అనిచ్ఛతో ఽపి తే సాధో విచారే స్థితిమ్ ఆగతే । అర్థతో ఽయమ్ ఉపాయాతో వినాశస్ సుఖసిద్ధయే
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! నీవు కోరకపోయినా, విచారణ నీలో స్థిరపడినప్పుడు, నిజమైన ఆనందాన్ని పొందేందుకు ఈ నాశనం సంభవించింది.
తస్మాన్ నాస్త్య్ అసి నిర్ణీతమ్ ఇతి సిద్ధాన్తయుక్తిభిః । మిత్రేన్ద్రియేశ్వర స్వస్తి భవతస్ త్వ్ అస్తమ్ ఆగతమ్
కాబట్టి, నువ్వు ఇలాంటివాడివని తేల్చబడింది — ఇది సిద్ధాంతంతో, తర్కంతో నిర్ధారించబడింది. ఓ మిత్రమా, ఇంద్రియాల అధిపతీ, నీకు శుభం కలగాలి; నీవు అంతమవుతున్నావు.
నిత్యం పూర్వమ్ అభూతాయ నాస్తిరూపాయ సమ్ప్రతి । భవిష్యతే చ నోదర్కస్ స్వమనస్ స్వస్తి తే ఽస్త్వ్ ఇతి
గతంలో ఎప్పుడూ లేనిది, ఇప్పుడూ లేనిది, భవిష్యత్తులో కూడా ఫలితం ఉండదు. నీ మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండాలి.
పరినిర్వామి శాన్తో ఽస్మి దిష్ట్యాస్మి విగతజ్వరః । స్వాత్మన్య్ ఏవావతిష్ఠే ఽహం తుర్యరూపే పదే స్థితః
నేను పూర్తిగా విముక్తుడిని, శాంతిగా ఉన్నాను, అదృష్టవశాత్తు నాకు ఎలాంటి బాధలు లేవు. నేను నా స్వరూపంలోనే నిలిచి, మూడింటి స్థితులను దాటి ఉన్న స్థితిలో స్థిరంగా ఉన్నాను.
అతో నాస్త్య్ ఏవ నాస్త్య్ ఏవ సంసారీ చిత్తసంస్థితిః । ఆత్మా త్వ్ అస్త్య్ ఏవ చాస్త్య్ ఏవ యస్మాద్ అన్యన్ న విద్యతే
అందువల్ల, సంసారంలో తిరిగే మనస్సు అనే స్థితి అసలు లేదు. నిజంగా ఉన్నది ఒక్కటే — అది ఆత్మ మాత్రమే. దాని తప్ప ఇంకొకటి ఏదీ తెలియదు.
అయమ్ ఆత్మేతి కలనా మన్యే నో నిర్మలాన్తరా । ప్రతియోగివ్యవచ్ఛేదకలనైకస్య వా కుతః
'ఇది ఆత్మ' అనే భావన కూడా ఒక ఆలోచన మాత్రమే, అది అంతర్లీనమైన స్వచ్ఛమైన నిజం కాదు. ఎదుటి దేని లేని, ఏకైకమైన దాన్ని ఎవరు పరిమితం చేయగలరు?
అహం తేనాయమ్ ఆత్మేతి కలనామ్ అనుదాహరన్ । మౌనీ స్వాత్మని నిర్వామి తరఙ్గ ఇవ వారిణి
'నేను' అని లేదా 'ఇది ఆత్మ' అని అనడం మానేసి, నేను నిశ్శబ్దంగా నా స్వరూపంలో లయమై పోయాను. అది నీటిలో తరంగం కలిసిపోవడంలా.
సంశాన్తవాసనమ్ అనాశ్రితచేతనాంశమ్ అప్రాణసఞ్చరణమ్ అస్తవినాశదోషమ్ । సంవేద్యవర్జితమ్ ఉపేత్య సుసంవిదంశం శామ్యామి మౌనమ్ అయమ్ ఏవ నిరీహమ్ అన్తః
అన్ని వాసనలు నిశ్శబ్దంగా నిలిచిపోయిన స్థితిని, మనస్సు ఏదిపైనా ఆధారపడని స్థితిని, ఊపిరి ప్రవాహం ఆగిపోయిన స్థితిని, నాశనం లేదా లయమయ్యే లోపాలు లేని స్థితిని, అనుభవించదగినదేదీ లేని, స్వచ్ఛమైన జ్ఞానం మాత్రమే మిగిలిన ఆ అంతర్ముఖమైన నిశ్శబ్దంలో, నేను పూర్తిగా ప్రయత్నం లేకుండా, లోపల నిశ్చలంగా నిలిచిపోతాను.
ఇతి నిర్ణీయ స మునిర్ వీతహవ్యో వివాసనః । ఆసీత్ సమాధావ్ అచలో విన్ధ్యపర్వతకోటరే
ఈ విధంగా నిర్ణయించుకున్న వితహవ్యుడు అన్నిటినీ వదిలిపెట్టి, వింధ్యపర్వత శిఖరంలోని ఒక గుహలో, సమాధిలో కదలకుండా కూర్చున్నాడు.
