తద్ యథా సమతోదేతి సూర్యాంశుర్ ఇవ సర్వగా । మతౌ మమ మునే మాన్య తథా కరుణయా కురు
కాబట్టి, మహర్షీ, నీ దయతో నా మనసులో సమత్వం సూర్యకిరణాలు ఎక్కడికైనా వ్యాపించునట్లు వ్యాపించిపోవాలని దయచేసి చేయుము.
స్వాయత్తేన స్వసంస్థేన స్వేనోపాయేన భూపతే । ఏషా మనఃపేలవతా హిమవత్ ప్రవిలీయతే
ఓ రాజా, ఈ మనస్సు తన స్వంత శక్తితో, తనలోనే నిలిచి, తన మార్గంలో, మంచు హిమవంతంలో కరిగిపోవడం లాగా, క్రమంగా కరిగిపోతుంది.
స్వవిచారణయైవాశు శామ్యత్య్ అన్తర్ మనోజ్వరః । శరదాగమమాత్రేణ మిహికా మహతీ యథా
తనను తాను పరిశీలించడంవల్ల మనస్సు యొక్క జ్వరం త్వరగా శాంతిస్తుంది; ఇది శరదృతువు వచ్చినప్పుడు పొగమంచు ఎలా కనుమరుగవుతుందో అలా.
స్వేనైవ మనసా స్వాని స్వశరీరగతాని చ । విచారయేన్ద్రియాణ్య్ అన్తః కీదృశాన్య్ అథ కాని వా
నీ మనసుతోనే, నీ శరీరంలో ఉన్న ఇంద్రియాలను, అవి ఎలా ఉన్నాయో, అవి ఏవో, లోపల ఆలోచించు.
కో ఽహం కథమ్ ఇదం కిం వా కథం మరణజన్మనీ । విచారయాన్తర్ ఏతత్ త్వం మహత్తామ్ అలమ్ ఏష్యసి
నేను ఎవరు? ఇది ఎలా ఉంది? ఇది ఏమిటి? జననం మరణం ఎలా జరుగుతాయి? ఇవన్నీ నీలోపల ఆలోచిస్తే, నీవు గొప్పతనాన్ని పొందుతావు.
విచారేణ పరిజ్ఞాతస్వభావస్య సతస్ తవ । హర్షామర్షదృశశ్ చేతస్ తోలయిష్యన్తి నాచలమ్
ఆలోచన ద్వారా నీ నిజ స్వభావాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు, సంతోషం గానీ, కోపం గానీ నీ మనసును కదిలించలేవు.
మనస్ స్వం రూపమ్ ఉత్సృజ్య శమమ్ ఏష్యతి విజ్వరమ్ । భూతపూర్వవపుర్ భూత్వా తరఙ్గః పయసీవ తే
నీ మనసు తన స్వరూపాన్ని వదిలి, బాధలేని శాంతిని పొందుతుంది; అది నీటిలో తరంగంలా మునుపటి స్థితికి చేరుతుంది.
తిష్ఠద్ ఏవ మనో రూపం పరిత్యక్ష్యతి తే ఽనఘ । కలఙ్కవికలం కాల ఋత్వన్తరగతావ్ ఇవ
పాపరహితుడా, మనస్సు ఉన్నప్పటికీ, అది తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెడుతుంది. కాలం తన లోపభూయిష్టమైన ఋతువులను వదిలిపెట్టినట్టు, మనస్సు కూడా మలినతలను వదిలేస్తుంది.
అనుకమ్ప్యా భవిష్యన్తి శ్రీమన్తస్ సర్వ ఏవ తే । దృష్టతత్త్వస్య తుష్టస్య జనాః పితుర్ ఇవావనౌ
నీవు తత్వాన్ని గ్రహించి సంతృప్తిగా ఉన్నప్పుడు, ఈ లోకంలోని ధనికులు అందరూ నీపై దయతో ఉండేవారు. వారు సత్యాన్ని తెలుసుకున్న తండ్రిని చూసినప్పుడు చూపే గౌరవంలా, నీకు కూడా గౌరవం కలుగుతుంది.
వివేకదీపదృష్టాత్మా మేర్వబ్ధినభసామ్ అపి । అధః కరిష్యసి నృప మహత్తామ్ ఉత్తమార్థదామ్
వివేకం అనే దీపంతో నీ ఆత్మను చూచినప్పుడు, ఓ రాజా, నువ్వు మేరు పర్వతాన్ని, సముద్రాన్ని, ఆకాశాన్ని కూడా నీకంటే తక్కువగా చేసుకుంటావు. అప్పుడు నీవు పరమమైన మహిమను పొందుతావు.
మహత్తామ్ ఆగతం చేతస్ తవ సంసారవృత్తిషు । న నిమఙ్క్ష్యతి హే సాధో గోష్పదేష్వ్ ఇవ వారణః
సద్గుణసంపన్నుడా, నీ మనస్సు సంసారంలో ఉన్నా, అది మహత్త్వాన్ని పొందినప్పుడు, ఏనుగు గోపురంలో మునిగిపోనట్టుగా, నీ మనస్సు కూడా చిన్న చిన్న విషయాల్లో మునిగిపోదు.
