త్వత్పాదదర్శనాద్ ఏవ సర్వం జ్ఞాతం మయా మునే । యథాగమనపుణ్యేన వయమ్ ఆయోజితాస్ త్వయా
ఓ మునీశ్వరా, మీ పాదాలను దర్శించగానే నాకు అన్నీ విషయాలు తెలిసిపోయాయి. గత జన్మలో చేసిన పుణ్యఫలంతో మేము మీతో కలవబడ్డాము.
చిరజీవితచర్చాభిర్ వయం తే స్మృతిమ్ ఆగతాః । తేనేమం పాదపం పాదైస్ త్వం పవిత్రితవాన్ అయమ్
దీర్ఘాయుష్షు గురించి మాట్లాడుకుంటూ మేము మళ్లీ మీ జ్ఞాపకానికి వచ్చాము. అందుకే, మీరు మీ పాదాలతో ఈ చెట్టును పవిత్రం చేసారు.
జ్ఞాతత్వదాగమో ఽప్య్ ఏవం త్వాం పృచ్ఛామీహ యన్ మునే । భవద్వాక్యామృతాస్వాదవాఞ్ఛా తత్ ప్రవిజృమ్భతే
మీ రాక గురించి నాకు తెలిసినా కూడా, ఓ మునీశ్వరా, ఇక్కడ మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. ఎందుకంటే, మీ మాటల అమృతాన్ని రుచి చూడాలనే కోరిక మళ్లీ మళ్లీ కలుగుతోంది.
ఇత్య్ ఉక్తవాన్ అసౌ పక్షీ భుసుణ్డశ్ చిరజీవితః । త్రికాలామలసంవేదీ తత్ర ప్రోక్తమ్ ఇదం మయా
ఇలా ఆ చిరంజీవి పక్షి భుసుండుడు అన్నాడు. అతడు మూడు కాలాల విషయాలు తెలిసినవాడు. అప్పుడు నేను అక్కడ ఇలా చెప్పాను.
విహఙ్గమమహారాజ సత్యమ్ ఏతత్ త్వయోచ్యతే । ద్రష్టుమ్ అభ్యాగతో ఽస్మ్య్ అద్య త్వామ్ ఏవ చిరజీవితమ్
పక్షిరాజా! నీవు చెప్పింది నిజమే. నిన్ను, దీర్ఘాయువుతో ఉన్నవాడవైన నిన్ను, ఈ రోజు చూడటానికి వచ్చాను.
ఆశీతలాన్తఃకరణో దిష్ట్యా కుశలవాన్ అసి । పతితో ఽసి న శుద్ధాత్మన్ భీషణాం భవవాగురామ్
నీ మనస్సు చల్లగా ఉంది. అదృష్టవశాత్తు నీవు క్షేమంగా ఉన్నావు. పవిత్రాత్ముడవైన నీవు, ఈ భయంకరమైన సంసారపు వలలో పడిపోలేదు.
తద్ ఏతం సంశయం ఛిన్ద్ధి భగవన్ మమ తత్త్వతః । కస్మిన్ కులే భవాఞ్ జాతో జ్ఞాతజ్ఞేయః కథం భవాన్
భగవంతుడా! నా ఈ సందేహాన్ని నిజంగా తొలగించు. నువ్వు ఏ వంశంలో పుట్టావు? నీవు తెలుసుకోవలసినదాన్ని ఎలా తెలుసుకున్నావు?
కియద్ ఆయుశ్ చ తే సాధో వృత్తం స్మరసి కిం చ వా । కేన వాయం నివాసస్ తే నిర్దిష్టో దీర్ఘదర్శినా
మహాత్మా! నీ వయస్సు ఎంత? నీ జీవన విధానం ఏమి గుర్తు ఉంది? దీర్ఘదృష్టి కలిగినవాడా, ఈ నివాసాన్ని నీకు ఎవరు నిర్దేశించారు?
యత్ పృచ్ఛసి మునే సర్వం తద్ ఇదం కథయామ్య్ అహమ్ । అనుద్వేగితయేయం నః కథా శ్రవ్యా మహాత్మనా
మహర్షీ, మీరు అడిగిన ప్రతీ విషయాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను. మన ఇద్దరి మధ్య జరిగే ఈ సంభాషణను మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచిన మహాత్ములు వినాలి.
యుష్మద్విధాస్ త్రిభువనప్రభుపూజ్యరూపా ఆకర్ణయన్తి యద్ ఉదారధియో మహాన్తః । తేనాశుభం ప్రకథితేన వినాశమ్ ఏతి మేఘస్య దేహవిభవేన యథార్కతాపః
మీలాంటి మహానుభావులు, మూడు లోకాల పాలకులకూ పూజ్యులు, విశాలమైన హృదయంతో ఈ ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధగా వింటారు. ఇలాంటి పవిత్రమైన మాటలు చెబితే, దురదృష్టం పోయిపోతుంది; అది ఎలాగంటే, మేఘాన్ని సూర్యుని వేడి కరిగించేసినట్లే.
