తద్ గత్వా ప్రవిశామ్య్ ఆశు దేహమ్ ఏతం వివస్వతః । తదీయః పిఙ్గలో దేహమ్ ఉద్ధరిష్యతి మే తతః
నేను వెంటనే వెళ్లి వివస్వంతుని శరీరంలో ప్రవేశిస్తాను. అప్పుడు ఆయన పసుపు వర్ణమైన శరీరం నన్ను అక్కడినుంచి పైకి తీసుకుపోతుంది.
అథ వా కిం మమైతేన శామ్యామ్య్ అహమ్ అవిఘ్నతః । నిర్వామి స్వం పదం యామి కో ఽర్థో మే దేహలీలయా
లేకపోతే, నాకు దీనితో ఏమి సంబంధం? నేను ఏ అడ్డంకీ లేకుండా ప్రశాంతంగా లయమై, నా స్వరూపాన్ని చేరుకుంటాను. ఈ శరీరాల ఆటలో నాకు ఏమి ప్రయోజనం?
ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా వీతహవ్యో మహామతే । తూష్ణీం స్థిత్వా క్షణం భూయశ్ చిన్తయామ్ ఆస భూతలే
ఇలా మనసులో ఆలోచించిన వీతహవ్యుడు, ఆ మహామతి, ఒక క్షణం నిశ్శబ్దంగా నిలిచి, మళ్ళీ భూమిపై ఆలోచించసాగాడు.
ఉపాదేయో హి దేహస్య న మే త్యాగో న సంశ్రయః । యాదృశో దేహసన్త్యాగస్ తాదృశో దేహసంశ్రయః
నిజంగా, నాకు శరీరాన్ని స్వీకరించడమూ, వదిలిపెట్టడమూ అవసరం లేదు. శరీరాన్ని వదిలే విధమే, దానిని స్వీకరించే విధానమూ.
తద్ యావద్ అస్తి దేహో ఽయం న యావద్ అణుతాం గతః । తావద్ ఏనమ్ ఉపారుహ్య కిఞ్చిత్ ప్రవిచరామ్య్ అహమ్
ఈ శరీరం ఉన్నంతవరకు, ఇది ఇంకా సూక్ష్మంగా మారకముందు, దాన్ని ఆశ్రయించి కొంతకాలం తిరుగుతాను.
పిఙ్గలేన శరీరం స్వమ్ ఉద్ధర్తుం తాపనం వపుః । ప్రవిశామి నభస్సంస్థం మకురం ప్రతిబిమ్బవత్
పింగల నాడిని ఉపయోగించి నా శరీరాన్ని పైకి తీయడానికి, నేను ఆకాశంలో ఉన్న అద్దంలో ప్రతిబింబంలా ప్రవేశిస్తాను.
ఇత్య్ అసౌ మునిర్ ఆదిత్యం వివేశానిలరూపధృత్ । పుర్యష్టకవపుర్ భూత్వా శస్త్రపిణ్డమ్ ఇవానలః
అలా ఆ ముని, గాలి రూపాన్ని ధరించి, సూక్ష్మశరీరంగా మారి, అగ్ని ఇనుప ముక్కలోకి ప్రవేశించినట్లు, సూర్యునిలోకి ప్రవేశించాడు.
భగవాన్ రవిర్ అప్య్ ఏనం హృద్గతం మునినాయకమ్ । దృష్ట్వా సో ఽచిన్తయత్ కార్యపౌర్వాపర్యమ్ ఉదారధీః
భగవంతుడైన రవి, తన హృదయంలో నివసిస్తున్న ఆ ముని నాయకుడిని చూసి, యోగ్యమైన క్రమాన్ని ఉదారంగా ఆలోచించాడు.
విన్ధ్యకన్దరభూదేశమ్ అగ్రం మునికలేవరమ్ । తృణోపలపరిచ్ఛన్నం దదర్శ గతసంవిదమ్
వింద్య పర్వత గుహ ద్వారంలో, మునివరి శరీరం తృణం, ఆకులతో కప్పబడి, చైతన్యం లేకుండా పడివున్నదని అతడు చూశాడు.
ఋషేశ్ చికీర్షితం జ్ఞాత్వా భానుర్ గగనమధ్యగః । ధరాతో మునిమ్ ఉద్ధర్తుమ్ ఆదిదేశాగ్రగం గణమ్
ఆ ఋషి సంకల్పాన్ని గ్రహించిన సూర్యుడు, ఆకాశ మధ్యంలో నిలిచి, తన ముఖ్య సేవకులను, భూమిపై ఉన్న మునిని ఎత్తేందుకు ఆదేశించాడు.
