ఘటో బ్రహ్మ పటో బ్రహ్మ బ్రహ్మాహమ్ ఇదమ్ ఆతతమ్ । అతో రాగవిరాగాణాం ముధైవ కలనైవ కా
ఈ మట్టికుండ కూడా పరబ్రహ్మమే, ఈ వస్త్రం కూడా పరబ్రహ్మమే, నేనూ పరబ్రహ్మనే — ఈ సర్వం పరబ్రహ్మతో నిండిపోయింది. అలాంటప్పుడు ఇష్టమో, ద్వేషమో కల్పించడంలో ఏమి అర్థం ఉంది?
మరణబ్రహ్మణి స్వైరం దేహబ్రహ్మణి సఙ్గతే । దుఃఖితా నామ కేవ స్యాద్ రజ్జుసర్పభ్రమోపమా
మరణం కూడా పరబ్రహ్మమే, శరీరం కూడా పరబ్రహ్మమే. అలాంటప్పుడు ఎవరు బాధపడతారు? ఇది కేవలం కయిరులో పాము కనిపించినట్టు మాయ మాత్రమే.
సమ్భోగాదౌ సుఖే బ్రహ్మణ్య్ ఆస్థితే దేహబ్రహ్మణి । సమ్పన్నమ్ ఏతన్ మ ఇతి ముధా స్యాత్ కలనా కుతః
ఆనందంలో పరబ్రహ్మ ఉండగా, శరీరంలో పరబ్రహ్మ కలిసిపోయినప్పుడు, 'ఈ సుఖం నా సొంతం' అని అనుకోవడం వృథా. అలాంటి భావనకు ఏమాత్రం స్థానం లేదు.
వీచ్యమ్భసోస్ స్పన్దవతోర్ న స్తస్ త్వన్మన్మతీ యథా । త్వత్తామత్తే తథా న స్తో బ్రహ్మణి స్పన్దరూపిణి
ఎలా అయితే అలికడుపు, నీటిలో వేరు వేరు అలలు లేవో, అలాగే పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన నీవు కూడా, ఓ మనసా, వేరు వేరు అని భావించడంలో అర్థం లేదు.
యథావర్తే మృతే తోయే న కిఞ్చిన్ మ్రియతే క్వచిత్ । మృతే బ్రహ్మత్వమ్ ఆయాతే దేహబ్రహ్మణి వై తథా
వాటర్లో ఉన్న గుండ్రంగా తిరిగే ప్రవాహం ఎండిపోతే, ఎక్కడా ఏదీ నశించదు కదా? అలాగే, శరీరం పరబ్రహ్మాన్ని పొందినప్పుడు కూడా, ఏదీ పోయిందని చెప్పలేం.
యథా చలాచలే తోయే త్వత్తామత్తే న తిష్ఠతః । తథా జడాజడే రూపే న స్థితే పరమాత్మని
నీటిలోని అసలు స్వభావం పోయినప్పుడు, అందులో కదలిక లేదా నిశ్చలత ఉండవు. అలాగే, పరమాత్మలో జడత్వం లేదా చైతన్యం ఉండవు.
కటకత్వం యథా హేమ్నో యథావర్తో జలస్య చ । తదతద్భావరూపేయం తథా ప్రకృతిర్ ఆత్మనః
బంగారు వజ్రానికి బంగారు స్వభావం ఉన్నట్లే, నీటికి ప్రవాహం లక్షణంగా ఉండేలా, ఆత్మకు కూడా తనదైన, తనదికాదైన రూపాల వల్ల స్వభావం ఏర్పడుతుంది.
ఇదం హి భూతం జీవాత్మ జడరూపమ్ ఇదం భవేత్ । ఇత్య్ అజ్ఞాతాత్మనో మోహో న తు జ్ఞాతాత్మనః క్వచిత్
ఇది భూతం, ఇది జీవాత్మ, ఇది జడరూపం అని అనుకోవడం ఆత్మను తెలియని అజ్ఞానంలోనే కలుగుతుంది; కానీ ఆత్మను తెలిసినవారికి అలాంటి మాయ ఎప్పుడూ ఉండదు.
