మహత్తామ్ ఆగతం చేతస్ తవ సంసారవృత్తిషు । న నిమఙ్క్ష్యతి హే సాధో గోష్పదేష్వ్ ఇవ వారణః
సద్గుణసంపన్నుడా, నీ మనస్సు సంసారంలో ఉన్నా, అది మహత్త్వాన్ని పొందినప్పుడు, ఏనుగు గోపురంలో మునిగిపోనట్టుగా, నీ మనస్సు కూడా చిన్న చిన్న విషయాల్లో మునిగిపోదు.
కృపణం తు మనో రాజన్ పేలవే ఽపి నిమజ్జతి । కార్యే గోష్పదతోయే ఽపి జీర్ణాఙ్గో మషకో యథా
ఓ రాజా, మనస్సు ఎంత చిన్న విషయమైనా, దుఃఖంతో మునిగిపోతుంది. అది వృద్ధమైన పురుగు చిన్న నీటి గుంటలో కూడా మునిగిపోవడాన్ని పోలి ఉంటుంది.
చేతో వాసనయా పఙ్కే కీటవత్ పరిమజ్జతి । దృశ్యమాత్రావలమ్బిన్యా స్వయా దీనతయా తయా
మనస్సు తన అలవాట్ల మట్టిలో పురుగులా చిక్కుకుపోతుంది. అది తన బలహీనత వల్ల, కనబడిన వాటిని మాత్రమే పట్టుకుని ఉండిపోతుంది.
తావత్ తావన్ మహాబాహో స్వయం సన్త్యజ్యతే ఽఖిలమ్ । యావద్ యావత్ పరాలోకః పరమాత్మైవ శిష్యతే
ఓ మహాబాహూ, పరలోకానికి సమయం వచ్చినప్పుడు, అన్నీ తానే తానే వదిలిపోతాయి. చివరికి పరమాత్మ మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
తావత్ ప్రక్షాల్యతే ధాతుర్ యావద్ ధేమైవ శిష్యతే । తావద్ ఆలోక్యతే సర్వం యావద్ ఆత్మైవ లక్ష్యతే
బంగారు ధాతువును ఎంతసేపు కడుగుతారో, చివరికి బంగారం మాత్రమే మిగిలిపోతుంది. అలాగే, అన్నీ పరిశీలించాక చివరికి ఆత్మ మాత్రమే స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సర్వం సర్వికయా బుద్ధ్యా స్వయం సర్వత్ర సర్వదా । సర్వథా సమ్పరిత్యజ్య స్వాత్మనాత్మోపలభ్యతే
ప్రతి చోటా, ప్రతి సమయంలో, మనం మన బుద్ధిని పూర్తిగా విస్తరించి, అన్ని విషయాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు మాత్రమే, మన స్వంత ఆత్మ ద్వారా ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు.
యావత్ సర్వం న సన్త్యక్తం తావద్ ఆత్మా న లభ్యతే । సర్వవస్తుపరిత్యాగే శేష ఆత్మేతి కథ్యతే
అన్ని విషయాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టకపోతే, ఆత్మను పొందడం సాధ్యపడదు. అన్ని వస్తువులను వదిలిన తర్వాత మిగిలేది ఆత్మ అని అంటారు.
యావద్ అన్యన్ న సన్త్యక్తం తావత్ సామాన్యమ్ ఏవ హి । వస్తు నాసాద్యతే సాధో స్వాత్మలాభే తు కా కథా
ఇంకా ఇతర విషయాలను వదిలిపెట్టకపోతే, నిజమైన విషయం మనకు దొరకదు. ఓ మహానుభావా, నిజమైన ఆత్మను పొందడమైతే మాటే లేదు.
యత్ర సర్వాత్మనా స్వాత్మలాభాయ పతతి స్వయమ్ । త్యక్తాన్యకార్యః ప్రాప్నోతి తన్ నామ నృప నేతరత్
ఓ రాజా, ఎవడు అన్ని ఇతర పనులను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, తన ఆత్మను తెలుసుకోవడానికే పూర్తిగా లగ్నమవుతాడో, వాస్తవంగా అదే పొందడం; ఇంకేదీ కాదు.
ఆత్మావలోకనార్థం తు తస్మాత్ సర్వం పరిత్యజేత్ । సర్వం కిఞ్చిత్ పరిత్యజ్య యచ్ ఛిష్టం తత్ పరం పదమ్
కాబట్టి ఆత్మను తెలుసుకోవాలంటే, మనం అన్నింటినీ వదిలేయాలి. అన్ని విషయాలను పూర్తిగా వదిలేసిన తర్వాత మిగిలేది అదే పరమ పదం.
