యద్ యద్ అభ్యస్యతే లోకే తన్మయేనైవ భూయతే । ఇత్య్ ఆకుమారం ప్రాజ్ఞేషు దృష్టం సన్దేహవర్జితమ్
ఈ లోకంలో ఏది ఎక్కువగా సాధన చేస్తే, మనిషి అదే స్వభావంగా మారిపోతాడు. ఇది చిన్నప్పటి నుంచే తెలివైనవాళ్లలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
శుభవాసనయా యుక్తస్ తద్ అత్ర భవ భూతయే । పరం పౌరుషమ్ ఆశ్రిత్య విజిత్యేన్ద్రియపఞ్చకమ్
నీ మేలుకోసం మంచి అలవాట్లతో నీవు నిన్ను నీవు నడిపించు. గొప్ప ప్రయత్నంతో, ఐదు ఇంద్రియాలను జయించి ముందుకు సాగు.
అవ్యుత్పన్నమనా యావద్ భవాన్ అజ్ఞాతతత్పదః । గురుశాస్త్రప్రమాణైస్ తు నిర్ణీతం తావద్ ఆచర
నీ మనసు ఇంకా శాంతించకపోయినప్పటికీ, ఆ పరమస్థితిని తెలుసుకోకపోయినంతవరకు, గురువు మరియు శాస్త్రాలు చెప్పినట్లు నడుచుకో.
తతః కషాయపాకేన నూనం విజ్ఞాతవస్తునా । శుభో ఽప్య్ అసౌ త్వయా త్యాజ్యో భావనౌఘో నిరాధినా
తర్వాత, మనస్సులోని మలినాలు పోయి, నిజమైన విషయాన్ని తెలుసుకున్న తరువాత, నీవు బంధనాలు లేకుండా, మంచి భావనల ప్రవాహాన్ని కూడా వదిలేయాలి.
యద్ అతిసుభగమ్ ఆర్యసేవితం తచ్ ఛుభమ్ అనుసృత్య మనోజ్ఞభావబుద్ధ్యా । అధిగమయ పదం సదా విశోకం తద్ అను తద్ అప్య్ అవముచ్య సాధు తిష్ఠ
మంచి వారు అనుసరించే అత్యుత్తమమైన మార్గాన్ని, హృదయానికి ఆనందాన్ని కలిగించే భావంతో అనుసరించు. ఎప్పుడూ దుఃఖం లేని స్థితిని సాధించు. ఆ తరువాత, దానినీ వదిలేసి, స్థిరంగా ఉండి మెల్లగా జీవించు.
అతః పౌరుషమ్ ఆశ్రిత్య శ్రేయసే నిత్యబాన్ధవమ్ । ఏకాగ్రం కురు చిత్తం త్వం శృణు చేదం వచో మమ
కాబట్టి, శ్రేయస్సు కోసం నీకు ఎప్పటికీ తోడుగా ఉండే పురుషార్థాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, నీ మనసును ఏకాగ్రంగా చేసి, ఇప్పుడు నా మాటలు విను.
అవాన్తరాభిపాతీని స్వారూఢాని మనోరథమ్ । పౌరుషేణేన్ద్రియాణ్య్ ఆశు సంయమ్య సమతాం నయ
మనస్సులో పుట్టే కోరికలు, లోపలి ప్రేరణలకు లోనై ఉన్న ఇంద్రియాలను, ధైర్యంగా వెంటనే నియంత్రించి, సమతగా ఉంచు.
ఇహాముత్ర చ సిద్ధ్యర్థం పురుషార్థఫలప్రదామ్ । మోక్షోపాయమయీం వక్ష్యే సంహితాం సారసమ్మితామ్
ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను విజయానికి, మానవుడికి లభించే ఫలితాలను ప్రసాదించే, మోక్షానికి మార్గమయ్యే, సారాంశంతో కూడిన ఒక సంగ్రహాన్ని నేను నీకు వివరించబోతున్నాను.
అపునర్గ్రహణాయాన్తస్ త్యక్త్వా సంసారవాసనామ్ । సమ్పూర్ణౌ శమసన్తోషావ్ ఆదాయోదారయా ధియా
ఈ సంసార జీవితం మీద మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే ఆశలను పూర్తిగా వదిలేసి, ఉదాత్తమైన మనస్సుతో సంపూర్ణమైన శాంతి, సంతుష్టిని స్వీకరించు.
సపూర్వాపరవాక్యార్థవిచారవిషయాదృతమ్ । మనస్ సమరసం కృత్వా సానుసన్ధానమ్ ఆత్మని
ముందున్నా, తరువాత ఉన్నా ఉపదేశాల అర్థాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తూ, మనస్సును సమంగా ఉంచి, అంతరంగంలో ఆలోచనతో నిలిపి ఉంచు.
