యతః ప్రభృతి బోధేన యుక్తమ్ ఆత్యన్తికం మనః । తద్ ఆరభ్య సమాధానమ్ అవ్యుచ్ఛిన్నం మహాత్మనః
మనస్సు నిజమైన జ్ఞానంతో ఏకమయ్యే క్షణం నుండి, ఆ మహాత్ముని స్థిరత ఎప్పటికీ途డిపోదు.
న హి ప్రబుద్ధమనసో భూత్వా విచ్ఛిద్యతే పునః । సమాధిర్ దూరమ్ ఆకృష్టో బిసతన్తుశ్ శిశోర్ ఇవ
నిజంగా ఎవరి మనస్సు పూర్తిగా మేల్కొంటే, ఆ సమాధి ఇక మళ్లీ విచ్ఛిన్నం కాదు; అది దూరంగా లాగబడినా, అది చిన్నపిల్ల వదిలిన తామర తంతువులా మాత్రమే.
సమగ్రం దినమ్ ఆలోకాద్ విరమత్య్ అక్షి నో యథా । ఆజీవితాన్తం మే ప్రజ్ఞా తథా తత్త్వావలోకనాత్
ఎలా కన్ను ఒక రోజు పొడవునా చూడటం ఆపదు, అలాగే నేను తత్త్వాన్ని గ్రహించిన నా జ్ఞానం జీవితం అంతా ఆగదు.
అజస్రమ్ అమ్బు వహనాద్ యథా నద్యా న రుధ్యతే । తథా విజ్ఞానదృగ్ బోధాత్ క్షణమాత్రం న రుధ్యతే
ఎలా నది ఎప్పుడూ నీరు తీసుకెళ్లడాన్ని ఆపదు, అలాగే ఒకసారి జ్ఞానదృష్టి మేల్కొంటే అది క్షణమంతకైనా ఆగదు.
న విస్మరత్య్ అవిరతం యథా కాలకలా గతిమ్ । న విస్మరత్య్ అవిరతం స్వాత్మానం ప్రాజ్ఞధీస్ తథా
ఎలా కాలపు ప్రవాహాన్ని ఎప్పుడూ మర్చిపోరు, అలాగే జ్ఞానవంతుని బుద్ధి తనను తాను ఎప్పుడూ మర్చిపోదు.
న విస్మరతి సర్వత్ర యథా సతతగో గతిమ్ । న విస్మరతి నిశ్చేత్యం చిన్మాత్రం ప్రాజ్ఞధీస్ తథా
ఎలా ఒకడు ఎప్పుడూ కదులుతూ ఉంటే, ఎక్కడా తన కదలికను మర్చిపోవడంలేదో, అలాగే జ్ఞానవంతుడి మనస్సు కూడా తెలుసుకోవాల్సిన శుద్ధ చైతన్యాన్ని ఎప్పుడూ మర్చిపోదు.
గతిం కాలకలా యద్వచ్ చిన్వానా సమవస్థితా । చిచ్ చిరం చేత్యరహితం చిన్వానాఙ్గం తథా స్థితా
ఎలా కాలమును విడదీయడంలో నిమగ్నుడై ఉన్నవాడు దాని కదలికపై స్థిరంగా ఉంటాడో, అలాగే శుద్ధ చైతన్యంలో మనస్సు నిలిపినవాడు, చాలా కాలం వరకు ఆ విషయరహిత స్థితిలో నిలిచి ఉంటాడు.
యథా సత్తావిహీనాత్మా పదార్థో నోపలభ్యతే । తథాత్మజ్ఞానహీనాత్మా కాలో జ్ఞస్య న లభ్యతే
ఎలా సత్తా లేని వస్తువు కనిపించదో, అలాగే ఆత్మజ్ఞానం లేని మనిషికి కాలం కూడా అనుభవంలోకి రాదు.
న సమ్భవతి సంసారే గుణహీనో గుణీ యథా । న సమ్భవత్య్ ఆత్మసంవిద్వర్జితో హ్య్ ఆత్మవాంస్ తథా
ఎలా గుణాలేని వాడు ఈ లోకంలో గుణాలున్న వాడిగా ఉండలేడో, అలాగే ఆత్మను పొందినవాడు ఆత్మస్మరణ లేకుండా ఉండలేడు.
సర్వదైవాస్మి సమ్బుద్ధస్ సర్వదైవాస్మి నిర్మలః । సర్వదైవాస్మి శాన్తాత్మా సర్వదాస్మి సమాహితః
నేను ఎప్పుడూ మేలుకున్నవాడిని, ఎప్పుడూ నిర్మలుడిని, ఎప్పుడూ ప్రశాంతమైన మనసున్నవాడిని, ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉన్నవాడిని.
భేదః కేన సమాధేర్ మే జన్యతే కథమ్ ఏవ వా । ఆత్మనో వ్యతిరిక్తేన నిత్యమ్ ఏవాసదాత్మనా
నా మనస్సు లయమై ఉన్నప్పుడు, ఆత్మను తప్ప మరొకటి లేనప్పుడు, ఎట్లా లేదా ఎవరిచేతా విడిపోవడం కలుగుతుంది?
