రాగద్వేషవికారాణాం స్వరూపం చేన్ న భావ్యతే । తే తు సన్తో ఽప్య్ అసద్రూపాస్ సేవితా అప్య్ అసేవితాః
ఆసక్తి, ద్వేషం వంటి భావాల అసలైన స్వరూపాన్ని మనం పరిశీలించకపోతే, అవి ఉన్నా కూడా వాస్తవంగా లేవన్నట్టే. వాటిని అనుసరించినా, అనుసరించకపోయినా, అవి అసత్యంగానే ఉంటాయి.
యస్య నాహఙ్కృతో భావో యస్య బుద్ధిర్ న లిప్యతే । హత్వాపి స ఇమాంల్ లోకాన్ న హన్తి న నిబధ్యతే
ఎవరికి 'నేను' అనే భావన లేక, whose buddhi is not tainted, అతడు ఈ లోకాలను నాశనం చేసినా, ఎవ్వరినీ హతమార్చడు, బంధించబడడు కూడా.
యన్ నాస్తి తస్య సద్భావప్రతిపత్తిర్ ఉదాహృతా । మాయైవ సా పరిజ్ఞానాద్ ఏవ నశ్యత్య్ అసంశయమ్
ఏది నిజంగా లేనిది, దానిని నిజమై కనిపించేదిగా అంటారు. అది మాయ మాత్రమే. సరిగ్గా తెలుసుకున్నప్పుడు అది నిస్సందేహంగా అంతరించిపోతుంది.
నిస్స్నేహదీపవచ్ ఛాన్తో యస్యాన్తర్ వాసనారసః । తేన చిత్రం కృతం నైవ జితం జ్ఞేనాపి కారిణా
నూనె లేని దీపం ఎలా ఆవిపోతుందో, అంతరంగంలో వాసనల రుచి శాంతమైతే, అలాంటి వ్యక్తి ఏదైనా సృష్టించినా, జ్ఞానంతో చేసినా అది నిజంగా ఫలించదు.
యస్యానుపాదేయమ్ ఇదం సమస్తం పదార్థజాతం సదసద్దశాసు । న దుఃఖదాహాయ సుఖాయ నైవ స ముక్త ఏవేహ సజీవ ఏవ
ఈ లోకంలోని అన్ని వస్తువులు, ఉన్నవి కానివి రెండింటిలోనూ, తనకు స్వీకరించదగినవిగా అనిపించని వాడికి, బాధలోను ఆనందంలోను ఆకర్షణ లేకపోతే, అలాంటి వాడు ఇక్కడే జీవించగానే ముక్తుడవుతాడు.
మనో బుద్ధిర్ అహఙ్కార ఇన్ద్రియాది తథానఘ । అచేత్యచిన్మయం సర్వం క్వ తే జీవాదయస్ స్థితాః
పాపరహితుడా, మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, ఇంద్రియాలు మొదలైనవి — ఇవన్నీ చైతన్యమయమైనా, జడమైనా — వీటిలో జీవుడు వంటి వారు ఎక్కడ ఉన్నారు?
ఏకేనైవాత్మనా దత్తా నానాతా యా మహాత్మనా । విద్ధి తాం త్వమ్ అనానాతాం హేమ్నః కటకతామ్ ఇవ
ఒకే ఆత్మయే ఇచ్చినదీ, అనేకత్వం కేవలం కనిపించే రూపమే. నువ్వు దాన్ని అనేకంగా కాకుండా, బంగారు ఆభరణాలన్నీ బంగారమే అన్నట్టు, ఏకమేనిదిగా తెలుసుకో.
యావద్ అజ్ఞానసమ్మోహస్ తావత్ సంసారచిత్తకమ్ । అజ్ఞానసఙ్క్షయే జాతే క్వ చేత్యం చిత్తకం చ వా
అజ్ఞానం వల్ల మాయలో ఉండేంతవరకు, లోకసంబంధమైన మనస్సు ఉంటుంది. అజ్ఞానం పోయిన తర్వాత, మనస్సు లేదా దాని గ్రహించదగిన వస్తువు ఎక్కడ ఉంటాయి?
అధ్యాత్మవిద్యాభ్యసనాజ్ జాడ్యమ్ ఏతి క్షయం తథా । హుతాశసేవనాద్ అన్తర్జాడ్యం జలకృతం యథా
ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం అభ్యాసం వల్ల మూర్ఖత్వం కూడా పోతుంది. అది ఎలా అంటే, అగ్ని వేడి వల్ల లోపల ఉండే తడిపోతినట్టు.
భోగతృష్ణావిషావేశో యదైవోపశమం గతః । తదైవ నష్టమ్ అజ్ఞానమ్ ఆన్ధ్యం ధ్వాన్తక్షయాద్ ఇవ
భోగాల పట్ల ఆశ అనే విషం శాంతించినప్పుడు, అజ్ఞానం కూడా వెంటనే పోతుంది. అది ఎలా అంటే, చీకటి పోయినప్పుడు అంధత్వం పోయినట్టు.
