కచ్చిత్ పరమకల్యాణ స్వాత్మారామతయా తవ । ప్రసాదో జాయతే చిత్తే శరదీవ సరోఽమ్భసి
పరమ మంగళకరుడవైన నీవు, నీ మనసు నీ స్వరూపానందంలో శాంతిగా, శరదృతువులో సరస్సు నీళ్ళలా ప్రశాంతంగా ఉందా?
కచ్చిత్ కరోషి సమయా సుప్రసన్నగభీరయా । దృష్ట్యా సుభగ కార్యాణి కార్యాణ్య్ ఏవ నరాధిప
అదృష్టశాలి రాజా! నీవు నీ దృష్టి నిర్మలంగా, లోతుగా ఉంచి, సమయానికి అనుగుణంగా శుభకార్యాలు చేస్తున్నావా?
నిరాధివ్యాధయో ధీరాః కచ్చిత్ సమ్పన్నశాలయః । జనతాస్ తవ దేశేషు తిష్ఠన్తి విగతజ్వరమ్
నీ దేశాల్లో ధీరులు వ్యాధులూ, బాధలూ లేకుండా, వారి ఇళ్ళు సుఖసంపన్నంగా, ప్రజలు ఆందోళన లేకుండా జీవిస్తున్నారా?
కచ్చిద్ ఉద్దామఫలినీ ఫలినీవ లతానతా । ధరా తవ ఫలాపూరైర్ భృశం ధారయతి ప్రజాః
నీ భూమి, పండ్లతో నిండిన ఒక విలాసవంతమైన తాడిపండు లతలా, తన ఫలసంపదతో ప్రజలను సమృద్ధిగా పోషిస్తున్నదా?
కచ్చిత్ తవ దిగన్తేషు చన్ద్రస్యేవాంశుపఞ్జరమ్ । తుషారనికరాకారం ప్రసృతం పావనం యశః
నీ పవిత్రమైన కీర్తి, చంద్రుని కాంతిరశ్ముల్లా, మంచుతుళ్ల వలె ప్రకాశిస్తూ, దిక్కుల చివరల వరకూ వ్యాపించి ఉందా?
కచ్చిద్ గుణశతైర్ ఏతా దిశో నిర్వివరీకృతాః । త్వయా సరోఽమ్భసా బన్ధో బిసానామ్ ఇవ భిత్తయః
నీ శతగుణాలతో, సరస్సులోని నీరు కమలాల కాండాల్లోని ఖాళీలను నింపినట్టు, నీవు అన్ని దిక్కులను నీ మహత్తుతో నింపేశావా?
కచ్చిత్ కలమకేదారకోణస్థాణుషు హర్షులాః । ప్రతిగ్రామం కుమార్యస్ తే గాయన్త్య్ ఆనన్దదం యశః
పుష్పించిన కలమల పొలల మూలల్లో నిలబడి, ప్రతి ఊరిలో ఆనందంగా ఉన్న యువతులు, సంతోషాన్ని పంచే నీ కీర్తిని పాడుతున్నారా?
కుశలం తవ ధాన్యేషు ధనేషు విభవేషు చ । భృత్యేష్వ్ అథ కలత్రేషు పుత్రేషు నగరేషు చ
నీ ధాన్యాలలో, ధనంలో, ఐశ్వర్యంలో, పనివారిలో, భార్యలో, పిల్లల్లో, పట్టణంలో అన్నీ బాగున్నాయా?
ఆధివ్యాధివిహీనేయం కచ్చిత్ కాయలతా తవ । ఫలం ఫలతి పుణ్యాఖ్యం యద్ ఇహాముత్ర చోదితమ్
నీ శరీరం బాధలు, వ్యాధులు లేకుండా ఉంది కదా? ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ చెప్పిన పుణ్యఫలాన్ని అది పొందుతోందా?
ఆపాతరమణీయేషు పర్యన్తాత్యన్తవైరిషు । కచ్చిద్ విషయసర్పేషు సవిరాగం మనస్ తవ
మొదట ఆకర్షణగా అనిపించి, చివరికి గొప్ప శత్రువులుగా మారే ఇంద్రియవిషయాల మధ్య నీ మనసు విరక్తంగా ఉందా?
అహో బత చిరం కాలమ్ ఆవాం విశ్లేషమ్ ఆగతౌ । కాలేన శ్లేషితౌ భూయో వసన్తాద్రితటావ్ ఇవ
ఓహో! చాలా కాలం తర్వాత మనిద్దరం వేరుపడ్డాం. ఇప్పుడు కాలానుగుణంగా మళ్లీ కలుసుకున్నాం, వసంతం పర్వతపు ఒడ్డున చేరినట్లు.
