వ్యోమ్న్య్ ఏవ జాతనష్టానాం మహతాం వ్యోమపక్షిణామ్ । బన్ధూన్ ఆబద్ధనిలయాఞ్ శరదభ్రసమాకృతీన్
ఆకాశంలోనే పుట్టి అక్కడే కలిసిపోయిన గొప్ప ఆకాశపక్షులను, వారి బంధువులను, స్థిరమైన నివాసాలు కలిగినవారిని, శరదృతువు మేఘాల్లా కనిపించే వారిని నేను చూశాను.
విరిఞ్చహంసజాన్ అన్యాన్ అన్యాన్ అగ్నిశుకోద్భవాన్ । కౌమారబర్హిజాన్ అన్యాన్ అన్యాన్ అమ్బరపక్షిజాన్
బ్రహ్మహంస నుండి పుట్టినవారిని, అగ్ని శుకపక్షి నుండి పుట్టినవారిని, కుమారుని నెమలి నుండి పుట్టినవారిని, ఇంకా ఆకాశంలోనే పుట్టిన ఇతర పక్షులను నేను చూశాను.
ద్వితుణ్డాంశ్ చాథ భారుణ్డాన్ హేమచూడాన్ విహఙ్గమాన్ । కలవిఙ్కాన్ బకాన్ గృధ్రాన్ కోకిలాన్ క్రౌఞ్చకుక్కుటాన్
రెండు ముక్కులు ఉన్న పక్షులను, మహా బలమైన భరుండ పక్షులను, బంగారు కిరీటాలు ఉన్నవారిని, కలవింక పక్షులను, నారసంపక్షులను, గద్దలను, కోయిలలను, క్రౌంచపక్షులను, కోడిపక్షులను నేను చూశాను.
భాసచాషబలాకాదీన్ బహూన్ అన్యాంశ్ చ రాఘవ । భూతౌఘాఞ్ జగతీవాహం దృష్టవాంస్ తత్ర పక్షిణః
రాఘవా! అక్కడ నేను కాకులు, పిచ్చుకలు, బలాకలు వంటి అనేక ఇతర పక్షులను, ఇంకా పక్షిరూపంలో ఉన్న అనేక జీవ సమూహాలను కూడా చూశాను.
దక్షిణస్కన్ధశాఖాయాం స్థితాయాం ఖే దవీయసి । అథాహం దృష్టవాన్ పుష్టపత్త్రాయామ్ అమ్బరస్థితః
దక్షిణ భుజం వద్ద ఉన్న కొమ్మపై, ఆకాశంలో ఎత్తుగా నిలబడి ఉన్నప్పుడు, పుష్పాలతో నిండిన చెట్టులో, ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్నవారిని నేను చూశాను.
కాలకాకోలవలయం మఞ్జరీజాలమాలితమ్ । లోకాలోకాచలారణ్యే కల్పాభ్రౌఘమ్ ఇవ స్థితమ్
కృష్ణకోకిలల వలయాన్ని, పుష్పగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడినదాన్ని, లోకాలొక పర్వత అరణ్యంలో, మేఘాల సమూహంలా నిలిచి ఉన్నదాన్ని నేను చూశాను.
తత్ర పశ్యామ్య్ అహం యావద్ ఏకత్ర స్కన్ధకోటరే । విచిత్రకుసుమాస్తీర్ణే వివిధామోదశాలిని
అక్కడ నేను ఒక చెట్టు కొమ్మలో, అద్భుతమైన పూలతో పరుచబడి, రకరకాల సువాసనలతో నిండిన ఒక ప్రదేశాన్ని చూశాను.
శక్రానిలయమార్కేన్దుగృహబల్యుపజీవినః । పుణ్యకృద్యోషితాం స్వర్గే ప్రియసూచకవాశితాః
అక్కడ, ఇంద్రుడు, వాయువు, సూర్యుడు, చంద్రుడు వంటి దేవతలకు Baliలు సమర్పించడంవల్ల ఆనందంగా జీవించే, పుణ్యశీలుల భార్యలు, పరలోకంలో తమ ప్రియతను తెలియజేస్తూ పాటలు పాడుతూ ఉన్నారు.
అపరిక్షుభితాకారాస్ సభాయాం వాయసాస్ స్థితాః । విభేద్యమేఘా వాతేన సమేనేవ ప్రసారితాః
వారు ఎలాంటి కలత లేకుండా, అందరూ కలసి సభలో కూర్చుని, గాలివల్ల మేఘాలు ఎలా చెల్లాచెదురవుతాయో, అలాగే అక్కడ కాగితల్లా విస్తరించి ఉన్నారు.
తేషాం మధ్యే స్థితశ్ శ్రీమాన్ భుసుణ్డః ప్రోన్నతాకృతిః । మధ్యే సత్కాచఖణ్డానామ్ ఇన్ద్రనీల ఇవోన్నతః
వారి మధ్యలో, మహిమాన్వితుడైన భుసుండుడు, ఎత్తుగా, అందరినీ మించిపోయే ఆకృతితో, విలువైన రత్నాల మధ్యలో నీలమణిలా వెలిగిపోతూ నిలబడి ఉన్నాడు.