వీతహవ్యమునేస్ సంవిత్ సా పుర్యష్టకరూపిణీ । రవిం వాతమయీ పూజ్యం ప్రణనామాశు చేతసా
వీతహవ్య మునివారి చైతన్యం, సూక్ష్మదేహ రూపంలో, గౌరవంతో, పవన స్వరూపుడైన పూజ్య సూర్యునికి హృదయపూర్వకంగా నమస్కరించింది.
భానునాథాభ్యనుజ్ఞాతో మానపూర్వకమ్ అగ్రగమ్ । వివేశ పిఙ్గలాకారం విన్ధ్యకన్దరగామినమ్
సూర్యుని అనుమతితో, ఆ ముఖ్య సేవకుడు గౌరవంతో, వింద్య గుహలోకి వెళ్లే పింగళ నాడిలో ప్రవేశించాడు.
పిఙ్గలో ఽసౌ నభస్ త్యక్త్వా కుఞ్జకుఞ్జరసున్దరమ్ । ప్రాప విన్ధ్యవనం ప్రావృణ్మత్తాభ్రామ్బరభాసురమ్
ఆ పింగళవర్ణమైనది, ఆకాశాన్ని వదిలి, చిన్న ఏనుగులా అందంగా కనిపిస్తూ, వర్షకాలంలో మత్తుగా ఉన్న మేఘాలతో ప్రకాశిస్తున్న వింధ్య అడవిని చేరింది.
ఉద్దధార ధరాకోశాన్ నఖనిష్కృష్టభూధరః । కలేవరం మునేః పఙ్కాన్ మృణాలమ్ ఇవ సారసః
అతడు తన గోళ్లతో కొండను లాగి, భూమిని పైకి ఎత్తాడు. అది ఎలాగంటే, హంస మట్టిలోంచి కమలపు దండను లాగినట్టు.
మౌనం పుర్యష్టకమ్ అథ స్వం వివేశ కలేవరమ్ । నభస్తలపరిశ్రాన్తో విహఙ్గమ ఇవాలయమ్
తర్వాత ఆ సూక్ష్మశరీరం, ఆకాశంలో తిరిగి అలసిపోయి, పక్షి తన గూటికి వచ్చినట్టు, తన శరీరంలోకి ప్రవేశించింది.
ప్రణమ్యాశు మిథో మూర్తీ వీతహవ్యనభశ్చరౌ । బభూవతుస్ స్వకార్యైకతత్పరౌ తేజసాం నిధీ
వీరిద్దరూ ఒకరినొకరు త్వరగా నమస్కరించి, ఆకాశంలో విహరించే వీటహవ్యుడిలా, తమ తమ పనిలో నిమగ్నమై, తేజస్సుతో నిండినవారిగా మారిపోయారు.
జగామ పిఙ్గలో వ్యోమ మునిశ్ చ విమలం సరః । తారకాకారకుముదం సూర్యాంశుకచదాకృతి
పింగళుడు ఆకాశంలోకి వెళ్లాడు. ముని శుద్ధమైన సరస్సు వద్దకు చేరాడు. ఆ సరస్సు నక్షత్రాలతో నిండిన ఆకాశంలా కనిపించింది; అందులోని కమలాలు నక్షత్రాల్లా మెరిశాయి, వాటి కాంతి సూర్యకిరణాల్లా వెలిగింది.
వీతహవ్యో మమజ్జాశు సరస్య్ ఉత్ఫుల్లపఙ్కజే । పఙ్కపల్వలలీలాన్తే వనే కలభకో యథా
వీతహవ్యుడు వికసించిన కమలాలతో ఉన్న ఆ సరస్సులోకి వెంటనే మునిగిపోయాడు. అడవిలో మట్టి గుంట వద్ద ఆడుకుంటున్న చిన్న ఏనుగు లాగానే, అతడు సరస్సులో ఆనందంగా మునిగాడు.
తత్ర స్నాత్వా జపం కృత్వా పూజయిత్వా దివాకరమ్ । తపోభూషితయా తన్వా పూర్వవత్ పునర్ ఆబభౌ
అక్కడ స్నానం చేసి, జపం చేసి, సూర్యుని పూజించి, తపస్సుతో మెరిసే శరీరంతో ముని మునుపటిలాగే మళ్లీ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
మైత్ర్యా తయా సమతయా పరయా చ శాన్త్యా సత్ప్రజ్ఞయా ముదితయా కృపయా శ్రియా చ । యుక్తో మునిస్ సకలసఙ్గవిముక్తచేతా విన్ధ్యే సరిత్తటగతో దినమ్ ఏవ రేమే
ఆ ముని మైత్రి, సమత్వం, పరమ శాంతి, నిజమైన జ్ఞానం, ఆనందం, కరుణ, ఐశ్వర్యం కలిగి, అన్ని బంధనాలనుండి విముక్తమైన మనసుతో, వింధ్య పర్వత ప్రాంతంలో నది ఒడ్డున ఆ రోజు సంతోషంగా గడిపాడు.
