తస్మిన్ నివసతి శ్రీమాన్ భుసుణ్డో నామ వాయసః । వీతరాగో బృహత్కోశే బ్రహ్మేవ నిజపఙ్కజే
ఆ గూడులో భుసుండుడు అనే గొప్ప కాకి నివసిస్తున్నాడు. అతడు అన్ని రాగాలనూ దాటి, విస్తృతమైన జ్ఞానాన్ని కలిగి, తన పద్మంలో బ్రహ్మదేవుడు ఉన్నట్టు ఉంటాడు.
స యథా జగతః కోశే జీవతీహ సురాశ్ చిరమ్ । చిరజీవీ తథా స్వర్గే న భూతో న భవిష్యతి
ఎలాగైతే దేవతలు జగతిలో చాలా కాలం జీవిస్తారో, అలా భుసుండుడు కూడా స్వర్గంలో ఎన్నో యుగాలు జీవిస్తున్నాడు. అతని వంటి దీర్ఘాయువు గలవాడు గతంలో ఎవరూ లేరు, భవిష్యత్తులో కూడా ఉండడు.
స దీర్ఘాయుస్ స నీరోగస్ స శ్రీమాన్ స మహామతిః । స విశ్రాన్తమతిశ్ శాన్తస్ స కాన్తః కాలకోవిదః
ఆయన దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు, సంపదతో కూడినవాడు, గొప్ప బుద్ధి కలవాడు, మనసు విశ్రాంతిగా ఉంటుంది, శాంతంగా ఉంటాడు, ఆకర్షణీయుడు, కాలాన్ని బాగా అర్థం చేసుకున్నవాడు.
స యథా జీవతి ఖగస్ తథేహ యది జీవ్యతే । తద్ భవేజ్ జీవితం పుంసాం దీర్ఘం చాదేయమ్ ఏవ చ
ఆ పక్షి ఎలా జీవించాడో, మనిషి కూడా ఇక్కడ అలాగే జీవిస్తే, అతని జీవితం దీర్ఘకాలం నిలుస్తుంది, నిజంగా విలువైనదిగా మారుతుంది.
ఇతి తేన భుసుణ్డో ఽసౌ భూయఃపృష్టేన వర్ణితః । యథావద్ ఏవ దేవానాం సభాయాం సత్యమూర్తినా
ఇలా, భుసుండుడు గురించి దేవతల సభలో, సత్యమూర్తి అడిగినప్పుడు, ఆయన వివరంగా వివరించాడు.
కథావసరసంశాన్తావ్ అథ యాతే సురవ్రజే । భుసుణ్డవిహగం ద్రష్టుమ్ అహం యాతః కుతూహలాత్
కథ ముగిసిన తర్వాత, దేవతల సమూహం వెళ్ళిపోయినప్పుడు, నేను భుసుండ పక్షిని చూడాలని ఆసక్తితో వెళ్లాను.
భుసుణ్డస్ సంస్థితో యత్ర మేరోశ్ శృఙ్గం తద్ ఉన్నతమ్ । సమ్ప్రాప్తవాన్ క్షణేనాహం పద్మరాగమయం బృహత్
భుసుండుడు నివసించే చోట, నేను మెరువు పర్వతం యొక్క ఎత్తైన శిఖరాన్ని, పద్మరాగ మణితో తయారైన విశాలమైన శిఖరాన్ని, క్షణంలో చేరాను.
ద్రుతగైరికకాన్తేన తేజసా వహ్నివర్చసా । మధ్వాసవరసేనేవ రఞ్జయన్ కకుభాం గణమ్
ఆ శిఖరం త్వరగా కాయచుని వలె ప్రకాశంతో, అగ్ని వెలుగు లాంటి తేజస్సుతో, ఉత్తమమైన తేనెపానంతో దిక్కులను రంగులుగా మార్చింది.
కల్పాన్తజ్వలనజ్వాలాపిణ్డాద్రిమ్ ఇవ సఞ్చితమ్ । ఇన్ద్రనీలశిలాధూమమ్ ఆలోకారుణితామ్బరమ్
అది యుగాంతంలో ఉరిమే అగ్నిజ్వాలల కొండలా కూడి ఉంది; ఇంద్రనీల మణి పొగతో ఆకాశం ఎరుపుగా వెలిగింది.
సర్వేషామ్ ఏవ రాగాణాం రాశిమ్ అద్రావ్ ఇవ స్థితమ్ । సర్వసన్ధ్యాభ్రజాలానాం ఘనమ్ ఏకమ్ ఇవాకరమ్
అది అన్ని ఎరుపు రంగుల గుట్టలా నిలిచి ఉంది; అన్ని సంధ్యాకాల మేఘాల మూలంగా, ఒకే ఘనమైన నిలయం లాగా కనిపించింది.
