ఆసామ్ అనుగతాస్ త్వ్ అన్యా దేవ్యః ఖేచర్య ఉత్తమాః । దేవకిన్నరగన్ధర్వపురుషాసురసమ్భవాః
వీటితో పాటు, దేవతలు, కిన్నరులు, గంధర్వులు, మనుషులు, అసురులు వంటి జన్మలు పొందిన గొప్ప దేవతలు కూడా ఆకాశంలో సంచరిస్తూ ఉంటారు.
తాసామ్ అనుగతాస్ త్వ్ అన్యా భూచర్యః కోటిశస్ స్థితాః । రూపికానామధారిణ్యో భూమౌ పురుషభోజనాః
వాటితో పాటు, భూమిపై అనేక రూపాలు ధరించి, మనుషుల ఆహారాన్ని తీసుకునే, కోటికోట్ల సంఖ్యలో ఉన్న భూతాలు కూడా ఉంటాయి.
హయా గజాః ఖరాః కాకా ఉష్ట్రాజగరమర్కటాః । ఇత్యాదివాహనాన్య్ ఆసాం చరన్తీనాం జగత్త్రయే
ఈ మూడు లోకాలలో సంచరించే వారికి గుర్రాలు, ఏనుగులు, గాడిదలు, కాకులు, ఒంటెలు, జింకలు, కోతులు మొదలైనవి వాహనాలుగా ఉంటాయి.
తాః కాశ్చిత్ పశుధర్మిణ్యః క్షుద్రకర్మస్వ్ అవస్థితాః । కాశ్చిద్ విదితవేద్యత్వాజ్ జీవన్ముక్తపదే స్థితాః
వాటిలో కొందరు పశువుల స్వభావం కలిగి, చిన్నచిన్న పనుల్లో నిమగ్నమై ఉంటారు. మరికొందరు తెలుసుకోవాల్సినది తెలుసుకుని, జీవన్ముక్త స్థితిలో ఉంటారు.
తాసాం మధ్యే మహార్హాణాం మాతౄణాం మునినాయక । అలమ్బుసేతి విఖ్యాతా మాతా మానద విద్యతే
ఈ గొప్ప తల్లులందరిలో, మునులకే నాయకుడవైనవాడా, ఆలంబుస అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన తల్లి ఒకరు ఉన్నారు.
వజ్రాశ్రితుణ్డశ్ చణ్డాఖ్య ఇన్ద్రనీలాచలోపమః । తస్యాస్ తు వాహనం కాకో వైష్ణవ్యా గరుడో యథా
ఆమెకు వాహనంగా వజ్రాశృతుండ అనే పేరు గల, నీలమణిపర్వతంలా మెరిసే, భయంకరమైన కాకి ఉంది. విష్ణువు భార్య అయిన వైష్ణవికి గరుడుడు వాహనమైనట్లు, ఆమెకూ ఈ కాకి వాహనం.
ఇత్య్ అష్టైశ్వర్యయుక్తాస్ తా మాతరో రౌద్రచేష్టితాః । వ్యోమ్ని మేలాపకం చక్రుర్ ఏకదా సమమ్ ఆగతాః
అలా ఎనిమిది విధాలైన శక్తులు కలిగిన ఆ తల్లులు, ఉగ్రమైన ప్రవర్తనతో, ఒకసారి ఆకాశంలో అందరూ కలిసి ఒక చోట చేరారు.
పూజయిత్వా జగత్పూజ్యౌ దేవౌ తుమ్బురుభైరవౌ । విచిత్రార్థాః కథాశ్ చక్రూ రుధిరాసవతోషితాః
ప్రపంచం పూజించే తుంబురు, భైరవ దేవతలను పూజించి, రక్తమద్యం తాగి ఆనందంతో, వింత విషయాల గురించి పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
అథేయమ్ ఆయయౌ తాసాం కథావసరతః కథా । అస్మాన్ ఉమాపతిర్ దేవః కిం పశ్యత్య్ అవహేలయా
ఆ దేవతలు పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ ఉండగా, ఒకరు ఇలా అడిగారు: 'ఉమాదేవి భర్త అయిన దేవుడు మనల్ని ఎందుకు అలక్ష్యం చేస్తూ చూస్తున్నాడు?'
ప్రభావం దర్శయామో ఽస్య పునర్ నాస్మాన్ అసౌ యథా । దృష్టమాత్రమహాశక్తిః కరిష్యత్య్ అవధీరణమ్
'మన శక్తిని ఆయనకు చూపిద్దాం. లేకపోతే, మన గొప్ప శక్తిని ఒక్కసారి చూసినంత మాత్రాన ఆయన మళ్లీ మనల్ని తక్కువగా భావిస్తాడేమో.'
