సకలకారణకార్యపరమ్పరామయజగద్గతవస్తువిజృమ్భితమ్ । అలమ్ అపాస్య మనస్ స్వవపుస్ తతః పరివిలూయ చ యచ్ ఛుభమ్ అస్తి తత్
ఈ లోకమంతా కారణాలు, ఫలితాల పరంపరగా కనిపించే దాన్ని మనసు నుండి పూర్తిగా తొలగించి, తన శరీరాన్నికూడా పూర్తిగా మరిచిపోతే, మిగిలేది ఏది శుభమో అదే నిజమైనది.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భగవాన్ ఏనం సురఘుం రఘునన్దన । యయౌ స్వామ్ ఏవ కకుభం మాణ్డవ్యో మౌనమణ్డనః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, రఘువంశానికి చెందిన ఓ రాజా, భగవంతుడు మాండవ్యుడు మౌనంతో అలంకరించబడి, తన దిశగా వెళ్లిపోయాడు.
గతే వరమునౌ రాజా గత్వైకాన్తమ్ అనిన్దితమ్ । ధియా సఞ్చిన్తయామ్ ఆస కో నామాహమ్ ఇతి స్వయమ్
ఆ మహర్షి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నిందలేని ఆ రాజు ఒంటరిగా ఒక చోటికి వెళ్లి, తన మనసులో 'నేను ఎవరు?' అని ఆలోచించసాగాడు.
నాహం మేరుర్ న మే మేరుర్ జగన్ నాహం న మే జగత్ । నాహం శైలా న మే శైలా న ధరాహం న మే ధరా
నేను మెరుపర్వతం కాదు, అది నాది కాదు. నేను ఈ లోకం కాదు, లోకం నాది కాదు. నేను కొండలు కాదు, అవి నాది కావు. నేను భూమి కాదు, భూమి నాది కాదు.
కిరాతమణ్డలం నేదం మమ నాహం చ మణ్డలమ్ । నిజసఙ్కేతమాత్రేణ కేవలం దేశ ఏష మే
ఈ కిరాతుల ప్రాంతం నాది కాదు, నేను ఈ ప్రాంతం కాదు. కేవలం మనం ఒప్పుకున్నందువల్లే ఈ భూమిని నాది అంటారు.
త్యక్తో మయైష సఙ్కేతో నాహం దేశో న చైష మే । ఇదానీం నగరం శిష్టమ్ ఏష ఏవాత్ర నిశ్చయః
ఈ పేరును నేను వదిలేశాను. నేను ఈ భూమి కాదు, ఇది నాది కాదు. ఇప్పుడు నగరం మాత్రమే మిగిలింది—ఇదే నా నిర్ణయం.
పతాకాపురపట్టాఢ్యా భృత్యోపవనసఙ్కులా । గజాశ్వసామన్తయుతా పురీ నాహం న మే పురీ
పతాకలు, వీధులు, పనివాళ్లు, తోటలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, అనుచరులతో నిండిన నగరం—నేను ఆ నగరం కాదు, అది నాది కాదు.
వ్యర్థసఙ్కేతసమ్బద్ధం సఙ్కేతవిగమే క్షతమ్ । భోగవృన్దం కలత్రం చ నాహం నైతన్ మమాఖిలమ్
వృథా సంప్రదాయాలతో బంధించబడిన ఆనందాలు, ఆ సంప్రదాయం పోయినప్పుడు నశించిపోతాయి. భార్యా, ఇతర సుఖాలు ఇవన్నీ నేను కాదు, ఇవన్నీ నాకవి కూడా కావు.
ఏవం సభృత్యం సబలం సవాహనపురాన్తరమ్ । నాహం రాజ్యం న మే రాజ్యం సఙ్కేతో హ్య్ అయమ్ ఆకులః
అలాగే, సేవకులు, సైన్యం, రథాలు, నగరం కలిగిన రాజ్యమూ నేను కాదు, అది నాకది కూడా కాదు. ఈ రాజ్యమనే సంప్రదాయం కూడా అస్పష్టంగా ఉంది.
దేహమాత్రమ్ అహం మన్యే హస్తపాదాదిసంయుతమ్ । తద్ ఏతత్ తావద్ ఆశ్వ్ అన్తర్ అహమ్ ఆలోకయామ్య్ అలమ్
నేను నా శరీరాన్ని మాత్రమే, చేతులు కాళ్లు మొదలైనవి కలిగి ఉన్నదిగా భావిస్తున్నాను. ఇప్పటికి, అంతవరకే నా లోపల నేను గమనిస్తున్నాను.