ఉత్క్రాన్తిం కుర్వతో మేరోర్ బ్రహ్మనాడ్యేవ నిర్గతమ్ । మూర్ధానమ్ ఆగతం కాన్తం వాడవం జఠరానలమ్
మెరు పర్వతం పైకి ఎగసినట్లు, అందులోని అగ్ని ముద్దు మీదుగా వెలికి వచ్చినట్లు, ఆ అగ్ని అందంగా, ప్రకాశంగా కనిపించింది.
సుమేరువనదేవ్యేవ నవాలక్తకరఞ్జితమ్ । లీలయాదాతుమ్ ఇన్దుం ఖే నీతం హస్తం శిఖాఙ్గులిమ్
సుమేరు అడవి దేవత తన వేలిని కొత్త ఎర్ర రంగులో ముంచి, ఆకాశంలో చంద్రుని playfulగా పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించినట్లు కనిపించింది.
జ్వాలాభిర్ ఇవ మాలాభిర్ అరుణాభిః పయోముచామ్ । ఖం గన్తుమ్ ఇవ సస్పన్దం శైలస్థమ్ ఇవ వాడవమ్
పలురంగు జ్వాలల మాలలా, పర్వతంపై ఉన్న అగ్ని ఆకాశంలోకి ఎగరడానికి తడుముతూ, కంపించుతూ కనిపించింది.
తారాస్ స్ప్రష్టుమ్ ఇవాకాశమ్ అఙ్గులీభిర్ ఇవాశ్రిభిః । కచదంశునఖాగ్రాభిః పరిచుమ్బద్ ఇవోన్నతమ్
నక్షత్రాలు తమ ప్రకాశవంతమైన వేలులతో ఆకాశాన్ని తాకడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లు, జుట్టు మరియు నఖాల చివరలతో ఎత్తైన శిఖరాన్ని ముద్దాడుతున్నట్లు కనిపించింది.
కచద్రత్నశిలాశ్వభ్రం భాస్వత్కనకకన్దరమ్ । సరత్కుసుమరేణ్వభ్రం భ్రమద్విద్యాధరామరమ్
అక్కడ స్ఫటికపు శిలలు, రత్నాలతో మెరిసే గుహలు, బంగారు కాంతితో వెలిగే గుహలు, పుష్పరేణువుతో నిండిన కొండ ప్రవాహాలు, తిరుగుతూ సంతోషంగా సంచరించే దేవతలు కనిపించేవి.
క్వణద్వంశలసద్వాతం నృత్యద్రత్నలతాఙ్గనమ్ । గర్జజ్జీమూతమురజం భూభృతో నాట్యమణ్డపమ్
అక్కడ వెదురు పొదల్లో తేలికగా వీసే గాలి సంగీతంలా వినిపించేది, రత్నలతల మధ్య అందమైన యువతులు నాట్యం చేసేవారు, మేఘాలు మృదంగంలా గర్జించేవి, ఆ కొండ మొత్తం దేవతల నాట్యానికి వేదికలా కనిపించేది.
హసత్కుసుమగుచ్ఛాఢ్యం ధ్వనత్షట్పదపేటకమ్ । దన్తతాలం దలావల్యా పరిహాసాద్ ఇవ స్ఫుటమ్
నవ్వుతున్న పువ్వుల గుత్తులు అక్కడ అలంకరించాయి, తేనెటీగలు మధురంగా గానాలు పాడాయి, ఆకులు పరస్పరం తాకుతూ చప్పట్లు కొట్టినట్లు వినిపించాయి.
దోలాలోలాప్సరోవృన్దమ్ ఉద్దామమదమన్మథమ్ । శిలావిశ్రాన్తవిబుధం మిథునాశ్రితకన్దరమ్
అక్కడ అప్సరసలు దోపిడీ లతలపై ఊగుతూ ఆనందంగా ఆటపట్టారు, ప్రేమలో మునిగిపోయారు; దేవతలు శిలలపై విశ్రాంతి తీసుకున్నారు, జంటలు గుహల్లో ఆశ్రయం పొందారు.
వరామ్బరాజినం శుభ్రం గఙ్గాయజ్ఞోపవీతి చ । తాపసం పిఙ్గలమ్ ఇవ వేణుదణ్డధరం స్థితమ్
అక్కడ ఒక తపస్వి, మెత్తని వనరజులు, తెల్లని మృగచర్మం ధరించి, గంగా నదిని యజ్ఞోపవీతంలా వేసుకుని, పసుపు వర్ణంతో, చేతిలో దండను పట్టుకుని, నిజంగా తపస్సు చేసే వాడిలా నిలబడి ఉన్నాడు.
గఙ్గానిర్ఝరనిర్హ్రాది లతాగృహగతామరమ్ । గన్ధర్వగీతసుభగమ్ ఆమోదిమధురానిలమ్
గంగా జలపాతాల గర్జనతో, ఆకుల మేడల్లో దేవతలు నివసిస్తూ, గంధర్వుల పాటల మాధుర్యంతో, పరిమళభరితమైన సువాసన గాలులతో ఆ ప్రదేశం ఎంతో మధురంగా ఉంది.
