శఠేన భవతా దీర్ఘం కాలం దేహగృహం మమ । ఉపరుద్ధమ్ అభూత్ పూర్వం సాధుసంసర్గవర్జితమ్
ఓ మాయా మనస్సా! నీవు చాలా కాలంగా నా శరీరమనే ఇంటిని మంచి వారి సాంగత్యం లేకుండా అడ్డగించావు.
జడే ప్రేతసమాకారే గతే త్వయి మనశ్శఠే । సర్వసజ్జనసంసేవ్యం ఇదం దేహగృహం స్థితమ్
ఓ మాయాచేసే మనసా, నీవు మృతదేహంలా నిశ్చలంగా మారినపుడు, ఈ శరీరమనే ఇల్లు అన్ని మంచి మనుషులకు సేవ చేయటానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది.
పూర్వమ్ ఏవాసి నాస్య్ ఏవ సమ్ప్రత్య్ అపి జడం శఠమ్ । న భవిష్యసి చేదానీం కిం వేతాల న లజ్జసే
నీవు ముందు కూడా దీనికి నిజమైనది కాదు, ఇప్పుడూ కాదు; నీవు మాయాచేసే, నిశ్చలమైనదివి. ఇప్పటికైనా నీవు పోకపోతే, ఓ వేటాళా, నీకు సిగ్గు లేదా?
సహ తృష్ణాపిశాచీభిస్ సహ కోపాదిగుహ్యకైః । నిర్గచ్ఛ చిత్తవేతాల శరీరసదనాన్ మమ
తృష్ణ అనే పిశాచులతో, కోపం మొదలైన రాక్షసులతో కలిసి, ఓ మనస్సు వేటాళా, నా శరీరమనే ఇల్లు వదిలి బయటికి పో.
దిష్ట్యా వివేకమన్త్రేణ నిర్గతో దేహమన్దిరాత్ । ప్రమత్తచిత్తవేతాలః కువృకః కన్దరాద్ ఇవ
అదృష్టవశాత్తు, వివేకమనే మంత్రంతో, ఆ అజాగ్రత్త మనస్సు వేటాళం, దుష్టమృగం గుహను విడిచిపెట్టినట్టు, శరీరమనే మందిరాన్ని వదిలి వెళ్లింది.
అహో ను చిత్రం సుమహజ్ జడేన క్షణభఙ్గినా । మనశ్శఠేన సర్వో ఽయం నీతో వివశతాం జనః
అయ్యో! ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది! ఎంత గొప్పదిగా ఉంది! ఈ జడమైన, క్షణకాలమే ఉండే, మాయాచేసే మనసు చేత అందరూ ఎంత బలహీనులయ్యారో చూడండి.
కస్ తే పరాక్రమః కిం తే బలం కస్ తే సమాశ్రయః । యది వల్గసి మామ్ ఏవ జనతాం బాధసే తథా
నీకు ఏ శక్తి ఉంది? నీ బలమేంటి? నువ్వు దేని మీద ఆధారపడుతున్నావు? నువ్వు నన్ను బాధిస్తే, అదే విధంగా జనాన్ని కూడా బాధిస్తావు.
శఠాత్మైవాసి న మయా దీనచిత్తక మార్యసే । మృతమ్ ఇత్య్ అవబుద్ధం త్వమ్ అద్య కేవలమ్ అజ్ఞ హే
నీ స్వభావం మాయాచేసే విధంగా ఉంది, నిన్ను నేను జయించలేదు, ఓ దుర్బలమైన మనసా! నువ్వు ఇప్పుడు చనిపోయినట్టే అని నాకు స్పష్టమైంది, ఓ అజ్ఞానమయమైనదా!
ఏతావన్తమ్ అహం కాలం త్వాం జ్ఞాత్వా జీవదాస్థితమ్ । క్లిష్టః ప్రభూతభఙ్గాసు చిరం సంసృతిరాత్రిషు
ఇంత కాలంగా నిన్ను జీవించేవాడిగా భావించాను. జన్మ మరణాల చక్రంలో ఎన్నో కష్టాలు, ఎన్నో కలతలు అనుభవించాను.
చిత్తం మృతం హి నాస్తీహ త్వ్ ఇత్య్ అద్యావగతం మయా । తేన త్వదాశాం సన్త్యజ్య తిష్ఠామ్య్ ఆత్మని కేవలః
నేడు నాకు స్పష్టంగా తెలిసింది — మనస్సు అనేది ఇక్కడ మరణించినదిగా లేదు. అందువల్ల దానిపట్ల ఆశలు వదిలేసి, నేను నాలోనే స్థిరంగా ఉన్నాను.
