పరిపూర్ణమనా మానీ సమస్ సర్వాఙ్గసున్దరః । ప్రాణస్పన్దావధానేన నిత్యమ్ అన్తర్ముఖస్ సుఖీ
ఆయన మనసు పూర్తిగా తృప్తిగా ఉంది, గర్వంగా, అన్ని అవయవాలు సమంగా అందంగా ఉన్నాయి. శ్వాస నడకపై ఎప్పుడూ దృష్టి పెట్టి, అంతర్గతంగా సంతోషంగా ఉండేవాడు.
చిరజీవీతి విఖ్యాతశ్ చిరజీవితయా తయా । జగద్విదితదీర్ఘాయుస్ స భుసుణ్డ ఇతి శ్రుతః
దీర్ఘాయువు వల్ల చిరకాలం జీవించేవాడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఈ లోకంలో భుసుండుడిగా, దీర్ఘాయువు కలవాడిగా అందరికీ పేరుగాంచాడు.
యుగాగమాపాయదశాదర్శనప్రౌఢమానసః । ప్రతికల్పం చ గణయన్ ఖిన్నశ్ శక్రపరమ్పరామ్
యుగాల రాకపోకలను చూసి ఆయన మనసు పరిపక్వమైంది. ప్రతి కల్పంలో ఇంద్రుల పరంపరను లెక్కించుకుంటూ అలసిపోయేవాడు.
జన్మనాం లోకపాలానాం శౌరిశక్రగరుత్మతామ్ । సంస్మర్తా సమతీతానాం సురాసురమహీభృతామ్
లోకపాలులైన విష్ణువు, ఇంద్రుడు, గరుత్మంతుడు మొదలైనవారి జన్మలను ఆయన గుర్తు చేసుకుంటాడు. దేవతలు, అసురులు, భూభృతులు గతాన్ని కూడా స్మరిస్తాడు.
ప్రసన్నగమ్భీరమనాః పేశలస్నిగ్ధముగ్ధవాక్ । అవక్రవక్తా జ్ఞాతా చ నిర్మమో నిరహఙ్కృతిః
ప్రసన్నమైన, లోతైన మనస్సుతో, మృదువుగా, మధురంగా, అమాయకంగా మాట్లాడేవాడు; వంకతిరిగిన మాటలు లేని వాడు, జ్ఞానం కలవాడు, స్వార్థం లేని వాడు, అహంకారం లేని వాడు.
సుహృద్ దాన్తస్ తథా మిత్రం భృత్యః పుత్రో గురుః ప్రభుః । సర్వదా సర్వథా నిత్యం సర్వం సర్వస్య సంస్తవే
అతడు స్నేహితుడు, శాంతుడూ, మిత్రుడూ, సేవకుడూ, కుమారుడూ, గురువూ, అధిపతీ కూడా; ఎప్పుడూ, అన్ని విధాలా, ప్రతిసారి, అందరికీ, అన్నింటిలోను, ప్రశంసకు పాత్రుడవుతాడు.
సోమ్యః ప్రసన్నమధురో రసవాన్ మహాత్మా హృద్యస్ సరోవర ఇవాన్తర్ అఖణ్డశైత్యః । హృత్పుణ్డరీకకుహరవ్యవహారవేత్తా గామ్భీర్యమ్ అచ్ఛమ్ అజహత్ ప్రకటాశయశ్రీః
అతడు మృదువైనవాడు, ప్రసన్నమైనవాడు, మధురమైనవాడు, సారమున్నవాడు, మహాత్ముడు, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే వాడు — లోపల చెమ్మదనం తీరని సరస్సు లాంటి వాడు; హృదయ పద్మపు గుహలో జరిగే సంగతులను తెలిసినవాడు, లోతు స్పష్టంగా కనిపించే వాడు, ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండే వాడు, మనసులో ఉన్నది వెలుగుగా కనిపించే వాడు.
అథ తస్యాహమ్ అపతం దీప్యమానవపుః పురః । కిఞ్చిద్విక్షోభితసభం ఖాన్ నక్షత్రమ్ ఇవాచలే
ఆ తరువాత నేను అతని వద్దకు వెళ్లాను; నా రూపం మెరిసిపోతూ ముందుగా కనిపించింది. సభలో కొంత అలజడి కలిగింది, అది అచంచలమైన ఆకాశంలో ఒక నక్షత్రం మెరుపులా ఉండింది.
చుక్షోభ వాయసాస్థాననీలోత్పలసరః క్షణం । మత్పాతమన్దవాతేన భూకమ్పేనేవ సాగరః
ఆ కాకి నివసిస్తున్న నీలకమల సరస్సు, నా రాకతో మృదువైన గాలి తాకినట్టు, భూమి కంపించినప్పుడు సముద్రం కలత చెందినట్టు, క్షణమాత్రం అలజడి చెందింది.
