయింది. యుగాల వరుసలు కూడా, పాపం లేని వారికీ రోజులు పోయినట్లే, పూర్తిగా ముగిసిపోయాయి.
ఏతావతా చ కాలేన సర్వ ఏవ మమానుజాః । తనూస్ తృణమ్ ఇవ త్యక్త్వా శివే పరిణతాః పరే
ఈ అంతటి కాలంలో, నా అన్నదమ్ములు అందరూ తమ శరీరాలను గడ్డి చీపురుల్లా వదిలేసి, పరమ శుభమైన స్థితిని పొందారు.
దీర్ఘాయుషో మహాన్తో ఽపి సన్తో ఽపి బలినో ఽపి చ । సర్వ ఏవ నిగీర్యన్తే కాలేనాకలితాత్మనా
ఎంతకాలం జీవించే వారు అయినా, గొప్పవారు అయినా, మంచి వారు అయినా, బలవంతులు అయినా, వారందరినీ ఆ కాలమనే స్వరూపం తెలియని శక్తి మింగేస్తుంది.
స్కన్ధరూఢార్కశశిషు వహత్స్వ్ అవిరతం జవాత్ । వాతస్కన్ధాతివాతేషు కచ్చిత్ తాత న ఖిద్యసే
తండ్రీ, ఆకాశపు భుజాలపై సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎప్పుడూ వేగంగా గాలుల చేత తిప్పబడుతుంటే, నీకు అలసట రాదు కదా?
దగ్ధోదయాస్తశైలేన్ద్రవనవ్యూహై రవేః కరైః । చిరమ్ అత్యన్తమ్ ఆసన్నైః కథం తాత న ఖిద్యసే
తండ్రి గారూ, ఎండ రశ్ములు కొండల శిఖరాలు, అరణ్యాలు చాలా కాలంగా దగ్గరగా ఉండి కాల్చుతున్నా, మీరు ఏమాత్రం బాధపడకపోవడం ఎలా?
ఇన్దోర్ అథ కరైశ్ శీతైః పాషాణీకృతవారిభిః । ఆసన్నతరతాం యాతైః కచ్చిత్ తాత న ఖిద్యసే
తండ్రి గారూ, చంద్రుని చల్లని కిరణాలు నీటిని రాళ్లలా మార్చి మరింత దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు కూడా మీకు అసౌకర్యం కలగడం లేదా?
అజస్రమ్ ఇహ విశ్రాన్తైః కల్పజీమూతమణ్డలైః । పరశుచ్ఛేద్యనీహారైః కథం తాత న ఖిద్యసే
తండ్రి గారూ, యుగముల మేఘాలు ఎప్పటికీ ఆగిపోయి, వాటి వర్షాన్ని కత్తులతో కోసిపారేసినా, మీరు బాధపడకపోవడం ఎలా?
విషమైర్ జాగతైః క్షోభైర్ ఉచ్చైస్తరపదస్థితః । కథం న క్షోభమ్ ఆయాతి కల్పవృక్షో ఽయమ్ ఉన్నతః
ఈ ఎత్తైన కల్పవృక్షం, ఎన్ని కఠినమైన కలకలాలు, కలతలు వచ్చినా, ఎత్తైన స్థితిలో నిలబడి, ఏ విధంగా కలత చెందదు?
నిరాలమ్బాస్పదా బ్రహ్మన్ సర్వలోకావధీరితా । తుచ్ఛేయం సర్వభూతానాం మధ్యే విహగజీవికా
ఓ బ్రహ్మన్, ఈ పక్షి జీవితం అన్ని జీవుల మధ్య ఎంతో చిన్నది, ఎక్కడా ఆధారం లేకుండా, అన్ని లోకాలు పట్టించుకోకుండా, అప్రాముఖ్యంగా ఉంది.
యద్ ఈదృశేషు దూరేషు నిర్జనేషు వనేషు చ । కల్పితాస్యాస్ స్థితిర్ ధాత్రా శూన్యే వా వ్యోమధన్వని
సృష్టికర్త ఈ జీవికి ఇంత దూరమైన, ఒంటరి అడవుల్లోనో, లేక ఖాళీ ఆకాశంలోనో ఉండే స్థితిని ఊహించినప్పుడు, దాని స్థానం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
కథమ్ అస్యాం ప్రభో జాతౌ జాతస్య కిల జీవతః । ఆశాపాశనిబద్ధస్య విహగస్య విశోకతా
ప్రభూ, ఈ స్థితిలో పుట్టిన తర్వాత, ఆశల బంధనంలో ఉన్న ఈ పక్షి ఎలా దుఃఖం లేకుండా జీవించగలుగుతుంది?
వయం తు భగవన్ నిత్యం స్వాత్మసన్తోషసంయుతాః । న కదాచన నీరూపైర్ ముహ్యామో జాగతైర్ భ్రమైః
కానీ భగవన్, మేము ఎప్పుడూ మన అంతరాత్మలో సంతృప్తితో ఉంటాం; ప్రపంచపు వ్యర్థమైన సంచారాల వల్ల ఎప్పుడూ మాయలో పడిపోవడం లేదు.
స్వభావమాత్రసన్తుష్టాః కష్టైర్ ముక్తా విచేష్టితైః । క్షిపామః కేవలం కాలమ్ అస్మిన్ బ్రహ్మన్ నిజాలయే
మన సహజమైన జీవనంతో సంతుష్టిగా, కష్టమైన ప్రయత్నాల నుంచి విముక్తులమై, బ్రహ్మన్, ఈ మన స్వంత ఇంట్లో కాలాన్ని నడిపించుకుంటూ ఉండిపోతున్నాం.
