నీరూపాయ నిరాఖ్యాయ ప్రకాశాయామలాత్మనే । స్వయమ్ ఆత్మైకసంస్థాయ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
రూపం లేనివాడిని, వర్ణించలేనివాడిని, ప్రకాశమయుడిని, కలుషతలేని స్వరూపుడిని, తనంతట తాను ఒక్కటిగా నిలిచినవాడిని అయిన నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను.
నిర్వికారాయ నిత్యాయ నిరంశాయ నిరాత్మనే । సర్వస్మై సర్వకార్యాయ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
ఎప్పుడూ మారని, శాశ్వతమైన, విభాగాలు లేని, వ్యక్తిత్వం లేని, అన్నిటిలోనూ వ్యాపించిన, అన్ని కార్యాలకు మూలమైన నన్ను నేనే వందనాలు, వందనాలు.
సమాం సర్వగతాం సూక్ష్మాం జగదేకప్రకాశినీమ్ । సత్తామ్ ఉపాగతో ఽస్మ్య్ అన్తర్ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
సమంగా, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి, సూక్ష్మంగా, ఈ జగత్తుని వెలిగించేది అయిన ఆ సత్త్వాన్ని నా లోపల పొందాను. ఆ నన్ను నేనే వందనాలు, వందనాలు.
సాద్రిద్యూర్వీనదీశాఙ్గం నాహమ్ ఏవాహమ్ ఏవ వా । జగత్ సర్వపదార్థాఢ్యం మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
పర్వతాలు, భూమి, నదులు, దిక్కులు అన్నీ అవయవాలుగా ఉన్నదాన్ని నేను కాదు; నేనే అయినా నేను కాదు; అన్ని వస్తువులతో నిండిన ఈ జగత్తు కూడా కాదు. ఆ నన్ను నేనే వందనాలు, వందనాలు.
వ్యపగతమననం శమాభిరామం ప్రకటితవిశ్వమ్ అవిశ్వమ్ అప్య్ అనన్తమ్ । స్వయమ్ అజమ్ అజరం గుణాద్ అతీతం వపుర్ అహమ్ అచ్యుతమ్ ఐశ్వరం నమామి
ఆలోచనలు దూరమైన, శాంతితో ఆనందంగా ఉన్న, జగత్తుగా ప్రత్యక్షమైనా, జగత్తు కానిది అయిన, అనంతమైన, జన్మ లేని, వృద్ధాప్యం లేని, గుణాలకు అతీతమైన, నాశములేని, ఐశ్వర్యంతో నిండిన ఆ నా స్వరూపాన్ని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఏవం విచార్య బుద్ధ్యాన్తః పునర్ ఇత్థం విచార్యతే । తత్త్వవిద్భిర్ మహాబాహో జ్ఞేయ ఆత్మా మహాత్మభిః
ఇలా బుద్ధితో లోతుగా ఆలోచించిన తరువాత, మహాబాహువా, సత్యాన్ని తెలిసిన మహాత్ములు ఆత్మను తెలుసుకోవాల్సినదిగా భావిస్తారు.
ఆత్మైవేదం జగద్ ఇతి సత్యం చిత్తేన మార్జితమ్ । ఉత్థితం స్యాత్ కుతశ్ చిత్తమ్ అహో చిత్రమ్ అవస్తు యత్
ఈ జగత్తు అంతా ఆత్మే అని మనస్సు శుద్ధి చెందితే నిజంగా తెలుస్తుంది. కానీ ఆ మనస్సు ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? అసలు ఏదీ కానిది ఎలా కనిపిస్తుంది? ఎంత ఆశ్చర్యం!
అవిద్యాత్వాద్ అచిత్త్వాచ్ చ సమాయాత్వాత్ సదైవ హి । మృతం నాస్త్య్ ఏవ వా చిత్తం భ్రమాద్ అన్యత్ ఖపుష్పవత్
అజ్ఞానం వల్ల, మనస్సు లేకపోవడం వల్ల, మాయ వల్ల కూడా మనస్సు నిజంగా ఉండదు; అది భ్రమ మాత్రమే, ఆకాశంలో పువ్వులా అసలు లేనిది.
సిద్ధస్ స్థాణుపరిస్పన్దో నౌగతస్య యథా శిశోః । అబుద్ధస్య న బుద్ధస్య తథా చిత్తమ్ అసన్మయమ్
సిద్ధుడు మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది, చెట్టు చుట్టూ నిశ్శబ్దం లాగ, పడవ ఎక్కని చిన్నపిల్ల వలె. జ్ఞానం లేనివారికే మనస్సు అసత్యంతో నిండినది, జ్ఞానులకు కాదు.
మౌర్ఖ్యమోహభ్రమే శాన్తే చిత్తం నోపలభామహే । చక్రారోహభ్రమస్యాన్తే పర్వతస్పన్దనం యథా
అజ్ఞానం, మాయ, భ్రమల నిశ్శబ్దతలో మనసు కనిపించదు. చక్రం తిరుగుతుండగా కనిపించే భ్రమ పోయిన తరువాత, కొండ కదలిక మాత్రమే మిగిలినట్లే ఇది.
