అన్తశ్శూన్యోన్నతధ్వస్తచిత్తచైత్యకృతాలయః । యాచ్ఞాబహులయామిన్యాం లోభోలూకో వివల్గతి
లోపల ఖాళీగా, పైకి లేచిపోయి, కలవరపడ్డ మనస్సు గుడిలో నాశనం అయి, భిక్షాటనతో నిండిన రాత్రిలో లోభపక్షి గుడ్లగూబ ఆనందంగా తిరుగుతుంది.
పూర్వం గృహీత్వా కర్ణాభ్యాం స్ఫురన్తమ్ అభితశ్ చిరమ్ । జరాజర్జరమార్జారీ యౌవనాఖుం నికృన్తతి
ముందుగా చెవులతో పట్టుకుని, చుట్టూ చాలా సేపు వణికించి, ముసలితనపు పిల్లి, యవ్వనపు ఎలుకను కోసివేస్తుంది.
నిస్సారా క్రమశః క్రాన్తధరాధరసమున్నతిః । దిణ్డీరపిణ్డికేవేయం సృష్టిర్ ఆయాతి పుష్టతామ్
ఈ సృష్టి అసలు లోపల ఏమీ లేకుండా, మట్టి ముద్ద పెరిగి తగ్గినట్టు, క్రమంగా పైకి లేచి దిగిపోతూ, చివరకు నిండుగా కనిపిస్తుంది.
ఆభాసపుష్పధవలా జగత్పల్లవశాలినీ । సత్తాలతా వికసితా ధర్మార్థఫలధారిణీ
ఈ లోకమంతా, కనిపించే పువ్వుల్లా తెల్లగా, కొత్త కొమ్మలతో విరివిగా పూసినట్టు, జీవన వల్లి పుష్పించి, ధర్మం, అర్థం అనే ఫలాలను మోస్తోంది.
సురాచలమహాస్థూణం చన్ద్రసూర్యగవాక్షకమ్ । గగనాచ్ఛాదనం చారు ధ్రియతే త్రిజగద్గృహమ్
ఈ మూడు లోకాల ఇంటిని, దేవతల పర్వతాలు గొప్ప స్తంభాల్లా నిలబడి, చంద్రుడు సూర్యుడు కిటికీలుగా, ఆకాశం అందమైన పైకప్పుగా నిలుస్తున్నాయి.
సంసారసరసి స్ఫారే చరన్తి ప్రాణషట్పదాః । శరీరపుష్కరేష్వ్ అన్తశ్ చిద్రూపరసపాయినః
ఈ సంసార సరస్సులో, ప్రాణాలు అనే ఆరు తేనెటీగలు, శరీరపు తామరల్లో లోపల ఉన్న చైతన్యరసాన్ని పుచ్చుకుంటూ సంచరిస్తున్నాయి.
నభోమార్గమహానీలకుట్టిమే కాన్తిశాలినీ । భువనావవరస్యాన్తస్ స్ఫురత్య్ ఆదిత్యదీపికా
లోకముల క్రింద భాగములో, ఆకాశ మార్గమున ఉన్న గొప్ప నీల రత్నపు నేలపై, సూర్యుని ప్రకాశవంతమైన దీపం వెలుగుతో మెరిసిపోతుంది.
ఆశాతన్తునిబద్ధాఙ్గీ జనతాజీర్ణపక్షిణీ । స్వవాసనాశలాకాన్తే నిబద్ధేన్ద్రియపఞ్జరే
మనుష్య జీవితం పాతవయసు పక్షిలా, ఆశ తంతులతో అవయవాలు కట్టబడి, తన కోరికల గూళ్లో, ఇంద్రియాల పంజరంలో బందీగా ఉంది.
అనారతపతజ్జాతభూతపర్ణపరమ్పరా । స్పన్దతే ఽజగరామృష్టా సంసృతివ్రతతిశ్ చిరమ్
సూర్యుడు ఎప్పుడూ కాల్చే ఆకుల పరంపరలా, భూతాల పరంపర కూడా, వినాశక సర్పం తాకకుండా, చాలా కాలం వణుకుతూ ఉంటుంది.
పృష్ఠే కతిపయం కాలమ్ అదృష్టాః కాలజాలినా । అధఃకృతోగ్రనరకపఙ్కాశ్ శఙ్కోజ్ఝితాః క్షణమ్
కొంతసేపు కొందరు కాలపు వలపై కనిపించకుండా ఉంటారు, కానీ వెంటనే ఘోర నరకపు మట్టిలో పడిపోతూ, ఒక్కసారిగా కనబడకుండా పోతారు.