పరిపూర్ణమనా మానీ సమస్ సర్వాఙ్గసున్దరః । ప్రాణస్పన్దావధానేన నిత్యమ్ అన్తర్ముఖస్ సుఖీ
ఆయన మనసు పూర్తిగా తృప్తిగా ఉంది, గర్వంగా, అన్ని అవయవాలు సమంగా అందంగా ఉన్నాయి. శ్వాస నడకపై ఎప్పుడూ దృష్టి పెట్టి, అంతర్గతంగా సంతోషంగా ఉండేవాడు.
చిరజీవీతి విఖ్యాతశ్ చిరజీవితయా తయా । జగద్విదితదీర్ఘాయుస్ స భుసుణ్డ ఇతి శ్రుతః
దీర్ఘాయువు వల్ల చిరకాలం జీవించేవాడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఈ లోకంలో భుసుండుడిగా, దీర్ఘాయువు కలవాడిగా అందరికీ పేరుగాంచాడు.
యుగాగమాపాయదశాదర్శనప్రౌఢమానసః । ప్రతికల్పం చ గణయన్ ఖిన్నశ్ శక్రపరమ్పరామ్
యుగాల రాకపోకలను చూసి ఆయన మనసు పరిపక్వమైంది. ప్రతి కల్పంలో ఇంద్రుల పరంపరను లెక్కించుకుంటూ అలసిపోయేవాడు.
జన్మనాం లోకపాలానాం శౌరిశక్రగరుత్మతామ్ । సంస్మర్తా సమతీతానాం సురాసురమహీభృతామ్
లోకపాలులైన విష్ణువు, ఇంద్రుడు, గరుత్మంతుడు మొదలైనవారి జన్మలను ఆయన గుర్తు చేసుకుంటాడు. దేవతలు, అసురులు, భూభృతులు గతాన్ని కూడా స్మరిస్తాడు.
ప్రసన్నగమ్భీరమనాః పేశలస్నిగ్ధముగ్ధవాక్ । అవక్రవక్తా జ్ఞాతా చ నిర్మమో నిరహఙ్కృతిః
ప్రసన్నమైన, లోతైన మనస్సుతో, మృదువుగా, మధురంగా, అమాయకంగా మాట్లాడేవాడు; వంకతిరిగిన మాటలు లేని వాడు, జ్ఞానం కలవాడు, స్వార్థం లేని వాడు, అహంకారం లేని వాడు.
సుహృద్ దాన్తస్ తథా మిత్రం భృత్యః పుత్రో గురుః ప్రభుః । సర్వదా సర్వథా నిత్యం సర్వం సర్వస్య సంస్తవే
అతడు స్నేహితుడు, శాంతుడూ, మిత్రుడూ, సేవకుడూ, కుమారుడూ, గురువూ, అధిపతీ కూడా; ఎప్పుడూ, అన్ని విధాలా, ప్రతిసారి, అందరికీ, అన్నింటిలోను, ప్రశంసకు పాత్రుడవుతాడు.
సోమ్యః ప్రసన్నమధురో రసవాన్ మహాత్మా హృద్యస్ సరోవర ఇవాన్తర్ అఖణ్డశైత్యః । హృత్పుణ్డరీకకుహరవ్యవహారవేత్తా గామ్భీర్యమ్ అచ్ఛమ్ అజహత్ ప్రకటాశయశ్రీః
అతడు మృదువైనవాడు, ప్రసన్నమైనవాడు, మధురమైనవాడు, సారమున్నవాడు, మహాత్ముడు, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే వాడు — లోపల చెమ్మదనం తీరని సరస్సు లాంటి వాడు; హృదయ పద్మపు గుహలో జరిగే సంగతులను తెలిసినవాడు, లోతు స్పష్టంగా కనిపించే వాడు, ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండే వాడు, మనసులో ఉన్నది వెలుగుగా కనిపించే వాడు.
అథ తస్యాహమ్ అపతం దీప్యమానవపుః పురః । కిఞ్చిద్విక్షోభితసభం ఖాన్ నక్షత్రమ్ ఇవాచలే
ఆ తరువాత నేను అతని వద్దకు వెళ్లాను; నా రూపం మెరిసిపోతూ ముందుగా కనిపించింది. సభలో కొంత అలజడి కలిగింది, అది అచంచలమైన ఆకాశంలో ఒక నక్షత్రం మెరుపులా ఉండింది.
చుక్షోభ వాయసాస్థాననీలోత్పలసరః క్షణం । మత్పాతమన్దవాతేన భూకమ్పేనేవ సాగరః
ఆ కాకి నివసిస్తున్న నీలకమల సరస్సు, నా రాకతో మృదువైన గాలి తాకినట్టు, భూమి కంపించినప్పుడు సముద్రం కలత చెందినట్టు, క్షణమాత్రం అలజడి చెందింది.
