సురకిన్నరగన్ధర్వవిద్యాధరవరాన్వితమ్ । జగద్వార్క్షీమ్ ఇవ గతం దశామ్ ఆకాశపూరణీమ్
దేవతలు, కిన్నరులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులలో ఉత్తములు అందరూ అక్కడ ఉన్నారు. అది ఆకాశాన్ని నిండుగా వ్యాపించిన ప్రపంచవృక్షంలా కనిపించింది.
నీరన్ధ్రకలికాజాలం నీరన్ధ్రమృదుపల్లవమ్ । నీరన్ధ్రవికసత్పుష్పం నీరన్ధ్రఫలమాలితమ్
దాని ముద్దలు ఎక్కడా విడిపోకుండా కలిసివున్నాయి. మృదువైన కొత్త కొమ్మలు అంతా ఏకరూపంగా ఉన్నాయి. పుష్పాలు ఎక్కడా ఖాళీ లేకుండా విరబూసి ఉన్నాయి. ఫలాలు కూడా దగ్గరగా సముదాయంగా కట్టుకొని ఉన్నాయి.
నీరన్ధ్రమఞ్జరీపుఞ్జం నీరన్ధ్రమణిగుచ్ఛకమ్ । నీరన్ధ్రాంశుకరత్నాఢ్యం లతావికసనాకులమ్
దాని మంజరీలు ఎక్కడా విడిపోకుండా సముదాయంగా ఉన్నాయి. రత్నాల గుచ్చాలు కూడా అంతే. లతలు విస్తరించి, మృదువైన నూలు తంతులతో, రత్నాలతో అలంకరించబడి, ఎక్కడా విడిపోకుండా నిండి ఉన్నాయి.
సర్వర్తుకుసుమాపూరైస్ సర్వర్తుఫలపల్లవైః । సర్వామోదరజఃపుఞ్జైః పరం వైచిత్ర్యమ్ ఆగతమ్
ప్రతి ఋతువులో పుష్పాలు విరబూసి, ప్రతి కాలంలో కొత్త కొమ్మలు, ఫలాలు పుట్టి, అన్ని వైపులా పరిమళపు మేఘాలు అలముకున్నాయి. అందువల్ల అది అపూర్వమైన వైవిధ్యంతో నిండిపోయింది.
తస్య కచ్ఛేషు కుఞ్జేషు లతాపత్త్రేషు పర్వసు । పుష్పేష్వ్ ఆలయసంలీనాన్ విహగాన్ దృష్టవాన్ అహమ్
ఆ తీరాలలో, తోటల్లో, వల్లి ఆకులపై, కొమ్మలపై, పువ్వుల మధ్య, గూళ్లలో నివసిస్తున్న పక్షులను నేను చూశాను.
నిశానాథకలాఖణ్డమృణాలశకలైధితాన్ । అజనాభ్యబ్జినీకన్దభోజనాన్ బ్రహ్మసారసాన్
వాటి ముక్కులు పాడుచంద్రపు తుక్కుల్లా, తామర కండల తంతువుల్లా మెరిసిపోతూ, జననరహితుని నాభిలో పుట్టిన తామర వేర్లు తింటూ బ్రహ్మహంసలు అక్కడ ఉన్నాయి.
విరిఞ్చరథహంసానాం పోతకాన్ సామగాయినః । ఓంకారవేదసుహృదో బ్రాహ్మపద్మబిసాశినః
విరించిరథంలో ఉన్న హంసల పిల్లలు, సామగానాలు పాడుతూ, వేదాలకు, ఓంకారానికి స్నేహితులై, బ్రహ్మ పద్మపు బిసలు తింటూ ఉన్నారు.
ఉద్గీర్ణమన్త్రనిచయాన్ స్వాహాకారనిజస్వనాన్ । సుస్థిరైకతడిత్పుఞ్జనీలమేఘసమోపమాన్
వారు మంత్రాలను ఉచ్చరిస్తూ, స్వాహా అనే తమ స్వరాన్ని పలుకుతూ, ఒక్కొక్క మెరుపుతో నీలి మేఘపు గుంపుల్లా స్థిరంగా కనిపించారు.