అధ్యాత్మశాస్త్రమన్త్రేణ తృష్ణావిషవిషూచికా । క్షీయతే భావితేనాన్తశ్ శరదా మిహికా యథా
ఆత్మజ్ఞాన శాస్త్రంలో చెప్పిన మంత్రాన్ని మనసులో ధ్యానిస్తే, తృష్ణ అనే విషపు వ్యాధి లోపల నుంచి క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. ఇది శరదృతువులో ఎండ మబ్బును కరిగించడంలా ఉంటుంది.
మౌర్ఖ్యే క్షీణే క్షతం విద్ధి చిత్తం రామ సబాన్ధవమ్ । విలీనే ఽమ్బుధరే వ్యోమ్ని జాడ్యం శామ్యత్య్ అవిఘ్నతః
రామా, అజ్ఞానం తొలగిపోయినప్పుడు మనస్సు కూడా దాని బంధాలతో కలసి మళ్లీ ఆరోగ్యంగా మారుతుంది. మేఘాలు ఆకాశంలో కలిసిపోతే మబ్బు ఎలా తొలగిపోతుందో, అలాగే మనస్సులోని మూడితనం కూడా అంతరాయం లేకుండా పోతుంది.
అచిత్తత్వం గతే చిత్తే క్షీయతే వాసనాభ్రమః । హారముక్తాసమావేశశ్ ఛిన్నే తన్తావ్ ఇవానఘ
మనస్సు లేనట్టు మారినప్పుడు, వాసనల వల్ల కలిగే మాయ కూడా తగ్గిపోతుంది. పూసల దారం తెగిపోతే ముత్యాల హారం విడిపోతుందిగా, అలాగే పాపరహితుడా!
న ఘనాఘవిఘాతాయ శాస్త్రార్థం భావయన్తి యే । క్రిమికీటత్వభోగాయ చేతసస్ సమ్మిలన్తి తే
శాస్త్రార్థాన్ని మనసులో ఆలోచించని వారు, దట్టమైన మేఘాలను తొలగించలేరు. వారు తమ మనస్సును కీటక జీవితం అనుభవించడానికే కూడగట్టుకుంటారు.
తవ తామరసాకారకాన్తలోచన లోలతా । శాన్తా మౌర్ఖ్యకృతా వాతచలతా సరసో యథా
నీ తామరపువ్వులాంటి అందమైన కన్నుల చంచలత, అవివేకం వల్ల కలిగిన ఆ అలజడి, ఇప్పుడు గడ్డకట్టిన సరస్సులో గాలి ఆగిపోయినట్టు ప్రశాంతంగా మారింది.
స్థిరతామ్ ఉపయాతో ఽసి భావాభావవివర్జితే । పదే పరమవిస్తారే నభసీవ ప్రభఞ్జనః
నీవు ఇప్పుడు భావమూ, అభావమూ లేని, అపారమైన పరమ స్థితిలో స్థిరతను పొందావు. అది ఆకాశంలో గాలి స్థిరంగా ఉండిపోయినట్టు ఉంది.
మన్యే మద్వచనైర్ బోధమ్ ఆయాతో ఽసి రఘూద్వహ । వితతాజ్ఞాననిద్రాతో నిద్రాతః పటహైర్ ఇవ
రఘువంశశిరోమణీ, నా మాటల వలన నీవు జ్ఞానప్రాప్తి పొందావని నేను అనుకుంటున్నాను. అది గాఢనిద్రలో ఉన్నవాడిని మేళం మోగించి లేపినట్టు ఉంది.
సామాన్యే ఽపి లగన్త్య్ ఏవ మన్యే కులగురోర్ గిరః । అత్యుదారమతౌ రామ న లగన్తి కథం త్వయి
సాధారణ కుటుంబ గురువు మాటలు కూడా మనసులో బలంగా నిలుస్తాయని నేను భావిస్తున్నాను. మరి నీలాంటి మహోన్నతమైన బుద్ధి కలిగినవాడి హృదయంలో అవి ఎలా నిలవవు రామా?
యత్రోపాదేయవాక్యత్వం భావితం స్వేన చేతసా । తద్వచో ఽన్తర్ విశత్య్ ఉచ్చైస్ తప్తే క్షేత్రే యథా పయః
మనసు ఏ మాటలను గ్రహించాలనుకుంటుందో, ఆ మాటలు లోపలికి బలంగా ప్రవేశిస్తాయి. ఇది ఎలాగంటే, బాగా వేడెక్కిన పొలంలోకి నీరు పోయినట్టు.
వయమ్ ఇహ హి మహానుభావ నిత్యం కులగురవో గురవో రఘూద్వహానామ్ । తదుదితమ్ ఇదమ్ ఆశు కార్యమ్ ఆర్య స్ఫుటవచనం హృది హారవత్ త్వయేతి
ఓ మహానుభావా! మేము ఇక్కడ ఎప్పుడూ రఘువంశీయుల కుటుంబ గురువులం. అందుకే, మనం చెప్పిన ఈ స్పష్టమైన మాటలను హృదయంలో అలంకారంగా ధరించి, త్వరగా ఆచరించాలి.