అజ్ఞస్య దుఃఖౌఘమయం జ్ఞస్యానన్దమయం జగత్ । అన్ధం భువనమ్ అన్ధస్య ప్రకాశం తు సచక్షుషః
అజ్ఞానులకు ఈ లోకం అంతా బాధలతో నిండినదిగా కనిపిస్తుంది; జ్ఞానులకు మాత్రం ఆనందంతో నిండినదిగా అనిపిస్తుంది. చూపు లేని వారికి ఈ ప్రపంచం చీకటిగా ఉంటుంది, చూపు ఉన్నవారికి మాత్రం వెలుగుగా ఉంటుంది.
జగద్ ఏకాత్మకం జ్ఞస్య జడస్య ద్వైతదుఃఖదమ్ । శిశోర్ ఏవ స్ఫురద్యక్షా నిశా పుంసస్ తు కేవలా
జ్ఞానులకు ఈ లోకం ఒక్కటే అని తెలుస్తుంది; జడులకు మాత్రం ఇది రకరకాల బాధలను కలిగిస్తుంది. చిన్నపిల్లకి రాత్రి వేళలో ఇంద్రియాలు చురుగ్గా ఉంటే అది ఆడుకునే సమయంగా అనిపిస్తుంది, పెద్దవాడికి మాత్రం అది కేవలం రాత్రే.
అస్మిన్ బ్రహ్మఘనే నిత్యమ్ ఏకస్మిన్ సర్వతస్ స్థితే । న కిఞ్చిన్ మ్రియతే రామ న చ కిఞ్చన జీవతి
ఓ రామా! ఈ బ్రహ్మం అన్నిచోట్లా ఎప్పటికీ వ్యాపించి ఉండగా, ఇందులో ఏదీ మరణించదు, ఏదీ నిజంగా జీవించదు కూడా.
యథోల్లాసవిలాసేషు న నశ్యతి న జాయతే । తరఙ్గాది మహామ్భోధౌ భూతవృన్దం తథాత్మని
ఎలా మహాసముద్రంలో అలలు, తీరాలు లీలగా ఉప్పొంగి మాయమవ్వవో, అలాగే ఆత్మలో అన్ని జీవరాశులు పుట్టడం, పోవడం అనేవి నిజంగా ఉండవు.
ఇదం నాస్తీదమ్ అస్తీతి భ్రాన్తినామ్నాత్మనాత్మని । శక్తిర్ నిర్హేతుకైవాన్తస్ స్ఫురతి స్ఫటికాంశువత్
ఇది లేదు, ఇది ఉంది అని చెప్పే మాయ అనే శక్తి, కారణం లేకుండానే, స్ఫటికంలో కాంతిరేఖలు మెరిసినట్లు, తనలో తానే ప్రకాశిస్తుంది.
జగచ్ఛక్త్యాత్మనాత్మైవ బ్రహ్మ స్వాత్మని సంస్థితమ్ । తరఙ్గకణజాలేన పయసీవ పయోఘనమ్
ఈ జగత్తు అనే శక్తి, ఆత్మలోనే స్థితమైన బ్రహ్మమే. అది అలలు, నీటి బిందువుల సమూహంగా కనిపించే నీటి ముద్దలా ఉంటుంది.
శరీరనాశేన కథం బ్రహ్మణో మృతధీర్ భవేత్ । బ్రహ్మణో వ్యతిరిక్తం హి న శరీరాది విద్యతే । పయసో వ్యతిరేకేణ తరఙ్గాది యథార్ణవే
శరీరం నశించినంత మాత్రాన ఎవరి మనస్సు మృతమవుతుందో వారు బ్రహ్మగా ఎలా మారగలరు? ఎందుకంటే బ్రహ్మను తప్పించి శరీరం లేదా మరేదైనా లేదు. సముద్రంలో నీటిని తప్పించి అలలు లేవు కదా.