దేవాన్ ఇవాజ్యపాన్ నిత్యం యజ్ఞవేదీలతాదలాన్ । శుకాన్ కార్శానవాఞ్ శ్యామాఞ్ శిశూఞ్ శిఖిశిఖాశిఖాన్
దేవతలవలె ఎల్లప్పుడూ పవిత్రమైన సోమరసాన్ని సేవించే వారిని, యజ్ఞవేదికపై పెరిగే లతలవంటి వారిని, గ్రీనుగాలిని, సన్నగా నలుపుగా ఉన్నవారిని, పిల్లలను, నెమలి కిరీటాలు ధరించినవారిని నేను చూశాను.
గౌరీరక్షితబర్హౌఘాన్ కౌమారాన్ వరబర్హిణః । స్కన్దోపన్యస్తనిశ్శేషశైవవిజ్ఞానకోవిదాన్
గౌరీ కాపాడుతున్న నెమలి గుంపులను, యవ్వనంలో ఉన్న అద్భుతమైన నెమళ్లను, స్కందుడు నేర్పిన జ్ఞానంలో片పూర్ణంగా片పరిచయమున్నవారిని, శైవ జ్ఞానాన్ని పూర్తిగా తెలిసినవారిని నేను చూశాను.
వ్యోమ్న్య్ ఏవ జాతనష్టానాం మహతాం వ్యోమపక్షిణామ్ । బన్ధూన్ ఆబద్ధనిలయాఞ్ శరదభ్రసమాకృతీన్
ఆకాశంలోనే పుట్టి అక్కడే కలిసిపోయిన గొప్ప ఆకాశపక్షులను, వారి బంధువులను, స్థిరమైన నివాసాలు కలిగినవారిని, శరదృతువు మేఘాల్లా కనిపించే వారిని నేను చూశాను.
విరిఞ్చహంసజాన్ అన్యాన్ అన్యాన్ అగ్నిశుకోద్భవాన్ । కౌమారబర్హిజాన్ అన్యాన్ అన్యాన్ అమ్బరపక్షిజాన్
బ్రహ్మహంస నుండి పుట్టినవారిని, అగ్ని శుకపక్షి నుండి పుట్టినవారిని, కుమారుని నెమలి నుండి పుట్టినవారిని, ఇంకా ఆకాశంలోనే పుట్టిన ఇతర పక్షులను నేను చూశాను.
ద్వితుణ్డాంశ్ చాథ భారుణ్డాన్ హేమచూడాన్ విహఙ్గమాన్ । కలవిఙ్కాన్ బకాన్ గృధ్రాన్ కోకిలాన్ క్రౌఞ్చకుక్కుటాన్
రెండు ముక్కులు ఉన్న పక్షులను, మహా బలమైన భరుండ పక్షులను, బంగారు కిరీటాలు ఉన్నవారిని, కలవింక పక్షులను, నారసంపక్షులను, గద్దలను, కోయిలలను, క్రౌంచపక్షులను, కోడిపక్షులను నేను చూశాను.
భాసచాషబలాకాదీన్ బహూన్ అన్యాంశ్ చ రాఘవ । భూతౌఘాఞ్ జగతీవాహం దృష్టవాంస్ తత్ర పక్షిణః
రాఘవా! అక్కడ నేను కాకులు, పిచ్చుకలు, బలాకలు వంటి అనేక ఇతర పక్షులను, ఇంకా పక్షిరూపంలో ఉన్న అనేక జీవ సమూహాలను కూడా చూశాను.
దక్షిణస్కన్ధశాఖాయాం స్థితాయాం ఖే దవీయసి । అథాహం దృష్టవాన్ పుష్టపత్త్రాయామ్ అమ్బరస్థితః
దక్షిణ భుజం వద్ద ఉన్న కొమ్మపై, ఆకాశంలో ఎత్తుగా నిలబడి ఉన్నప్పుడు, పుష్పాలతో నిండిన చెట్టులో, ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్నవారిని నేను చూశాను.