తస్మాత్ కదాచిద్ అపి మే న సమాధిమయం మనః । న చాసమాహితం నిత్యమ్ ఆత్మతత్త్వైకసమ్భవాత్
అందువల్ల, నా మనస్సు ఎప్పుడూ ధ్యానంలో లీనమై ఉండదు, అలాగే అస్థిరంగా కూడా ఉండదు. ఎందుకంటే అది ఎప్పుడూ ఆత్మతత్వంలోనే నిలిచివుంటుంది.
సర్వగస్ సర్వదైవాత్మా సర్వమ్ ఏవ చ సర్వథా । అసమాధిర్ హి కో ఽసౌ స్యాత్ సమాధిర్ అపి కస్ స్మృతః
ఆత్మ అన్నిచోట్లా, ఎప్పుడూ, అన్ని విధాలా అన్నిటిలోనూ ఉంది. అలాంటప్పుడు లయం అనే దానికీ, లయం లేనిదానికీ ఎలాంటి భేదముంది?
నిత్యం సమాహితధియస్ సుశమా మహాన్తస్ తిష్ఠన్తి కార్యపరిణామవిభాగముక్తాః । తేనాసమాహితసమాహితభేదభఙ్గ్యా మిథ్యోదితం న తు మదుత్తమవాక్ప్రపఞ్చః
ఎప్పుడూ స్థిరమైన మనస్సుతో, ప్రశాంతంగా ఉండే మహానుభావులు, కార్యఫలాల భేదాల నుంచి విముక్తులై ఉంటారు. అందువల్ల స్థిరమైనవారు, అస్థిరమైనవారు అనే భేదాలు కల్పితమే; నా పరమోన్నత ఉపదేశంలో అలాంటి వర్గీకరణ లేదు.
రాజన్ నూనం ప్రబుద్ధో ఽసి ప్రాప్తవాన్ అసి తత్ పదమ్ । సంశీతలాన్తఃకరణః పూర్ణేన్దుర్ ఇవ రాజసే
ఓ రాజా, నీవు ఖచ్చితంగా జ్ఞానోదయాన్ని పొందావు, ఆ పరమపదాన్ని చేరుకున్నావు. నీ అంతరాత్మ శాంతమై, నీవు పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తున్నావు.
ఆనన్దమధుసమ్పూర్ణో లక్ష్మ్యా చ పరయా శ్రితః । శీతలస్నిగ్ధమధురో రాజీవమ్ ఇవ రాజసే
ఆనందమయమైన తేనెతో నిండిపోయి, పరమశ్రీతో కప్పబడి, చల్లగా, మృదువుగా, మధురంగా ఉండే కమలంలా నీవు ప్రకాశిస్తున్నావు.
నిర్మలో వితతః పూర్ణో గమ్భీరః ప్రకటాశయః । వేలానిలబలోల్లాసముక్తో ఽబ్ధిర్ ఇవ రాజసే
నీవు నిర్మలంగా, విస్తృతంగా, పూర్ణంగా, లోతుగా, నీ హృదయస్పష్టతతో, అలలూ గాలుల కలకలం లేని సముద్రమువలె ప్రకాశిస్తున్నావు.
స్వచ్ఛస్ స్వానన్దసమ్పూర్ణో గతాహఙ్కారవారిదః । స్ఫుటం విస్తీర్ణగమ్భీరశ్ శరత్ఖమ్ ఇవ రాజసే
నీవు నిర్మలంగా, నీ స్వీయ ఆనందంతో నిండిపోయి, అహంకారమనే మేఘాలు తొలగిపోయినవాడివి. నీవు స్పష్టంగా, విస్తృతంగా, లోతుగా, శరదృతువులోని ఆకాశంలా ప్రకాశిస్తున్నావు.
సర్వత్ర లక్ష్యసే స్వస్థస్ సర్వత్ర పరితుష్యసి । సర్వత్ర వీతరాగో ఽసి రాజన్ సర్వత్ర రాజసే
ప్రతి చోటా నీవు నీలోనే స్థిరంగా కనిపిస్తున్నావు, ప్రతి చోటా పూర్తిగా సంతృప్తిగా ఉన్నావు. ప్రతి చోటా నీవు ఆసక్తి లేని వాడవు, ఓ రాజా, ప్రతి చోటా నీవు ప్రకాశిస్తున్నావు.
సారాసారపరిచ్ఛేదపారగస్ త్వం మహాధియా । జానాసి సర్వమ్ ఏవేదం యథాస్థితమ్ అఖణ్డితమ్
నీవు గొప్ప బుద్ధితో, శాశ్వతమైనది-అశాశ్వతమైనదిగా వేరు చేయడంలో పరాకాష్టకు చేరుకున్నావు. ఈ సమస్తాన్ని నీవు యథాతథంగా, విభజన లేకుండా తెలుసుకున్నావు.
