వీతహవ్యమునేస్ సంవిత్ సా పుర్యష్టకరూపిణీ । రవిం వాతమయీ పూజ్యం ప్రణనామాశు చేతసా
వీతహవ్య మునివారి చైతన్యం, సూక్ష్మదేహ రూపంలో, గౌరవంతో, పవన స్వరూపుడైన పూజ్య సూర్యునికి హృదయపూర్వకంగా నమస్కరించింది.
భానునాథాభ్యనుజ్ఞాతో మానపూర్వకమ్ అగ్రగమ్ । వివేశ పిఙ్గలాకారం విన్ధ్యకన్దరగామినమ్
సూర్యుని అనుమతితో, ఆ ముఖ్య సేవకుడు గౌరవంతో, వింద్య గుహలోకి వెళ్లే పింగళ నాడిలో ప్రవేశించాడు.
పిఙ్గలో ఽసౌ నభస్ త్యక్త్వా కుఞ్జకుఞ్జరసున్దరమ్ । ప్రాప విన్ధ్యవనం ప్రావృణ్మత్తాభ్రామ్బరభాసురమ్
ఆ పింగళవర్ణమైనది, ఆకాశాన్ని వదిలి, చిన్న ఏనుగులా అందంగా కనిపిస్తూ, వర్షకాలంలో మత్తుగా ఉన్న మేఘాలతో ప్రకాశిస్తున్న వింధ్య అడవిని చేరింది.
ఉద్దధార ధరాకోశాన్ నఖనిష్కృష్టభూధరః । కలేవరం మునేః పఙ్కాన్ మృణాలమ్ ఇవ సారసః
అతడు తన గోళ్లతో కొండను లాగి, భూమిని పైకి ఎత్తాడు. అది ఎలాగంటే, హంస మట్టిలోంచి కమలపు దండను లాగినట్టు.
మౌనం పుర్యష్టకమ్ అథ స్వం వివేశ కలేవరమ్ । నభస్తలపరిశ్రాన్తో విహఙ్గమ ఇవాలయమ్
తర్వాత ఆ సూక్ష్మశరీరం, ఆకాశంలో తిరిగి అలసిపోయి, పక్షి తన గూటికి వచ్చినట్టు, తన శరీరంలోకి ప్రవేశించింది.
ప్రణమ్యాశు మిథో మూర్తీ వీతహవ్యనభశ్చరౌ । బభూవతుస్ స్వకార్యైకతత్పరౌ తేజసాం నిధీ
వీరిద్దరూ ఒకరినొకరు త్వరగా నమస్కరించి, ఆకాశంలో విహరించే వీటహవ్యుడిలా, తమ తమ పనిలో నిమగ్నమై, తేజస్సుతో నిండినవారిగా మారిపోయారు.
జగామ పిఙ్గలో వ్యోమ మునిశ్ చ విమలం సరః । తారకాకారకుముదం సూర్యాంశుకచదాకృతి
పింగళుడు ఆకాశంలోకి వెళ్లాడు. ముని శుద్ధమైన సరస్సు వద్దకు చేరాడు. ఆ సరస్సు నక్షత్రాలతో నిండిన ఆకాశంలా కనిపించింది; అందులోని కమలాలు నక్షత్రాల్లా మెరిశాయి, వాటి కాంతి సూర్యకిరణాల్లా వెలిగింది.
వీతహవ్యో మమజ్జాశు సరస్య్ ఉత్ఫుల్లపఙ్కజే । పఙ్కపల్వలలీలాన్తే వనే కలభకో యథా
వీతహవ్యుడు వికసించిన కమలాలతో ఉన్న ఆ సరస్సులోకి వెంటనే మునిగిపోయాడు. అడవిలో మట్టి గుంట వద్ద ఆడుకుంటున్న చిన్న ఏనుగు లాగానే, అతడు సరస్సులో ఆనందంగా మునిగాడు.
తత్ర స్నాత్వా జపం కృత్వా పూజయిత్వా దివాకరమ్ । తపోభూషితయా తన్వా పూర్వవత్ పునర్ ఆబభౌ
అక్కడ స్నానం చేసి, జపం చేసి, సూర్యుని పూజించి, తపస్సుతో మెరిసే శరీరంతో ముని మునుపటిలాగే మళ్లీ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
మైత్ర్యా తయా సమతయా పరయా చ శాన్త్యా సత్ప్రజ్ఞయా ముదితయా కృపయా శ్రియా చ । యుక్తో మునిస్ సకలసఙ్గవిముక్తచేతా విన్ధ్యే సరిత్తటగతో దినమ్ ఏవ రేమే
ఆ ముని మైత్రి, సమత్వం, పరమ శాంతి, నిజమైన జ్ఞానం, ఆనందం, కరుణ, ఐశ్వర్యం కలిగి, అన్ని బంధనాలనుండి విముక్తమైన మనసుతో, వింధ్య పర్వత ప్రాంతంలో నది ఒడ్డున ఆ రోజు సంతోషంగా గడిపాడు.