అపరిస్పన్దితాశేషస్పన్దనానన్దసున్దరః । బభూవాస్తఙ్గతమనాస్ స్తిమితామ్భోధిశోభనః
అతని మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతమై, అలలు లేని నిశ్శబ్ద సముద్రంలా, కదలికలు లేని ఆనందంతో నిండిపోయింది.
అన్తర్ ఏవ శశామాస్య క్రమేణ ప్రాణసన్తతిః । జ్వాలాజాలపరిస్పన్దో దగ్ధేన్ధన ఇవానలే
అతని లోపల ఊపిరి ప్రవాహం క్రమంగా తగ్గిపోతూ, కాలిన కట్టెలు మంటలో మిగిలిన అగ్ని మెల్లగా మసకబారినట్టు నిశ్శబ్దంగా అయిపోయింది.
అనన్తర్నిష్ఠతాం యాతే బాహ్యార్థే చాప్య్ అసంస్థితే । శేషే తు లబ్ధసంస్థానే తస్య స్ఫురితపక్ష్మణీ
అతని మనస్సు అనంతమైన లోపల స్థిరమై, బయట ఉన్న వస్తువులు ఏవీ మనసులో నిలవక పోయినప్పుడు, చివరకు అతని కళ్ల రెప్పలు కొద్దిగా కదలడం మాత్రమే జీవితం ఉన్నదని చూపే సూచనగా మిగిలింది.
ఘ్రాణప్రాన్తగతాల్పాల్పసమాలోక ఇవేక్షణే । అర్ధకుట్మలితైః పద్మైశ్ శ్రియమ్ ఆయయతుస్ సమామ్
అతని చూపు, చెరువు ఒడ్డున అరవెల్లిన కమలపు కొమ్మలు లాగ, కాస్త తెరిచి ముద్దగా మెరిసింది; ఆ చూపులో నిశ్చలమైన అందం కనిపించింది.
సమకాయశిరోగ్రీవస్థానకస్ స మహామతిః । ఆసీచ్ ఛైలాద్ ఇవోత్కీర్ణశ్ చిత్రార్పిత ఇవాథ వా
ఆ మహాత్ముడు తన శరీరం, తల, మెడను సమంగా ఉంచి, కొండపై చెక్కిన విగ్రహంలా, లేక అక్కడ వేసిన చిత్రంలా కూర్చున్నాడు.
తథా ప్రతిష్ఠతస్ తస్య సంవత్సరశతత్రయమ్ । కోటరే విన్ధ్యకచ్ఛస్య యయావ్ అర్ధముహూర్తవత్
అలా స్థిరంగా కూర్చున్న అతనికి, వింధ్య పర్వతపు గుహలో మూడు వందల సంవత్సరాలు అర ముహూర్తం లాగే వేగంగా గడిచిపోయాయి.
ఏతావన్తమ్ అసౌ కాలం నాబుధ్యత కిలాత్మవాన్ । జీవన్ముక్తతయా ధ్యానీ న చ తత్యాజ తాం తనుమ్
ఆంతరంగికుడైన అతను అంతకాలం ధ్యానంలో లీనమై ఉండిపోయాడు. జీవన్ముక్తునిగా ఉన్నప్పటికీ, ఆ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
తావత్కాలం స సుభగో న ప్రాబుధ్యత యోగవిత్ । ఉద్దామైర్ అమ్బుదారావైర్ ఆసారభరఘర్ఘరైః
అంత కాలం యోగాన్ని తెలిసిన ఆ భాగ్యశాలి ముని, మబ్బుల గర్జనలతో కూడిన భారీ వర్షపు శబ్దాల మధ్య కూడా మేలుకోలేదు.
పర్యన్తమణ్డలాధీశమృగయారవబృంహితైః । ఋక్షవానరనిర్హ్రాదైర్ మాతఙ్గాస్ఫోటనిస్స్వనైః
పర్వత ప్రాంతాల పాలకులను వెంబడించే వేటగాళ్ల అరుపులతో, ఎలుగుబంట్లు, కోతుల కేకలతో, ఏనుగుల గర్జనలతో ఆ ప్రాంతం మారుమోగింది.
సింహసంరమ్భరటితైర్ నిర్ఝరారావఝాఙ్కృతైః । విషమాశనిసమ్పాతైర్ గజకోలాహలైర్ ఘనైః
సింహాల గర్జనలు, జలపాతాల మోగుడు ధ్వనులు, మెరుపుల మిన్నలు, ఏనుగుల ఘోర శబ్దాలు అక్కడ ప్రతిధ్వనించాయి.