భావాభావపరిచ్ఛేదతత్త్వజ్ఞ ముదితాశయ । సమాసమదశాలౌల్యముక్తం తవ వపుస్ స్థితమ్
ఏది ఉన్నది, ఏది లేనిది అనే సత్యాన్ని తెలుసుకున్న నీ మనస్సు ఆనందంగా ఉంది. సుఖం లేదా మత్తు పట్ల ఆశ లేకుండా, కలవరములేని స్థితిలో నీ స్వరూపం నిలిచిపోయింది.
వస్తునావస్తునైవాన్తర్ అమృతేనేవ సాగరః । అపునఃప్రక్షయాయైవ పరితృప్తో ఽసి సున్దర
నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా, నీలో ఉన్నదంతా సముద్రం అమృతంతో తృప్తి చెందినట్టు, నీవు పూర్తిగా సంతృప్తుడవయ్యావు, అందమైనవాడా. ఇకపై నీకు మరల తగ్గిపోవడం ఉండదు.
న తద్ అస్తి మునే వస్తు యత్రోపాదేయతాస్తి నః । యావత్ కిఞ్చిద్ ఇదం దృశ్యం తావద్ ఏవ న కిఞ్చన
మహర్షీ, మనకు సంపాదించాల్సినదేమీ లేదు. ఈ ప్రపంచం కనిపిస్తున్నంతవరకూ, నిజంగా ఏదీ లేదు.
ఉపాదేయస్య చాభావాద్ ధేయమ్ అప్య్ అస్తి కిం కిల । ప్రతియోగివ్యవచ్ఛేదం వినా హేయం కిమ్ ఉచ్యతే
సంపాదించాల్సినదేమీ లేనప్పుడు, సాధించాల్సినది ఏముంటుంది? ఎదురు దాన్ని తొలగించకుండా, వదిలేయాల్సినదని ఏమని చెప్పగలం?
తుచ్ఛత్వాత్ సర్వభావానామ్ అతుచ్ఛత్వాచ్ చ కాలతః । చిరం మమ పరిక్షీణే తుచ్ఛాతుచ్ఛమనస్స్థితీ
ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువులు అసత్యమే, కాలం మాత్రం అసత్యం కాదు. అందుకే చాలా కాలంగా నా మనసు శూన్యమూ, అశూన్యమూ కాని స్థితిలో విశ్రాంతి పొందింది.
దేశకాలవశాద్ దృష్ట్వా తుచ్ఛస్యాతుచ్ఛతామ్ ఇహ । అతుచ్ఛస్య తు తుచ్ఛత్వం వర్జ్యే నిన్దాస్తుతీ బుధైః
ఈ లోకంలో స్థలం, కాలం ప్రభావంతో, అసలు విలువలేని దానికీ కొంత విలువ ఉన్నట్టు, విలువైనదానికీ విలువలేనట్టు కనపడవచ్చు. అందుకే, తెలివైనవారు ఇలాంటి విషయాల్లో నిందనో, ప్రశంసనో చేయరు.
రాగాన్ నిన్దాస్తుతీ లోకే రాగశ్ చ పరివాఞ్ఛనాత్ । వాఞ్ఛ్యతే చ మహోదారం వస్తు శోభనబుద్ధినా
ఈ లోకంలో నిందా, ప్రశంసలు మనసులో మక్కువ వల్ల కలుగుతాయి. ఆ మక్కువ కూడా ఆశ వల్లే పుడుతుంది. ఎవరికైనా ఏదైనా గొప్పదిగా అనిపిస్తే, దాన్ని కోరుకుంటారు.
త్రిలోక్యాం చ స్త్రియశ్ శైలాస్ సముద్రా వనరాజయః । భూతాని చ సుశూన్యాని సారో నాస్త్య్ ఉత్తమస్ తతః
మూడు లోకాలలో ఉన్న స్త్రీలు, పర్వతాలు, సముద్రాలు, అడవులు, అన్ని జీవులు కూడా అంతర్గతంగా శూన్యమే. వాటిలో ఏదీ శ్రేష్ఠమైనది కాదు.
మాంసార్బుదాభమృద్వర్తిమయే జగతి జర్జరే । వాఞ్ఛనీయవిహీనే ఽస్మిఞ్ శూన్యే కిమ్ ఇవ వాఞ్ఛ్యతే
ఈ మాంసం, ఎముక, మృదువైన పదార్థాలతో తయారైన, బలహీనమైన లోకంలో నిజంగా కోరదగ్గదేమీ లేదు. అలాంటప్పుడు ఈ శూన్యంలో ఏమి కోరతారు?
వాఞ్ఛాయాం వినివృత్తాయాం సఙ్క్షయో ద్వేషరాగయోః । దినలక్ష్మ్యాం వ్యతీతాయామ్ ఆలోకాతపయోర్ ఇవ
కోరికలు పూర్తిగా పోయినప్పుడు, ద్వేషం కూడా, మమకారం కూడా తగ్గిపోతాయి. ఇది ఎలా అంటే, పగటి వెలుగు ముగిసిన తర్వాత, కాంతి, వేడి రెండూ పోయినట్టే.