న జీవితాన్ న మరణాత్ కుర్మో దేహస్య రోధనమ్ । యథా స్థితేన తిష్ఠామస్ తథైవాస్తఙ్గతేహితాః
మన శరీరానికి జీవితం కావాలన్నా, మరణం రావద్దన్నా పట్టుబట్టము; అది ఎలా ఉందో అలాగే ఉండిపోతూ, దాని లయాభివృద్ధుల పట్ల నిర్లక్ష్యంగా ఉంటాం.
ఆలోకితా లోకదశా దృష్టా దృష్టాన్తదృష్టయః । నూనం సన్త్యక్తమ్ అస్మాకం మనసా చఞ్చలం వపుః
ఈ లోక పరిస్థితులను చూశాం, ఎన్నో ఉదాహరణలు చూశాం; మన చంచలమైన మనసును, శరీరాన్ని నిజంగా వదిలేశాం.
అనారతనిజాలోకే నిత్యం చాపరితాపిని । కల్పాగస్యోపరి సదా వేద్మి కాలకలాగతిమ్
నా స్వంత లోకంలో ఎప్పుడూ నిరంతరంగా, ఎలాంటి బాధ లేకుండా ఉండి, యుగాల కంటే పైగా కాలప్రవాహాన్ని ఎప్పుడూ గమనిస్తూ ఉంటాను.
రత్నగుచ్ఛప్రకాశాఢ్యే బ్రహ్మన్ కల్పలతాగృహే । ప్రాణాపానప్రవాహేణ వేద్మి కాలమ్ అఖణ్డితమ్
ఓ బ్రహ్మన్, రత్నాల గుచ్ఛాలతో ప్రకాశించే కల్పవల్లీ గృహంలో, నా ఊపిరి ప్రవాహం ద్వారా నేను కాలాన్ని ఎప్పుడూ途టిపడకుండా అనుభవిస్తున్నాను.
అవిజ్ఞాతదివారాత్రే ఽప్య్ అస్మిన్న్ ఉచ్చైశ్ శిలోచ్చయే । జానామి నిజయా బుద్ధ్యా లోకకాలక్రమస్థితిమ్
ఈ ఎత్తైన కొండ శిఖరంలో పగలు, రాత్రి తెలియకపోయినా, నా స్వంత బుద్ధితో లోక కాలక్రమాన్ని నేను తెలుసుకుంటున్నాను.
సారాసారపరిచ్ఛేది బోధాద్ విశ్రాన్తిమ్ ఆగతమ్ । నిరస్తచాపలం శాన్తం జాతమ్ ఏవ మునే మనః
ఏది అసలైనది, ఏది అసలుకాని అని వివేచించే జ్ఞానంతో, ఓ మునీశ్వరా, మనస్సు విశ్రాంతిని పొందింది, ప్రశాంతంగా, చంచలతను వదిలేసింది.
సంసారవ్యవహారోత్థైర్ ఆశాపాశైర్ అసన్మయైః । ఉద్గాలైర్ ఇవ భూకాకో న వైవశ్యం వ్రజామ్య్ అహమ్
సంసార సంబంధాల వల్ల కలిగే ఆశల బంధాలు వాస్తవమైనవి కావు. అవి గాలివెగుల్లను లెక్కచేయని గుడ్లగూబలా, నేను ఎలాంటి కలవరానికి లోనవ్వడం లేదు.
పరోపశమధర్మిణ్యా వయమ్ ఆలోకశీతయా । పశ్యన్తో జాగతీం మాయాం ధియా ధైర్యమ్ ఉపాగతాః
మన మనస్సు శాంతికి అలవాటు పడింది. ఆ జ్ఞానపు వెలుగు మన హృదయాన్ని చల్లబరిచింది. అందువల్ల, ఈ లోకమంతా మాయ మాత్రమేనని మనం స్పష్టంగా చూస్తూ, మనస్సులో ధైర్యాన్ని సంపాదించాము.
భీమాస్వ్ అపి మహాబుద్ధే దశాస్వ్ అచలబుద్ధయః । బిభిమో నోపలాకారాస్ సమ్ప్రాప్తాసు యథాక్రమమ్
ఓ మహామతి! ఎంత భయంకరమైన పరిస్థితులు వచ్చినా, మన మనస్సు కదలదు. ఆ స్థితులు ఒక్కొక్కటి వచ్చినా, మనం భయపడము లేదా మన స్వరూపాన్ని మార్చుకోము.
ఇయమ్ ఆరమ్భసుభగా తరలా జాగతీ స్థితిః । భూయో భూయః పరామృష్టా నేహ కిఞ్చన సన్మయమ్
ఈ లోక జీవితం మొదట్లో ఆనందంగా అనిపించినా, అది చాలా చంచలంగా ఉంటుంది. మళ్ళీ మళ్ళీ పరిశీలిస్తే, ఇందులో ఏదీ నిజంగా ఉండదని తెలుస్తుంది.
సర్వాణ్య్ ఏవ ప్రయాన్త్య్ ఏవ సమాయాన్తి చ వా న వా । భగవన్ భూతజాలాని భయమ్ అస్మాకమ్ అత్ర కిమ్
భగవంతుడు! ఈ సృష్టిలోని అన్ని జీవులు వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి, లేదా రావకపోవచ్చు. ఇలాంటి జీవ సమూహంలో మనకు భయపడాల్సిన అవసరం ఏముంది?