భుక్తేన్దుఖణ్డకబిసా నీలనీరదశేవలే । స్వర్గమార్గసరస్య్ అన్తస్ స్ఫురన్తి సురసారసాః
దేవతల మార్గంలోని సరస్సులో, చంద్రుని తుకలు, నీలి మేఘాల వలె కనిపించే అల్గలు, తామర కండలు మధ్య అమృతస్వరూపమైన రసాలు మెరిసిపోతున్నాయి.
నానాఫలావలిమతీ వాసనాజలమాలితా । స్పన్దామోదమయీ స్ఫీతా క్రియావికసితాబ్జినీ
వివిధ ఫలాలతో నిండినది, వాంఛల వలతో అలంకరించబడినది, ఉల్లాసంతో ఉప్పొంగినది, పుష్పించిన తామరలాగా కార్యమయమైనది విస్తరించిపోతుంది.
వరాకీ సృష్టిశఫరీ స్ఫురన్తీ భవపల్వలే । కృతాన్తవృద్ధగృధ్రేణ శఠేన వినిగీర్యతే
ఈ సృష్టి అనే దురదృష్ట మత్స్యం, భవసాగరంలో తేలుతూ, మృత్యువు అనే ముసలి గద్ద దుర్బుద్ధితో దాన్ని మింగేస్తుంది.
తరఙ్గఫేనమాలేవ సైవాన్యేవ చ భఙ్గురా । శ్వశ్ శ్వో ఽపరేన్దులేఖేవ సముదేతి విచిత్రతా
తరంగాలు, నురుగు లాగా ఈ వైవిధ్యమంతా నశ్వరమైనది; ప్రతి రోజు కొత్త చంద్రకళలా కొత్త ఆశ్చర్యం ఉద్భవిస్తుంది.
భూరిభూతశరావాణి క్షణభఙ్గీని కుర్వతా । ఇదం కాలకులాలేన చక్రం విపరివర్త్యతే
కాలమనే మట్టి కుండలవాడు, ఎన్నో విరిగిన ముక్కలతో, ప్రతి క్షణం మారిపోతూ ఈ జీవన చక్రాన్ని తిప్పుతూ తిరగేస్తున్నాడు.
అసఙ్ఖ్యాతాన్య్ అనల్పాని సఞ్జాతాన్య్ అచలే పదే । జగజ్జఙ్గలజాలాని దగ్ధాని యుగవహ్నినా
అచలమైన స్థలంలో, లెక్కలేనన్ని విశాలమైన లోక సమూహాలు పుట్టి, యుగాల అగ్నిలో కాలిపోయాయి.
భావాభావైర్ అపర్యన్తైస్ సుఖదుఃఖదశాశతైః । వైపరీత్యం ప్రయాతీయమ్ అజస్రం జాగతీ స్థితిః
ఉండడమూ లేకపోవడమూ, ఆనందం బాధల వందల స్థితుల మధ్య, ఈ లోక జీవితం ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ తిరుగుతూ ఉంటుంది.
క్షుబ్ధైర్ యుగపరావర్తైర్ వాసనాశృఙ్ఖలోమ్భితా । మోహాశనినిపాతైశ్ చ న రుగ్ణా ధ్రువధీరతా
యుగాల కలకలతో కదిలిపోతూ, ఆశల గొలుసులతో బంధించబడి, మాయా మెరుపులతో తాకినా, స్థిరమైన ధైర్యం మాత్రం ఎప్పుడూ క్షీణించదు.
శతశో విద్రుతారీన్ద్రైర్ దనుపుత్రైర్ అభిద్రుతామ్ । భగభగ్నత్రపామ్ ఐన్ద్రీం తనుం వహతి వాసనా
వాసన అనేది, శతసంఖ్యలో పరుగెత్తే ఇంద్రులతో, దాను కుమారులతో తరిమిపోతూ, తన లజ్జను కోల్పోయిన ఇంద్రాణి రూపాన్ని ధరించి తిరుగుతుంది.
విశత్య్ అవిరతం ధూతసర్గపాంసుపరమ్పరా । నిత్యం నియతివాత్యేయం కాలవ్యాలగలాన్తరమ్
ఈ విధి గాలి, సృష్టిలో కలిగే అంతులేని ధూళి పరంపరలో నిరంతరం ప్రవేశిస్తూ, ఎప్పుడూ కాలనాగపు గొంతు మధ్యగా పోతుంది.