సకలకారణకార్యపరమ్పరామయజగద్గతవస్తువిజృమ్భితమ్ । అలమ్ అపాస్య మనస్ స్వవపుస్ తతః పరివిలూయ చ యచ్ ఛుభమ్ అస్తి తత్
ఈ లోకమంతా కారణాలు, ఫలితాల పరంపరగా కనిపించే దాన్ని మనసు నుండి పూర్తిగా తొలగించి, తన శరీరాన్నికూడా పూర్తిగా మరిచిపోతే, మిగిలేది ఏది శుభమో అదే నిజమైనది.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భగవాన్ ఏనం సురఘుం రఘునన్దన । యయౌ స్వామ్ ఏవ కకుభం మాణ్డవ్యో మౌనమణ్డనః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, రఘువంశానికి చెందిన ఓ రాజా, భగవంతుడు మాండవ్యుడు మౌనంతో అలంకరించబడి, తన దిశగా వెళ్లిపోయాడు.
గతే వరమునౌ రాజా గత్వైకాన్తమ్ అనిన్దితమ్ । ధియా సఞ్చిన్తయామ్ ఆస కో నామాహమ్ ఇతి స్వయమ్
ఆ మహర్షి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నిందలేని ఆ రాజు ఒంటరిగా ఒక చోటికి వెళ్లి, తన మనసులో 'నేను ఎవరు?' అని ఆలోచించసాగాడు.
నాహం మేరుర్ న మే మేరుర్ జగన్ నాహం న మే జగత్ । నాహం శైలా న మే శైలా న ధరాహం న మే ధరా
నేను మెరుపర్వతం కాదు, అది నాది కాదు. నేను ఈ లోకం కాదు, లోకం నాది కాదు. నేను కొండలు కాదు, అవి నాది కావు. నేను భూమి కాదు, భూమి నాది కాదు.
కిరాతమణ్డలం నేదం మమ నాహం చ మణ్డలమ్ । నిజసఙ్కేతమాత్రేణ కేవలం దేశ ఏష మే
ఈ కిరాతుల ప్రాంతం నాది కాదు, నేను ఈ ప్రాంతం కాదు. కేవలం మనం ఒప్పుకున్నందువల్లే ఈ భూమిని నాది అంటారు.
త్యక్తో మయైష సఙ్కేతో నాహం దేశో న చైష మే । ఇదానీం నగరం శిష్టమ్ ఏష ఏవాత్ర నిశ్చయః
ఈ పేరును నేను వదిలేశాను. నేను ఈ భూమి కాదు, ఇది నాది కాదు. ఇప్పుడు నగరం మాత్రమే మిగిలింది—ఇదే నా నిర్ణయం.
పతాకాపురపట్టాఢ్యా భృత్యోపవనసఙ్కులా । గజాశ్వసామన్తయుతా పురీ నాహం న మే పురీ
పతాకలు, వీధులు, పనివాళ్లు, తోటలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, అనుచరులతో నిండిన నగరం—నేను ఆ నగరం కాదు, అది నాది కాదు.
వ్యర్థసఙ్కేతసమ్బద్ధం సఙ్కేతవిగమే క్షతమ్ । భోగవృన్దం కలత్రం చ నాహం నైతన్ మమాఖిలమ్
వృథా సంప్రదాయాలతో బంధించబడిన ఆనందాలు, ఆ సంప్రదాయం పోయినప్పుడు నశించిపోతాయి. భార్యా, ఇతర సుఖాలు ఇవన్నీ నేను కాదు, ఇవన్నీ నాకవి కూడా కావు.
ఏవం సభృత్యం సబలం సవాహనపురాన్తరమ్ । నాహం రాజ్యం న మే రాజ్యం సఙ్కేతో హ్య్ అయమ్ ఆకులః
అలాగే, సేవకులు, సైన్యం, రథాలు, నగరం కలిగిన రాజ్యమూ నేను కాదు, అది నాకది కూడా కాదు. ఈ రాజ్యమనే సంప్రదాయం కూడా అస్పష్టంగా ఉంది.
దేహమాత్రమ్ అహం మన్యే హస్తపాదాదిసంయుతమ్ । తద్ ఏతత్ తావద్ ఆశ్వ్ అన్తర్ అహమ్ ఆలోకయామ్య్ అలమ్
నేను నా శరీరాన్ని మాత్రమే, చేతులు కాళ్లు మొదలైనవి కలిగి ఉన్నదిగా భావిస్తున్నాను. ఇప్పటికి, అంతవరకే నా లోపల నేను గమనిస్తున్నాను.
