భుక్తేన్దుఖణ్డకబిసా నీలనీరదశేవలే । స్వర్గమార్గసరస్య్ అన్తస్ స్ఫురన్తి సురసారసాః
దేవతల మార్గంలోని సరస్సులో, చంద్రుని తుకలు, నీలి మేఘాల వలె కనిపించే అల్గలు, తామర కండలు మధ్య అమృతస్వరూపమైన రసాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
నానాఫలావలిమతీ వాసనాజలమాలితా । స్పన్దామోదమయీ స్ఫీతా క్రియావికసితాబ్జినీ
వివిధ ఫలాలతో నిండినది, వాంఛల వలతో అలంకరించబడినది, ఉల్లాసంతో ఉప్పొంగినది, పుష్పించిన తామరలాగా కార్యమయమైనది విస్తరించిపోతుంది.
వరాకీ సృష్టిశఫరీ స్ఫురన్తీ భవపల్వలే । కృతాన్తవృద్ధగృధ్రేణ శఠేన వినిగీర్యతే
ఈ సృష్టి అనే దురదృష్ట మత్స్యం, భవసాగరంలో తేలుతూ, మృత్యువు అనే ముసలి గద్ద దుర్బుద్ధితో దాన్ని మింగేస్తుంది.
తరఙ్గఫేనమాలేవ సైవాన్యేవ చ భఙ్గురా । శ్వశ్ శ్వో ఽపరేన్దులేఖేవ సముదేతి విచిత్రతా
తరంగాలు, నురుగు లాగా ఈ వైవిధ్యమంతా నశ్వరమైనది; ప్రతి రోజు కొత్త చంద్రకళలా కొత్త ఆశ్చర్యం ఉద్భవిస్తుంది.
భూరిభూతశరావాణి క్షణభఙ్గీని కుర్వతా । ఇదం కాలకులాలేన చక్రం విపరివర్త్యతే
కాలమనే మట్టి కుండలవాడు, ఎన్నో విరిగిన ముక్కలతో, ప్రతి క్షణం మారిపోతూ ఈ జీవన చక్రాన్ని తిప్పుతూ తిరగేస్తున్నాడు.
అసఙ్ఖ్యాతాన్య్ అనల్పాని సఞ్జాతాన్య్ అచలే పదే । జగజ్జఙ్గలజాలాని దగ్ధాని యుగవహ్నినా
అచలమైన స్థలంలో, లెక్కలేనన్ని విశాలమైన లోక సమూహాలు పుట్టి, యుగాల అగ్నిలో కాలిపోయాయి.
భావాభావైర్ అపర్యన్తైస్ సుఖదుఃఖదశాశతైః । వైపరీత్యం ప్రయాతీయమ్ అజస్రం జాగతీ స్థితిః
ఉండడమూ లేకపోవడమూ, ఆనందం బాధల వందల స్థితుల మధ్య, ఈ లోక జీవితం ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ తిరుగుతూ ఉంటుంది.
క్షుబ్ధైర్ యుగపరావర్తైర్ వాసనాశృఙ్ఖలోమ్భితా । మోహాశనినిపాతైశ్ చ న రుగ్ణా ధ్రువధీరతా
యుగాల కలకలతో కదిలిపోతూ, ఆశల గొలుసులతో బంధించబడి, మాయా మెరుపులతో తాకినా, స్థిరమైన ధైర్యం మాత్రం ఎప్పుడూ క్షీణించదు.
శతశో విద్రుతారీన్ద్రైర్ దనుపుత్రైర్ అభిద్రుతామ్ । భగభగ్నత్రపామ్ ఐన్ద్రీం తనుం వహతి వాసనా
వాసన అనేది, శతసంఖ్యలో పరుగెత్తే ఇంద్రులతో, దాను కుమారులతో తరిమిపోతూ, తన లజ్జను కోల్పోయిన ఇంద్రాణి రూపాన్ని ధరించి తిరుగుతుంది.
విశత్య్ అవిరతం ధూతసర్గపాంసుపరమ్పరా । నిత్యం నియతివాత్యేయం కాలవ్యాలగలాన్తరమ్
ఈ విధి గాలి, సృష్టిలో కలిగే అంతులేని ధూళి పరంపరలో నిరంతరం ప్రవేశిస్తూ, ఎప్పుడూ కాలనాగపు గొంతు మధ్యగా పోతుంది.
పదార్థామ్భాంసి సర్వాణి ఫలఫేనాని సర్వతః । పతన్త్య్ అవిరతాపాతమ్ అభావవడవాముఖమ్
ప్రపంచంలోని అన్ని పదార్థాల నీళ్లు, ఫలాలు, నురుగు లా ఎక్కడికక్కడ నిరంతరం జారిపడి, లేనిపోవడపు అగ్నిపుటలో పడిపోతున్నాయి.