సుఖదుఃఖక్షయకరం మహానన్దైకసాధనమ్ । మోక్షోపాయమ్ ఇతో రామ వక్ష్యమాణం ఇమం శృణు
రామా, ఆనందాన్ని కలిగించే ఏకైక మార్గాన్ని, సుఖదుఃఖాలను పూర్తిగా తొలగించే విముక్తి సాధనాన్ని ఇప్పుడు నేను వివరించబోతున్నాను. దయచేసి దీన్ని శ్రద్ధగా విను.
ఇమాం మోక్షకథాం శ్రుత్వా సహ సర్వైర్ వివేకిభిః । పదం యాస్యసి నిర్దుఃఖం నాశో యత్ర న విద్యతే
ఈ విముక్తి విషయాన్ని నీవు వివేకంతో కూడిన అందరితో కలిసి వినిన తరువాత, నీవు ఎలాంటి బాధలు లేని, నాశనం లేని స్థితిని చేరుకుంటావు.
ఇదమ్ ఉక్తం పురాకల్పే బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా । సర్వదుఃఖక్షయకరం పరమాశ్వాసనం ధియః
ఇది ప్రాచీన కాలంలో పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మదేవుడు ఉపదేశించినది. ఇది అన్ని బాధలను తొలగించే, మనస్సుకు అత్యున్నతమైన ఆత్మవిశ్రాంతిని ఇచ్చే ఉపదేశం.
కేనోక్తం కారణేనేదం బ్రహ్మన్ పూర్వం స్వయమ్భువా । కథం చ భవతా ప్రాప్తమ్ ఏతత్ కథయ మే ప్రభో
ప్రభో, ఈ ఉపదేశాన్ని స్వయంభువుడు అయిన బ్రహ్మదేవుడు ఎవరి ద్వారా, ఏ కారణంతో, ఎలా చెప్పాడో మీరు నాకు వివరించండి. ఇది మీకు ఎలా వచ్చిందో కూడా చెప్పండి.
అస్త్య్ అనన్తవిలాసాత్మా సర్వగస్ సర్వసంశ్రయః । చిదాకాశో ఽవినాశాత్మా ప్రదీపస్ సర్వవస్తుషు
అనంతమైన, అన్ని చోట్ల వ్యాపించిన, అన్నిటికీ ఆధారమైన, నశించని స్వభావం కలిగిన ఆ చైతన్యాకాశం, ప్రతి వస్తువులో వెలిగే దీపంలా ఉంది.
స్పన్దాస్పన్దసమాకారాత్ తతో విష్ణుర్ అజాయత । స్పన్దమానరసాపూరాత్ తరఙ్గస్ సాగరాద్ ఇవ
ఆ చైతన్యంలో కదలిక, అశాంతత కలిసినప్పుడు, సముద్రంలో అలలు ఎలా ఉద్భవిస్తాయో అలాగే, విష్ణువు ఆవిర్భవించాడు.
సుమేరుకర్ణికాత్ తస్య దిగ్దలాద్ ధృదయామ్బుజాత్ । తారకాకేసరవతః పరమేష్ఠీ వ్యజాయత
సుమేరు పర్వతం మధ్యలోని కమలంలో, దాని దిక్కుల పత్రాల నుండి, హృదయ కమలంలో, నక్షత్రాల కిరణాల్లా ప్రకాశించే పరమేశ్వరుడు జన్మించాడు.
వేదవేదార్థదేవేశమునిమణ్డలమాలితమ్ । సో ఽసృజత్ సకలం సర్గం వికల్పౌఘం యథా మనః
వేదాలు, వాటి అర్థాలను తెలిసిన ఋషులు, దేవతల సమూహం చుట్టూ ఉన్నప్పుడు, ఆయన మనస్సు కల్పనల వలె, ఈ సృష్టిలోని అన్ని వేర్వేరు వస్తువులను సృష్టించాడు.
జమ్బుద్వీపస్య కోణే ఽస్మిన్ వర్షే భారతనామని । స ససర్జ జనం పుత్రైర్ ఆధివ్యాధిపరిప్లుతమ్
జంబూద్వీపానికి ఒక మూలలో ఉన్న ఈ భారతదేశంలో, ఆయన తన కుమారులతో పాటు బాధలు, వ్యాధులు, దుఃఖాలతో నిండిన ప్రజలను సృష్టించాడు.
భావాభావవిషణ్ణార్థమ్ ఉత్పాతధ్వంసతత్పరమ్ । సర్గే ఽస్మిన్ భూతజాతీనామ్ ఆప్యాయనకరం పరమ్
ఉనికిలో, లేనిపోవడంలో కలిగే నిరాశతో, వినాశనానికి గురయ్యే వారికి, ఈ సృష్టిలో జీవులందరికీ పోషణ కలిగించే గొప్ప మార్గాన్ని ఆయన ఏర్పరిచాడు.
