క్వ సమగ్రకలాతీతః క్వ సమగ్రకలాన్వితః । క్వ నిత్యస్ సమ్ప్రకాశాత్మా క్వానిత్యస్ తిమిరాకృతిః
అన్ని కాలాలకు అతీతుడెక్కడ, అన్ని కాలాలకు బంధుడెక్కడ? శాశ్వతమైన, స్వచ్ఛమైన వెలుగులాంటి స్వరూపుడు ఎక్కడ, నశ్వరమైన, చీకటి రూపుడు ఎక్కడ?
నిత్యమ్ అస్తమితాకారః క్వ నిత్యోదితచిద్వపుః । క్వ చాసజ్జడమూకాన్ధః క్వ సర్వాలోకచిద్ఘనః
ఎప్పుడూ అస్తమించిన రూపుడు ఎక్కడ, ఎప్పుడూ వెలిగిన చైతన్య స్వరూపుడు ఎక్కడ? మూర్ఖుడు, జడుడు, మూగవాడు, అంధుడు ఎక్కడ, సమస్తాన్ని వెలిగించే చైతన్య సముదాయం ఎక్కడ?
ఆత్మేన్ద్రియగణైర్ యుక్త ఇత్య్ అనర్థాయ నిశ్చయః । యావద్ అజ్ఞానమ్ ఏవాన్తర్ బాలానామ్ ఏవ వల్గతి
ఆత్మ ఇంద్రియాలతో కలిసిపోయిందన్న భావన వృథా, అది అజ్ఞానం వల్లే కలుగుతుంది. లోపల అజ్ఞానం ఉన్నంతవరకూ, అది పిల్లలవాళ్లలో మాత్రమే తిరుగుతుంది.
తజ్జ్ఞానామ్ ఆత్మనా సఙ్గో నేన్ద్రియాణామ్ ఇతి స్థితే । అక్షగ్రామే క్షయం యాతే పరమాత్మమయం జగత్
జ్ఞానం, ఆత్మతో కలిసినప్పుడు, ఇంద్రియాలతో కాదు అని బాగా తెలుసుకున్నప్పుడు, ఇంద్రియాల సమూహం లయమైపోయిన తర్వాత ఈ లోకం పరమాత్మతో నిండిపోయినదిగా కనిపిస్తుంది.
యయాయుక్త్యా ముధైషా తే శఙ్కా స్ఫురతి పీవరీ । ఆత్మా కలఙ్కిత ఇతి సా వినష్టాజ్ఞతాధునా
ఏ తప్పు తర్కంతో నీకు ఆత్మ మలినమైందని బలమైన సందేహం కలుగుతోంది, ఓ మూర్ఖా? ఆ అజ్ఞానం ఇప్పుడు నశించిపోయింది.
అనిగీర్ణవిషో మూర్ఖస్ స యాతో విషమూర్ఛనామ్ । ఆత్మేన్ద్రియశఠైర్ యుక్త ఇతి యేనాశ్రితో ఽన్తరమ్
విషాన్ని పూర్తిగా జీర్ణించుకోని మూర్ఖుడు విష ప్రభావంలో పడిపోతాడు. అలాగే, ఆరుఇంద్రియాలతో కలిసిన ఆత్మను ఆధారపడినవాడు కూడా అంతే పరిస్థితిలో ఉంటాడు.
దుఃఖిష్వ్ ఇన్ద్రియమూర్ఖేషు సుఖేషూపహతేషు వా । సాక్షిణో ఽక్షీణసద్వృత్తేర్ ఆత్మనః కిమ్ ఇవాగతమ్
బాధపడుతున్నవారిలో ఇంద్రియాలు బాధపడినా, సుఖంగా ఉన్నవారిలో అవి అడ్డుపడ్డా, అక్షయమైన సద్గుణాలు ఉన్న సాక్షి స్వరూపమైన ఆత్మకు ఏమి జరుగుతుంది?