స్ఫురన్త్య్ ఆకస్మికోద్భూతా విచిత్రా ద్రవ్యశక్తయః । స్వభావమాత్రసమ్పన్నాస్ స్పన్దశ్రియ ఇవామ్భసామ్
విచిత్రమైన పదార్థాల శక్తులు, అకస్మాత్తుగా ఉద్భవించి మెరుస్తూ, తమ సహజ స్వభావంతోనే వెలుగుతుంటాయి. అవి నీటిపై అలల అందంలా కనిపిస్తాయి.
భూతమౌక్తికసమ్పూర్ణాన్ బృహతస్ సుబహూన్ అపి । జగత్కలభకాన్ అత్తి కృతాన్తోద్రిక్తకేసరీ
మరణం అనే సింహం తన గోర్లు ఎత్తిపడగొట్టి, ఈ లోకంలోని అన్ని జీవరాశుల విలువైన ముత్యాలను, ఎంత పెద్దవైనా, ఎంత ఎక్కువయినా, ఒక్కొక్కటిగా మింగేస్తుంది.
కులశైలఫలా మేఘపక్షపుఞ్జా జలాసృజః । జాయన్తే చ మ్రియన్తే చ డీయన్తే చ జగత్ఖగాః
పర్వతాలపై పండే ఫలాలు, మేఘాలు, పక్షుల గుంపులు, నీటి ప్రవాహాలు — ఇవన్నీ పుట్టి, మరణించి, అంతరించిపోతూ, ఈ లోకంలోని పక్షుల్లా మారిపోతుంటాయి.
చిద్భిత్తౌ స్పన్దశుభ్రాయాం రఙ్గైః పఞ్చభిర్ ఇన్ద్రియైః । ఉన్మీలయతి సంసారచిత్రాణి విధిచిత్రకృత్
చైతన్యమనే ప్రకాశవంతమైన పలకపై, ఐదు ఇంద్రియాల రంగులతో, విధి అనే అద్భుత చిత్రకారుడు ఈ సంసారపు చిత్రాలను అల్లిపడేస్తాడు.
అజస్రగత్వరీం సర్వపరిస్పన్దవిధాయినీం । నిమేషశతభాగాఙ్గీమ్ అచ్ఛామ్ ఉత్సాహితాఙ్కురామ్
అది ఎప్పుడూ కదులుతూ, అన్ని చలనలు కలిగించే మూలంగా, స్పష్టంగా, కనురెప్పపాటు వందవ భాగం లాంటి చిన్న భాగాలతో, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా మొలకెత్తుతుంది.
సూక్ష్మాం కాలస్య కలనాం స్వసముత్థానకారిణీమ్ । ధ్యానేనేవాన్వవేక్షన్తే స్థిరాస్ స్థావరజాతయః
స్థిరంగా ఉండే చెట్లు, మొక్కలు వంటి స్థావరజాతులు, తమ సహజ స్వభావం వల్ల కలిగే కాలాన్ని, ధ్యానం చేస్తున్నట్టు, ఎంతో సూక్ష్మంగా గ్రహిస్తాయి.
రాగద్వేషసముత్థేన భావాభావమయేన చ । జరామరణమోహేన జీర్ణా జఙ్గమజాతయః
జీవజంతువుల జాతులు, రాగద్వేషాలతో, ఉండటంలేకపోవడముతో, మళ్లీ వృద్ధాప్య మరణమనే మాయతో అలసిపోయి ఉంటాయి.
స్వదుష్కృతోత్తమధ్యానధారిణ్యో ధరణీతలే । నియత్యా నియతం కాలం పీడ్యన్తే కీటపఙ్క్తయః
భూమిపై ఉండే పురుగులు, తమ పూర్వ పాపపుణ్యాల ప్రభావంతో, విధి నిర్ణయించిన కాలం వరకూ బాధపడుతూ ఉంటాయి.
క్షణేనాదృశ్య ఏవేదం నిగిరత్య్ అఖిలం సుఖీ । సుదుర్లక్ష్యబిలః కాలవ్యాలో విపులభోగవాన్
చూడలేని కాలమనే పాము, అపారమైన అనుభవాలతో, దాగిన గుహలో ఉండి, ఒక్క క్షణంలో ఈ సమస్తాన్ని సంతోషంగా మింగేస్తుంది.
క్షణాదికల్పపర్యన్తస్ తేజస్తిమిరరఞ్జనాత్ । కాలేన కిఞ్చిద్ ఆలక్ష్యస్ స్వకాయ ఉరరీకృతః
క్షణం నుండి యుగాంతం వరకు, వెలుగు చీకట్లు కలిసిపోవడం వల్ల కాలం కొద్దిగా మాత్రమే కనిపిస్తుంది; అది తన స్వంత రూపాన్ని ఆలింగనం చేసుకున్నట్లుగా ఉంటుంది.