న తా జగతి విద్యన్తే సుఖదుఃఖదశాస్ సఖే । జీవద్భిర్ యా న దృశ్యన్తే సంయోగజవియోగజాః
సఖా, ఈ లోకంలో జీవులు చూడని, కలిసినప్పుడు లేదా విడిపోయినప్పుడు కలిగే సుఖదుఃఖాలు లేవు.
తథైతాస్వ్ అతిదీర్ఘాసు దశాస్వ్ అన్యత్వమ్ ఆగతాః । భూయో వయమ్ అపి శ్లిష్టాశ్ చిత్రా హి నియతిర్ విధేః
ఇంత కాలంగా వేరు వేరు స్థితుల్లో ఉన్నా, ఇప్పుడు మళ్లీ కలిసాం. విధి ఎంత విచిత్రంగా ఉంటుందో చూడు.
భగవన్ నియతేర్ అస్యా గతిం దీపగతేర్ ఇవ । దైవిక్యాః కో హి జానాతి గమ్భీరాం విస్మయప్రదామ్
భగవన్, ఈ దైవీయమైన విధి గమనం ఎంత లోతుగా, ఆశ్చర్యంగా ఉంటుందో దీపం జ్వాలలా ఎవరికీ తెలియదు.
త్వమ్ అహం చ వియోజ్యాతిదూరే దూరదశాసు చ । అద్య సఙ్ఘటితౌ భూయః కిమ్ అసాధ్యమ్ అహో విధేః
నీవు నేను చాలా దూరంగా వేరుగా ఉన్నా, ఈ రోజు మళ్లీ కలిసాం. విధికి అసాధ్యం అనేదేమీ లేదని ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
వయం త్వ్ అద్య మహాసత్త్వ భృశం కుశలినస్ స్థితాః । త్వదాగమనపుణ్యేన పరాం పావనతాం గతాః
మహానుభావా! ఈ రోజు మేము నిజంగా సుఖంగా, స్థిరంగా ఉన్నాము. మీరు ఇక్కడికి వచ్చిన పుణ్యఫలంతో మేము అత్యంత పవిత్రతను పొందాము.
ఈషత్ త్వదాగమక్షీణపాపానాం పుణ్యపాదపైః । తథా ఫలితమ్ అస్మాకం న యథా వయమ్ ఆకులాః
మీ రాకతో మా పాపాలు కొంత తగ్గిపోయాయి. అందువల్ల మా పుణ్యఫలాలు మాకు బాధ కలిగించకుండా మేము సంతోషంగా ఉన్నాము.
సర్వాస్ సమ్పత్తయో ఽస్మాకం రాజర్షే సంస్థితాః పురే । భవదాగమనేనాద్య ప్రయాతాశ్ శతశాఖతామ్
రాజర్షీ! మునుపు అన్ని సంపదలు మా ఊరిలోనే ఉండేవి. కానీ ఈ రోజు మీరు వచ్చిన తరువాత అవి వందల దిశల్లో విస్తరించాయి.
వికిరతి పరితో రసాయనానామ్ ఇవ నికరం మధురం మహానుభావ । తవ వచనమ్ అవేక్షణం చ పుణ్యం పరమపదప్రతిమో హి సాధుసఙ్గః
మహానుభావా! మీ మాటలు, మీ సాన్నిధ్యం చుట్టూ అమృతంలా మధురమైన ఆనందాన్ని పంచుతున్నాయి. ఎందుకంటే సద్గుణుల సాంగత్యం నిజంగా పరమపదంతో సమానం.
అథైవమ్ప్రాయయా తత్ర విశ్రమ్భకథయా చిరమ్ । ప్రాక్తనస్నేహగర్భిణ్యా స్థిత్వోవాచాయుధాభిధః
అలా అక్కడ పాత అనుబంధంతో, స్నేహపూర్వకంగా చాలా సేపు మాట్లాడిన తరువాత, ఆయుధాభిధుడు మాట్లాడాడు.
యద్ యత్ సంసారజాలే ఽస్మిన్ క్రియతే కర్మ భూమిప । తత్ సమాహితచిత్తస్య సుఖాయాన్యస్య నానఘ
ఓ రాజా, ఈ Samsāra అనే బంధంలో మనం చేసే ప్రతి పని, మనసు స్థిరంగా ఉన్నవారికి మాత్రమే సుఖాన్ని ఇస్తుంది; మరెవరికీ కాదు, పాపరహితుడా.
