విలేసూ రమణీయేషు లలనాలాస్యహారిషు । విహారాహారరమ్యేషు భోగాభోగేషు భూషితాః
వారు అందమైన ప్రదేశాల్లో ఆనందించేవారు. సుందరాంగనల నృత్యాలతో మంత్రముగ్ధులై, వినోదాలు, భోజనాలు, అనేక రకాల భోగాలు, అలంకారాలతో అలంకరించబడి సుఖంగా గడిపారు.
విచేరుశ్ చారుచూతాసు మన్దారవలితాసు చ । అప్సరోగీతపూర్ణాసు నన్దనోద్యానభూమిషు
వారు మధురమైన మామిడి తోటల్లో, మందార వృక్షాలతో కూడిన ప్రదేశాల్లో, అప్సరసల పాటలతో మారుమోగే నందనవనాల్లో సంచరించారు.
ఊషుర్ ఆచారపూతేషు విశ్రాన్తాఖిలజన్తుషు । యజ్ఞక్రియాకరాలేషు గార్హస్థ్యేషు యథాక్రమమ్
వారు ధర్మబద్ధమైన ఆచారాలతో పవిత్రమైన ఇంట్లో నివసించేవారు. అక్కడ అన్ని జీవులు విశ్రాంతి పొందేవి, యజ్ఞకర్మలు సరైన క్రమంలో నిర్వహించబడేవి.
తేరుర్ హతగజేన్ద్రాసు భ్రాన్తభూరిశరాసు చ । భేరీభాఙ్కారభీమాసు సఙ్గ్రామార్ణవవీచిషు
వారు చనిపోయిన ఏనుగులతో, అనేక బాణాలతో నిండిన యుద్ధభూములను, భయంకరమైన బేరి మ్రోగులతో, యుద్ధపు అలల మధ్య దాటి వెళ్లారు.
తస్థుః పురుషచిన్తాసు హృతచిత్తోద్ధతాసు చ । సంరమ్భక్షోభరౌద్రాసు సర్వాసు ద్వన్ద్వనీతిషు
వారు మానవుల ఆందోళనల్లో, కలవరపడి అశాంతమైన మనసుల్లో, అన్ని రకాల ద్వంద్వ సంగర్షాల్లో ధైర్యంగా నిలిచారు.
మనస్ తేషాం తు నీరాగమ్ అనుపాధి గతభ్రమమ్ । అసక్తమ్ ఉత్తమం శాన్తం పరం సత్త్వపదం గతమ్
అయితే వారి మనస్సు ఎలాంటి ఆశక్తి లేకుండా, మాయా భ్రమలు లేకుండా, పరిమితులు లేకుండా, అత్యుత్తమంగా, ప్రశాంతంగా, పరమ సత్త్వ స్థితిలో స్థిరంగా ఉండేది.
న మమజ్జ క్వచిద్ అపి సఙ్కటేషు మహత్సు చ । ముహుర్ అప్య్ ఉపయాతేషు కులశైలస్ సరస్స్వ్ ఇవ
ఎన్ని పెద్ద కష్టాలు వచ్చినా, పర్వతం లేదా సరస్సు ఎప్పుడూ మునిగిపోని విధంగా, నేను కూడా ఎప్పుడూ కష్టాలలో మునిగిపోలేదు.
నోల్లలాస విలాసిన్యా శ్రియా పరమకాన్తయా । పరిపూర్ణేన్దులక్ష్మ్యేవ జలరాశీ రఘూద్వహ
రఘువంశంలో పుట్టిన రామా, పూర్ణచంద్రుని కాంతి సముద్రాన్ని అలంకరించినా, అది ఆనందించదు. అలాగే, ఆడుబడులైన ఐశ్వర్యంలో నేను ఆనందించలేదు.
న మమ్లౌ దుఃఖశోషేణ గ్రీష్మేణేవ వనస్థలమ్ । జహర్ష చ న భోగౌఘైర్ అవశ్యాయైర్ ఇవౌషధిః
వేసవిలో అడవి ఎండిపోయినట్టు నేను బాధతో క్షీణించలేదు. వానకాలంలో ఔషధులు తడిచినట్టు, అనుభవాల సంతోషంలో కూడా నేను ఉల్లాసపడలేదు.
తే హి కేవలమ్ అవ్యగ్రాః కుర్వన్తః కార్యపఞ్జరమ్ । ఇష్టానిష్టఫలం రామ నాభిలేషుర్ న తత్యజుః
రామా, వారు ఏ మాత్రం కలవరపడకుండా, తమ కర్తవ్యాలను మాత్రమే చేశారు. ఇష్టమైనా, అనిష్టమైనా ఫలితాన్ని కోరలేదు, వదల్లేదు కూడా.