శీతవాతాతపప్రౌఢాః ప్రోల్లసత్పుష్పదీప్తయః । ఫలప్రదాశ్ చరన్తీహ కాలఖే షడృతుగ్రహాః
చలి, గాలి, వేడి వల్ల పరిపక్వమైన ఆరు ఋతుప్లానెట్లు, పుష్పాలతో ప్రకాశిస్తూ, ఫలితాలను ఇస్తూ ఇక్కడ సంచరిస్తున్నాయి.
బ్రహ్మాణ్డభైక్షభాణ్డే ఽసౌ కాలీ భగవతీ క్రియా । స్వయం దత్త్వైవ దత్త్వైవ భూతభిక్షాం జిఘృక్షతి
ఈ బ్రహ్మాండమనే పాత్రలో, కాలీ అనే దివ్య క్రియ, తానే జీవరాశులకు భిక్షను ఇచ్చి, మళ్లీ మళ్లీ ఇచ్చి, వాటిని స్వాధీనం చేసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంది.
పయఃపటలవిశ్రాన్తత్రైలోక్యామ్భోజకోటరే । కరోతి ఘుఙ్ఘుమం భూరి భూతభ్రమరపేటకః
మూడు లోకాల కమలపు గర్భంలో, పాల పొరలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, జీవరాశుల గుంపు తేనెటీగల వంటివిగా గట్టిగా గుంగురుమంటూ శబ్దం చేస్తుంది.
తిమిరానీలకవరీ అర్కేన్దుచపలేక్షణా । బ్రహ్మోపేన్ద్రహరేన్ద్రాదిధరాగిరివరాఙ్గికా
ఆమె కేశాలు గాఢాంధకారంలా నీలంగా మెరుస్తున్నాయి. ఆమె కన్నులు సూర్యచంద్రుల్లా చమకుస్తున్నాయి. ఆమె అవయవాలు బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, హరి, గొప్ప పర్వతాల కాంతితో అలంకరించబడ్డాయి.
బ్రహ్మతత్త్వైకపితృకా లమ్బమానపయోధరా । చిచ్ఛక్తిమాతృకా స్థూలా తరలా ఘనచాపలా
ఆమెకు బ్రహ్మతత్త్వమే తండ్రిగా ఉంది. ఆమె వక్షోజాలు ఘనంగా, ద్రవంగా, తల్లిగా ఉన్నాయ. ఆమె చైతన్యశక్తికి జనని, దేహం బలంగా, చురుకుగా, ఉత్సాహంగా ఉంటుంది.
తారకాజాలదశనా సన్ధ్యారుణతరాధరా । సమస్తపద్మినీహస్తా శతక్రతుపురాననా
ఆమె పళ్ళు నక్షత్రాల సమూహంలా మెరిసిపోతున్నాయి. ఆమె పెదాలు సంధ్యాకాలపు ఎరుపు కన్నా ముదురుగా ఉన్నాయి. ఆమె చేతుల్లో అన్ని పద్మాలు ఉన్నాయి. ఆమె ముఖం శతక్రతుపురంలా ప్రకాశిస్తుంది.
సప్తాబ్ధిముక్తాలతికా నీలామ్బరపరావృతా । జమ్బుద్వీపమహానాభిర్ వనశ్రీరోమరాజికా
ఆమె ఏడు సముద్రాల ముత్యాల మాలలా ఉంది. నీలాంబరంతో కప్పబడి ఉంది. ఆమె నాభి జంబూద్వీపానికి కేంద్రబిందువుగా ఉంది. ఆమె శరీర రోమాలు వనాల అందాన్ని తలపిస్తున్నాయి.
భూత్వా భూత్వా వినశ్యన్తీ త్రిలోకీవృద్ధకామినీ । అసకృజ్ జాయతే నష్టా భూరివిభ్రమకారిణీ
మూడు లోకాల వృద్ధ వేశ్యా మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టి, మళ్ళీ మళ్ళీ నశించి పోతుంది. ఎన్నిసార్లు పుట్టినా, మళ్లీ మాయమై పోయి, ఎన్నో భ్రమలకు కారణమవుతుంది.
మగ్నమ్ అన్యైర్ అథోన్మగ్నం భీమే కాలమహార్ణవే । ప్రతికల్పక్షణం క్షీణైర్ బ్రహ్మాణ్డస్ఫుటబుద్బుదైః
ఇతరులు పైకి తేల్చినప్పుడు పైకి వస్తూ, మళ్ళీ మునిగిపోతూ, భయంకరమైన కాల మహాసముద్రంలో ప్రతి యుగ క్షణంలో, శక్తి తరిగిన బ్రహ్మాండాల బుడబుడలతో కలిసి పోతుంది.