దిష్ట్యా చిత్తం మృతమ్ ఇతి జ్ఞాతమ్ అద్య మయా స్వయమ్ । న శఠేన సమం నీతం సమగ్రం జీవితం నిజమ్
శుభఫలితంగా, నేడు మనస్సు మరణించిందని నేను స్వయంగా తెలుసుకున్నాను. ఆ మాయగాడు మనస్సుతో నా జీవితం మొత్తం గడిపిపోలేదు.
ఉత్సార్య దేహసదనాన్ మనశ్శఠమ్ అహం క్షణాత్ । అయం స్వస్థస్ స్థితో ఽస్మ్య్ అన్తర్వేతాలపరివర్జితః
ఈ మోసపూరితమైన మనస్సును శరీరమనే ఇంటి నుంచి ఒక్కసారిగా త్రోసివేసి, ఇప్పుడు నేను లోపల ప్రశాంతంగా, ఆ మనస్సు ఊహల కలకలిలేకుండా నిలిచిపోయాను.
చిత్తవేతాలలబ్ధేన చిరం కాలం మయోద్ధతాః । కృతా వికారా వివిధాస్ స్వయం కృత్వా హసామి యాన్
ఈ మనస్సు ఊహ వల్ల చాలా కాలం నేను కలవరపడి,色色 మార్పులు చేసుకున్నాను. ఇప్పుడు అవన్నీ చూసి, నేనే నవ్వుకుంటున్నాను.
చిరాన్ నిపతితో దిష్ట్యా విచారాసివరాఙ్కితః । హృద్గేహాచ్ చిత్తవేతాలస్ తాలోత్తాలసమున్నతిః
ఎన్నాళ్లకైనా సరే, విచారణ అనే ఖడ్గంతో గాయపడి, మనస్సు అనే భూతం హృదయం అనే ఇంటి నుండి దిగి పోయింది. దాని ఎత్తుపల్లాలు, కలకలం అన్నీ కూడా అంతే.
ప్రశాన్తచిత్తవేతాలే పవిత్రాం పదవీం గతే । దిష్ట్యా శరీరనగరే సుఖం తిష్ఠామి కేవలః
ఇప్పుడు మనస్సు అనే భూతం శాంతమై, పవిత్రమైన మార్గాన్ని చేరింది. అదృష్టవశాత్తు, నేను నా శరీరనగరంలో ఆనందంగా, ఒంటరిగా నివసిస్తున్నాను.
మృతం మనో మృతాశ్ చిన్తా మృతో ఽహఙ్కారరాక్షసః । విచారమన్త్రేణ సమస్ స్వస్థస్ తిష్ఠామి కేవలః
ఇప్పుడు మనస్సు చనిపోయింది, ఆందోళనలు పోయాయి, అహంకార అనే రాక్షసుడు కూడా నశించాడు. విచారణ అనే మంత్రంతో నేను సమంగా, ఆరోగ్యంగా, ఒంటరిగా ఉన్నాను.
కిం మనో మే మమాశాః కాః కో మే ఽహఙ్కారకో భవేత్ । దిష్ట్యా వ్యర్థం కలత్రం మే నష్టమ్ ఏతద్ అశేషతః
నాకు మనస్సు అంటే ఏమిటి? నాకు ఆశలు ఏమిటి? నా అహంకారాన్ని సృష్టించేది ఎవరు? అదృష్టవశాత్తు, ఈ అబద్ధపు సమూహం పూర్తిగా నశించిపోయింది.
ఏకస్మై కృతకృత్యాయ నిత్యాయ విమలాత్మనే । నిర్వికల్పచిదాఖ్యాయ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
సర్వం సాధించినవాడిని, శాశ్వతుడిని, నిర్మలమైన స్వరూపుడిని, ఏకరూపమైన చైతన్యముగా ప్రసిద్ధుడిని అయిన నన్ను నేను పునఃపునః నమస్కరిస్తున్నాను.
న మమాశా న కర్మాణి న సంసారో న కర్తృతా । న భోక్తృతా న దేహో మే మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
నాకు ఆశలు లేవు, కర్మలు లేవు, ఈ సంసారం లేదు, చేసేవాడననే భావన లేదు, అనుభవించేవాడననే భావన లేదు, శరీరం కూడా లేదు—నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను.
నాహమ్ ఆత్మా న చాకాశో న చైవాయమ్ అహం స్వయమ్ । మమ నాస్తి వ్యవచ్ఛేదో మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
నేను ఆత్మను కాదు, ఆకాశాన్ని కాదు, ఈ 'నేను' కూడా కాదు; నాకు ఎలాంటి పరిమితి లేదు—నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను.
నీరూపాయ నిరాఖ్యాయ ప్రకాశాయామలాత్మనే । స్వయమ్ ఆత్మైకసంస్థాయ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
రూపం లేనివాడిని, వర్ణించలేనివాడిని, ప్రకాశమయుడిని, కలుషతలేని స్వరూపుడిని, తనంతట తాను ఒక్కటిగా నిలిచినవాడిని అయిన నన్ను నేనే నమస్కరిస్తున్నాను.
