పత్త్రపుఞ్జాత్ సముత్తస్థౌ మేఘశావ ఇవాచలాత్ । హే మునే స్వాగతమ్ ఇతి ప్రోవాచ మధురాక్షరమ్
ఆయన ఆ ఆకుల గుచ్చం నుంచి, కొండపై నుంచి మేఘపు ముద్దె లేచినట్టు లేచి, 'ఓ మునీశ్వరా, స్వాగతం' అని మధురంగా పలికాడు.
సఙ్కల్పమాత్రజాతాభ్యాం కరాభ్యాం కుసుమాఞ్జలిమ్ । మహ్యమ్ ఆశు దదౌ బాలమేఘో హైమమ్ ఇవోత్కరమ్
సంకల్పం ద్వారా ఏర్పడిన చేతులతో, ఆ బాలమేఘం మంచు ముద్దె ఇస్తున్నట్టు, నాకు వెంటనే పుష్పమాల సమర్పించాడు.
ఇదమ్ ఆసనమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా నవం కల్పతరుచ్ఛదమ్ । ఉపనీతవతి త్యక్తభృత్యే వాయసనాయకే
“ఇది మీకు ఆసనం” అని చెప్పి, కోరికలు తీరే చెట్టు నీడలో కొత్త ఆసనం తీసుకొచ్చాడు. గాలి అనే సేవకుడిని పంపించివేసి, తన చేతే ఆ ఆసనం సమర్పించాడు.
భుసుణ్డానూత్థితేష్వ్ ఈషచ్చలపక్షేషు పక్షిషు । ఉపవిష్టం మునిం దృష్ట్వా స్వాసనోన్ముఖదృష్టిషు
భుసుండ పక్షులు కొంచెం రెక్కలు కదిలిస్తూ లేచి, ఆ మునిని ఆసనంపై కూర్చుని, దృష్టి ఆసనంపైనే నిలిపినవాడిగా చూశారు.
ససభాఖగవృన్దేన భుసుణ్డేన సమం తతః । తస్మిన్ కల్పలతాకుఞ్జే ఉపవిష్టో ఽహమ్ ఆసనే
ఆ తరువాత, భుసుండుడు మరియు పక్షుల సమూహంతో కలిసి, నేను ఆ కోరికలు తీరే వల్లుల మేడలోని ఆసనంపై కూర్చున్నాను.
అథ పాద్యాది దత్త్వా స భుసుణ్డస్ తుష్టమానసః । మామ్ ఉవాచ మహాతేజాస్ సౌహార్దమధురాక్షరమ్
ఆ తరువాత, భుసుండుడు సంతోషంతో పాద్యాది ఆతిథ్యాలు సమర్పించి, తన ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, స్నేహభావంతో మధురమైన మాటలు నాతో అన్నాడు.
అహో భగవతాస్మాకం ప్రసాదో దర్శితశ్ చిరాత్ । దర్శనామృతసేకేన యత్ సిక్తాస్ సద్రుమా వయమ్
అయ్యో! మహర్షీ, చాలా కాలం తర్వాత మీ దయ మాకు లభించింది. మీరు ప్రత్యక్షమై, మీ సాన్నిధ్యం వల్ల మేము కూడా, ఈ చెట్లు కూడా, అమృతవర్షంలో తడిసిపోయాం.
మత్పుణ్యచిరసమ్భారప్రేరితేన త్వయాధునా । మునే మాన్యైకమాన్యేన కుత ఆగమనం కృతమ్
మహర్షీ, నా పుణ్యఫలంతో మీరు ఇప్పుడు ఇక్కడికి వచ్చారు. అందరిలోకీ మీరు అత్యంత గౌరవనీయులు. ఈ రాకకు కారణం ఏమిటి?
కచ్చిద్ అస్మిన్ మహామోహే చిరం విహరతస్ తవ । అఖణ్డితైవ సమతా స్థితా చేతసి పావనే
మీరు ఈ మహా మాయలో చాలా కాలంగా ఉండగా, మీ పవిత్రమైన మనస్సులో సమత్వం ఏదైనా భంగం కలిగిందా?
కిమర్థమ్ అద్యాగమనక్లేశేనాత్మా కదర్థితః । త్వద్వచశ్శ్రోతుకామానామ్ ఆజ్ఞాం నో దాతుమ్ అర్హసి
ఈ రోజు ఇక్కడికి రావడంలో మీరు ఎందుకు ఇంత కష్టపడ్డారు? మేము మీ మాటలు వినాలని కోరుకుంటున్నాము. దయచేసి మాకు అనుమతి ఇవ్వండి.
త్వత్పాదదర్శనాద్ ఏవ సర్వం జ్ఞాతం మయా మునే । యథాగమనపుణ్యేన వయమ్ ఆయోజితాస్ త్వయా
ఓ మునీశ్వరా, మీ పాదాలను దర్శించగానే నాకు అన్నీ విషయాలు తెలిసిపోయాయి. గత జన్మలో చేసిన పుణ్యఫలంతో మేము మీతో కలవబడ్డాము.