అహో బత మహచ్ చిత్రం భవద్వాక్యార్థభావనాత్ । శాన్తం జగజ్జాలమ్ ఇదమ్ అగ్రస్థమ్ అపి నాథ మే
అయ్యో! ఎంత ఆశ్చర్యమో! ప్రభూ, మీ మాటల అర్థాన్ని మనసులో ఆలోచించటం వల్ల, నా ముందే ఉన్న ఈ ప్రపంచపు విస్తృతమైన అల్లిక కూడా నాలో శాంతిగా మారింది.
పరామ్ అన్తః ప్రయాతో ఽస్మి స్వయమ్ ఆత్మని నిర్వృతిమ్ । దీర్ఘావగ్రహసన్తప్తం వృష్ట్యేవ వసుధాతలమ్
నేను నా లోపల పరమానంద స్థితిలోకి చేరాను. దీర్ఘకాలంగా వేడెక్కిన భూమిని వాన చల్లబరిచినట్టు, నా హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది.
శామ్యామి శీతలాకారస్ సుఖం తిష్ఠామి కేవలమ్ । ప్రసాదమ్ ఉపయాతో ఽస్మి సరో నిర్వారణం యథా
నేను పూర్తిగా శాంతియుతంగా, చల్లని స్వభావంతో, సుఖంగా ఉన్నాను. నా మనస్సు ప్రశాంతంగా మారింది, ఎలాంటి కలహం లేకుండా ఉన్న సరస్సు లాంటిది.
సమ్యక్ ప్రసన్నమ్ అఖిలం దిఙ్మణ్డలమ్ ఇదం మునే । యథాభూతం ప్రపశ్యామి నిర్నీహారమ్ ఇవాధునా
ఓ మునీశ్వరా, ఇప్పుడు అన్ని దిక్కులు పూర్తిగా స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. మబ్బు తొలగిన తర్వాత వస్తువులు ఎలా నిజంగా కనిపిస్తాయో, నేను కూడా అలా చూస్తున్నాను.
జాతో ఽస్మి గతసన్దేహశ్ శాన్తాశామృగతృష్ణికః । రజోనీహారనిర్ముక్తో వృష్టజఙ్గలశీతలః
నా సందేహాలు పోయాయి, మాయా తాపత్రయాలు నశించాయి. ధూళి, మబ్బు తొలగిపోయి, వర్షం పడిన తర్వాత ఎడారి చల్లగా మారినట్టుగా నేను కూడా ప్రశాంతంగా ఉన్నాను.
ఆత్మనైవాన్తర్ ఆనన్దం తం ప్రాప్తో ఽస్మ్య్ అన్తవర్జితమ్ । రసాయనరసాస్వాదో యత్ర నాథ తృణాయతే
నేను నా లోపల అంతులేని ఆనందాన్ని పొందాను. ఓ ప్రభూ, అక్కడ అమృతం రుచి కూడా గడ్డి లాంటిదిగా అనిపిస్తుంది.
అద్యాయం ప్రకృతిస్థో ఽస్మి స్వస్థో ఽస్మి ముదితో ఽస్మి చ । లోకారామో ఽస్మి రామో ఽస్మి నమో మహ్యం నమో ఽస్తు తే
ఈ రోజు నేను నా సహజ స్వభావంలో నిలిచాను, నాకు శాంతి ఉంది, ఆనందంగా ఉన్నాను. ఈ లోకంలో ఆనందాన్ని అనుభవిస్తున్నాను, నేనే రాముడిని. నాకు నమస్కారం, నీకూ నమస్కారం.
తే సంశయాస్ తాః కలనాస్ సర్వమ్ అస్తఙ్గతం మమ । రాత్రివేతాలసఞ్చారః ప్రభాత ఇవ భాస్వరే
అన్ని సందేహాలు, ఊహలు నా నుండి పూర్తిగా పోయాయి. రాత్రి భూతాలు తిరిగినట్టు, ఉదయం వెలుగు వచ్చినప్పుడు అవి మాయమయ్యేలా అవన్నీ నాలో కనబడటం మానిపోయాయి.
నిర్మలే హృది విస్తీర్ణే సపద్మే హిమశీతలే । మతిర్ నిర్వృతిమ్ ఆయాతా సారసీ సరసీవ మే
పరిశుద్ధమైన, విస్తారమైన, పద్మపుష్పం లాంటి చల్లని నా హృదయంలో, నా మనస్సు సంతృప్తిని పొందింది. అది నిశ్చలమైన సరస్సులో తేనెలుగుంపు వాలినట్టు ఉంది.
కలఙ్క ఆత్మనః కస్మాత్ కథం వేత్యాదిసంశయః । నూనం నిర్మూలతాం యాతో మమార్కాగ్రే యథా తమః
ఆత్మలో మలినం ఎక్కడి నుండి, ఎలా వస్తుందో అనే సందేహం నా హృదయంలో పూర్తిగా పోయింది. అది సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు చీకటి పోయినట్టు నాశమైంది.