కాలకాకోలవలయం మఞ్జరీజాలమాలితమ్ । లోకాలోకాచలారణ్యే కల్పాభ్రౌఘమ్ ఇవ స్థితమ్
కృష్ణకోకిలల వలయాన్ని, పుష్పగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడినదాన్ని, లోకాలొక పర్వత అరణ్యంలో, మేఘాల సమూహంలా నిలిచి ఉన్నదాన్ని నేను చూశాను.
తత్ర పశ్యామ్య్ అహం యావద్ ఏకత్ర స్కన్ధకోటరే । విచిత్రకుసుమాస్తీర్ణే వివిధామోదశాలిని
అక్కడ నేను ఒక చెట్టు కొమ్మలో, అద్భుతమైన పూలతో పరుచబడి, రకరకాల సువాసనలతో నిండిన ఒక ప్రదేశాన్ని చూశాను.
శక్రానిలయమార్కేన్దుగృహబల్యుపజీవినః । పుణ్యకృద్యోషితాం స్వర్గే ప్రియసూచకవాశితాః
అక్కడ, ఇంద్రుడు, వాయువు, సూర్యుడు, చంద్రుడు వంటి దేవతలకు Baliలు సమర్పించడంవల్ల ఆనందంగా జీవించే, పుణ్యశీలుల భార్యలు, పరలోకంలో తమ ప్రియతను తెలియజేస్తూ పాటలు పాడుతూ ఉన్నారు.
అపరిక్షుభితాకారాస్ సభాయాం వాయసాస్ స్థితాః । విభేద్యమేఘా వాతేన సమేనేవ ప్రసారితాః
వారు ఎలాంటి కలత లేకుండా, అందరూ కలసి సభలో కూర్చుని, గాలివల్ల మేఘాలు ఎలా చెల్లాచెదురవుతాయో, అలాగే అక్కడ కాగితల్లా విస్తరించి ఉన్నారు.
తేషాం మధ్యే స్థితశ్ శ్రీమాన్ భుసుణ్డః ప్రోన్నతాకృతిః । మధ్యే సత్కాచఖణ్డానామ్ ఇన్ద్రనీల ఇవోన్నతః
వారి మధ్యలో, మహిమాన్వితుడైన భుసుండుడు, ఎత్తుగా, అందరినీ మించిపోయే ఆకృతితో, విలువైన రత్నాల మధ్యలో నీలమణిలా వెలిగిపోతూ నిలబడి ఉన్నాడు.
పరిపూర్ణమనా మానీ సమస్ సర్వాఙ్గసున్దరః । ప్రాణస్పన్దావధానేన నిత్యమ్ అన్తర్ముఖస్ సుఖీ
ఆయన మనసు పూర్తిగా తృప్తిగా ఉంది, గర్వంగా, అన్ని అవయవాలు సమంగా అందంగా ఉన్నాయి. శ్వాస నడకపై ఎప్పుడూ దృష్టి పెట్టి, అంతర్గతంగా సంతోషంగా ఉండేవాడు.
చిరజీవీతి విఖ్యాతశ్ చిరజీవితయా తయా । జగద్విదితదీర్ఘాయుస్ స భుసుణ్డ ఇతి శ్రుతః
దీర్ఘాయువు వల్ల చిరకాలం జీవించేవాడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఈ లోకంలో భుసుండుడిగా, దీర్ఘాయువు కలవాడిగా అందరికీ పేరుగాంచాడు.
యుగాగమాపాయదశాదర్శనప్రౌఢమానసః । ప్రతికల్పం చ గణయన్ ఖిన్నశ్ శక్రపరమ్పరామ్
యుగాల రాకపోకలను చూసి ఆయన మనసు పరిపక్వమైంది. ప్రతి కల్పంలో ఇంద్రుల పరంపరను లెక్కించుకుంటూ అలసిపోయేవాడు.
