హంహో హతేన్ద్రియగణాః కిమ్ ఏషోద్దామతేహ వః । వేలా విలులితామ్బూనామ్ అబ్ధీనామ్ ఇవ చఞ్చలా
ఇంద్రియాలన్నీ నశించినవారు! మీ మనస్సు ఇక్కడ ఎందుకు అలజడిగా ఉప్పొంగుతోంది? అది గాలి ఊదిన సముద్రపు అలలలా చంచలంగా ఉంది.
మా కురుధ్వమ్ అనర్థాయ చాపలం చఞ్చలాశయాః । స్మరతాతీతవృత్తీని దుఃఖజాలాని భూరిశః
మీ మనస్సు స్థిరంగా లేకుండా, తేలికపాటి ఆలోచనలతో, మీకే హాని కలిగే పనులు చేయకండి. గతంలో మీరు చేసిన పనులు ఎన్నో బాధలను తెచ్చిపెట్టినవని గుర్తుంచుకోండి.
రూపాణి మనసో యూయం జడా ఏవ కిలాధమాః । జడిమ్నోత్సుకతాత్యర్థం మృగతృష్ణేవ వల్గతి
మీరు మనస్సులో ఏర్పడిన రూపాలు, నిజానికి జడమైనవే, నీచమైనవే. జడత్వం మీద మీకు ఎంతగానో ఆసక్తి ఉండి, మీరు మృగతృష్ణలా అటూ ఇటూ పరుగెడుతూ తిరుగుతారు.
అసారాత్మస్వరూపాణామ్ అనాలోకవతాం సదా । అన్ధానామ్ ఉద్ధతిర్ యేయం సా హాసాయైవ జాయతే
అసలైన తత్వాన్ని చూడలేని, అసారం గల స్వభావం ఉన్నవాళ్ల ఆతృత, అంధుల ఉన్మాదంలా, నవ్వు పుట్టించేదే అవుతుంది.
చిదాత్మా భగవాన్ సర్వం సాక్షిత్వేన కరోత్య్ అజః । హతేన్ద్రియగణా యూయం కిం నిరర్థకమ్ ఆగతాః
సర్వాన్ని చూచే సాక్షిగా, జన్మలేని పరమాత్మ అన్నింటినీ నిర్వహిస్తాడు. మీ ఇంద్రియాలు నశించిపోయినప్పుడు, మీరు ఇక్కడికి ఎందుకు వృథాగా వచ్చారు?
మిథ్యైవైతే వివల్గన్తి నీరూపా నయనాదయః । అలాతచక్రప్రతిమాస్ సర్పరజ్జుభ్రమోపమాః
ఈ కళ్ళు మరియు ఇతర ఇంద్రియాలు వాస్తవంగా లేవు, అవి కేవలం మాయ మాత్రమే. అవి చుట్టూ తిరిగే అగ్ని దండంలా, లేదా కట్టులో పాము ఉందని పొరపాటుగా అనుకునేలా ఉంటాయి.
తేనాత్మనా బహుజ్ఞేన నిర్జ్ఞానాశ్ చక్షురాదయః । మనాగ్ అపి న సమ్బద్ధా ద్యుపాతాలతలాద్రివత్
అందువల్ల, జ్ఞానవంతుడైన ఆత్మకు కళ్ళు మొదలైన ఇంద్రియాలు అసలు జ్ఞానాన్ని ఇవ్వవు; అవి కొద్దిగా కూడా సంబంధం ఉండవు, ఆకాశానికి భూమి లేదా కొండలు ఎలా కలవవో అలా.
భీతః పాన్థ ఇవాహిభ్యః పుక్కసేభ్య ఇవ ద్విజః । దూరే తిష్ఠతి చిన్మాత్రమ్ ఇన్ద్రియేభ్యస్ త్వ్ అనామయమ్
పాములను చూసి భయపడే ప్రయాణికుడు, లేదా మలినులను దూరంగా ఉంచే బ్రాహ్మణుడు లాగా, శుద్ధమైన చైతన్యం ఇంద్రియాలకు దూరంగా, అస్పృశ్యంగా ఉంటుంది.