ఏవం హి చిత్తం నాస్త్య్ ఏవ బ్రహ్మైవాస్తి తతాత్మకమ్ । పదార్థభావనాశ్ చిత్రాస్ తేనాసత్యా మయోజ్ఝితాః
ఇలా చూస్తే, నిజంగా మనసు లేదు; పరబ్రహ్మమే ఉంది, అది సర్వమూ. వస్తువుల గురించి కలిగే అనేక భావనలు అసత్యం, వాటిని నేను పూర్తిగా వదిలేశాను.
జాతో ఽస్మి శాన్తసన్దేహస్ స్థితో ఽస్మి విగతజ్వరః । యథా తిష్ఠామి తిష్ఠామి తథైవ విగతైషణమ్
ఇప్పుడు నేను సందేహాలు లేని వాడిని, స్థిరంగా ఉన్నాను, బాధలు లేవు. నేను ఎలా ఉన్నానో అలా ఉన్నాను, కోరికలు కూడా పోయాయి.
చిత్తాభావే పరిక్షీణా బలాత్ తృష్ణాదయో గుణాః । ఆలోకోపరమే చిత్రా వర్ణాఖ్యా ఇవ సంవిదః
మనసు లేకపోతే, తృష్ణ వంటి లక్షణాలు బలవంతంగా తగ్గిపోతాయి. దృష్టి ఆగిపోయినప్పుడు, మనస్సు కల్పించే రంగులన్నీ కనబడవు.
మృతం చిత్తం గతాస్ తృష్ణాః ప్రక్షీణం మోహపఞ్జరమ్ । నిరహఙ్కారతా జాతా జగత్య్ అస్మి ప్రబుద్ధవాన్
నా మనస్సు మృతమైంది, ఆశలు అంతా పోయాయి, మాయ యొక్క బంధనం విరిగిపోయింది. అహంకారం లేని స్థితి కలిగింది. ఇలా నేను పూర్తిగా మేల్కొని ఈ లోకంలో ఉన్నాను.
ఏకమ్ ఏవ జగచ్ ఛాన్తం నానాత్వం న సద్ ఇత్య్ అపి । కిమ్ అన్యద్ విమృశామ్య్ అన్తః కథయైవాలమ్ ఏతయా
ఈ లోకం ఒక్కటే, ప్రశాంతంగా ఉంది. ఇక్కడ భిన్నత్వం లేదు, అసలు 'ఉంది' అన్న భావన కూడా లేదు. ఇక నేను లోపల ఇంకేమి ఆలోచించాలి? చాలు, దీనితో సరిపోతుంది.
నిరాభాసమ్ అనాద్యన్తం పదం పావనమ్ ఆగతః । సోమ్యస్ సర్వగతస్ సూక్ష్మస్ స్థిత ఆత్మాస్మి శాశ్వతః
ప్రత్యక్షత లేని, ఆద్యాంతాలు లేని పవిత్రమైన స్థితికి నేను చేరుకున్నాను. మృదువుగా, అన్నింటిలో వ్యాపించి, సూక్ష్మంగా, శాశ్వతమైన ఆత్మగా నిలిచిపోయాను.
యద్ అస్తి యచ్ చ నాస్తీహ చిత్తాద్య్ ఆత్మాద్య్ అవస్తు వా । తత్ ఖాద్ అచ్ఛతరం శాన్తమ్ అనన్తాగ్రాహ్యమ్ ఆతతమ్
ఇక్కడ ఉన్నదీ, లేనిదీ, మనస్సు, ఆత్మ, అసత్యమయమైనదీ — ఇవన్నీ ఆకాశం కన్నా సూక్ష్మంగా, ప్రశాంతంగా, అనంతంగా, అందరికీ అందని విధంగా వ్యాపించి ఉన్నాయి.
చిత్తం భవతు వా మాన్తర్ నియతాం స్మృతిమ్ ఏతు వా । కో విచారణయార్థో మే నిరంశస్యోదితాత్మనః
మనస్సు లోపల పుట్టినా, పుట్టకపోయినా, జ్ఞాపకం వచ్చినా, రాకపోయినా, నేను విడిపోలేని నా స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్న తర్వాత, ఇంకా విచారణ నాకు ఎందుకు అవసరం?
విచారకారకో మౌర్ఖ్యాద్ అహమ్ ఆసమ్ ఇతి స్థితిః । విచారేణామితాకారః క్వాధునాహం విచారకః
నేను విచారణ చేసే వాడిని అనుకున్న భావన అజ్ఞానంతో వచ్చింది. ఇప్పుడు విచారణ వల్ల నా స్వరూపం కొలవలేనిది అయింది. ఇక ఇప్పుడు నేను విచారణ చేసే వాడిని ఎక్కడ ఉన్నాను?