పదార్థామ్భాంసి సర్వాణి ఫలఫేనాని సర్వతః । పతన్త్య్ అవిరతాపాతమ్ అభావవడవాముఖమ్
ప్రపంచంలోని అన్ని పదార్థాల నీళ్లు, ఫలాలు, నురుగు లా ఎక్కడికక్కడ నిరంతరం జారిపడి, లేనిపోవడపు అగ్నిపుటలో పడిపోతున్నాయి.
స్ఫురన్త్య్ ఆకస్మికోద్భూతా విచిత్రా ద్రవ్యశక్తయః । స్వభావమాత్రసమ్పన్నాస్ స్పన్దశ్రియ ఇవామ్భసామ్
విచిత్రమైన పదార్థాల శక్తులు, అకస్మాత్తుగా ఉద్భవించి మెరుస్తూ, తమ సహజ స్వభావంతోనే వెలుగుతుంటాయి. అవి నీటిపై అలల అందంలా కనిపిస్తాయి.
భూతమౌక్తికసమ్పూర్ణాన్ బృహతస్ సుబహూన్ అపి । జగత్కలభకాన్ అత్తి కృతాన్తోద్రిక్తకేసరీ
మరణం అనే సింహం తన గోర్లు ఎత్తిపడగొట్టి, ఈ లోకంలోని అన్ని జీవరాశుల విలువైన ముత్యాలను, ఎంత పెద్దవైనా, ఎంత ఎక్కువయినా, ఒక్కొక్కటిగా మింగేస్తుంది.
కులశైలఫలా మేఘపక్షపుఞ్జా జలాసృజః । జాయన్తే చ మ్రియన్తే చ డీయన్తే చ జగత్ఖగాః
పర్వతాలపై పండే ఫలాలు, మేఘాలు, పక్షుల గుంపులు, నీటి ప్రవాహాలు — ఇవన్నీ పుట్టి, మరణించి, అంతరించిపోతూ, ఈ లోకంలోని పక్షుల్లా మారిపోతుంటాయి.
చిద్భిత్తౌ స్పన్దశుభ్రాయాం రఙ్గైః పఞ్చభిర్ ఇన్ద్రియైః । ఉన్మీలయతి సంసారచిత్రాణి విధిచిత్రకృత్
చైతన్యమనే ప్రకాశవంతమైన పలకపై, ఐదు ఇంద్రియాల రంగులతో, విధి అనే అద్భుత చిత్రకారుడు ఈ సంసారపు చిత్రాలను అల్లిపడేస్తాడు.
అజస్రగత్వరీం సర్వపరిస్పన్దవిధాయినీం । నిమేషశతభాగాఙ్గీమ్ అచ్ఛామ్ ఉత్సాహితాఙ్కురామ్
అది ఎప్పుడూ కదులుతూ, అన్ని చలనలు కలిగించే మూలంగా, స్పష్టంగా, కనురెప్పపాటు వందవ భాగం లాంటి చిన్న భాగాలతో, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా మొలకెత్తుతుంది.
సూక్ష్మాం కాలస్య కలనాం స్వసముత్థానకారిణీమ్ । ధ్యానేనేవాన్వవేక్షన్తే స్థిరాస్ స్థావరజాతయః
స్థిరంగా ఉండే చెట్లు, మొక్కలు వంటి స్థావరజాతులు, తమ సహజ స్వభావం వల్ల కలిగే కాలాన్ని, ధ్యానం చేస్తున్నట్టు, ఎంతో సూక్ష్మంగా గ్రహిస్తాయి.
రాగద్వేషసముత్థేన భావాభావమయేన చ । జరామరణమోహేన జీర్ణా జఙ్గమజాతయః
జీవజంతువుల జాతులు, రాగద్వేషాలతో, ఉండటంలేకపోవడముతో, మళ్లీ వృద్ధాప్య మరణమనే మాయతో అలసిపోయి ఉంటాయి.
స్వదుష్కృతోత్తమధ్యానధారిణ్యో ధరణీతలే । నియత్యా నియతం కాలం పీడ్యన్తే కీటపఙ్క్తయః
భూమిపై ఉండే పురుగులు, తమ పూర్వ పాపపుణ్యాల ప్రభావంతో, విధి నిర్ణయించిన కాలం వరకూ బాధపడుతూ ఉంటాయి.
క్షణేనాదృశ్య ఏవేదం నిగిరత్య్ అఖిలం సుఖీ । సుదుర్లక్ష్యబిలః కాలవ్యాలో విపులభోగవాన్
చూడలేని కాలమనే పాము, అపారమైన అనుభవాలతో, దాగిన గుహలో ఉండి, ఒక్క క్షణంలో ఈ సమస్తాన్ని సంతోషంగా మింగేస్తుంది.