తద్ అత్ర తావన్ మాంసాస్థి నాహమ్ ఏతద్ అచేతనం । న చైతన్ మమ సంశ్లేషమ్ ఏత్య్ అబ్జస్య యథా జలమ్
ఇక్కడ ఉన్న మాంసం, ఎముకలు — ఇవి చైతన్యం లేని పదార్థాలు, ఇవి నేను కాదు. ఇవి నాకవి కూడా కావు. పద్మపువ్వు మీద నీళ్లు అంటుకోని ఉండినట్లే, ఇవి నాతో కలిసిపోవు.
మాంసం జడం న తద్ అహం నైవాహం రక్తమ్ అప్య్ అలమ్ । జడాన్య్ అస్థీని నైవాహం న చైతాని మమ క్వచిత్
నేను ఈ మాంసం కాదు, అది జడమైనది. రక్తం కూడా నేను కాదు. ఎముకలు కూడా జడమైనవే, అవి నేను కాదు. ఇవేవీ ఎప్పుడూ నాది కావు.
కర్మేన్ద్రియాణి నైవాహం న చ కర్మేన్ద్రియాణి మే । జడం యత్ కిల దేహే ఽస్మింస్ తద్ అహం నైవ చేతనః
ఈ శరీరంలో ఉన్న క్రియేంద్రియాలు నేను కాదు, అవి నాదీ కావు. శరీరంలో ఉన్న ఏదైనా జడమైనది నేను కాదు, ఎందుకంటే నేను చైతన్యస్వరూపిని.
నాహం భోగా న మే భోగా న మే బుద్ధీన్ద్రియాణి చ । జడాన్య్ అసత్స్వరూపాణి న చ బుద్ధీన్ద్రియాణ్య్ అహమ్
నేను అనుభవాలు కాదు, అవి నాది కావు. బుద్ధీంద్రియాలు కూడా నాది కావు. అవన్నీ జడమైనవే, అసత్య స్వభావం కలవే. నేను బుద్ధీంద్రియాలు కూడా కాదు.
మూలం సంసృతిదోషస్య మనో నాహం జడం హి తత్ । అథ బుద్ధిర్ అహఙ్కార ఇతి దృష్టిర్ మనోమయీ
సంసార దోషానికి మూలం మనస్సే. అది జడమైనది, కాబట్టి నేను కాదు. అలాగే, బుద్ధి, అహంకారం అన్న దృష్టి కూడా మనస్సు వల్లే కలుగుతుంది.
మనోబుద్ధీన్ద్రియాద్యన్తో భూతకోశశ్ చ తద్ వపుః । నాహమ్ ఏవం శరీరాది శిష్టమ్ ఆలోకయామ్య్ అహమ్
నేను మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, భూతాలు, ఈ శరీరం — ఇవేవీ కాదు. ఇవన్నీ గానీ, మిగిలినదేమైనా గానీ, నన్ను నేను అలా చూడను.
శేషస్ తు చేతనాజీవస్ స చ చేత్యేన చేతతి । అన్యేన బోధ్యమానో ఽసౌ నాత్మతత్త్వవపుర్ భవేత్
మిగిలినది చైతన్యమయమైన జీవాత్మ. అది జ్ఞానం ద్వారా తెలుసుకుంటుంది. కానీ అది ఇంకొకదానివల్ల గ్రహించబడితే, అది నిజమైన ఆత్మస్వరూపం కాదు.
ఏవం త్యజామి సంవేద్యం చేత్యం నాహం హి తత్ కిల । శేషో వికల్పరహితో విశుద్ధా చిద్ అహం స్థితః
అందువల్ల అనుభవించదగినదాన్ని, తెలిసినదాన్ని వదిలేస్తాను. ఎందుకంటే నేను అవి కాదు. మిగిలినది, సంకల్పాలు లేని, నిర్మలమైన చైతన్యమే అయిన నేను.
చిత్రమ్ ఏషో ఽస్మి లబ్ధాత్మా జాతః కాలేన కార్యవిత్ । ఏష సో ఽహమ్ అనన్తాత్మా క్వాన్తో ఽస్య పరమాత్మనః
నేనే ఈ అద్భుతమైన, స్వయంగా తెలుసుకున్నవాడిని. కాలంతో కలసి పుట్టి, కార్యాల రహస్యాలు తెలిసినవాడిని. నేను ఆ అనంతమైన ఆత్మ. ఈ పరమాత్మకు ఎక్కడ ముగింపు ఉంది?