దినాన్తే స సమాధాతుం పునర్ ఏవ మనో మునిః । వివేశ కాఞ్చిద్ వితతాం విజనాం విన్ధ్యకన్దరామ్
ఆ రోజు ముగిసిన తరువాత, ఆ ముని తన మనసును పూర్తిగా వెనక్కు తీసుకొని, విన్ధ్య పర్వతాలలోని ఒక విస్తారమైన, నిశ్శబ్దమైన గుహలోకి మళ్లీ ప్రవేశించాడు.
తద్ ఏవాథానుసన్ధానమ్ అత్యజత్ సమమ్ ఇన్ద్రియైః । చేతసా కథయామ్ ఆస దృష్టలోకపరావరః
అప్పుడతడు తన ఇంద్రియాలతో కూడిన విచారణను వదిలిపెట్టి, ప్రపంచాన్ని లోతుగా, పైపైగా చూసిన మనసుతో ఆలోచించసాగాడు.
పూర్వమ్ ఏవేన్ద్రియగణో మయా పరిహృతస్ స్ఫుటమ్ । ఇదానీం చిన్తయా నార్థః పునర్ వితతయా మమ
ఇంతకు ముందు నేను నా ఇంద్రియాలను స్పష్టంగా నియంత్రించాను; ఇప్పుడు మరింతగా ఆలోచించడం నాకు అవసరం లేదు.
అస్తి నాస్తీతి కలనాం భఙ్క్త్వా మృద్వీం లతామ్ ఇవ । శేషే తు బద్ధసంస్థానం తిష్ఠామ్య్ అచలశృఙ్గవత్
'ఉంది, లేదు' అనే సందేహాల మృదువైన వల్లిని తెంచేసి, ఇప్పుడు నేను పర్వత శిఖరంలా స్థిరంగా నిలిచిపోయాను.
ఉదితో ఽస్తఙ్గత ఇవ స్వస్తఙ్గత ఇవోదితః । సమస్ సమరసాభాసస్ తిష్ఠామి స్వస్థతాం గతః
నేను ఉదయించినవాడినీ, అస్తమించినవాడినీ అయినట్టు, అస్తమించినవాడినీ, ఉదయించినవాడినీ అయినట్టు నిలిచాను. అన్ని స్థితులలో సమంగా కనిపిస్తూ, అంతరంగిక శాంతిని పొందినవాడిగా సమభావంతో ఉన్నాను.
ప్రబుద్ధో ఽపి సుషుప్తస్థస్ సుషుప్తస్థః ప్రబుద్ధవాన్ । తుర్యమ్ ఆలమ్బ్య కార్యాన్తం తిష్ఠామి స్తమ్భితస్థితిః
నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ మేలుకున్నట్టూ, మేలుకున్నప్పటికీ నిద్రలో ఉన్నట్టూ, ఆ నాల్గవ స్థితిని ఆధారంగా తీసుకుని, అన్ని క్రియలు ముగిసే వరకు కదలకుండా నిలిచాను.
స్థిరస్ స్థాణుర్ ఇవైకాన్తే స్వాన్తాన్తే సర్వతస్ స్థితే । సత్త్వసామాన్యసామ్యే హి తిష్ఠామ్య్ అపగతామయః
ఒంటరిగా నిలిచిన స్థంభంలా స్థిరంగా, నా అంతరాత్మ అన్ని వైపులా వ్యాపించి, శుద్ధమైన సత్వగుణ సమత్వంలో, అన్ని బాధలు తొలగిపోయినవాడిగా నిలిచాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య స ధ్యానే పునస్ తస్థౌ దినాని షట్ । తతః ప్రబోధమ్ ఆపన్నః క్షణసుప్త ఇవాధ్వగః
ఈ విధంగా ఆలోచిస్తూ, ఆతడు ఆరురోజులు ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు. ఆ తరువాత, క్షణకాల నిద్రపోయిన ప్రయాణికుడు మేలుకొనినట్టు, పూర్తిగా జ్ఞానాన్ని పొందాడు.
ఏవంసిద్ధస్ స భగవాన్ వీతహవ్యో మహాతపాః । విజహార చిరం కాలం జీవన్ముక్తతయా తయా
ఇలా సిద్ధుడైన, గొప్ప తపస్సు చేసిన వీతహవ్యుడు, జీవన్ముక్తుడిగా చాలా కాలం ఆనందంగా జీవించాడు.
వస్తు నాభిననన్దాసౌ న నినిన్ద కదాచన । న జగామ తథోద్వేగం న చ హర్షమ్ అవాప హ
అతడు ఏ వస్తువునీ ఆనందించలేదు, దూషించలేదు కూడా. అతనికి ఎప్పుడూ కలవరమూ రాలేదు, హర్షం కూడా కలగలేదు.