మృతే ఽపి మనసీయం మే వికల్పశ్రీర్ నిరర్థకా । మనోవేతాలవృత్త్యర్థం కిమర్థమ్ ఉపజాయతే
మనస్సు పోయినా, ఈ ఊహలు నాలో వ్యర్థంగా ఉద్భవిస్తున్నాయి. ఈ మనస్సు అలల వలె ఊహలు ఎందుకు వస్తున్నాయో అర్థం కావడం లేదు.
తద్ ఇమాం ప్రజహామ్య్ అన్తర్ వికల్పకలనామ్ అలమ్ । నిర్ణీయోమ్ ఇతి శాన్తాత్మా తిష్ఠామ్య్ ఆత్మని మౌనవాన్
అందుకే, లోపల అన్ని ఊహలను వదిలేస్తాను. ఇక వాటికి తావు లేదు. నిర్ణయంతో, శాంతమైన మనసుతో, నా స్వరూపంలో నిశ్శబ్దంగా ఉంటాను.
అశ్నన్ గచ్ఛన్ స్వపంస్ తిష్ఠన్న్ ఇతి రాఘవ చేతసా । సర్వత్ర ప్రజ్ఞయా తజ్జ్ఞః ప్రత్యహం ప్రవిచారయేత్
రాఘవా, తినేటప్పుడు, నడుస్తున్నప్పుడు, నిద్రపోతున్నప్పుడు, నిలబడి ఉన్నప్పుడు — ఏ పని చేస్తున్నా — జ్ఞానముతో కూడినవాడు ప్రతిరోజూ తన మనసుతో ఇవన్నీ పరిశీలిస్తూ ఉండాలి.
ప్రవిచార్య స్వసంస్థేన స్వస్థేన స్వేన చేతసా । తిష్ఠన్తి విగతోద్వేగం సన్తః ప్రకృతకర్మసు
తన మనసు స్థిరంగా, ప్రశాంతంగా ఉండగా, జ్ఞానులు సాధారణ పనుల్లో నిమగ్నమైనా, ఎలాంటి కలవరం లేకుండా ఉంటారు.
విగతమానమదా ముదితాశయాశ్ శరదుపోఢశశాఙ్కసమత్విషః । ప్రకృతసంవ్యవహారవిహారిణస్ త్వ్ ఇహ సుఖం విహరన్తి మహాధియః
అహంకారం, గర్వం లేకుండా, హర్షభరితమైన హృదయంతో, శరదృతువులోని చంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తూ, సాధారణ వ్యవహారాల్లో తిరుగుతూ, మహాత్ములు ఇక్కడ సుఖంగా జీవిస్తారు.
విచార ఏవం విదుషా సంవర్తేన కృతః పురా । కథితో మమ విన్ధ్యాద్రౌ తేనైవ విదితాత్మనా
ఇలాంటి విచారణను గతంలో స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్న సంవర్తుడు వింధ్య పర్వతంపై చేసాడు; ఆ సంగతిని నేను వివరించాను.
ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య విచారపరయా ధియా । సంసారసాగరాద్ అస్మాత్ తారతమ్యేన సన్తర
ఈ దృష్టిని ఆశ్రయించి, విచారణలో నిమగ్నమైన మనసుతో, ఈ సంసారసముద్రాన్ని క్రమంగా దాటి పోవాలి.
అథేమామ్ అపరాం రామ శృణు దృష్టిం పదప్రదామ్ । మునినా వీతహవ్యేన యథా స్థితమ్ అశఙ్కితమ్
ఇప్పుడు, రామా, విముక్తికి దారి చూపే మరో దృష్టిని విను. దీనిని ముని వీతహవ్యుడు నిర్భయంగా పాటించాడు.
వీతహవ్యో మహాతేజా బభ్రామాభ్రామ్బరః పురా । విన్ధ్యశైలదరీర్ దీర్ఘా రవిర్ మేరుదరీర్ ఇవ
వీతహవ్యుడు మహత్తర తేజస్సుతో, ఒకప్పుడు మేఘంలా ఆకాశంలో సంచరిస్తూ, వింధ్యపర్వతంలోని పొడవాటి గుహల్లో తిరిగాడు. అది సూర్యుడు మెరు పర్వత గుహల్లో సంచరించడంలా ఉండేది.
అస్మాత్ క్రియాక్రమాద్ ఘోరాత్ సంసారభ్రమదాయినః । ఆధివ్యాధిమయాకారాత్ కాలేనోద్వేగమ్ ఆయయౌ
ఈ భయంకరమైన క్రియాక్రమం వల్ల, సంసారంలో తిరుగడానికీ, బాధలు రోగాలతో కూడిన రూపానికీ కారణమై, కాలక్రమంలో అతనికి మనోవ్యాకులత కలిగింది.
నిర్వికల్పసమాధ్యంశలభ్యోదారపదేచ్ఛయా । సఞ్జహార జరాజీర్ణస్ స్వాం వ్యాపారపరమ్పరామ్
నిర్వికల్ప సమాధి కొంతైనా పొందాలని ఉన్న మంచి కోరికతో, వృద్ధుడైన అతను తన నిత్యకర్మలను వదిలిపెట్టాడు.