బ్రహ్మణీన్ద్రే యమే వాయౌ సర్వభూతగణే తథా । స ఏష భగవాన్ ఆత్మా తన్తుర్ ముక్తాస్వ్ ఇవ స్థితః
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, యముడు, వాయువు మరియు అన్ని జీవుల్లోనూ ఇదే పరమాత్మ, అందరినీ కలిపే దారంలా ఉంటాడు.
చిచ్ఛక్తిర్ అమలా సైషా చేత్యామయవివర్జితా । భరితాశేషదిక్కుఞ్జా భైరవాకారధారిణీ
ఇది నిర్మలమైన చైతన్యశక్తి, వస్తువుల భావనల బాధల నుండి విముక్తి, అన్నీ దిక్కులలో వ్యాపించి, భయంకరమైన రూపాన్ని ధరించింది.
సర్వభావగతా సూక్ష్మా భావాభావవివర్జితా । ఆబ్రహ్మభువనాన్తస్థా సర్వశక్తిసముద్గికా
అది అన్ని వస్తువుల్లోనూ ఉండే సూక్ష్మమైనది, ఉండడమూ లేకపోవడమూ లేని స్వరూపం, బ్రహ్మలోకాంతం వ్యాపించి, అన్ని శక్తులకు మూలమైనది.
సర్వసౌన్దర్యసుభగా సర్వప్రాకాశ్యదీపికా । సర్వసంసారముక్తానాం తన్తుర్ ఆతతరూపిణీ
అది అన్ని అందాలకూ మూలం, అన్నీ ప్రకాశాలకూ దీపం, సంసార బంధనాల నుండి విముక్తులందరినీ కలిపే దారం, అన్ని రూపాల్లోనూ వెలిగే స్వరూపం.
సర్వాకారవికారాఢ్యా సర్వాకారవివర్జితా । సర్వభూతౌఘతాం యాతా సర్వదా సర్వతాం గతా
అన్ని రూపాలు, మార్పులు కలిగినదై, అయినా ఏ రూపం లేని దానిగా, అన్ని జీవుల సమూహంగా మారి, ఎప్పుడూ అన్నిటిలోనూ నిండిపోయి ఉంటుంది.
చతుర్దశవిధాన్య్ ఏషా భూతాని భువనోదరే । ఏతన్మయీయం కలనా జాగతీ వేదనాత్మికా
ఈ పద్నాలుగు రకాల జీవులు ప్రపంచ గర్భంలో ఉంటాయి. వీటితో ఏర్పడిన ఊహే, మన జగత్తు అనుభూతి, అనుభవాల రూపంలో ఉంటుంది.
మిథ్యావభాసమాత్రం తు సర్వదుఃఖదశాగతిః । నానాకారమయాభాసం సర్వమ్ ఆత్మైవ చిత్ పరా
అయితే, ఇది అన్నీ కేవలం అబద్ధమైన కనిపించడమే, అన్ని బాధల స్థితుల ప్రవాహం. ఈ విభిన్న రూపాలన్నీ కూడా పరమమైన చైతన్యమే, అదే ఆత్మ.
సేయమ్ ఆత్మా మమ వ్యాపీ సేయం మదవబోధనమ్ । సేయమ్ ఆకలితాఙ్గేహా కరోతి నృపతిభ్రమమ్
ఈ ఆత్మ నా అంతటా వ్యాపించి ఉంది. ఇదే నా జ్ఞానం. ఇదే నా శరీర అవయవాల రూపంలో కనిపించి, రాజు అనే మాయను కలిగిస్తుంది.
అస్యా ఏవ ప్రసాదేన మనో దేహరథస్థితమ్ । సంసారజాలలీలాసు యాతి వల్గతి నృత్యతి
ఈ దయ వల్లే మనస్సు, ఈ శరీరరథంలో కూర్చొని, సంసారపు మాయాజాలంలో తిరుగుతూ, ఎగిరిపడుతూ, ఆనందంగా నాట్యం చేస్తుంది.
ఇదం మనశ్ శరీరాది న కిఞ్చిత్ అపి వస్తుతః । నష్టే న కిఞ్చిత్ అప్య్ అస్మిన్ పరినశ్యతి పేలవే
ఈ మనస్సు, శరీరం మొదలైనవి నిజంగా ఏమీ కావు; ఈ సూక్ష్మమైనది పోయినప్పుడు, మరేదీ నశించదు.
జగజ్జాలమయం నృత్తమ్ ఇదం చిత్తనటైస్ తతమ్ । ఏతయైవైకయా పఙ్క్త్యా దృశ్యతే దీపలేఖయా
ఈ జగత్తు అనే జాలంతో నిండిన నాట్యం, మనస్సు నటుల ద్వారా వ్యాపించింది; దీన్ని ఒక్క దీపరేఖలా చూస్తారు.