యః కణో యా చ కణికా యా వీచీ యస్ తరఙ్గకః । యః ఫేనో యా చ లహరీ తద్ యథా వారి వారిణి
ఏ బిందువు అయినా, ఏ చిన్న తునక అయినా, ఏ అల అయినా, ఏ తురుము అయినా, ఏ నురుగు అయినా, ఏ ఉప్పెన అయినా—అవి అన్నీ ఎలాగైనా నీటిలోని నీటే.
యో దేహో యా చ కలనా యద్ దృశ్యం యౌ క్షయావ్యయౌ । యేహా యా రచనా యో ఽర్థస్ తత్ తథా బ్రహ్మ బ్రహ్మణి
ఈ శరీరం, ఏ మార్పు, ఏది కనిపించేదో, నశించేదీ, నశించని దానీ, ఏ ప్రయత్నమైనా, ఏ నిర్మాణమైనా, ఏ వస్తువైనా—ఇవి అన్నీ కూడా అదే విధంగా పరబ్రహ్మంలో పరబ్రహ్మమే.
సంస్థానరచనా చిత్రా బ్రహ్మణః కనకాద్ ఇవ । నాన్యరూపా విమూఢానాం ముధైవ ద్విత్వభావనమ్
ఎన్ని ఆకారాలు, ఏర్పాట్లు ఉన్నా అవన్నీ పరబ్రహ్మమే, బంగారం నుంచి తయారయ్యే ఆభరణాల్లా. ద్వైత భావన అనేది మూర్ఖులకు మాత్రమే, అది వృథా.
మనో బుద్ధిర్ అహఙ్కారస్ తన్మాత్రాణీన్ద్రియాణి చ । బ్రహ్మైవ సర్వం నాన్యాత్మ సుఖదుఃఖాది విద్యతే
మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, సూక్ష్మతత్త్వాలు, ఇంద్రియాలు—ఇవి అన్నీ పరబ్రహ్మమే. దీనికంటే వేరే దేమీ లేదు; సుఖం, దుఃఖం కూడా దీనికి వేరుగా లేవు.
అయం సో ఽహమ్ అయం చ త్వమ్ ఇత్యాద్యర్థోత్థయా గిరా । శబ్దః ప్రతిశ్రవేణాద్రావ్ ఇవాత్మాత్మని జృమ్భతే
‘ఇది నేను’, ‘ఇది నువ్వు’ అనే భావనల నుంచి వచ్చే మాట, పర్వతంలో ప్రతిధ్వని లా, ఆత్మలోనే వ్యాపిస్తుంది.
బ్రహ్మైవాజ్ఞాతమ్ అజ్ఞత్వమ్ అభ్యాగతమ్ ఇవ స్థితమ్ । తథా హి దృశ్యతే స్వప్నచేతసాత్మాత్మనా మృతః
బ్రహ్మం తెలియని స్థితిలో ఉండగా, అది అజ్ఞానంగా కనిపిస్తుంది. ఇది మనసు కలలో చూసే విధంగా, మనలోని ఆత్మ మరణించినట్టు అనిపిస్తుంది.
అభావితం బ్రహ్మతయా బ్రహ్మాజ్ఞానమయం భవేత్ । అభావితం హేమతయా యథా హేమైవ మృద్ భవేత్
బ్రహ్మం బ్రహ్మమని గ్రహించకపోతే, అది అజ్ఞానమే అవుతుంది. ఇదే విధంగా, బంగారం బంగారమని గుర్తించకపోతే, అది మట్టి లాంటిదిగా కనిపిస్తుంది.