ఇతి నిశ్చిత్య తా దేవ్యో వివర్ణవదనాఙ్గికామ్ । ఉమామ్ ఏవ వశీకృత్య ప్రోక్షయామ్ ఆసుర్ ఆదృతాః
అలా నిర్ణయించుకుని, ఆ దేవతలు ముఖాలు, అవయవాలు వాడిపోయినట్టుగా కనిపిస్తూ, గౌరవంగా ఉమాదేవిని వశపరిచి, ఆమెపై జలాన్ని చల్లారు.
మాయయాపహృతాం భర్తుర్ అఙ్గాద్ భఙ్గమ్ ఉపాగతామ్ । తామ్ ఆలోలకచాం దేవ్యశ్ చక్రుర్ ఓదనతాం గతామ్
తమ మాయతో, భర్త శరీరం నుండి విడిపోయి, దెబ్బతిన్న భాగాన్ని తీసుకుని, ఆ ఉమాదేవిని జుట్టు అల్లకల్లోలంగా ఉండేలా చేసి, భోజనంగా మారిపోయేలా చేశారు.
పార్వతీప్రోక్షణదినే తస్మింస్ తత్ర మహోత్సవః । బభూవ తాసాం సర్వాసాం నృత్తగేయమనోరమః
ఆ రోజు పార్వతీ అభిషేకానికి అక్కడ అందరికీ గొప్ప పండుగ జరిగింది. ఆ ఉత్సవం నృత్యాలతో, పాటలతో ఎంతో ఆనందంగా సాగింది.
అన్యా ననృతుర్ ఉద్దామరవమ్ ఏవామ్బరామ్బరాః । దీర్ఘావయవవిక్షేపవికాసిజఘనోదరాః
కొంతమంది ఆడపిల్లలు ఉల్లాసంగా నృత్యం చేశారు. వారి వస్త్రాలు గాలిలో ఎగురుతూ, పొడవాటి చేతికాళ్లు ఊగుతూ, నడుము పొట్టలు నాట్యంతో వికసించాయి.
అన్యా జహసుర్ ఉద్దామతాలక్ష్వేడాఘనారవమ్ । లసదఙ్గవికారం చ ధ్వనడ్డమరుకాననాః
ఇంకొంతమంది పెద్దగా నవ్వుతూ, చప్పట్లు కొడుతూ, అడుగులు మోగిస్తూ, మెరిసే శరీరాలతో ఆనందంగా మారిపోయారు. వారి మృదంగాల ధ్వని అడవిలో మారుమోగింది.
అన్యా జగుర్ ధ్వనచ్ఛైలగుహమ్ ఆపానతోషితాః । తారారవం రణద్రన్ధ్రజగన్మణ్డపకోటరే
మరికొంతమంది పర్వత గుహల్లో ప్రతిధ్వనించేలా పాటలు పాడారు. వారు మద్యం తాగి ఆనందంతో ఉన్నారు. వారి పలుకుబడి, అరుపులు సభామండపాల లోపల, గదుల్లో మారుమోగాయి.
అన్యాః పానం పపుః పుష్టచర్వితార్ద్రశిరఃఖురమ్ । లీలాఘురఘురారావరణదాకాశకోటరాః
కొంతమంది తలలు, కాళ్లు తడిగా, గట్టిగా నమిలిన నోళ్ళతో, ఆడుకుంటూ తేలికగా, బరువుగా, ఘనంగా శబ్దాలు చేస్తూ, ఆకాశపు ఖాళీలన్నీ నింపారు.
పపుర్ ఉదగుర్ అథోచ్చైస్ తేరుర్ ఆజగ్ముర్ ఊషుర్ జహసుర్ అపుర్ అహౌషుః పేతుర్ ఉచ్చైర్ వవల్గుః । ననృతుర్ అనిశమ్ ఆదుస్ స్వాదుమాంసం చ దేవ్యస్ త్రిభువనమ్ అపవృత్తం చక్రుర్ ఉన్మత్తనృత్తాః
వారు నీళ్లు తాగారు, తరువాత పెద్దగా అరచారు, ఇక్కడ అక్కడ తిరిగారు, అక్కడే నిలిచారు, నవ్వారు, తినిపోగా నిండిపోయారు, గర్జించారు, పైకి దూకారు, పడిపోయారు, ఎప్పుడూ ఆగకుండా నాట్యం చేశారు. ఆ దేవతలు మదంలో మునిగి, తమ ఉన్మత్త నాట్యంతో మూడు లోకాలను తిప్పించేశాయి.
ఇత్య్ ఉత్సవే వర్తమానే తాసాం వాహాస్ త ఉత్తమాః । తథైవ మత్తా జహసుర్ ననృతుః పపుర్ అప్య్ అసృక్
ఆ ఉత్సవం కొనసాగుతుండగా, ఆ దేవతల అద్భుతమైన వాహనాలు కూడా మదంలో మునిగి, నవ్వుతూ, నాట్యం చేస్తూ, రక్తాన్ని కూడా తాగాయి.