అశఙ్కితమ్ అపి ప్రాప్తాద్ దర్శనాత్ సమనన్తరమ్ । భుసుణ్డస్ తు వసిష్ఠో ఽయం ప్రాప్త ఇత్య్ అవబుద్ధవాన్
అతనికి ఎలాంటి భయం లేకపోయినా, నేను అక్కడికి చేరిన వెంటనే చూసిన క్షణంలోనే, భుసుండుడు – 'ఇది వశిష్ఠుడు వచ్చాడు' అని వెంటనే గుర్తించాడు.
పత్త్రపుఞ్జాత్ సముత్తస్థౌ మేఘశావ ఇవాచలాత్ । హే మునే స్వాగతమ్ ఇతి ప్రోవాచ మధురాక్షరమ్
ఆయన ఆ ఆకుల గుచ్చం నుంచి, కొండపై నుంచి మేఘపు ముద్దె లేచినట్టు లేచి, 'ఓ మునీశ్వరా, స్వాగతం' అని మధురంగా పలికాడు.
సఙ్కల్పమాత్రజాతాభ్యాం కరాభ్యాం కుసుమాఞ్జలిమ్ । మహ్యమ్ ఆశు దదౌ బాలమేఘో హైమమ్ ఇవోత్కరమ్
సంకల్పం ద్వారా ఏర్పడిన చేతులతో, ఆ బాలమేఘం మంచు ముద్దె ఇస్తున్నట్టు, నాకు వెంటనే పుష్పమాల సమర్పించాడు.
ఇదమ్ ఆసనమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా నవం కల్పతరుచ్ఛదమ్ । ఉపనీతవతి త్యక్తభృత్యే వాయసనాయకే
“ఇది మీకు ఆసనం” అని చెప్పి, కోరికలు తీరే చెట్టు నీడలో కొత్త ఆసనం తీసుకొచ్చాడు. గాలి అనే సేవకుడిని పంపించివేసి, తన చేతే ఆ ఆసనం సమర్పించాడు.
భుసుణ్డానూత్థితేష్వ్ ఈషచ్చలపక్షేషు పక్షిషు । ఉపవిష్టం మునిం దృష్ట్వా స్వాసనోన్ముఖదృష్టిషు
భుసుండ పక్షులు కొంచెం రెక్కలు కదిలిస్తూ లేచి, ఆ మునిని ఆసనంపై కూర్చుని, దృష్టి ఆసనంపైనే నిలిపినవాడిగా చూశారు.
ససభాఖగవృన్దేన భుసుణ్డేన సమం తతః । తస్మిన్ కల్పలతాకుఞ్జే ఉపవిష్టో ఽహమ్ ఆసనే
ఆ తరువాత, భుసుండుడు మరియు పక్షుల సమూహంతో కలిసి, నేను ఆ కోరికలు తీరే వల్లుల మేడలోని ఆసనంపై కూర్చున్నాను.
అథ పాద్యాది దత్త్వా స భుసుణ్డస్ తుష్టమానసః । మామ్ ఉవాచ మహాతేజాస్ సౌహార్దమధురాక్షరమ్
ఆ తరువాత, భుసుండుడు సంతోషంతో పాద్యాది ఆతిథ్యాలు సమర్పించి, తన ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, స్నేహభావంతో మధురమైన మాటలు నాతో అన్నాడు.
అహో భగవతాస్మాకం ప్రసాదో దర్శితశ్ చిరాత్ । దర్శనామృతసేకేన యత్ సిక్తాస్ సద్రుమా వయమ్
అయ్యో! మహర్షీ, చాలా కాలం తర్వాత మీ దయ మాకు లభించింది. మీరు ప్రత్యక్షమై, మీ సాన్నిధ్యం వల్ల మేము కూడా, ఈ చెట్లు కూడా, అమృతవర్షంలో తడిసిపోయాం.
మత్పుణ్యచిరసమ్భారప్రేరితేన త్వయాధునా । మునే మాన్యైకమాన్యేన కుత ఆగమనం కృతమ్
మహర్షీ, నా పుణ్యఫలంతో మీరు ఇప్పుడు ఇక్కడికి వచ్చారు. అందరిలోకీ మీరు అత్యంత గౌరవనీయులు. ఈ రాకకు కారణం ఏమిటి?
కచ్చిద్ అస్మిన్ మహామోహే చిరం విహరతస్ తవ । అఖణ్డితైవ సమతా స్థితా చేతసి పావనే
మీరు ఈ మహా మాయలో చాలా కాలంగా ఉండగా, మీ పవిత్రమైన మనస్సులో సమత్వం ఏదైనా భంగం కలిగిందా?
కిమర్థమ్ అద్యాగమనక్లేశేనాత్మా కదర్థితః । త్వద్వచశ్శ్రోతుకామానామ్ ఆజ్ఞాం నో దాతుమ్ అర్హసి
ఈ రోజు ఇక్కడికి రావడంలో మీరు ఎందుకు ఇంత కష్టపడ్డారు? మేము మీ మాటలు వినాలని కోరుకుంటున్నాము. దయచేసి మాకు అనుమతి ఇవ్వండి.