నోదగుః కార్యసమ్పత్తావ్ ఆక్రాన్తా నాస్తమ్ ఆయయుః । జహృషుర్ న సుఖప్రాప్తౌ మమ్లుర్ నైవ చ సఙ్కటే
వారు పనుల్లో విజయం సాధించినప్పుడు గర్వించలేదు, కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు కూడా మనసు దిగులుగా కాలేదు. సుఖం లభించినపుడు ఆనందించలేదు, కష్టాల్లో కూడా మురిసిపోలేదు.
ముముహుర్ న విమోహేషు మమజ్జుర్ న విపత్క్రమే । శుశుచుర్ న శుచా శోకే రురుదుర్ న భవాన్ ఇవ
వారు మాయలో మనసు పోగొట్టుకోలేదు, దురదృష్టంలో నశించలేదు. దుఃఖంలో బాధపడలేదు, సాధారణ మనుషుల్లా విలపించలేదు.
ప్రకృతాచారసమ్ప్రాప్తం కుర్వన్తః కర్మ కేవలమ్ । స్థితా విగతసంరమ్భమ్ అపరా ఇవ మేరవః
వారు సహజంగా జరిగే పనులు మాత్రమే చేస్తూ, ఎలాంటి కలవరం లేకుండా, మరేరు పర్వతాల్లా స్థిరంగా ఉన్నారు.
తాం త్వం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య రాఘవాఘవిఘాతినీమ్ । అనహఙ్కృత్యలఙ్కారో విహరేహ యథాసుఖమ్
ఓ రామా! అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించే ఆ దృష్టిని పట్టుకొని, అహంకారం లేకుండా అలంకరించుకొని, ఇక్కడ నీవు ఇష్టమైనట్లు జీవించు.
యథాభూతామ్ ఇమామ్ ఏవం పశ్యన్ సర్గపరమ్పరామ్ । మేరుస్థిరో ఽబ్ధిగమ్భీరస్ సమాస్స్వ విగతభ్రమః
ఈ సృష్టి పరంపరను నిజంగా ఎలా ఉందో అలా చూడుతూ, నీవు మెరుపర్వతంలా స్థిరంగా, సముద్రంలా లోతుగా, ప్రశాంతంగా, భ్రమలేని మనస్సుతో ఉండాలి.
చిన్మాత్రం సర్వమ్ ఏవేదమ్ ఇత్థమ్ ఆభాసతాం గతమ్ । నేహ సత్యమ్ అసత్యం వా క్వచిద్ అప్య్ అస్తి కిఞ్చన
ఈ ప్రపంచమంతా పరిపూర్ణమైన చైతన్యమే, ఇది ఇలా కనిపిస్తున్నది కేవలం భ్రమ మాత్రమే. ఇక్కడ ఏదీ నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ కాదు.
మహత్తామ్ అలమ్ ఆలమ్బ్య త్యక్త్వేదమ్ అవహేలయా । అసక్తబుద్ధిస్ సర్వత్ర భవ భవ్య భవక్షయీ
నీవు గొప్పదనాన్ని ఆశ్రయించి, ఈ లోకాన్ని నిరాసక్తిగా వదిలిపెట్టి, ఎక్కడైనా మనస్సు అంటుకోకుండా ఉండాలి, భవబంధాన్ని ముగించబోయే వాడా!
కిం రోదిషి ఘనోద్వేగం మూఢవచ్ చానుశోచసి । భ్రమస్య్ ఉద్భ్రాన్తచిత్తం చ సోమ్యావర్తే తృణం యథా
నీవు ఎందుకు ఇంత బాధతో ఏడుస్తున్నావు? మూర్ఖుడిలా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? నీ మనస్సు భ్రమతో కలవరపడుతూ, మృదువైన ప్రవాహంలో తిప్పబడే గడ్డిపోలా ఉంది.
అహో ను భగవన్ నూనం సమ్యగ్రూపం విలక్షయే । త్వత్ప్రసాదాత్ ప్రబుద్ధో ఽస్మి సూర్యాసఙ్గాద్ ఇవామ్బుజమ్
అయ్యా, నిజంగా ఇప్పుడు నేను సరిగ్గా రూపాన్ని చూడగలిగాను. మీ అనుగ్రహంతో నేను సూర్యుడు తాకిన తామరపువ్వులా మేల్కొన్నాను.
భ్రాన్తిర్ అస్తఙ్గతా నూనం మిహికా శరదీవ మే । సంశాన్తాఖిలసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ
నిజంగా నా మాయా భ్రమ శరదృతువులో మబ్బులా తొలగిపోయింది. నా అన్ని సందేహాలు నిశ్చలమయ్యాయి. మీరు చెప్పిన మాటను నేను తప్పక పాటిస్తాను.