అథ రామ భుసుణ్డో ఽసౌ న ప్రహృష్టో న జిహ్మధీః । సర్వాఙ్గసున్దరశ్ శ్యామః ప్రావృషీవ పయోధరః
రామా, ఆ భుసుండుడు ఆనందంలో మునిగిపోలేదు, మనస్సు వంకరగా కూడా లేదు. అతని శరీరం అంతా ఆకర్షణీయంగా, నల్లగా, వర్షాకాలంలో మేఘంలా కనిపించేవాడు.
స్నిగ్ధగమ్భీరవచనస్ స్మితపూర్వాభిభాషణః । కరస్థపాలీవతవత్ప్రతోలితజగత్త్రయః
అతని మాటలు మృదువుగా, లోతుగా ఉండేవి; చిరునవ్వుతో ముందుగా పలకరించేవాడు. చేతిలో దండ పట్టుకుని, మూడు లోకాలను తూకం వేసే వాడిలా కనిపించేవాడు.
తృణవద్దృష్టసకలః ప్రమేయీకృతసంసృతిః । లోకాజవఞ్జవీభావే దృష్టే జ్ఞాతపరావరః
అతడు ఈ లోకాన్ని తృణంలా తక్కువగా చూసాడు. సృష్టి అంతయూ తనకు తెలిసిపోయింది. ఈ ప్రపంచం ఎంత తాత్కాలికమో గ్రహించి, పైచేయి, క్రిందచేయి అన్న తేడా లేకుండా అన్నీ తెలిసినవాడయ్యాడు.
ధీరస్ స్థిరసమాకారో విశ్రాన్త ఇవ మన్దరః । పరిపూర్ణస్ సమశ్ శుద్ధః పూర్ణార్ణవ ఇవాహతః
అతని రూపం స్థిరంగా, నిశ్చలంగా, విశ్రాంతిగా ఉండేది. అది విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న మందరపర్వతంలా కనిపించేది. అతడు సంపూర్ణంగా, సమంగా, పవిత్రంగా ఉండేవాడు. అలలు లేని పరిపూర్ణ సముద్రంలా ప్రశాంతంగా ఉండేవాడు.
పదవిశ్రాన్తధీశ్ శాన్తః పరమానన్దఘూర్ణితః । ఆవిర్భావతిరోభావతజ్జ్ఞస్ సంసారజన్మినామ్
అతని మనస్సు తన స్వస్థితిలో విశ్రాంతి పొందింది. అతడు శాంతంగా, పరమానందంతో ఉల్లాసంగా ఉండేవాడు. ఈ లోకంలో జన్మించే వారికి ఆవిర్భావం, లయం ఎలా జరుగుతాయో స్పష్టంగా తెలిసినవాడు.
సరభసవచనాభిరామరూపః ప్రియమధురోచితచారుహృద్యవాక్యః । స్వయమ్ ఇవ నవమ్ ఆస్థితశ్ శరీరం సకలభయాపహరః పరః ప్రకర్షః
అతని మాటలు ఉత్సాహంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి. అందంగా, మధురంగా, హృదయాన్ని హత్తుకునేవిగా ఉండేవి. కొత్తగా శరీరం ధరించినవాడిలా కనిపించేవాడు. అతడు భయాన్ని పూర్తిగా తొలగించే గొప్పవాడయ్యాడు.
ఇదమ్ అమలగిరాహ హాసశుద్ధం మృదుపదమ్ ఉజ్ఝితసమ్భ్రమం క్రమేణ । కథయితుమ్ అఖిలం నిజం స్వరూపం మధుర ఇవ స్తనితేన ముగ్ధమేఘః
ఈ నిర్మలమైన మాట, మృదువైన నవ్వుతో శుద్ధి చెంది, మెల్లగా, కలవరంలేకుండా, తన అసలైన స్వరూపాన్ని ఒక్కొక్కటిగా బయటపెడుతుంది. ఇది అమాయకమైన మేఘం మృదువుగా మోగినట్టు మధురంగా వ్యక్తమవుతుంది.
అస్త్య్ అస్మిఞ్ జగతి జ్యేష్ఠస్ సర్వనాకనివాసినామ్ । దేవదేవో హరో నామ దేవదేవాభిపూజితః
ఈ లోకంలో, ఆకాశవాసులందరిలోనూ, జ్యేష్ఠుడైన దేవదేవుడు హరుడు ఉన్నాడు. ఆయనను దేవతలందరూ పూజిస్తారు.
షట్పదశ్రేణినయనా యస్యోచ్చస్తబకస్తనీ । విలాసినీ శరీరార్ధే లతా చూతతరోర్ ఇవ
ఆ హరుని శరీరంలో ఒక భాగంలో, తేనెటీగల వరుసలాంటి కన్నులు, పుష్పగుచ్ఛంలా ఉన్న వక్షోజాలు కలిగిన, మామిడి చెట్టుకు చుట్టిన లతలా అందమైన స్త్రీ నివసిస్తుంది.