గచ్ఛతస్ తిష్ఠతశ్ చైవ తస్యేయమ్ అభవద్ ధృది । వినోదాయ స్వచిత్తస్య కథా స్వమనసా సహ
అతడు నడుస్తూ ఉన్నా, నిలబడి ఉన్నా, తన మనసుతో కలిసి కథలు చెప్పుకుంటూ తన మనసును అలరించేవాడు.
అవ్యయేన్ద్రియవర్గేశ మనశ్ శమవతా త్వయా । పశ్యానన్దసుఖం కీదృగ్ ఇదమ్ ఆసాదితం తతమ్
క్షీణించని ఇంద్రియాలకు అధిపతివైనవాడా, శాంతమైన మనస్సుతో నీవు చూడు, ఎలాంటి ఆనందసుఖం అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉందో.
ఏషైవానారతం తస్మాన్ నీరాగైవ దశా త్వయా । అవలమ్బ్యా పరిత్యాజ్యం చాపలం చలతాం వర
కాబట్టి, నీవు ఎలాంటి రాగం లేకుండా, ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉండే ఈ స్థితినే నిలబెట్టుకోవాలి. మనసు చంచలంగా మారే అలవాటును పూర్తిగా వదిలేయాలి, ఓ స్థిరబుద్ధి ఉన్నవాడా.
భో భో ఇన్ద్రియచౌరా హే హతాశా హతనామకాః । యుష్మాకం నాయమ్ ఆత్మాస్తి న భవన్తస్ తథాత్మని
ఓ ఇంద్రియాల దొంగలూ, ఆశలు పోయినవారూ, పేర్లు కూడా పోయినవారూ! ఈ ఆత్మ మీకు చెందదు. అలాగే మీరు కూడా నిజంగా ఆ ఆత్మలో లేరు.
వ్రజతాశు వినాశాన్తమ్ ఆశా వో విఫలీకృతాః । న సమర్థాస్ సమాక్రాన్తౌ భవన్తో భఙ్గురాశ్రయాః
మీరు త్వరగా నాశనానికి పరుగెత్తుతున్నప్పుడు, మీ ఆశలు ఫలించవు. మీరు పట్టుకోవడంలో శక్తులేరు, ఎందుకంటే మీరు స్థిరంగా లేని వాటిమీద ఆధారపడుతున్నారు.
వయమ్ ఆత్మేతి యైషా వో బభూవ కిల వాసనా । తత్త్వవిస్మృతిజా సా హి దృష్టరజ్జుభుజఙ్గవత్
'నేనే ఆత్మ' అనే భావన మీలో ఎప్పుడో కలిగింది. అది నిజాన్ని మర్చిపోవడం వల్లే వచ్చింది. అది తాడు చూసి పాము అని ఊహించడంలాంటిది.
అనాత్మన్య్ ఆత్మతా సైషా సైషా వస్తున్య్ అవస్తుతా । అవిచారాద్ బభూవేహ విచారేణ క్షయం గతా
ఆత్మకాదు అనిపించేవాటిలో మనం ఆత్మను ఊహించుకోవడం, నిజం కానివాటిలో నిజమని భావించడం — ఇవన్నీ విచారణ లేకపోవడం వల్లే కలుగుతాయి. కానీ విచారణతో ఇవన్నీ పోతాయి.
భవన్తో ఽన్యే వయం చాన్యే బ్రహ్మాన్యత్ కర్తృతా పరా । అన్యో భోక్తాన్య ఆదత్తే కో దోషః కస్య కీదృశః
కొంతమందిని 'ఇతరులు' అంటారు, మనల్ని కూడా 'ఇతరులు' అంటారు; బ్రహ్మను వేరుగా, పరమాత్మను కర్తగా, ఇంకొకరిని అనుభవించేవాడిగా, మరొకరిని తీసుకునేవాడిగా అంటారు — ఇక్కడ ఎవరిది తప్పు? అది ఎలా ఉంది?
వనేభ్యో దారు సఞ్జాతం రజ్జవో వేణుచర్మణీ । వాసీ చాయఃఫలాన్య్ ఏవం తక్షా గ్రాసార్థమ్ ఉద్యతః
కట్టెలు అడవుల్లోంచి వస్తాయి, తాడులు వెదురు నుంచి, చర్మాలు జంతువుల నుంచి, గొడ్డళ్లు ఇనుప రాళ్ల నుంచి తయారవుతాయి. ఇలాగే, తక్షణుడు తన జీవనార్థం కోసం పనిలో నిమగ్నమవుతాడు.
ఇత్థం యథేహ సామగ్ర్యా స్వశక్తిస్థపదార్థయా । సమ్పన్నః కాకతాలీయాద్ రథో గృహవరాకృతిః
ఇలాగే, ప్రతి వస్తువు తన స్వంత శక్తితో కలిసివస్తే, అవసరమైన సామగ్రి కూడినప్పుడు, కొన్నిసార్లు యాదృచ్ఛికంగా కాకి తాటి చెట్టు మీద కూర్చున్నట్టు, రథం లేదా ఇల్లు పూర్తవుతుంది.