వ్యపగతమదమోహో మానమాత్సర్యముక్తశ్ చిరతరమ్ ఉదితాత్మా శాన్తశోకశ్ చిరేణ । పునర్ అసుఖమ్ అగచ్ఛన్ స్వచ్ఛయైకాన్తబుద్ధ్యా వదసి యద్ అసి సాధో తత్ కరిష్యే విశఙ్కమ్
అహంకారం, మోహం, గర్వం, అసూయ ఇవన్నీ ఎన్నో రోజుల క్రితమే నాలో పోయాయి. నా మనసు మళ్లీ బాధవైపు తిరగదు. ఇప్పుడు నా అంతరాత్మ వెలుగుతో నిండిపోయింది, దుఃఖం శాంతించింది. మీరు చెప్పేది ఏదైనా, నిస్సందేహంగా నేను చేస్తాను.
సమ్యగ్జ్ఞానవిలాసేన వాసనావిలయోదయే । జీవన్ముక్తపదే బ్రహ్మన్ వద విశ్రమ్యతే కథమ్
బ్రహ్మన్, నిజమైన జ్ఞానం వల్ల వాసనలు లయమై, జీవన్ముక్తి స్థితి వచ్చినప్పుడు, ఆ స్థితిలో మనిషి ఎలా విశ్రాంతిగా ఉంటాడో చెప్పండి.
సంసారోత్తరణే యుక్తిర్ యోగశబ్దేన కథ్యతే । తాం విద్ధి ద్విప్రకారాం త్వం చిత్తోపశమధర్మిణీమ్
ఈ సంసారాన్ని దాటి పోవడానికి ఉపయోగపడే మార్గాన్ని 'యోగం' అని అంటారు. అది మనసు శాంతిని లక్ష్యంగా చేసుకుని రెండు విధాలుగా ఉంటుంది అని తెలుసుకో.
ఆత్మజ్ఞానం ప్రకారో ఽస్యా ఏకః ప్రకథితో భువి । ద్వితీయః ప్రాణసంరోధశ్ శృణు సో ఽయం మయోచ్యతే
ఈ యోగంలో ఒకటి ఆత్మజ్ఞానం అని భూమిపై ప్రసిద్ధి. రెండవది శ్వాస నియంత్రణ. ఇప్పుడు నేను దాని గురించి చెప్పబోతున్నాను, విను.
సులభత్వాద్ అదుఃఖత్వాత్ కతరశ్ శోభనో ఽనయోః । యేనావగతమాత్రేణ భూయః క్షోభో న బాధతే
ఈ రెండింటిలో ఏది సులభంగా, బాధ లేకుండా సాధించదగినదో అదే ఉత్తమం. దానిని సాధించిన వెంటనే మళ్లీ మనసు కలవరపడదు.
ప్రకారౌ ద్వావ్ అపి ప్రోక్తౌ యోగశబ్దేన యద్య్ అపి । తథాపి రూఢిమ్ ఆయాతః ప్రాణయుక్తావ్ అసౌ భృశమ్
ఈ రెండు విధానాలనూ 'యోగం' అనే పేరుతో పిలుస్తారు. అయినా, శ్వాసతో సంబంధమున్న యోగమే ఎక్కువగా ప్రజల్లో ప్రసిద్ధి పొందింది.
ఏవం యోగస్ తథా జ్ఞానం సంసారోత్తరణక్రమే । సమావ్ ఉపాయౌ ద్వావ్ ఏవ ప్రోక్తావ్ ఏకఫలప్రదౌ
ఇహ లోకం దాటి పోవడానికి యోగం, జ్ఞానం — ఈ రెండు మార్గాలే చెప్పబడ్డాయి. ఇవి రెండూ ఒకటే ఫలితం ఇస్తాయి.
అసాధ్యః కస్యచిద్ యోగః కస్యచిజ్ జ్ఞాననిశ్చయః । మమ త్వ్ అభిమతస్ సాధో సుసాధో జ్ఞానజః క్రమః
కొంతమందికి యోగాన్ని సాధించడం కష్టం, మరికొంతమందికి జ్ఞానంలో నిశ్చయాన్ని పొందడం కష్టం. కానీ, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, నాకు మాత్రం జ్ఞానంతో వచ్చే మార్గమే చాలా సులభంగా అనిపిస్తుంది.
యజ్ జ్ఞాతం న తద్ అజ్ఞాతం స్వప్నేష్వ్ అపి పునర్ భవేత్ । జ్ఞానం సర్వాస్వ్ అవస్థాసు నిత్యమ్ ఏవ ప్రవర్తతే
ఒకసారి తెలిసినది, కలలో కూడా మళ్లీ తెలియనిదిగా మారదు. జ్ఞానం అన్ని స్థితుల్లో ఎప్పుడూ పనిచేస్తూనే ఉంటుంది.
ధారణాసనదేశాదిసాధ్యత్వేన సుసాధతాం । నాయాతి యోగో హ్య్ అథ వా వికల్పో నైష శోభనః
ధ్యానం, ఆసనం, స్థలం మొదలైన వాటిపై ఆధారపడే యోగం సులభంగా సాధించదగినది కాదు. అంతేకాదు, ఈ మార్గం అంత గొప్పదిగా కూడా ఉండదు.