జనస్య తస్య దుఃఖం స దృష్ట్వా సకలలోకకృత్ । జగామ కరుణామ్ ఈశః పుత్రదుఃఖాద్ యథా పితా
ఆ ప్రజల దుఃఖాన్ని చూసి, అన్ని లోకాల సృష్టికర్త అయిన ప్రభువు, తండ్రి తన పిల్లల బాధను చూసి ఎలా దయతో నిండిపోతాడో అలా కరుణతో నిండిపోయాడు.
క ఏతేషాం హతాశానాం దుఃఖస్యాన్తో హతాయుషామ్ । స్యాద్ ఇతి క్షణమ్ ఏకాగ్రశ్ చిన్తయామ్ ఆస భూతపః
ఈ ఆశలేని, చిన్న ఆయుష్షు గలవారి దుఃఖానికి ఎప్పుడు అంతం వస్తుందో అని, భూతపతి క్షణకాలం ఏకాగ్రతతో ఆలోచించాడు.
ఇతి సఞ్చిన్త్య భగవాన్ ససర్జ పునర్ ఈశ్వరః । తపో ధర్మం చ దానం చ సత్యం తీర్థాని చైవ హ
ఇలా ఆలోచించిన అనంతరం, భగవంతుడు మళ్లీ తపస్సు, ధర్మం, దానం, సత్యం, పవిత్ర స్థలాలు ఇవన్నీ సృష్టించాడు.
ఏతత్ సృష్ట్వా పునర్ దేవశ్ చిన్తయామ్ ఆస భూతకృత్ । పుంసాం నానేన సర్వస్య దుఃఖస్యాన్త ఇతి స్వయమ్
ఇవి సృష్టించిన తరువాత, ప్రాణుల సృష్టికర్త దేవుడు ఇలా ఆలోచించాడు: 'ఇవి మాత్రమే మనుషులందరి బాధలకు అంతం చేయలేవు.'
నిర్వాణం నామ పరమం సుఖం యేన పునర్ జనః । న జాయతే న మ్రియతే తజ్ జ్ఞానాద్ ఏవ లభ్యతే
నిర్వాణం అనేది పరమమైన ఆనందం. దానివల్ల మనిషి మళ్లీ పుట్టడు, చనిపోడు. అది జ్ఞానంతో మాత్రమే లభిస్తుంది.
సంసారోత్తరణే జన్తోర్ ఉపాయో జ్ఞానమ్ ఏవ హి । తపో దానం తథా తీర్థమ్ అణూపాయః ప్రకీర్తితః
ఈ లోక సంచారాన్ని దాటి పోవడానికి జీవికి నిజమైన మార్గం జ్ఞానమే. తపస్సు, దానం, పవిత్ర యాత్రలు చిన్న సహాయాలు మాత్రమే.
తత్ తావద్ దుఃఖమోక్షార్థం జనస్యాస్య మహాత్మనః । ప్రత్యగ్రం తరణోపాయమ్ ఆశు ప్రకటయామ్య్ అహమ్
ఈ మహాత్ములైన మనుషుల బాధలనుండి విముక్తి కోసం, వెంటనే దాటి పోవడానికి సరైన మార్గాన్ని నేను త్వరగా తెలియజేస్తాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య భగవాన్ బ్రహ్మా కమలసంస్థితః । మనసా పరిసఙ్కల్ప్య మామ్ ఉత్పాదితవాన్ ఇమమ్
ఇలా ఆలోచించిన బ్రహ్మదేవుడు, కమలంపై కూర్చున్నవాడు, తన మనసులో నన్ను ఊహించి, నన్ను సృష్టించాడు.
కుతో ఽప్య్ ఉత్పన్న ఏవాశు తతో ఽహం సముపస్థితః । పితుస్ తస్య పురశ్ శీఘ్రమ్ ఊర్మేర్ ఊర్మిర్ ఇవానఘ
ఎక్కడి నుంచో నేను పుట్టి, వెంటనే నా తండ్రి ఎదుట, ఒక అల తరువాత ఇంకో అల వచ్చినట్టు, త్వరగా ప్రత్యక్షమయ్యాను, ఓ పాపరహితుడా.
కమణ్డలుధరో నాథస్ సకమణ్డలునా మయా । సాక్షమాలస్ సాక్షమాలం స ప్రణమ్యాభివాదితః
ఆ స్వామి చేతిలో కమండలువుతో ఉండగా, నేనూ కమండలువుతో ఉన్నాను; ఆయన జపమాల ధరించి ఉండగా, నేనూ జపమాల ధరించాను. ఆయనకు నమస్కరించి, వందనం చేశాను.