గచ్ఛతస్ తిష్ఠతశ్ చైవ తస్యేయమ్ అభవద్ ధృది । వినోదాయ స్వచిత్తస్య కథా స్వమనసా సహ
అతడు నడుస్తూ ఉన్నా, నిలబడి ఉన్నా, తన మనసుతో కలిసి కథలు చెప్పుకుంటూ తన మనసును అలరించేవాడు.
అవ్యయేన్ద్రియవర్గేశ మనశ్ శమవతా త్వయా । పశ్యానన్దసుఖం కీదృగ్ ఇదమ్ ఆసాదితం తతమ్
క్షీణించని ఇంద్రియాలకు అధిపతివైనవాడా, శాంతమైన మనస్సుతో నీవు చూడు, ఎలాంటి ఆనందసుఖం అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉందో.
ఏషైవానారతం తస్మాన్ నీరాగైవ దశా త్వయా । అవలమ్బ్యా పరిత్యాజ్యం చాపలం చలతాం వర
కాబట్టి, నీవు ఎలాంటి రాగం లేకుండా, ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉండే ఈ స్థితినే నిలబెట్టుకోవాలి. మనసు చంచలంగా మారే అలవాటును పూర్తిగా వదిలేయాలి, ఓ స్థిరబుద్ధి ఉన్నవాడా.
భో భో ఇన్ద్రియచౌరా హే హతాశా హతనామకాః । యుష్మాకం నాయమ్ ఆత్మాస్తి న భవన్తస్ తథాత్మని
ఓ ఇంద్రియాల దొంగలూ, ఆశలు పోయినవారూ, పేర్లు కూడా పోయినవారూ! ఈ ఆత్మ మీకు చెందదు. అలాగే మీరు కూడా నిజంగా ఆ ఆత్మలో లేరు.
వ్రజతాశు వినాశాన్తమ్ ఆశా వో విఫలీకృతాః । న సమర్థాస్ సమాక్రాన్తౌ భవన్తో భఙ్గురాశ్రయాః
మీరు త్వరగా నాశనానికి పరుగెత్తుతున్నప్పుడు, మీ ఆశలు ఫలించవు. మీరు పట్టుకోవడంలో శక్తులేరు, ఎందుకంటే మీరు స్థిరంగా లేని వాటిమీద ఆధారపడుతున్నారు.
వయమ్ ఆత్మేతి యైషా వో బభూవ కిల వాసనా । తత్త్వవిస్మృతిజా సా హి దృష్టరజ్జుభుజఙ్గవత్
'నేనే ఆత్మ' అనే భావన మీలో ఎప్పుడో కలిగింది. అది నిజాన్ని మర్చిపోవడం వల్లే వచ్చింది. అది తాడు చూసి పాము అని ఊహించడంలాంటిది.
అనాత్మన్య్ ఆత్మతా సైషా సైషా వస్తున్య్ అవస్తుతా । అవిచారాద్ బభూవేహ విచారేణ క్షయం గతా
ఆత్మకాదు అనిపించేవాటిలో మనం ఆత్మను ఊహించుకోవడం, నిజం కానివాటిలో నిజమని భావించడం — ఇవన్నీ విచారణ లేకపోవడం వల్లే కలుగుతాయి. కానీ విచారణతో ఇవన్నీ పోతాయి.
భవన్తో ఽన్యే వయం చాన్యే బ్రహ్మాన్యత్ కర్తృతా పరా । అన్యో భోక్తాన్య ఆదత్తే కో దోషః కస్య కీదృశః
కొంతమందిని 'ఇతరులు' అంటారు, మనల్ని కూడా 'ఇతరులు' అంటారు; బ్రహ్మను వేరుగా, పరమాత్మను కర్తగా, ఇంకొకరిని అనుభవించేవాడిగా, మరొకరిని తీసుకునేవాడిగా అంటారు — ఇక్కడ ఎవరిది తప్పు? అది ఎలా ఉంది?
వనేభ్యో దారు సఞ్జాతం రజ్జవో వేణుచర్మణీ । వాసీ చాయఃఫలాన్య్ ఏవం తక్షా గ్రాసార్థమ్ ఉద్యతః
కట్టెలు అడవుల్లోంచి వస్తాయి, తాడులు వెదురు నుంచి, చర్మాలు జంతువుల నుంచి, గొడ్డళ్లు ఇనుప రాళ్ల నుంచి తయారవుతాయి. ఇలాగే, తక్షణుడు తన జీవనార్థం కోసం పనిలో నిమగ్నమవుతాడు.
ఇత్థం యథేహ సామగ్ర్యా స్వశక్తిస్థపదార్థయా । సమ్పన్నః కాకతాలీయాద్ రథో గృహవరాకృతిః
ఇలాగే, ప్రతి వస్తువు తన స్వంత శక్తితో కలిసివస్తే, అవసరమైన సామగ్రి కూడినప్పుడు, కొన్నిసార్లు యాదృచ్ఛికంగా కాకి తాటి చెట్టు మీద కూర్చున్నట్టు, రథం లేదా ఇల్లు పూర్తవుతుంది.