కచ్చిత్ సఙ్కల్పరహితం పరం విశ్రమణాస్పదమ్ । పరమోపశమశ్రేయస్ సమాధిమ్ అనుతిష్ఠసి
నీ మనసులో ఎలాంటి సంకల్పాలు లేకుండా, పరమ విశ్రాంతి, పరమ మంగళాన్ని కలిగించే ఆ సమాధిని నువ్వు సాధిస్తున్నావా?
ఏతన్ మే బ్రూహి భగవన్ సర్వసఙ్కల్పవర్జితమ్ । పరమోపశమశ్రేయస్ సమాధిర్ హి కిమ్ ఉచ్యతే
భగవంతుడా, దయచేసి నాకు చెప్పు. అన్ని సంకల్పాలు లేకుండా, పరమ శాంతి, పరమ మంగళాన్ని కలిగించే ఆ సమాధిని ఏమని అంటారు?
యో జ్ఞో మహాత్మన్ సతతం తూష్ణీం వ్యవహరంశ్ చ వా । అసమాహితచిత్తో ఽసౌ కదా భవతి కః కిల
బహుళ జ్ఞానమున్న మహాత్ముడు ఎప్పుడూ మౌనంగా ఉన్నా, మాటలతో వ్యవహరించినా, అతని మనస్సు అస్థిరంగా మారే అవకాశం ఎప్పుడూ ఉండదు.
నిత్యప్రబుద్ధచిత్తాస్ తు కుర్వన్తో ఽపి జగత్క్రియాః । ఆత్మైకతత్త్వతన్నిష్ఠాస్ సదైవ సుసమాధయః
ఎప్పుడూ జాగృతమైన మనస్సు కలిగినవారు, లోకంలో పనులు చేస్తూ ఉన్నా, ఎల్లప్పుడూ ఆత్మ తత్వంలో స్థిరంగా, సంపూర్ణ ప్రశాంతతతో ఉంటారు.
బద్ధపద్మాసనస్యాపి కృతబ్రహ్మాఞ్జలేర్ అపి । అవిశ్రాన్తస్వభావస్య కస్ సమాధిః కథం చ వా
ప్రకృతి వల్ల ఎప్పుడూ అశాంతిగా ఉండే వాడికి పద్మాసనంలో కూర్చున్నా, బ్రహ్మను నమస్కరించినా, సమాధి ఎలా సాధ్యం? అది ఎక్కడ కలుగుతుంది?
తత్త్వావబోధో భగవన్ సర్వాశాతృణపావకః । ప్రోక్తస్ సమాధిభేదేన న తు తూష్ణీమ్ అవస్థితిః
భగవంతుడా, నిజమైన తత్వ జ్ఞానం అన్ని ఆశలను కాల్చే అగ్ని వంటిది. ఇదే సమాధి అని వివిధ రూపాల్లో చెప్పబడింది; కేవలం మౌనంగా ఉండడమే కాదు.
సమాహితా నిత్యతృప్తా యథాభూతార్థదర్శినీ । సాధో సమాధిశబ్దేన పరా ప్రజ్ఞోచ్యతే బుధైః
సదా స్థిరంగా, ఎప్పుడూ తృప్తిగా, వాస్తవాన్ని యథాతథంగా చూస్తూ ఉండే స్థితిని, జ్ఞానులు సమాధి అనే పేరుతో గొప్ప జ్ఞానంగా పేర్కొంటారు.
అక్షుబ్ధా నిరహఙ్కారా ద్వన్ద్వేష్వ్ అనభిపాతినీ । ప్రోక్తా సమాధిశబ్దేన మేరోస్ స్థిరతరా స్థితిః
ఏదీ కలవరపడని, అహంకారం లేని, ద్వంద్వాల వల్ల ప్రభావితం కాకపోయే స్థితిని సమాధి అంటారు. అది మేరు పర్వతం కన్నా స్థిరంగా ఉంటుంది.
నిశ్చిన్తా విగతాభీష్టా హేయోపాదేయవర్జితా । ప్రోక్తా సమాధిశబ్దేన పరిపూర్ణా మనోగతిః
ఏ ఆశలు లేకుండా, ఏదీ కోరిక లేకుండా, తీసుకోవడమూ వదిలిపెట్టడమూ లేని, పూర్తిగా నిండిన మనస్సు స్థితిని సమాధి అంటారు.