ప్రమత్తశరభాస్ఫోటైర్ భూకమ్పతటఘట్టనైః । వనదాహధమద్ధ్వానైర్ జలౌఘాహతవేల్లనైః
పిచ్చి శరభాలు గర్జించడంవల్ల, భూమి కంపించడంవల్ల, అరణ్యంలో మంటలు మ్రోగడంవల్ల, నీటి ప్రవాహాలు ఉప్పొంగడంవల్ల అక్కడ పెద్ద కలకలం ఏర్పడింది.
మహోపలతలాఘాతైర్ ధరణీతలమజ్జనైః । జలౌఘాన్దోలనాపాతైస్ తాపైర్ అనలకర్కశైః
భారీ రాళ్లు పడటంతో, భూమి మునిగిపోవడంవల్ల, నీటి ప్రవాహాలు తాకుతూ ఊపిరాడనివ్వక, అగ్ని తీవ్రతతో వేడి పెరిగింది.
కేవలం వహతి స్వైరం కాలే కలితకారణే । పరియాన్తీషు వర్షాసు లహరీష్వ్ ఇవ వారిణి
కాలం తన కారణాలతో కూడి, వానకాలాల్లో నీటిలో అలలు ఎలా స్వేచ్ఛగా కదలుతాయో అలా నిర్బంధం లేకుండా ప్రవహిస్తోంది.
స్వల్పేనైవ స కాలేన తస్మిన్ పర్వతకన్దరే । ప్రావృడోఘవినున్నేన పఙ్కేనోర్వీతలే కృతః
చాలా తక్కువ సమయంలోనే, ఆ కొండ గుహలో వానకాలపు వరదలు తెచ్చిన మట్టితో భూమి మీద అతడు పూర్తిగా కప్పబడ్డాడు.
తత్రాసావ్ అవసద్ భూమేః కోటరే సఙ్కటోదరే । పఙ్కసమ్పిణ్డితస్కన్దః పర్వతే ఽన్తశ్ శిలా యథా
అక్కడ అతడు భూమిలోని ఓ లోతైన రంధ్రంలో, బాగా ఇరుకైన గుహలో ఉండిపోయాడు. అతని భుజాలు మట్టితో ముడిపడి, పర్వతంలోపల ఉన్న రాయి లాగా ఉండిపోయాడు.
శతత్రయే తు వర్షాణామ్ అథ యాతే స్వయం ప్రభుః । ప్రాబుధ్యతాత్మరూపాత్మా ధరాకోటరపీడితః
మూడు వందల సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, ఆ ప్రభువు తానే తన అసలైన స్వరూపంతో, భూమి రంధ్రంలో నలిగిపోయినవాడిగా మేల్కొన్నాడు.
సంవిద్ ఏవాస్య తం దేహం జగ్రాహోర్వీనిపీడితమ్ । న తు ప్రాణమయస్ స్పన్దః ప్రాణసంసరణం వినా
అప్పటికి అతని శరీరాన్ని కేవలం చైతన్యం మాత్రమే పట్టుకుంది, అది భూమిచే నలిగిపోయింది. కానీ అందులో ప్రాణశక్తి కదలిక లేదు, ప్రాణం ప్రవహించలేదు.
ఉత్పత్య ప్రౌఢిమ్ ఆసాద్య కలనా హృదయామ్బరే । స్వమనోరూపిణీ తస్య హృద్య్ ఏవానుబభూవ సా
తరువాత, అతని హృదయాకాశంలో కల్పన ఎదిగి, తన మనసుకు అనుగుణంగా రూపం దాల్చి, అతని హృదయంలోనే అనుభూతి చెందబడింది.
కైలాసకాననే కాన్తే కదమ్బస్య తరోస్ తలే । మునిత్వం శతమ్ అబ్దానాం జీవన్ముక్తాత్మ నిర్మలమ్
కైలాస పర్వతంలోని అందమైన అడవిలో, ఒక కదంబ వృక్షం క్రింద, అతడు శతాబ్దం పాటు మునిగా జీవించాడు. అతని మనస్సు పూర్తిగా స్వతంత్రంగా, శుద్ధంగా ఉండేది.
విద్యాధరత్వం వర్షాణాం శతమ్ ఆధివివర్జితమ్ । యుగపఞ్చకమ్ ఇన్ద్రత్వం ప్రణతం సురచారణైః
అతడు వంద సంవత్సరాలు బాధలేమిగా విద్యాధరుడిగా ఆనందించాడు. ఐదు యుగాలు దేవతలు, గంధర్వులు అతన్ని గౌరవిస్తూ ఇంద్రునిగా ఉండే స్థానం పొందాడు.
మునిత్వాదిషు తేష్వ్ అస్య ప్రతిభాసేషు భో మునే । నియమో ఽనియమశ్ చైవ దిక్కాలనియతేః కథమ్
ఓ మునీశ్వరా, మునిత్వం లాంటి ఈ భ్రమలలో, దిక్కు, కాలం నిర్ణయించబడినప్పుడు నియమం లేదా నియమం లేకపోవడం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?