సమ్పన్నః కాకతాలీయాత్ స్వశక్తినిరతేన్ద్రియః । తథైవ కిల కాయో ఽయం కేవ కస్యాత్ర ఖణ్డనా
ఎలాగైతే యాదృచ్ఛికంగా కొన్ని భాగాలు కలిసొచ్చి ఒక బండి తయారవుతుందో, అవి తాము తాముగా ఏమీ చేయలేవో, అలాగే ఈ శరీరం కూడ ఏర్పడింది. మరి దీన్ని ఖండించగలవాడు ఎవరు?
విస్మృతిర్ విస్మృతా దూరం స్మృతిస్ స్ఫుటమ్ అనుస్మృతా । సత్ సజ్ జాతమ్ అసచ్ చాసత్ క్షయి క్షీణం స్థిరం స్థితమ్
మర్చిపోవడం కూడా మరచిపోబడి దూరంగా పోతుంది; జ్ఞాపకం మాత్రం స్పష్టంగా గుర్తుకు వస్తుంది. నిజమైనది నిజంగా మారుతుంది, అసత్యమైనది అసత్యంగా మారుతుంది; నశించేది నశిస్తుంది, నిలిచిపోయేది స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఏవంవిధేన భగవాన్ విచారేణ మహాతపాః । సో ఽతిష్ఠన్ మునిశార్దూలో బహూన్ వర్షగణాన్ ఇహ
ఇలాంటి విచారణలో స్థిరంగా ఉండి, ఆ మహాతపస్వి భగవంతుడు ఇక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు.
అపునర్భవనాయైవ యత్ర చిన్తాన్తమ్ ఆగతా । మూఢతా చ సుదూరస్థా తత్రాసావ్ అవసత్ సదా
ఎక్కడ ఆలోచనలు ముగిసిపోతాయో, మాయ పూర్తిగా తొలగిపోతుందో, అక్కడ ఆయన ఎప్పుడూ తిరిగి రాని స్థితిలో స్థిరంగా నివసించేవాడు.
యథాభూతపదార్థౌఘదర్శనోత్థమ్ అనన్తకమ్ । ధ్యానాశ్వాసనమ్ ఆలమ్బ్య సో ఽవసత్ పురుషస్ సదా
వాస్తవంగా ఉన్న అన్ని వస్తువులను గమనించి, ఆ ధ్యానం ద్వారా కలిగే ఊపిరితిత్తుల నిశ్చలతను ఆధారంగా చేసుకుని, ఆ మనిషి ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండేవాడు.
హేయాదేయసమాసఙ్గత్యాగాదానదృశోః క్షయే । పదే పరమపూర్ణాత్మా సో ఽవసత్ స్వాన్తశాన్తిదే
త్యాగం, స్వీకారం అనే భావనలు, తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం అనే దృష్టికోణాలు అంతా పోయినప్పుడు, అతడు పరిపూర్ణమైన ఆత్మలో, తన హృదయపు శాంతిలో నిలిచిపోయాడు.
సో ఽగస్త్యపుత్రో భగవాన్ వీతహవ్యో వివాసనః । విదేహముక్తతాం ప్రాప్తో యథా కాలేన తచ్ ఛృణు
అగస్త్యుని కుమారుడైన వీతహవ్యుడు, ఆ మహానుభావుడు, సంసారాన్ని వదిలినవాడు, దేహరహిత విముక్తిని పొందాడు. అది ఎలా జరిగింది అనేది ఇప్పుడు విను.
త్రింశద్వర్షసహస్రాణి సప్తవర్షశతాని చ । పుణ్యాశ్రమ ఉషిత్వేహ తథా మేరౌ సురాలయే
ముప్పది వేల ఏళ్ళు, ఏడువందల ఏళ్ళు, అతడు ఇక్కడ పవిత్రమైన ఆశ్రమంలో నివసించాడు. అలాగే దేవతల నివాసమైన మేరు పర్వతంపై కూడా ఉండేవాడు.
వీతహవ్యమునేర్ ఆసీద్ ఇచ్ఛానిచ్ఛాచ్ఛచేతసః । విదేహే కేవలీభావే సీమాన్తే జన్మకర్మణామ్
వీతహవ్య మునికి ఆశలు, ద్వేషాలు లేని ప్రశాంతమైన మనస్సుతో, శరీర భావం లేకుండా ఉన్నప్పుడు, జననం, కర్మలకు చివరి అంచు చేరింది.