చిత్తేన్ద్రియాత్మనాం సఙ్గ ఇతి నో సమ్భవత్య్ అలమ్ । సమ్బన్ధాభావసంసిద్ధౌ భోక్తృతాకర్తృతే కథమ్
మనస్సు, ఇంద్రియాలు, ఆత్మ — వీటికి నిజంగా ఏకత్వం ఉండదు. ఈ సంబంధం లేనిది స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు, అనుభవించేవాడు లేదా చేయువాడు ఎవరు ఉంటారు?
నాతః కర్తా న భోక్తాస్మి న మోక్షో ఽస్తి న బన్ధనమ్ । నాహమ్ అస్మి న చాన్యో ఽస్తి సంవిదాత్మాస్త్య్ అలేపకః
అందువల్ల నేనే చేయువాడిని కాదు, అనుభవించేవాడిని కూడా కాదు. మోక్షమూ లేదు, బంధమూ లేదు. నేను లేను, మరొకరూ లేరు. కేవలం స్వచ్ఛమైన చైతన్యమే ఉంది.
స ఏవాహం స ఏవ త్వం స జగత్ సో ఽమ్బరం స భూః । సర్వం నూనం స ఏవేతి నిర్ణీతే కిం విముహ్యసి
ఆదే నేను, అదే నీవు, అదే ఈ జగత్తు, అదే ఆకాశం, అదే భూమి. నిజంగా అన్నీ అదే ఒక్కటే. ఇది తెలిసిన తర్వాత, ఇంకా ఎందుకు అయోమయంలో పడుతున్నావు?
సంవిదశ్ చ్యవనం దుఃఖం సంవిదో మా చ్యుతో భవ । ఏతావతైకధ్యానేన నిత్యధ్యానో భవాత్మదృక్
చైతన్యం నుండి దూరమవడం బాధ. ఆ చైతన్యాన్ని వదలవద్దు. ఈ ఏకాగ్రతతో ఎప్పుడూ ధ్యానంలో ఉండి, ఆత్మను దర్శించు.
అభావే దుఃఖదస్యాన్తర్ దృశ్యాదృశ్యస్య వస్తునః । సఙ్కల్పోన్ముఖతాం విద్ధి దుఃఖదాం సంవిదశ్ చ్యుతిమ్
బయట కనిపించే, కనిపించని వస్తువుల వల్ల కలిగే అంతర్గత బాధలు లేకపోయినప్పుడు, మనస్సు ఊహల వైపు మొగ్గు చూపుతుంది. ఆ ఊహలు మళ్లీ బాధను కలిగిస్తాయి. ఇదే చైతన్యం దిగజారినదని తెలుసుకో.
జడేషూపలభేదేషు మనోదేహేన్ద్రియాదిషు । కీదృశీ కర్తృతా చిత్త కథం వ్యోమ్ని వనం భవేత్
మనస్సు, శరీరం, ఇంద్రియాలు మొదలైన వాటిలో ఉన్న జడమైన అనుభూతుల్లో, మనస్సుకు ఏ విధమైన చేయూత ఉంటుంది? ఆకాశంలో అడవి ఎలా ఉండగలదు?
నిరస్తకలనాపఙ్కే మననధ్వంసరూపిణి । న చైవాత్మని కర్తృత్వం సమ్భవత్య్ అమ్బరాఙ్గవత్
భావనల మురికి తొలగిపోయి, ఆలోచనలు నశించినప్పుడు, ఆత్మలో చేయూత ఉండదు. అది ఆకాశంలో భాగాల్లా అసాధ్యమే.
అయం కేవలమ్ ఆత్మైవ నానానానాతయాత్మని । స్ఫురత్య్ అబ్ధిర్ ఇవామ్భోభిర్ ముధా లోకః కదర్థితః
ఇది స్వయంగా ఆత్మే ఆత్మలో ప్రకాశిస్తుంది. ఇది అనేకం కాదు, ఒక్కటి కూడా కాదు. సముద్రం తన నీటిలో కనిపించునట్లు, ఈ లోకమంతా వ్యర్థంగా మాయలో మునిగిపోయింది.