తత్ర కాన్తాసవోన్మత్తాః క్వచిన్ ననృతుర్ అమ్బరే । రథహంస్యస్ సితా బ్రాహ్మ్యః కాకశ్ చాలమ్బుసారథః
అక్కడ, కొందరు అందమైన మద్యం తాగి మత్తులో, ఆకాశంలో నాట్యం చేశారు. బ్రహ్మదేవతల తెల్ల హంసరథాలు అక్కడ కనిపించాయి. అలంబు అనే కాకి వారికి రథసారథిగా ఉంది.
నృత్యన్తీనాం తు హంసీనాం పిబన్తీనాం తథాసవమ్ । వేలేవాబ్ధితటీనాం తు రతిస్ సమ్యగ్ అజాయత
ఆ హంసలు నాట్యం చేస్తూ, మద్యం తాగుతూ ఉన్నప్పుడు, సముద్ర తీరంలో అలలు ఎలాగో, వాటిలో కోరికలు ఉప్పొంగాయి.
సఞ్జాతరతయో మత్తాస్ సర్వా హంస్యః క్రమేణ తాః । రేమిరే తేన కాకేన చణ్డకాఖ్యేన వై తదా
అలా కోరికలతో మత్తులో మునిగిపోయిన ఆ హంసలు, క్రమంగా చండ అనే కాకితో ఆనందంగా కాలక్షేపం చేశాయి.
సప్తానాం బాలహంసీనాం దయితో వాయసస్ త్వ్ అసౌ । క్రమేణారమతైకత్ర యావద్ అన్యోఽన్యమ్ ఈప్సితమ్
ఆ కాకి, ఏడుగురు చిన్న హంసలకు ప్రియుడిగా మారి, ఒక్కొక్కరితో ఒక్కొక్కరు కోరుకున్నంత వరకు సుఖంగా గడిపాడు.
అథ తా గర్భధారిణ్యో బభూవుర్ అతితోషితాః । దేవ్యశ్ చ కృతనృత్తాస్ తాః ప్రశాన్తమదతాం యయుః
తర్వాత, ఆ దేవతలు పూర్తిగా సంతృప్తి చెందినవారై గర్భవతులయ్యారు. నాట్యం ముగించాక, మత్తు కూడా తగ్గిపోయింది.
దదుర్ ఓదనతాం యాతామ్ ఈశ్వరాయ ప్రియామ్ ఉమామ్ । భోజనాయ మహామాయా దేవ్యస్ తాశ్ శూలపాణయే
అప్పుడు ఆ మహామాయలు అయిన దేవతలు, భోజనంగా మారిన ఉమాను, త్రిశూలాన్ని ధరించిన ప్రభువుకి భోజనంగా సమర్పించాయి.
ప్రియా మే భోజనే దత్తేత్య్ ఏవం చ శశిశేఖరః । బుద్ధ్వా బభూవ రుషితో యదా మాతృగణం ప్రతి
చంద్రకిరీటుడు తన ప్రియమైన ఉమాను భోజనంగా ఇచ్చారని తెలుసుకుని, ఆ మాతృగణంపై కోపంగా మారాడు.
తదా తాస్ తాం సముత్పాద్య స్వాఙ్గదానేన వై పునః । దదుర్ భూయోవివాహేన పార్వతీమ్ ఇన్దుమౌలయే
అప్పుడు ఆ దేవతలు తమ అవయవాలను ఇచ్చి, ఉమాను మళ్లీ ప్రాణపోసి, పునర్వివాహం ద్వారా పార్వతిని చంద్రశేఖరునికి అప్పగించారు.
తతో దేవ్యో హరశ్ చైవ పరివారస్ తథైతయోః । సర్వే సన్తుష్టమనసస్ స్వాం స్వామ్ ఉపయయుర్ దిశమ్
తర్వాత ఆ దేవతలు, హరుడు, వారి అనుచరులు అందరూ సంతోషంతో తమ తమ దిక్కులకు వెళ్లిపోయారు.
అన్తర్వత్న్యో బభూవుస్ తా బ్రాహ్మ్యో హంస్యో మునీశ్వర । వృత్తాన్తం కథయామ్ ఆసుర్ బ్రాహ్మ్యా దేవ్యా యథాస్థితమ్
బ్రాహ్మీ, హంసి అనే భార్యలు గర్భవతులయ్యారు, ఓ మునీశ్వరా. వారు బ్రాహ్మీ దేవితో జరిగిన విషయాన్ని యథావిధిగా వివరించసాగారు.
హే వత్సాస్ సామ్ప్రతం గర్భవత్యో మే రథకర్మణి । న సమర్థా భవత్యో ఽపి స్వైరం చరత సామ్ప్రతమ్
పిల్లలారా, ఇప్పుడు నా స్నేహితురాళ్లు గర్భవతులై రథసేవ చేయలేరు. మీరు ఇప్పటికి స్వేచ్ఛగా తిరగవచ్చు.