చిత్సత్తామాత్రకేణాయం సఙ్క్షోభో భవతాం మిథః । తిష్ఠతి స్వైరమ్ ఆదిత్యే దినకార్యవతామ్ ఇవ
మీ మధ్య కలిగే కలకలం ఈ చైతన్య స్వరూపం వల్లే. అది ఎలాంటి వ్యాకులత లేకుండా, ప్రతి రోజు పనుల్లో నిమగ్నమైనవారిలో సూర్యుడు ఎలా ఉంటాడో అలా నిలిచి ఉంటుంది.
చిత్త చారణచార్వాక చతుర్దిక్కుక్షిభిక్షుక । శ్వేవ వ్యర్థమ్ అనర్థాయ మేదం విహర హే జగత్
ఓ లోకమా, మనసా, తిరుగుతూ బ్రతికే యోగి, అన్ని దిక్కులలో అడుగులు వేసే భిక్షువు, అడుగడుగునా అడుగుతున్న పిచ్చికొడుకు, నువ్వు కుక్కలా ఉద్దేశ్యం లేకుండా, మాంసం కోసం వ్యర్థంగా తిరుగుతున్నావు.
అహం చిద్వద్ ఇతి వ్యర్థమ్ అసత్యా తవ వాసనా । అత్యన్తభిన్నయోర్ ఐక్యం నాస్తి చిన్మనసోశ్ శఠ
నీవు 'నేనే చైతన్యము' అని అనుకునే అలవాటు వృథా, అసత్యమైనది; చైతన్యం, మనస్సు రెండూ పూర్తిగా వేరే విషయాలు, అవి కలిసిపోవడం అసాధ్యము, ఓ మాయగాడా.
జీవామ్య్ ఏవాహమ్ ఇత్య్ ఏషా తవాహఙ్కారదున్దుభిః । మిథ్యైవ జాతా దుఃఖాయ న సత్యా సత్యవర్జితా
'నేను నిజంగా బ్రతికున్నాను' అనే భావన నీ అహంకారపు డప్పు మోగించడమే; అది మాయలో పుట్టింది, బాధను తెస్తుంది, నిజం కాదు, నిజమైనదిగా కూడా ఉండదు.
అహఙ్కారాద్ అహం సో ఽస్మీత్య్ ఏతాం సంరబ్ధతాం త్యజ । న కిఞ్చిద్ అపి మూర్ఖ త్వం కిం వ్యర్థం తరలాయసే
అహంకారంతో 'నేనే ఇది' అని ఉప్పొంగే ఆ కలవరాన్ని వదిలిపెట్టు; నువ్వేమీ కాదురా మూర్ఖా, అలా వ్యర్థంగా ఎందుకు అలమటిస్తున్నావు?
సంవిచ్ చిత్తమ్ అనాద్యన్తం సంవిదో ఽన్యన్ న విద్యతే । దేహే ఽస్మింస్ తన్ మహామూర్ఖ కిం తత్ స్యాచ్ చిత్తనామకమ్
ఈ చైతన్యం అంటేనే మనస్సు, దీనికి మొదలు లేదా అంతం ఉండదు. చైతన్యాన్ని తప్ప మరొకటి తెలియదు. ఈ శరీరంలో, ఓ మహామూర్ఖా, 'మనస్సు' అని పిలవదగినది ఇంకేదీ లేదు.
విషపర్యవసానేయం రసాయనవద్ ఉత్థితా । భోక్తృతాకర్తృతాశఙ్కా తవ చిత్త ముధైవ హి
నీ మనస్సు విషం చివరలో ఉద్భవించే రసాయనంలా కనిపించినా, నిజానికి అది మాయ మాత్రమే. దీనిలో ఉన్న 'నేనే అనుభవించేవాడిని, నేనే చేయేవాడిని' అనే భావాలు నిస్సారమైనవే.