సంసారాసఙ్గసన్త్యాగరసాసవవరేచ్ఛయా । వివేశ స తయైకాన్తే విన్ధ్యాద్రేర్ హేమకన్దరమ్
ఈ లోక సంబంధాల నుంచి పూర్తిగా విడిపోవాలనే పవిత్రమైన కోరికతో, ఒంటరిగా వింధ్య పర్వతంలోని బంగారు గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
అపునస్సఙ్గమాయాశు జగజ్జాలమ్ అవేక్ష్య సః । బద్ధపద్మాసనం స్థిత్వా తత్రోవాచాత్మనాత్మని
ఈ లోక మాయాజాలాన్ని ఇక ఎప్పటికీ తాకదు అనే భావంతో, అక్కడ పద్మాసనంలో కూర్చొని, తనలో తానే మాట్లాడుకున్నాడు.
రాగ నీరాగతాం గచ్ఛ ద్వేష నిర్ద్వేషతాం వ్రజ । భవద్భ్యాం సుచిరం కాలమ్ ఇహ ప్రక్రీడితం మయా
ఆసక్తి, నీవు నిరాసక్తత వైపు పోవు; ద్వేషం, నీవు ద్వేషం లేని స్థితిని పొందు. మీ ఇద్దరితో నేను చాలా కాలం ఇక్కడ ఆటలాడాను.
భోగా నమో ఽస్తు యుష్మభ్యం జన్మకోటిశతాన్య్ అహమ్ । భవద్భిర్ లాలితో లోకే లాలకైర్ ఇవ బాలకః
ఓ అనుభవాలారా, మీకు నా వందనాలు. ఈ లోకంలో లక్షల జన్మలుగా మీరు నన్ను చిన్నపిల్లాడిలా ప్రేమగా, కాపాడుతూ పోషించారు.
ఇమామ్ అపి పరాం పుణ్యాం నిర్వాణపదవీమ్ అహమ్ । యేన విస్మారితస్ తస్మై సుఖాయాస్తు నమో నమః
ఈ పరమ పవిత్రమైన విముక్తి స్థితిని నేను పొందాను. దానివల్ల ఆనందం కోసం మరిచిపోయే స్థితి కలిగింది. ఆ దయకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.
త్వదుత్తప్తేన హే దుఃఖ మయాత్మాన్విష్ట ఆదరాత్ । తస్మాత్ త్వదుపదిష్టో ఽయం మార్గో మమ నమో ఽస్తు తే
ఓ బాధా, నీ తాపంతో నేను నా అసలైన స్వరూపాన్ని earnestగా వెతికాను. అందుకే నీవు చూపిన ఈ మార్గానికి నా నమస్కారం.
త్వత్ప్రసాదేన లబ్ధేయం శీతలా పదవీ మయా । దుఃఖ నామ్నైవ దుఃఖం త్వం సుఖదాత్మన్ నమో ఽస్తు తే
నీ దయ వల్లనే నేను ఈ చల్లని స్థితిని పొందాను. బాధ అనే పేరు మాత్రమే బాధ, నిజంగా నీవే ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడివి. నీకు నా వందనాలు.
కల్యాణమ్ అస్తు తే మిత్ర సంసారాసారజీవితా । దేహ స్థితిర్ ఇయం యామో వయమ్ ఆత్మీయమ్ ఆస్పదమ్
నీకు మంగళం కలుగుగాక మిత్రమా! నీవు సంసారపు మాయలో లీనమవకుండా జీవిస్తున్నావు. ఈ శరీరం మనకు ఒక నివాసంగా ఉంది, మనం మన స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉన్నాము.
ప్రాయో జడానాం జన్తూనామ్ అహో ను విషమా గతిః । దేహేనాపి వియుజ్యే ఽహం భూత్వా జన్మశతాన్య్ అపి
ఓహో, మూర్ఖ జీవుల పరిస్థితి ఎంత కఠినంగా ఉంటుందో! శరీరం విడిచిపెట్టిన తర్వాత కూడా, నేను వందల జన్మలు అనుభవించాను.
మిత్ర కాయ మయా న త్వం త్యజ్యసే చిరబాన్ధవ । త్వయైవాత్మన్య్ ఉపానీతా స్వాత్మజ్ఞానవశాత్ క్షతిః
మిత్రమా శరీరమా, నిన్ను నేను ఎన్నడూ వదలలేదు, నీవు నా చిరకాల స్నేహితివి. నీవే నాకు స్వీయజ్ఞానం కలిగించావు, దాని వలననే నా లోపల హాని కలిగింది.
అధిగమ్యాత్మవిజ్ఞానమ్ ఆత్మనాశః కృతస్ త్వయా । దేహే నాన్యేన భగ్నో ఽసి త్వయైవైతద్ ఉపాసితమ్
స్వీయజ్ఞానం పొందిన తర్వాత, నీవే నీ స్వంత నాశనాన్ని చేసుకున్నావు. ఈ శరీరంలో నిన్ను మరెవ్వరూ దెబ్బతీయలేదు, నీవే నీ ఆరాధనతో ఇలా చేసుకున్నావు.