నిర్వికారాయ నిత్యాయ నిరంశాయ నిరాత్మనే । సర్వస్మై సర్వకార్యాయ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
ఎప్పుడూ మారని, శాశ్వతమైన, విభాగాలు లేని, వ్యక్తిత్వం లేని, అన్నిటిలోనూ వ్యాపించిన, అన్ని కార్యాలకు మూలమైన నన్ను నేనే వందనాలు, వందనాలు.
సమాం సర్వగతాం సూక్ష్మాం జగదేకప్రకాశినీమ్ । సత్తామ్ ఉపాగతో ఽస్మ్య్ అన్తర్ మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
సమంగా, అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి, సూక్ష్మంగా, ఈ జగత్తుని వెలిగించేది అయిన ఆ సత్త్వాన్ని నా లోపల పొందాను. ఆ నన్ను నేనే వందనాలు, వందనాలు.
సాద్రిద్యూర్వీనదీశాఙ్గం నాహమ్ ఏవాహమ్ ఏవ వా । జగత్ సర్వపదార్థాఢ్యం మహ్యమ్ ఏవ నమో నమః
పర్వతాలు, భూమి, నదులు, దిక్కులు అన్నీ అవయవాలుగా ఉన్నదాన్ని నేను కాదు; నేనే అయినా నేను కాదు; అన్ని వస్తువులతో నిండిన ఈ జగత్తు కూడా కాదు. ఆ నన్ను నేనే వందనాలు, వందనాలు.
వ్యపగతమననం శమాభిరామం ప్రకటితవిశ్వమ్ అవిశ్వమ్ అప్య్ అనన్తమ్ । స్వయమ్ అజమ్ అజరం గుణాద్ అతీతం వపుర్ అహమ్ అచ్యుతమ్ ఐశ్వరం నమామి
ఆలోచనలు దూరమైన, శాంతితో ఆనందంగా ఉన్న, జగత్తుగా ప్రత్యక్షమైనా, జగత్తు కానిది అయిన, అనంతమైన, జన్మ లేని, వృద్ధాప్యం లేని, గుణాలకు అతీతమైన, నాశములేని, ఐశ్వర్యంతో నిండిన ఆ నా స్వరూపాన్ని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
ఏవం విచార్య బుద్ధ్యాన్తః పునర్ ఇత్థం విచార్యతే । తత్త్వవిద్భిర్ మహాబాహో జ్ఞేయ ఆత్మా మహాత్మభిః
ఇలా బుద్ధితో లోతుగా ఆలోచించిన తరువాత, మహాబాహువా, సత్యాన్ని తెలిసిన మహాత్ములు ఆత్మను తెలుసుకోవాల్సినదిగా భావిస్తారు.
ఆత్మైవేదం జగద్ ఇతి సత్యం చిత్తేన మార్జితమ్ । ఉత్థితం స్యాత్ కుతశ్ చిత్తమ్ అహో చిత్రమ్ అవస్తు యత్
ఈ జగత్తు అంతా ఆత్మే అని మనస్సు శుద్ధి చెందితే నిజంగా తెలుస్తుంది. కానీ ఆ మనస్సు ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? అసలు ఏదీ కానిది ఎలా కనిపిస్తుంది? ఎంత ఆశ్చర్యం!
అవిద్యాత్వాద్ అచిత్త్వాచ్ చ సమాయాత్వాత్ సదైవ హి । మృతం నాస్త్య్ ఏవ వా చిత్తం భ్రమాద్ అన్యత్ ఖపుష్పవత్
అజ్ఞానం వల్ల, మనస్సు లేకపోవడం వల్ల, మాయ వల్ల కూడా మనస్సు నిజంగా ఉండదు; అది భ్రమ మాత్రమే, ఆకాశంలో పువ్వులా అసలు లేనిది.
సిద్ధస్ స్థాణుపరిస్పన్దో నౌగతస్య యథా శిశోః । అబుద్ధస్య న బుద్ధస్య తథా చిత్తమ్ అసన్మయమ్
సిద్ధుడు మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది, చెట్టు చుట్టూ నిశ్శబ్దం లాగ, పడవ ఎక్కని చిన్నపిల్ల వలె. జ్ఞానం లేనివారికే మనస్సు అసత్యంతో నిండినది, జ్ఞానులకు కాదు.
మౌర్ఖ్యమోహభ్రమే శాన్తే చిత్తం నోపలభామహే । చక్రారోహభ్రమస్యాన్తే పర్వతస్పన్దనం యథా
అజ్ఞానం, మాయ, భ్రమల నిశ్శబ్దతలో మనసు కనిపించదు. చక్రం తిరుగుతుండగా కనిపించే భ్రమ పోయిన తరువాత, కొండ కదలిక మాత్రమే మిగిలినట్లే ఇది.