హిమహారసితా యస్య లహరీస్తబకోమ్భితా । ఆవేష్టితజటాజూటా గఙ్గా కుసుమమాలికా
ఆయన జటాజూటంలో, మంచువలయాల్లా తెల్లగా మెరిసే గంగానది అలలు, పుష్పగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడి, పూలమాలలా చుట్టుకుని ఉంటాయి.
క్షీరసాగరసమ్భూతః ప్రసృతామృతనిర్ఝరః । ప్రతిబిమ్బశశశ్ శ్రీమాన్ యస్య చూడామణిశ్ శశీ
పాలసముద్రం నుండి పుట్టినవాడు, అమృతధారలు ప్రవహిస్తున్నవాడు, తన తలపై ప్రకాశించే చంద్రుడు మణిగా వెలిగిపోతున్నవాడు.
అనారతశిరశ్చన్ద్రప్రస్రవేణామరీకృతః । యస్యేన్ద్రనీలవత్ కాలకూటః కణ్ఠస్య భూషణమ్
తన తలపై చంద్రుని కాంతి ఎప్పుడూ పరమంగా ప్రవహిస్తూ ఉండటంతో, నీలమణిలా మెరిసే విషం ఆయన కంఠానికి అలంకారంగా ఉంది.
ధూలిలేఖామహావర్తం స్వచ్ఛం పావకసమ్భవమ్ । పరమాణుచయం భస్మ యస్య స్నానజలం సితమ్
అగ్నిలో పుట్టిన, తెల్లగా మెరిసే బస్మం, గొప్ప ధూళివలయాల్లా తిరుగుతూ, అనేక సూక్ష్మ కణాల సమాహారంగా ఆయనకు స్నానజలం.
నిర్మలాని జితేన్దూని ఘృష్టాని ఘటితాని చ । యస్యాస్థీన్య్ ఏవ రత్నాని దేహే కాన్తిమయాని చ
ఆయన ఎముకలు స్వయంగా రత్నాలవంటివి—నిర్మలంగా, చంద్రుని కాంతిని మించిపోయే ప్రకాశంతో, మెరిపించి, అందంగా రూపొందించబడ్డవి.
దశాశాదశమ్ అమ్భోదనీలం శీతలపల్లవమ్ । తారకాబిన్దుశబలం యస్య చామ్బరమ్ అమ్బరమ్
వాడికి ఆకాశం అంటే పది దిక్కులు, పది వైపులూ; అవి సముద్రపు నీలిరంగులో, చల్లని కొత్త ఆకులతో, నక్షత్రాలు, బిందువులు మెరిసేలా కనిపిస్తాయి.
భ్రమచ్ఛివాఙ్గనం పక్వమహామాంసౌదనాకులమ్ । బహుభూతేర్ గృహం యస్య శ్మశానం హిమపాణ్డురమ్
వాడి నివాసం అంటే మంచుపల్లెవలె తెల్లగా ఉండే శ్మశానం; అక్కడ శివుని సేవకులు తిరుగుతూ, పెద్ద మాంసపు ముద్దలు ఎక్కడికక్కడ పేరుకుని, అనేక జీవుల నివాసంగా ఉంటుంది.
కపాలమాలాభరణాః పీతరక్తరసాసవాః । అన్త్రస్రగ్దామవలితా బన్ధవో యస్య మాతరః
వాడి తల్లులు అంటే కపాలాల మాలలు ధరించే వారు, పసుపు, ఎరుపు రక్తాన్ని పానంగా త్రాగేవారు, పేగుల మాలలు వేసుకుని తిరిగేవారు.
ప్రస్ఫురన్మూర్ధమణయశ్ చోపన్తో మసృణాఙ్గకాః । భుజగా వలయా యస్య ప్రకచత్కనకత్విషః
వారి మెడలో మెరిసే రత్నాలు, తలపై మెరుస్తున్న మణులు, మృదువైన అవయవాలు, బంగారు వెలుగు మెరిపించే పాము వలయాలు—all ఇవే వాడి ఆభరణాలు.
దృక్పాతప్లుష్టశైలేన్ద్రం జగత్కవలనాలసమ్ । భైరవాచరితం యస్య లీలాసన్త్రాసితామరమ్
యావని దృష్టి పర్వతాధిపతిని కాలిపోతే, జగత్తును మింగాలని తపనపడే వాడు, దేవతల్ని కూడా భయపెట్టే భయంకరమైన ఆటలు ఆడేవాడు ఆయన.
స్వస్థీకృతజగజ్జీవస్ స్వవ్యాపారస్థచేతసః । యదృచ్ఛయా కరస్పన్దో యస్యాసురపురక్షయః
తన మనస్సు తన పనిలో స్థిరంగా ఉండి, జగత్తు జీవులను సుఖంగా ఉంచే వాడు. అతని చేతి కదలికతోనే, తన ఇష్టానుసారం, రాక్షస పట్టణాలు నాశనం అవుతాయి.