దినాన్తే స సమాధాతుం పునర్ ఏవ మనో మునిః । వివేశ కాఞ్చిద్ వితతాం విజనాం విన్ధ్యకన్దరామ్
ఆ రోజు ముగిసిన తరువాత, ఆ ముని తన మనసును పూర్తిగా వెనక్కు తీసుకొని, విన్ధ్య పర్వతాలలోని ఒక విస్తారమైన, నిశ్శబ్దమైన గుహలోకి మళ్లీ ప్రవేశించాడు.
తద్ ఏవాథానుసన్ధానమ్ అత్యజత్ సమమ్ ఇన్ద్రియైః । చేతసా కథయామ్ ఆస దృష్టలోకపరావరః
అప్పుడతడు తన ఇంద్రియాలతో కూడిన విచారణను వదిలిపెట్టి, ప్రపంచాన్ని లోతుగా, పైపైగా చూసిన మనసుతో ఆలోచించసాగాడు.
పూర్వమ్ ఏవేన్ద్రియగణో మయా పరిహృతస్ స్ఫుటమ్ । ఇదానీం చిన్తయా నార్థః పునర్ వితతయా మమ
ఇంతకు ముందు నేను నా ఇంద్రియాలను స్పష్టంగా నియంత్రించాను; ఇప్పుడు మరింతగా ఆలోచించడం నాకు అవసరం లేదు.
అస్తి నాస్తీతి కలనాం భఙ్క్త్వా మృద్వీం లతామ్ ఇవ । శేషే తు బద్ధసంస్థానం తిష్ఠామ్య్ అచలశృఙ్గవత్
'ఉంది, లేదు' అనే సందేహాల మృదువైన వల్లిని తెంచేసి, ఇప్పుడు నేను పర్వత శిఖరంలా స్థిరంగా నిలిచిపోయాను.
ఉదితో ఽస్తఙ్గత ఇవ స్వస్తఙ్గత ఇవోదితః । సమస్ సమరసాభాసస్ తిష్ఠామి స్వస్థతాం గతః
నేను ఉదయించినవాడినీ, అస్తమించినవాడినీ అయినట్టు, అస్తమించినవాడినీ, ఉదయించినవాడినీ అయినట్టు నిలిచాను. అన్ని స్థితులలో సమంగా కనిపిస్తూ, అంతరంగిక శాంతిని పొందినవాడిగా సమభావంతో ఉన్నాను.
ప్రబుద్ధో ఽపి సుషుప్తస్థస్ సుషుప్తస్థః ప్రబుద్ధవాన్ । తుర్యమ్ ఆలమ్బ్య కార్యాన్తం తిష్ఠామి స్తమ్భితస్థితిః
నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ మేలుకున్నట్టూ, మేలుకున్నప్పటికీ నిద్రలో ఉన్నట్టూ, ఆ నాల్గవ స్థితిని ఆధారంగా తీసుకుని, అన్ని క్రియలు ముగిసే వరకు కదలకుండా నిలిచాను.
స్థిరస్ స్థాణుర్ ఇవైకాన్తే స్వాన్తాన్తే సర్వతస్ స్థితే । సత్త్వసామాన్యసామ్యే హి తిష్ఠామ్య్ అపగతామయః
ఒంటరిగా నిలిచిన స్థంభంలా స్థిరంగా, నా అంతరాత్మ అన్ని వైపులా వ్యాపించి, శుద్ధమైన సత్వగుణ సమత్వంలో, అన్ని బాధలు తొలగిపోయినవాడిగా నిలిచాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య స ధ్యానే పునస్ తస్థౌ దినాని షట్ । తతః ప్రబోధమ్ ఆపన్నః క్షణసుప్త ఇవాధ్వగః
ఈ విధంగా ఆలోచిస్తూ, ఆతడు ఆరురోజులు ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు. ఆ తరువాత, క్షణకాల నిద్రపోయిన ప్రయాణికుడు మేలుకొనినట్టు, పూర్తిగా జ్ఞానాన్ని పొందాడు.
ఏవంసిద్ధస్ స భగవాన్ వీతహవ్యో మహాతపాః । విజహార చిరం కాలం జీవన్ముక్తతయా తయా
ఇలా సిద్ధుడైన, గొప్ప తపస్సు చేసిన వీతహవ్యుడు, జీవన్ముక్తుడిగా చాలా కాలం ఆనందంగా జీవించాడు.
వస్తు నాభిననన్దాసౌ న నినిన్ద కదాచన । న జగామ తథోద్వేగం న చ హర్షమ్ అవాప హ
అతడు ఏ వస్తువునీ ఆనందించలేదు, దూషించలేదు కూడా. అతనికి ఎప్పుడూ కలవరమూ రాలేదు, హర్షం కూడా కలగలేదు.