మోపహాసపదం గచ్ఛ మూర్ఖేన్ద్రియగణ స్వయమ్ । న కర్తా త్వం న భోక్తా త్వం జడో ఽస్య్ అన్యేన బోధ్యసే
ఓ మూర్ఖేంద్రియ సమూహా! నిన్ను నువ్వు అపహాస్యం చేసుకోకు. నువ్వు చేయువాడవు కాదు, అనుభవించువాడవు కూడా కాదు. నీవు జడమైనవాడివి, మరొకటి నిన్ను బోధింపజేస్తుంది.
కస్ త్వం భవసి భోగానాం కే వా భోగా భవన్తి తే । జడస్యాత్మైవ తే నాస్తి బన్ధుమిత్రాది తత్ కుతః
నీవెవరు అనుభవాలకు యజమానివయ్యేది? నీకు ఏ అనుభవాలు ఉంటాయి? జడమైనవాడికీ ఆత్మ లేదు, అప్పుడు బంధువులు, మిత్రులు వంటివారు ఎలా ఉంటారు?
యజ్ జడం తద్ ధి నాస్త్య్ ఏవ సద్ ఏవాసత్తయాన్వితమ్ । జ్ఞత్వకర్తృత్వభోక్తృత్వమన్తృత్వానామ్ అసమ్భవాత్
ఏది జడమై ఉందో అది నిజంగా లేదు. నిజమైనది మాత్రమే ఉంది, అది అసత్యంతో కూడి ఉంటుంది. ఎందుకంటే జడపదార్థాల్లో జ్ఞానం, చేయగలగడం, అనుభవించగలగడం, చెప్పగలగడం వంటి లక్షణాలు ఉండవు.
ప్రత్యక్చేతనరూపం చేత్ త్వం తద్ ఆత్మైవ తే వపుః । భావాభావమయీ చిత్త సత్తా తే కేవ దుఃఖదా
నీకు అంతరాత్మ స్వరూపమే అయితే, నీ స్వరూపమే ఆత్మ. మనస్సు ఉండడమూ, లేకపోవడమూ కలిసినదే. అలాంటప్పుడు అది నీకు ఎలా బాధను కలిగించగలదు?
యే వా కర్తృత్వభోక్తృత్వే మిథ్యైవాధిగతే త్వయా । మయా తే హి ప్రమార్జ్యేతే శృణు యుక్త్యా కథం శఠ
నీకు చేయగలగడం, అనుభవించగలగడం అనే భావనలు తప్పుగా కలిగిపోయాయి. వాటిని నేను నీకు పూర్తిగా తొలగిస్తాను. విను, దీనికి కారణాన్ని చెప్పుతాను.
స్వయం తావద్ భవాన్ ఏష జడో నాస్త్య్ అత్ర సంశయః । జడస్య కీదృక్ కర్తృత్వం నృత్యన్తి హి కథం శిలాః
నీవు నిజంగా జడమే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. జడానికి చేయగలగడం ఎలా సాధ్యం? రాళ్లు ఎప్పుడైనా నాట్యం చేస్తాయా?
ఉపజీవ్య చిరం తస్మాచ్ ఛుద్ధం తద్భాగమ్ ఐశ్వరమ్ । జీవసీచ్ఛసి హంసి త్వం ప్లవసే యాసి వల్గసి
ఆ పవిత్రమైన, దైవస్వభావమైన భాగాన్ని ఎన్నాళ్లుగా ఆధారంగా చేసుకుని జీవించావో, అదే బలంతో నీవు కోరుకుంటావు, హానిచేస్తావు, తేలుతావు, వెళ్ళిపోతావు, ఉల్లాసంగా కదిలిపోతావు.