త్వత్పాదదర్శనాద్ ఏవ సర్వం జ్ఞాతం మయా మునే । యథాగమనపుణ్యేన వయమ్ ఆయోజితాస్ త్వయా
ఓ మునీశ్వరా, మీ పాదాలను దర్శించగానే నాకు అన్నీ విషయాలు తెలిసిపోయాయి. గత జన్మలో చేసిన పుణ్యఫలంతో మేము మీతో కలవబడ్డాము.
చిరజీవితచర్చాభిర్ వయం తే స్మృతిమ్ ఆగతాః । తేనేమం పాదపం పాదైస్ త్వం పవిత్రితవాన్ అయమ్
దీర్ఘాయుష్షు గురించి మాట్లాడుకుంటూ మేము మళ్లీ మీ జ్ఞాపకానికి వచ్చాము. అందుకే, మీరు మీ పాదాలతో ఈ చెట్టును పవిత్రం చేసారు.
జ్ఞాతత్వదాగమో ఽప్య్ ఏవం త్వాం పృచ్ఛామీహ యన్ మునే । భవద్వాక్యామృతాస్వాదవాఞ్ఛా తత్ ప్రవిజృమ్భతే
మీ రాక గురించి నాకు తెలిసినా కూడా, ఓ మునీశ్వరా, ఇక్కడ మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. ఎందుకంటే, మీ మాటల అమృతాన్ని రుచి చూడాలనే కోరిక మళ్లీ మళ్లీ కలుగుతోంది.
ఇత్య్ ఉక్తవాన్ అసౌ పక్షీ భుసుణ్డశ్ చిరజీవితః । త్రికాలామలసంవేదీ తత్ర ప్రోక్తమ్ ఇదం మయా
ఇలా ఆ చిరంజీవి పక్షి భుసుండుడు అన్నాడు. అతడు మూడు కాలాల విషయాలు తెలిసినవాడు. అప్పుడు నేను అక్కడ ఇలా చెప్పాను.
విహఙ్గమమహారాజ సత్యమ్ ఏతత్ త్వయోచ్యతే । ద్రష్టుమ్ అభ్యాగతో ఽస్మ్య్ అద్య త్వామ్ ఏవ చిరజీవితమ్
పక్షిరాజా! నీవు చెప్పింది నిజమే. నిన్ను, దీర్ఘాయువుతో ఉన్నవాడవైన నిన్ను, ఈ రోజు చూడటానికి వచ్చాను.
ఆశీతలాన్తఃకరణో దిష్ట్యా కుశలవాన్ అసి । పతితో ఽసి న శుద్ధాత్మన్ భీషణాం భవవాగురామ్
నీ మనస్సు చల్లగా ఉంది. అదృష్టవశాత్తు నీవు క్షేమంగా ఉన్నావు. పవిత్రాత్ముడవైన నీవు, ఈ భయంకరమైన సంసారపు వలలో పడిపోలేదు.
తద్ ఏతం సంశయం ఛిన్ద్ధి భగవన్ మమ తత్త్వతః । కస్మిన్ కులే భవాఞ్ జాతో జ్ఞాతజ్ఞేయః కథం భవాన్
భగవంతుడా! నా ఈ సందేహాన్ని నిజంగా తొలగించు. నువ్వు ఏ వంశంలో పుట్టావు? నీవు తెలుసుకోవలసినదాన్ని ఎలా తెలుసుకున్నావు?
కియద్ ఆయుశ్ చ తే సాధో వృత్తం స్మరసి కిం చ వా । కేన వాయం నివాసస్ తే నిర్దిష్టో దీర్ఘదర్శినా
మహాత్మా! నీ వయస్సు ఎంత? నీ జీవన విధానం ఏమి గుర్తు ఉంది? దీర్ఘదృష్టి కలిగినవాడా, ఈ నివాసాన్ని నీకు ఎవరు నిర్దేశించారు?
యత్ పృచ్ఛసి మునే సర్వం తద్ ఇదం కథయామ్య్ అహమ్ । అనుద్వేగితయేయం నః కథా శ్రవ్యా మహాత్మనా
మహర్షీ, మీరు అడిగిన ప్రతీ విషయాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను. మన ఇద్దరి మధ్య జరిగే ఈ సంభాషణను మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచిన మహాత్ములు వినాలి.
యుష్మద్విధాస్ త్రిభువనప్రభుపూజ్యరూపా ఆకర్ణయన్తి యద్ ఉదారధియో మహాన్తః । తేనాశుభం ప్రకథితేన వినాశమ్ ఏతి మేఘస్య దేహవిభవేన యథార్కతాపః
మీలాంటి మహానుభావులు, మూడు లోకాల పాలకులకూ పూజ్యులు, విశాలమైన హృదయంతో ఈ ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధగా వింటారు. ఇలాంటి పవిత్రమైన మాటలు చెబితే, దురదృష్టం పోయిపోతుంది; అది ఎలాగంటే, మేఘాన్ని సూర్యుని వేడి కరిగించేసినట్లే.