తద్ అత్ర తావన్ మాంసాస్థి నాహమ్ ఏతద్ అచేతనం । న చైతన్ మమ సంశ్లేషమ్ ఏత్య్ అబ్జస్య యథా జలమ్
ఇక్కడ ఉన్న మాంసం, ఎముకలు — ఇవి చైతన్యం లేని పదార్థాలు, ఇవి నేను కాదు. ఇవి నాకవి కూడా కావు. పద్మపువ్వు మీద నీళ్లు అంటుకోని ఉండినట్లే, ఇవి నాతో కలిసిపోవు.
మాంసం జడం న తద్ అహం నైవాహం రక్తమ్ అప్య్ అలమ్ । జడాన్య్ అస్థీని నైవాహం న చైతాని మమ క్వచిత్
నేను ఈ మాంసం కాదు, అది జడమైనది. రక్తం కూడా నేను కాదు. ఎముకలు కూడా జడమైనవే, అవి నేను కాదు. ఇవేవీ ఎప్పుడూ నాది కావు.
కర్మేన్ద్రియాణి నైవాహం న చ కర్మేన్ద్రియాణి మే । జడం యత్ కిల దేహే ఽస్మింస్ తద్ అహం నైవ చేతనః
ఈ శరీరంలో ఉన్న క్రియేంద్రియాలు నేను కాదు, అవి నాదీ కావు. శరీరంలో ఉన్న ఏదైనా జడమైనది నేను కాదు, ఎందుకంటే నేను చైతన్యస్వరూపిని.
నాహం భోగా న మే భోగా న మే బుద్ధీన్ద్రియాణి చ । జడాన్య్ అసత్స్వరూపాణి న చ బుద్ధీన్ద్రియాణ్య్ అహమ్
నేను అనుభవాలు కాదు, అవి నాది కావు. బుద్ధీంద్రియాలు కూడా నాది కావు. అవన్నీ జడమైనవే, అసత్య స్వభావం కలవే. నేను బుద్ధీంద్రియాలు కూడా కాదు.
మూలం సంసృతిదోషస్య మనో నాహం జడం హి తత్ । అథ బుద్ధిర్ అహఙ్కార ఇతి దృష్టిర్ మనోమయీ
సంసార దోషానికి మూలం మనస్సే. అది జడమైనది, కాబట్టి నేను కాదు. అలాగే, బుద్ధి, అహంకారం అన్న దృష్టి కూడా మనస్సు వల్లే కలుగుతుంది.
మనోబుద్ధీన్ద్రియాద్యన్తో భూతకోశశ్ చ తద్ వపుః । నాహమ్ ఏవం శరీరాది శిష్టమ్ ఆలోకయామ్య్ అహమ్
నేను మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, భూతాలు, ఈ శరీరం — ఇవేవీ కాదు. ఇవన్నీ గానీ, మిగిలినదేమైనా గానీ, నన్ను నేను అలా చూడను.
శేషస్ తు చేతనాజీవస్ స చ చేత్యేన చేతతి । అన్యేన బోధ్యమానో ఽసౌ నాత్మతత్త్వవపుర్ భవేత్
మిగిలినది చైతన్యమయమైన జీవాత్మ. అది జ్ఞానం ద్వారా తెలుసుకుంటుంది. కానీ అది ఇంకొకదానివల్ల గ్రహించబడితే, అది నిజమైన ఆత్మస్వరూపం కాదు.
ఏవం త్యజామి సంవేద్యం చేత్యం నాహం హి తత్ కిల । శేషో వికల్పరహితో విశుద్ధా చిద్ అహం స్థితః
అందువల్ల అనుభవించదగినదాన్ని, తెలిసినదాన్ని వదిలేస్తాను. ఎందుకంటే నేను అవి కాదు. మిగిలినది, సంకల్పాలు లేని, నిర్మలమైన చైతన్యమే అయిన నేను.
చిత్రమ్ ఏషో ఽస్మి లబ్ధాత్మా జాతః కాలేన కార్యవిత్ । ఏష సో ఽహమ్ అనన్తాత్మా క్వాన్తో ఽస్య పరమాత్మనః
నేనే ఈ అద్భుతమైన, స్వయంగా తెలుసుకున్నవాడిని. కాలంతో కలసి పుట్టి, కార్యాల రహస్యాలు తెలిసినవాడిని. నేను ఆ అనంతమైన ఆత్మ. ఈ పరమాత్మకు ఎక్కడ ముగింపు ఉంది?
బ్రహ్మణీన్ద్రే యమే వాయౌ సర్వభూతగణే తథా । స ఏష భగవాన్ ఆత్మా తన్తుర్ ముక్తాస్వ్ ఇవ స్థితః
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, యముడు, వాయువు మరియు అన్ని జీవుల్లోనూ ఇదే పరమాత్మ, అందరినీ కలిపే దారంలా ఉంటాడు.