చిరజీవితచర్చాభిర్ వయం తే స్మృతిమ్ ఆగతాః । తేనేమం పాదపం పాదైస్ త్వం పవిత్రితవాన్ అయమ్
దీర్ఘాయుష్షు గురించి మాట్లాడుకుంటూ మేము మళ్లీ మీ జ్ఞాపకానికి వచ్చాము. అందుకే, మీరు మీ పాదాలతో ఈ చెట్టును పవిత్రం చేసారు.
జ్ఞాతత్వదాగమో ఽప్య్ ఏవం త్వాం పృచ్ఛామీహ యన్ మునే । భవద్వాక్యామృతాస్వాదవాఞ్ఛా తత్ ప్రవిజృమ్భతే
మీ రాక గురించి నాకు తెలిసినా కూడా, ఓ మునీశ్వరా, ఇక్కడ మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. ఎందుకంటే, మీ మాటల అమృతాన్ని రుచి చూడాలనే కోరిక మళ్లీ మళ్లీ కలుగుతోంది.
ఇత్య్ ఉక్తవాన్ అసౌ పక్షీ భుసుణ్డశ్ చిరజీవితః । త్రికాలామలసంవేదీ తత్ర ప్రోక్తమ్ ఇదం మయా
ఇలా ఆ చిరంజీవి పక్షి భుసుండుడు అన్నాడు. అతడు మూడు కాలాల విషయాలు తెలిసినవాడు. అప్పుడు నేను అక్కడ ఇలా చెప్పాను.
విహఙ్గమమహారాజ సత్యమ్ ఏతత్ త్వయోచ్యతే । ద్రష్టుమ్ అభ్యాగతో ఽస్మ్య్ అద్య త్వామ్ ఏవ చిరజీవితమ్
పక్షిరాజా! నీవు చెప్పింది నిజమే. నిన్ను, దీర్ఘాయువుతో ఉన్నవాడవైన నిన్ను, ఈ రోజు చూడటానికి వచ్చాను.
ఆశీతలాన్తఃకరణో దిష్ట్యా కుశలవాన్ అసి । పతితో ఽసి న శుద్ధాత్మన్ భీషణాం భవవాగురామ్
నీ మనస్సు చల్లగా ఉంది. అదృష్టవశాత్తు నీవు క్షేమంగా ఉన్నావు. పవిత్రాత్ముడవైన నీవు, ఈ భయంకరమైన సంసారపు వలలో పడిపోలేదు.
తద్ ఏతం సంశయం ఛిన్ద్ధి భగవన్ మమ తత్త్వతః । కస్మిన్ కులే భవాఞ్ జాతో జ్ఞాతజ్ఞేయః కథం భవాన్
భగవంతుడా! నా ఈ సందేహాన్ని నిజంగా తొలగించు. నువ్వు ఏ వంశంలో పుట్టావు? నీవు తెలుసుకోవలసినదాన్ని ఎలా తెలుసుకున్నావు?
కియద్ ఆయుశ్ చ తే సాధో వృత్తం స్మరసి కిం చ వా । కేన వాయం నివాసస్ తే నిర్దిష్టో దీర్ఘదర్శినా
మహాత్మా! నీ వయస్సు ఎంత? నీ జీవన విధానం ఏమి గుర్తు ఉంది? దీర్ఘదృష్టి కలిగినవాడా, ఈ నివాసాన్ని నీకు ఎవరు నిర్దేశించారు?
యత్ పృచ్ఛసి మునే సర్వం తద్ ఇదం కథయామ్య్ అహమ్ । అనుద్వేగితయేయం నః కథా శ్రవ్యా మహాత్మనా
మహర్షీ, మీరు అడిగిన ప్రతీ విషయాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను. మన ఇద్దరి మధ్య జరిగే ఈ సంభాషణను మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచిన మహాత్ములు వినాలి.
యుష్మద్విధాస్ త్రిభువనప్రభుపూజ్యరూపా ఆకర్ణయన్తి యద్ ఉదారధియో మహాన్తః । తేనాశుభం ప్రకథితేన వినాశమ్ ఏతి మేఘస్య దేహవిభవేన యథార్కతాపః
మీలాంటి మహానుభావులు, మూడు లోకాల పాలకులకూ పూజ్యులు, విశాలమైన హృదయంతో ఈ ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధగా వింటారు. ఇలాంటి పవిత్రమైన మాటలు చెబితే, దురదృష్టం పోయిపోతుంది; అది ఎలాగంటే, మేఘాన్ని సూర్యుని వేడి కరిగించేసినట్లే.
అథ రామ భుసుణ్డో ఽసౌ న ప్రహృష్టో న జిహ్మధీః । సర్వాఙ్గసున్దరశ్ శ్యామః ప్రావృషీవ పయోధరః
రామా, ఆ భుసుండుడు ఆనందంలో మునిగిపోలేదు, మనస్సు వంకరగా కూడా లేదు. అతని శరీరం అంతా ఆకర్షణీయంగా, నల్లగా, వర్షాకాలంలో మేఘంలా కనిపించేవాడు.