ఆభాసమాత్రే సర్వస్మిన్ స్ఫురత్య్ అస్మింశ్ చిదాత్మని । ద్వితీయా నాస్తి కలనా తప్తాఙ్గార ఇవామ్బుధౌ
ఈ చైతన్య స్వరూపంలో ప్రతిదీ కేవలం ప్రతిబింబంలా మెరుస్తోంది; రెండవ ఆలోచనకు అక్కడ చోటు లేదు, అది వేడిన గుగ్గిలం సముద్రంలో పడినట్టు.
కలనారహితే దేవే దేహే మనసి వా జడే । సంవిత్ సంవేద్యనిర్ముక్తా సారా సున్దర నేతరత్
యేధేశంలో ఆలోచనలు లేవో, అది దైవంలోనైనా, శరీరంలోనైనా, లేక జడమైన మనసులోనైనా, అక్కడ ఆ జ్ఞానం పూర్ణంగా, అందంగా, మరే ఇతర కలుషం లేకుండా వెలుగుతుంది.
ఇదమ్ అన్యద్ ఇదం చాన్యచ్ ఛుభం వాశుభమ్ ఏవ వా । ఇతి సఙ్కల్పనా నాస్తి యథా నభసి కాననమ్
ఇది వేరే, అది వేరే, ఇది శుభం, అది అశుభం అని ఎలాంటి ఆలోచన కూడా ఉండదు; ఆకాశంలో అడవి ఉండదని మనం చెప్పినట్టు.
సంవేద్యరహితం సంవిన్మాత్రమ్ ఏవేదమ్ ఆతతమ్ । తత్రాయమ్ అహమ్ అన్యో ఽయమ్ ఇతి సఙ్కల్పనా కథమ్
ఇక్కడ పూర్తిగా జ్ఞానం మాత్రమే విస్తరించి ఉంది, దానికి ఎలాంటి విషయాలు లేవు; అలాంటి స్థితిలో 'నేను ఇదిని, వాడు వేరని' భావన ఎలా కలుగుతుంది?
అనాదిమతి నీరూపే సర్వగే వితతాత్మని । ఆరోపయేత్ కః కలనామ్ ఋగ్వేదం వ్యోమ్ని కో లిఖేత్
ఆదియైనదీ, రూపరహితమైనదీ, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినదీ, విస్తృతమైన ఆత్మలో ఎవరు వేరుపాటు కల్పించగలరు? ఆకాశంలో ఎవరు ఋగ్వేదాన్ని వ్రాయగలరు?
నిత్యోదితే సకలవస్తుపదార్థసారే దేవే స్థితే భరితనిర్భరభూరిదిక్కమ్ । ఆత్మన్య్ అసత్ త్వమ్ ఇతి సాధు గతే ఽమలత్వాత్ క్షీణౌ సుఖాసుఖలవౌ మమ వై సమోహమ్
ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, అన్నివస్తువుల సారమైన దైవం అన్ని దిక్కులను నింపి, మించి నిలిచినప్పుడు, ఆత్మ పవిత్రంగా స్థిరపడినప్పుడు, 'నీవు అసత్యమే' అనే భావన బలంగా నిలిచినప్పుడు, ఆనందం-దుఃఖం అనే మిగిలిన గుర్తులు నశించి, నా మాయ పూర్తిగా పోతుంది.
భూయో మునివరో ధీరో ధియా ధవలయేద్ధయా । స్వమ్ ఇన్ద్రియగణం గుప్తం బోధయామ్ ఆస సాధ్వ్ ఇదమ్
మళ్ళీ ఆ మహర్షి, స్థిరమైన మనస్సుతో, నిర్మలమైన బుద్ధితో, తన ఇంద్రియాలను మెల్లగా జాగృతం చేసి, వాటిని సద్గుణంగా బోధించాడు.