అశఙ్కితమ్ అపి ప్రాప్తాద్ దర్శనాత్ సమనన్తరమ్ । భుసుణ్డస్ తు వసిష్ఠో ఽయం ప్రాప్త ఇత్య్ అవబుద్ధవాన్
అతనికి ఎలాంటి భయం లేకపోయినా, నేను అక్కడికి చేరిన వెంటనే చూసిన క్షణంలోనే, భుసుండుడు – 'ఇది వశిష్ఠుడు వచ్చాడు' అని వెంటనే గుర్తించాడు.
పత్త్రపుఞ్జాత్ సముత్తస్థౌ మేఘశావ ఇవాచలాత్ । హే మునే స్వాగతమ్ ఇతి ప్రోవాచ మధురాక్షరమ్
ఆయన ఆ ఆకుల గుచ్చం నుంచి, కొండపై నుంచి మేఘపు ముద్దె లేచినట్టు లేచి, 'ఓ మునీశ్వరా, స్వాగతం' అని మధురంగా పలికాడు.
సఙ్కల్పమాత్రజాతాభ్యాం కరాభ్యాం కుసుమాఞ్జలిమ్ । మహ్యమ్ ఆశు దదౌ బాలమేఘో హైమమ్ ఇవోత్కరమ్
సంకల్పం ద్వారా ఏర్పడిన చేతులతో, ఆ బాలమేఘం మంచు ముద్దె ఇస్తున్నట్టు, నాకు వెంటనే పుష్పమాల సమర్పించాడు.
ఇదమ్ ఆసనమ్ ఇత్య్ ఉక్త్వా నవం కల్పతరుచ్ఛదమ్ । ఉపనీతవతి త్యక్తభృత్యే వాయసనాయకే
“ఇది మీకు ఆసనం” అని చెప్పి, కోరికలు తీరే చెట్టు నీడలో కొత్త ఆసనం తీసుకొచ్చాడు. గాలి అనే సేవకుడిని పంపించివేసి, తన చేతే ఆ ఆసనం సమర్పించాడు.
భుసుణ్డానూత్థితేష్వ్ ఈషచ్చలపక్షేషు పక్షిషు । ఉపవిష్టం మునిం దృష్ట్వా స్వాసనోన్ముఖదృష్టిషు
భుసుండ పక్షులు కొంచెం రెక్కలు కదిలిస్తూ లేచి, ఆ మునిని ఆసనంపై కూర్చుని, దృష్టి ఆసనంపైనే నిలిపినవాడిగా చూశారు.
ససభాఖగవృన్దేన భుసుణ్డేన సమం తతః । తస్మిన్ కల్పలతాకుఞ్జే ఉపవిష్టో ఽహమ్ ఆసనే
ఆ తరువాత, భుసుండుడు మరియు పక్షుల సమూహంతో కలిసి, నేను ఆ కోరికలు తీరే వల్లుల మేడలోని ఆసనంపై కూర్చున్నాను.
అథ పాద్యాది దత్త్వా స భుసుణ్డస్ తుష్టమానసః । మామ్ ఉవాచ మహాతేజాస్ సౌహార్దమధురాక్షరమ్
ఆ తరువాత, భుసుండుడు సంతోషంతో పాద్యాది ఆతిథ్యాలు సమర్పించి, తన ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, స్నేహభావంతో మధురమైన మాటలు నాతో అన్నాడు.
అహో భగవతాస్మాకం ప్రసాదో దర్శితశ్ చిరాత్ । దర్శనామృతసేకేన యత్ సిక్తాస్ సద్రుమా వయమ్
అయ్యో! మహర్షీ, చాలా కాలం తర్వాత మీ దయ మాకు లభించింది. మీరు ప్రత్యక్షమై, మీ సాన్నిధ్యం వల్ల మేము కూడా, ఈ చెట్లు కూడా, అమృతవర్షంలో తడిసిపోయాం.
మత్పుణ్యచిరసమ్భారప్రేరితేన త్వయాధునా । మునే మాన్యైకమాన్యేన కుత ఆగమనం కృతమ్
మహర్షీ, నా పుణ్యఫలంతో మీరు ఇప్పుడు ఇక్కడికి వచ్చారు. అందరిలోకీ మీరు అత్యంత గౌరవనీయులు. ఈ రాకకు కారణం ఏమిటి?
కచ్చిద్ అస్మిన్ మహామోహే చిరం విహరతస్ తవ । అఖణ్డితైవ సమతా స్థితా చేతసి పావనే
మీరు ఈ మహా మాయలో చాలా కాలంగా ఉండగా, మీ పవిత్రమైన మనస్సులో సమత్వం ఏదైనా భంగం కలిగిందా?
కిమర్థమ్ అద్యాగమనక్లేశేనాత్మా కదర్థితః । త్వద్వచశ్శ్రోతుకామానామ్ ఆజ్ఞాం నో దాతుమ్ అర్హసి
ఈ రోజు ఇక్కడికి రావడంలో మీరు ఎందుకు ఇంత కష్టపడ్డారు? మేము మీ మాటలు వినాలని కోరుకుంటున్నాము. దయచేసి మాకు అనుమతి ఇవ్వండి.