ఫుల్లహేమామ్బుజోత్తంసం తారారత్నవిభూషితమ్ । వ్యోమ్నః పారమ్ ఇవ ప్రాప్తం పిఙ్గలం మైరవం శిరః
పసిడి కమలాలు అలంకారంగా వికసించి, నక్షత్రాలు రత్నాల్లా మెరిసి, ఆ పసుపు రంగు మెరు శిఖరం ఆకాశానికి చివరదాకా చేరినట్లు కనిపించింది.
సితహరితపీతపాటలధవలైర్ మణికుసుమరాశినవరఙ్గైః । విధివిహితామలచిత్రం లీలాచలమ్ అమరయువతిలోకస్య
స్పటిక, ఆకుపచ్చ, పసుపు, ఎరుపు, తెలుపు రంగుల రాళ్ళు, మణులు, పుష్పాల గుళికలతో అలంకరించబడిన ఆ కొండ, దేవతా యువతుల ఆటవిడుపు లోకంలా, అద్భుతంగా, నిర్మలంగా మెరిసింది.
కుసుమాపూర్ణకల్పాభ్రకున్తలే తస్య మూర్ధని । కల్పాగమ్ అహమ్ అద్రాక్షం శిఖాచక్రమ్ ఇవ స్థితమ్
ఆ మునివరుని తలపై పుష్పాలతో నిండిన మేఘాల మాలికలా అలంకరించబడిన కాలచక్రాన్ని నేను చూచాను. అది శిఖరాభరణంలా మెరిసింది.
పుష్పరేణ్వభ్రవలితం రత్నస్తబకదన్తురమ్ । ఉత్సేధనిర్జితాకాశం శృఙ్గే శృఙ్గమ్ ఇవార్పితమ్
అది పుష్పాల తాడులతో అలంకరించబడి, మేఘాల వర్ణాలతో మెరుస్తూ, రత్నాల సమూహాలతో మిణుగురులా మెరిసింది. ఆ శిఖరం ఆకాశాన్ని మించిపోయి, శిఖరంపై మరో శిఖరంలా నిలిచింది.
తారాద్విగుణపుష్పౌఘం మేఘద్విగుణపల్లవమ్ । రశ్మిద్విగుణరేణ్వభ్రం తడిద్ద్విగుణపిఞ్జరమ్
దానిలో నక్షత్రాలను మించిపోయే పుష్పాల సమూహం, మేఘాలను మించిన ఆకులు, కిరణాలను మించిన ధూళి, మెరుపును మించిన బంగారు వెలుగు కనిపించాయి.
స్కన్ధేషు కిన్నరీగీతద్విగుణభ్రమరీస్వనమ్ । దోలాలోలాప్సరోలోకద్విగుణీకృతసల్లతమ్
ఆ శిఖరాలపై కిన్నరీ స్త్రీల పాటలను మించిపోయే తేనెటీగల గుంజు వినిపించగా, అప్సరసల ఊయల తోటలు రెట్టింపు సౌందర్యంతో అలరించాయి.
సిద్ధగన్ధర్వసఙ్ఘాతద్విగుణాగ్ర్యవిహఙ్గమమ్ । రత్నకాన్త్యచ్ఛనీహారద్విగుణత్వగ్వృతాంశుకమ్
అక్కడ సిద్ధులు, గంధర్వులు సమూహాల కంటే రెట్టింపు సంఖ్యలో అద్భుతమైన పక్షులు ఉన్నాయి. రత్నాల కాంతి, అతి మెత్తని పట్టుచీరల కన్నా మరింత ప్రకాశంగా మెరిసింది.
చన్ద్రబిమ్బసమాశ్లేషద్విగుణాగ్ర్యబృహత్ఫలమ్ । మూకసంలీనకల్పాభ్రద్విగుణీకృతపర్వకమ్
ఆ చెట్టు పండ్లు చంద్రబింబాన్ని ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు, వాటి మహిమ రెట్టింపు అయింది. మౌనంగా ఉన్న మేఘాలు ఆ కొండలను కప్పి, వాటి గొప్పతనం మరింత పెరిగింది.
సురసంవలితస్కన్ధం పత్త్రవిశ్రాన్తకిన్నరమ్ । నికుఞ్జకూజజ్జీమూతం కచ్ఛసుప్తసురార్భకమ్
ఆ కొండ దారులు దేవతలు ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు ఉన్నాయి. కిన్నరులు ఆ ఆకులపై విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. పల్లకీల్లో మేఘాల గుంపులు గానాలు పాడుతున్నాయి. గుహల్లో చిన్న దేవతలు నిద్రపోతున్నారు.
స్వాకారవిపులాన్ భృఙ్గాన్ ఉత్సార్య వలయస్వనైః । అప్సరోభ్రమరీభిశ్ చ గృహీతకుసుమాన్తరమ్
అక్కడ పెద్ద పెద్ద తేనెటీగలను, ఆభరణాల మణిపూసల శబ్దంతో తరిమేశారు. అప్సరసలు తేనెటీగల రూపంలో పువ్వులను పట్టుకున్నారు.