జన్మనాం లోకపాలానాం శౌరిశక్రగరుత్మతామ్ । సంస్మర్తా సమతీతానాం సురాసురమహీభృతామ్
లోకపాలులైన విష్ణువు, ఇంద్రుడు, గరుత్మంతుడు మొదలైనవారి జన్మలను ఆయన గుర్తు చేసుకుంటాడు. దేవతలు, అసురులు, భూభృతులు గతాన్ని కూడా స్మరిస్తాడు.
ప్రసన్నగమ్భీరమనాః పేశలస్నిగ్ధముగ్ధవాక్ । అవక్రవక్తా జ్ఞాతా చ నిర్మమో నిరహఙ్కృతిః
ప్రసన్నమైన, లోతైన మనస్సుతో, మృదువుగా, మధురంగా, అమాయకంగా మాట్లాడేవాడు; వంకతిరిగిన మాటలు లేని వాడు, జ్ఞానం కలవాడు, స్వార్థం లేని వాడు, అహంకారం లేని వాడు.
సుహృద్ దాన్తస్ తథా మిత్రం భృత్యః పుత్రో గురుః ప్రభుః । సర్వదా సర్వథా నిత్యం సర్వం సర్వస్య సంస్తవే
అతడు స్నేహితుడు, శాంతుడూ, మిత్రుడూ, సేవకుడూ, కుమారుడూ, గురువూ, అధిపతీ కూడా; ఎప్పుడూ, అన్ని విధాలా, ప్రతిసారి, అందరికీ, అన్నింటిలోను, ప్రశంసకు పాత్రుడవుతాడు.
సోమ్యః ప్రసన్నమధురో రసవాన్ మహాత్మా హృద్యస్ సరోవర ఇవాన్తర్ అఖణ్డశైత్యః । హృత్పుణ్డరీకకుహరవ్యవహారవేత్తా గామ్భీర్యమ్ అచ్ఛమ్ అజహత్ ప్రకటాశయశ్రీః
అతడు మృదువైనవాడు, ప్రసన్నమైనవాడు, మధురమైనవాడు, సారమున్నవాడు, మహాత్ముడు, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే వాడు — లోపల చెమ్మదనం తీరని సరస్సు లాంటి వాడు; హృదయ పద్మపు గుహలో జరిగే సంగతులను తెలిసినవాడు, లోతు స్పష్టంగా కనిపించే వాడు, ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండే వాడు, మనసులో ఉన్నది వెలుగుగా కనిపించే వాడు.
అథ తస్యాహమ్ అపతం దీప్యమానవపుః పురః । కిఞ్చిద్విక్షోభితసభం ఖాన్ నక్షత్రమ్ ఇవాచలే
ఆ తరువాత నేను అతని వద్దకు వెళ్లాను; నా రూపం మెరిసిపోతూ ముందుగా కనిపించింది. సభలో కొంత అలజడి కలిగింది, అది అచంచలమైన ఆకాశంలో ఒక నక్షత్రం మెరుపులా ఉండింది.
చుక్షోభ వాయసాస్థాననీలోత్పలసరః క్షణం । మత్పాతమన్దవాతేన భూకమ్పేనేవ సాగరః
ఆ కాకి నివసిస్తున్న నీలకమల సరస్సు, నా రాకతో మృదువైన గాలి తాకినట్టు, భూమి కంపించినప్పుడు సముద్రం కలత చెందినట్టు, క్షణమాత్రం అలజడి చెందింది.
అశఙ్కితమ్ అపి ప్రాప్తాద్ దర్శనాత్ సమనన్తరమ్ । భుసుణ్డస్ తు వసిష్ఠో ఽయం ప్రాప్త ఇత్య్ అవబుద్ధవాన్
అతనికి ఎలాంటి భయం లేకపోయినా, నేను అక్కడికి చేరిన వెంటనే చూసిన క్షణంలోనే, భుసుండుడు – 'ఇది వశిష్ఠుడు వచ్చాడు' అని వెంటనే గుర్తించాడు.