తవేన్ద్రియగణ స్వార్థం శృణు వక్ష్యామ్య్ అతిస్ఫుటమ్ । శ్రుత్వా తద్భావతామ్ ఏత్య పరాం నిర్దుఃఖతాం వ్రజ
ఓ నా ఇంద్రియమండలి! మీ నిజమైన ప్రయోజనాన్ని నేను స్పష్టంగా చెబుతాను, వినండి. దాన్ని గ్రహించి, ఆ స్థితిని పొందండి; దుఃఖం లేని పరమ శాంతిని చేరండి.
భవతామ్ ఆత్మసత్తైకా దుఃఖాయైవానపాయినీ । అసత్యామ్ ఆత్మనస్ సత్తాం తద్ భవన్తస్ త్యజన్త్వ్ ఇతి
మీరు ఉన్నంతవరకు మీ జీవితం ఆత్మతో మాత్రమే కలిసిపోయి, దుఃఖంతో విడదీయరాని సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఆత్మ ఉండని చోట, ఆ జీవాన్ని మీరు వదిలేయాలి.
మదీయేనోపదేశేన సత్తైషా భవతాం క్షయమ్ । గతైవేతి స్ఫుటం మత్తో యూయం హ్య్ అజ్ఞానసమ్భవాః
నా ఉపదేశంతో మీ ఈ జీవితం అంతమవుతుంది. మీరు అజ్ఞానంతోనే పుట్టారని, ఇది నన్నుంచి స్పష్టంగా తెలుసుకోండి.
స్వసత్తాస్ఫుటతైవాతిదుఃఖాయ తవ చిత్తక । తప్తక్వాథే జతూల్లాసో దాహాయైవ స్వపార్శ్వయోః
ఓ మనసా! నీ స్వంత జీవితం ఎంత స్పష్టంగా ఉంటే, అంత ఎక్కువ బాధకు కారణమవుతుంది. వేడిచేయబడిన నీటిలో గంధపు పూత ఉప్పొంగినట్టు, అది తన పక్కలకే కాలినట్లే నీకు కూడా బాధే మిగిలిపోతుంది.
పశ్య త్వయి సతి భ్రాతర్ జడకల్లోలసఙ్కులాః । విశన్తి కాలజలధిం సంసారసరితాం గణాః
చూడు సోదరా, నీవు ఉన్నప్పుడు మూర్ఖత్వపు అలలు గుంపులు కాలసముద్రంలోకి, అంటే సంసారనదులుగా, ప్రవహిస్తూ ఉంటాయి.
పతన్త్య్ అహమహమికావిహితాన్యోఽన్యవేల్లనాః । కుతో ఽపి దుఃఖావలయో ధారా ఆసారగా ఇవ
అహంకారంతో, పరస్పర కలహాలతో ఎప్పటికీ ఆగని మన బాధల తరంగాలు ఎక్కడినుంచో భారీ వర్షపు జలధారల్లా మన మీద పడతాయి.
పరిస్ఫురత్య్ అపర్యన్తా హృదయోన్మూలనోద్యతా । ఆక్రన్దకారిణీ క్రూరా భావాభావవిషూచికా
ఉండడమూ, ఉండకపోవడమూ కలిసిన ఆగని, అంతులేని వ్యాధిలా, హృదయాన్ని పీడిస్తూ, దుర్మార్గంగా, అరుపులు రప్పించే బాధ మనలో కలకలం రేపుతుంది.
కాసశ్వాసరణద్భృఙ్గే కలేవరజరద్ద్రుమే । వికసత్య్ అమలోద్ద్యోతా జరామరణమఞ్జరీ
దేహమనే వృద్ధిచెట్టు మీద, దగ్గు, ఊపిరి అనే తేనెటీగలు మ్రోగుతుంటే, అక్కడ ముదుసలి, మరణమనే నిర్మలమైన పుష్పగుచ్ఛం వికసిస్తుంది.