జ్ఞాతం బ్రహ్మతయా బ్రహ్మ బ్రహ్మైవ భవతి క్షణాత్ । జ్ఞాతం హేమతయా హేమ హేమైవ భవతి క్షణాత్
బ్రహ్మం బ్రహ్మమని తెలుసుకున్న వెంటనే అది బ్రహ్మమే అవుతుంది. అలాగే, బంగారం బంగారమని తెలుసుకున్న వెంటనే అది బంగారమే అవుతుంది.
బ్రహ్మాత్మా సర్వశక్తిర్ హి యద్ యథా భావయత్య్ అలమ్ । నిర్హేతుకం స్వయం శక్త్యా తత్ తథాశు ప్రపశ్యతి
బ్రహ్మం అయిన ఆత్మకు అన్ని శక్తులు ఉంటాయి. అది ఏది ఎలా ఊహించితే, కారణం లేకుండానే తన శక్తితో వెంటనే అలా కనిపిస్తుంది.
అకర్మకర్తృకరణమ్ అకారణమ్ అనామయమ్ । స్వయంప్రభు మహాత్మైతద్ బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో విదుః
అది మహాత్మ అయిన బ్రహ్మం. అది ఏ పని చేయదు, దానికి ఏ కారణం లేదు, దానికి ఉపకరణాలు లేవు, ఏ బాధా లేదు. అది తనంతట తానే ఉండే స్వరాజ్యమైనది. బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు దానిని ఇలా తెలుసుకుంటారు.
అపరిజ్ఞాతమ్ అజ్ఞానమ్ అజ్ఞానమ్ ఇతి కథ్యతే । పరిజ్ఞాతం భవేజ్ జ్ఞానమ్ అజ్ఞానపరినాశనమ్
ఏది తెలియదో దానిని అజ్ఞానం అంటారు. అది తెలిసినప్పుడు అది జ్ఞానం అవుతుంది. ఆ జ్ఞానం అజ్ఞానాన్ని తొలగిస్తుంది.
బన్ధుర్ ఏవాపరిజ్ఞాతో హ్య్ అబన్ధుర్ ఇతి కథ్యతే । పరిజ్ఞాతో భవేద్ బన్ధుర్ అబన్ధుభ్రమనాశనాత్
ఏది స్నేహితుడిగా గుర్తించకపోతే దానిని స్నేహితుడు కాదని అంటారు. అది స్నేహితుడని తెలిసినప్పుడు, స్నేహితుడు కానివాడనే భ్రమ పోయి, అది నిజంగా స్నేహితుడవుతాడు.
ఇదం త్వ్ అయుక్తమ్ ఇత్య్ అన్తర్ జ్ఞాతే సోదేతి భావనా । తస్మాద్ అయుక్తాద్ వైరస్యాద్ యయా కిల విరజ్యతే
మనసులో ఏదైనా తెలిసినప్పుడు, 'ఇది తగినది కాదు' అనే భావన కలుగుతుంది. అందువల్ల తగని, ఇష్టం లేని వాటి నుంచి మనిషి దూరంగా ఉంటాడు.
ద్వైతం త్వ్ అసత్యమ్ ఇత్య్ అన్తర్ జ్ఞాతే సోదేతి భావనా । తస్మాద్ ద్వైతాత్ సువైరస్యాద్ యయా కిల విరజ్యతే
ఈ ద్వైతం అబద్ధమని మనసులో బాగా తెలిసినప్పుడు, ద్వైతానికి నిజమైన విరక్తి కలిగే భావన ఉద్భవిస్తుంది. అందువల్ల ద్వైతం పట్ల అసహ్యం కలిగి, దానిని వదిలిపెట్టే స్థితి కలుగుతుంది.
అయం నాహమ్ ఇతి జ్ఞాతే స్ఫుటం సోదేతి భావనా । మిథ్యాహఙ్కారతాదాత్మ్యాద్ యయా నూనం విరజ్యతే
‘ఇది నేను కాదు’ అని స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు, అహంకారంతో కలిసిపోయిన తప్పుడు భావన నుంచి తప్పించుకునే స్థితి కలుగుతుంది.