స్నిగ్ధగమ్భీరవచనస్ స్మితపూర్వాభిభాషణః । కరస్థపాలీవతవత్ప్రతోలితజగత్త్రయః
అతని మాటలు మృదువుగా, లోతుగా ఉండేవి; చిరునవ్వుతో ముందుగా పలకరించేవాడు. చేతిలో దండ పట్టుకుని, మూడు లోకాలను తూకం వేసే వాడిలా కనిపించేవాడు.
తృణవద్దృష్టసకలః ప్రమేయీకృతసంసృతిః । లోకాజవఞ్జవీభావే దృష్టే జ్ఞాతపరావరః
అతడు ఈ లోకాన్ని తృణంలా తక్కువగా చూసాడు. సృష్టి అంతయూ తనకు తెలిసిపోయింది. ఈ ప్రపంచం ఎంత తాత్కాలికమో గ్రహించి, పైచేయి, క్రిందచేయి అన్న తేడా లేకుండా అన్నీ తెలిసినవాడయ్యాడు.
ధీరస్ స్థిరసమాకారో విశ్రాన్త ఇవ మన్దరః । పరిపూర్ణస్ సమశ్ శుద్ధః పూర్ణార్ణవ ఇవాహతః
అతని రూపం స్థిరంగా, నిశ్చలంగా, విశ్రాంతిగా ఉండేది. అది విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న మందరపర్వతంలా కనిపించేది. అతడు సంపూర్ణంగా, సమంగా, పవిత్రంగా ఉండేవాడు. అలలు లేని పరిపూర్ణ సముద్రంలా ప్రశాంతంగా ఉండేవాడు.
పదవిశ్రాన్తధీశ్ శాన్తః పరమానన్దఘూర్ణితః । ఆవిర్భావతిరోభావతజ్జ్ఞస్ సంసారజన్మినామ్
అతని మనస్సు తన స్వస్థితిలో విశ్రాంతి పొందింది. అతడు శాంతంగా, పరమానందంతో ఉల్లాసంగా ఉండేవాడు. ఈ లోకంలో జన్మించే వారికి ఆవిర్భావం, లయం ఎలా జరుగుతాయో స్పష్టంగా తెలిసినవాడు.
సరభసవచనాభిరామరూపః ప్రియమధురోచితచారుహృద్యవాక్యః । స్వయమ్ ఇవ నవమ్ ఆస్థితశ్ శరీరం సకలభయాపహరః పరః ప్రకర్షః
అతని మాటలు ఉత్సాహంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి. అందంగా, మధురంగా, హృదయాన్ని హత్తుకునేవిగా ఉండేవి. కొత్తగా శరీరం ధరించినవాడిలా కనిపించేవాడు. అతడు భయాన్ని పూర్తిగా తొలగించే గొప్పవాడయ్యాడు.
ఇదమ్ అమలగిరాహ హాసశుద్ధం మృదుపదమ్ ఉజ్ఝితసమ్భ్రమం క్రమేణ । కథయితుమ్ అఖిలం నిజం స్వరూపం మధుర ఇవ స్తనితేన ముగ్ధమేఘః
ఈ నిర్మలమైన మాట, మృదువైన నవ్వుతో శుద్ధి చెంది, మెల్లగా, కలవరంలేకుండా, తన అసలైన స్వరూపాన్ని ఒక్కొక్కటిగా బయటపెడుతుంది. ఇది అమాయకమైన మేఘం మృదువుగా మోగినట్టు మధురంగా వ్యక్తమవుతుంది.
అస్త్య్ అస్మిఞ్ జగతి జ్యేష్ఠస్ సర్వనాకనివాసినామ్ । దేవదేవో హరో నామ దేవదేవాభిపూజితః
ఈ లోకంలో, ఆకాశవాసులందరిలోనూ, జ్యేష్ఠుడైన దేవదేవుడు హరుడు ఉన్నాడు. ఆయనను దేవతలందరూ పూజిస్తారు.
షట్పదశ్రేణినయనా యస్యోచ్చస్తబకస్తనీ । విలాసినీ శరీరార్ధే లతా చూతతరోర్ ఇవ
ఆ హరుని శరీరంలో ఒక భాగంలో, తేనెటీగల వరుసలాంటి కన్నులు, పుష్పగుచ్ఛంలా ఉన్న వక్షోజాలు కలిగిన, మామిడి చెట్టుకు చుట్టిన లతలా అందమైన స్త్రీ నివసిస్తుంది.
హిమహారసితా యస్య లహరీస్తబకోమ్భితా । ఆవేష్టితజటాజూటా గఙ్గా కుసుమమాలికా
ఆయన జటాజూటంలో, మంచువలయాల్లా తెల్లగా మెరిసే గంగానది అలలు, పుష్పగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడి, పూలమాలలా చుట్టుకుని ఉంటాయి.