క్రియతే యత్ తు యచ్ఛక్త్యా తత్ తేనైవ కృతం భవేత్ । లునాతి దాత్రం పుంశక్త్యా హన్తైవ ప్రోచ్యతే పుమాన్
ఏ పని ఏ శక్తితో జరుగుతుందో, అదే దాని ద్వారా జరుగుతుంది. కత్తి మనిషి బలంతో కోస్తుంది, అయినా మనిషే హంతకుడని అంటారు.
పీయతే యత్ తు యచ్ఛక్త్యా పీతం తేనైవ తద్ భవేత్ । పాత్రేణ పీయతే పానం పానపస్ తూచ్యతే నరః
ఏదైనా ద్రవ్యం ఏ శక్తితో తాగబడుతుందో, అదే దాని ద్వారా తాగబడింది. పాత్రతో పానీయం తాగబడినా, తాగినవాడిగా మనిషినే అంటారు.
ప్రకృత్యైవాసి సుజడమ్ అసకృజ్ జ్ఞేన బోధ్యసే । తేనాత్మైవాత్మనాత్మానం చినోతీదం హి నో భవేత్
నీ సహజ స్వభావం వల్ల నీవు జడంగా ఉంటావు, జ్ఞానంతో మళ్లీ మళ్లీ మేల్కొంటావు. అందువల్ల ఆత్మ తనను తాను నిజంగా తెలుసుకోదు.
అనారతం బోధయతి త్వామ్ ఆత్మా పరమేశ్వరః । బోధనీయా బుధైర్ మూఢాః కిలావృత్తిశతైర్ అపి
పరమేశ్వరుడైన ఆత్మ ఎప్పుడూ నిన్ను జాగృతం చేస్తూనే ఉంటుంది. మూర్ఖులను, ఎంతటి తిప్పలు పడినా, జ్ఞానులు నిద్రలోనుంచి లేపాల్సిందే.
ఆత్మసత్తైవ బోధైకరూపిణీ స్ఫురతీహ హి । తయైవ చిత్త శబ్దార్థాన్ అఙ్గీకృత్య లఘు స్థితమ్
ఈ లోకంలో ఆత్మసత్త్వమే ఒక్కటే జ్ఞానరూపంగా ప్రకాశిస్తుంది. అదే బలం వల్ల మనసా, నువ్వు పదాలు, వాటి అర్థాలను సులభంగా అంగీకరిస్తావు.
ఏవం చిత్త త్వమ్ అజ్ఞానాద్ ఆత్మశక్తేర్ ఉపాగతమ్ । జ్ఞానే త్వ్ అద్యావగలితం తీవ్రే హిమమ్ ఇవాతపే
ఇలా, మనసా, అజ్ఞానంతో నువ్వు ఆత్మశక్తికి లోనయ్యావు. కానీ జ్ఞానంతో నువ్వు ఈ రోజు తీవ్రమైన ఎండలో మంచు కరిగినట్టు లయమైపోతున్నావు.
తస్మాన్ మృతం త్వం మూఢం త్వం నాసి త్వం పరమార్థతః । తద్ ఏవాహమ్ ఇతి వ్యర్థం మానో మాస్త్వ్ అసుఖాయ తే
కాబట్టి నువ్వు చనిపోయినవాడివి, మూర్ఖుడివి, నిజంగా నువ్వు లేవు. 'అదే నేనే' అనే వ్యర్థమైన భావన నీకు బాధను తెచ్చేలా ఉండకూడదు.
అసత్యాశ్ చిత్తకలనా ఇన్ద్రజాలలతా ఇవ । విజ్ఞానమాత్రమ్ ఏవేహ బ్రాహ్మమ్ అఙ్గ విజృమ్భతే
మనస్సు కల్పనలు నిజమైనవే కావు, అవి మాంత్రికుడి మాయాజాలపు తంతువుల్లా ఉంటాయి. ఇక్కడ నిజంగా వికసించేది కేవలం శుద్ధమైన చైతన్యమే, అది బ్రహ్మంగా వెలుగుతుంది, ప్రియమైనవాడా.