కృపణం తు మనో రాజన్ పేలవే ఽపి నిమజ్జతి । కార్యే గోష్పదతోయే ఽపి జీర్ణాఙ్గో మషకో యథా
ఓ రాజా, మనస్సు ఎంత చిన్న విషయమైనా, దుఃఖంతో మునిగిపోతుంది. అది వృద్ధమైన పురుగు చిన్న నీటి గుంటలో కూడా మునిగిపోవడాన్ని పోలి ఉంటుంది.
చేతో వాసనయా పఙ్కే కీటవత్ పరిమజ్జతి । దృశ్యమాత్రావలమ్బిన్యా స్వయా దీనతయా తయా
మనస్సు తన అలవాట్ల మట్టిలో పురుగులా చిక్కుకుపోతుంది. అది తన బలహీనత వల్ల, కనబడిన వాటిని మాత్రమే పట్టుకుని ఉండిపోతుంది.
తావత్ తావన్ మహాబాహో స్వయం సన్త్యజ్యతే ఽఖిలమ్ । యావద్ యావత్ పరాలోకః పరమాత్మైవ శిష్యతే
ఓ మహాబాహూ, పరలోకానికి సమయం వచ్చినప్పుడు, అన్నీ తానే తానే వదిలిపోతాయి. చివరికి పరమాత్మ మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
తావత్ ప్రక్షాల్యతే ధాతుర్ యావద్ ధేమైవ శిష్యతే । తావద్ ఆలోక్యతే సర్వం యావద్ ఆత్మైవ లక్ష్యతే
బంగారు ధాతువును ఎంతసేపు కడుగుతారో, చివరికి బంగారం మాత్రమే మిగిలిపోతుంది. అలాగే, అన్నీ పరిశీలించాక చివరికి ఆత్మ మాత్రమే స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సర్వం సర్వికయా బుద్ధ్యా స్వయం సర్వత్ర సర్వదా । సర్వథా సమ్పరిత్యజ్య స్వాత్మనాత్మోపలభ్యతే
ప్రతి చోటా, ప్రతి సమయంలో, మనం మన బుద్ధిని పూర్తిగా విస్తరించి, అన్ని విషయాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు మాత్రమే, మన స్వంత ఆత్మ ద్వారా ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు.
యావత్ సర్వం న సన్త్యక్తం తావద్ ఆత్మా న లభ్యతే । సర్వవస్తుపరిత్యాగే శేష ఆత్మేతి కథ్యతే
అన్ని విషయాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టకపోతే, ఆత్మను పొందడం సాధ్యపడదు. అన్ని వస్తువులను వదిలిన తర్వాత మిగిలేది ఆత్మ అని అంటారు.
యావద్ అన్యన్ న సన్త్యక్తం తావత్ సామాన్యమ్ ఏవ హి । వస్తు నాసాద్యతే సాధో స్వాత్మలాభే తు కా కథా
ఇంకా ఇతర విషయాలను వదిలిపెట్టకపోతే, నిజమైన విషయం మనకు దొరకదు. ఓ మహానుభావా, నిజమైన ఆత్మను పొందడమైతే మాటే లేదు.
యత్ర సర్వాత్మనా స్వాత్మలాభాయ పతతి స్వయమ్ । త్యక్తాన్యకార్యః ప్రాప్నోతి తన్ నామ నృప నేతరత్
ఓ రాజా, ఎవడు అన్ని ఇతర పనులను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, తన ఆత్మను తెలుసుకోవడానికే పూర్తిగా లగ్నమవుతాడో, వాస్తవంగా అదే పొందడం; ఇంకేదీ కాదు.
ఆత్మావలోకనార్థం తు తస్మాత్ సర్వం పరిత్యజేత్ । సర్వం కిఞ్చిత్ పరిత్యజ్య యచ్ ఛిష్టం తత్ పరం పదమ్
కాబట్టి ఆత్మను తెలుసుకోవాలంటే, మనం అన్నింటినీ వదిలేయాలి. అన్ని విషయాలను పూర్తిగా వదిలేసిన తర్వాత మిగిలేది అదే పరమ పదం.
సకలకారణకార్యపరమ్పరామయజగద్గతవస్తువిజృమ్భితమ్ । అలమ్ అపాస్య మనస్ స్వవపుస్ తతః పరివిలూయ చ యచ్ ఛుభమ్ అస్తి తత్
ఈ లోకమంతా కారణాలు, ఫలితాల పరంపరగా కనిపించే దాన్ని మనసు నుండి పూర్తిగా తొలగించి, తన శరీరాన్నికూడా పూర్తిగా మరిచిపోతే, మిగిలేది ఏది శుభమో అదే నిజమైనది.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భగవాన్ ఏనం సురఘుం రఘునన్దన । యయౌ స్వామ్ ఏవ కకుభం మాణ్డవ్యో మౌనమణ్డనః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, రఘువంశానికి చెందిన ఓ రాజా, భగవంతుడు మాండవ్యుడు మౌనంతో అలంకరించబడి, తన దిశగా వెళ్లిపోయాడు.
గతే వరమునౌ రాజా గత్వైకాన్తమ్ అనిన్దితమ్ । ధియా సఞ్చిన్తయామ్ ఆస కో నామాహమ్ ఇతి స్వయమ్
ఆ మహర్షి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నిందలేని ఆ రాజు ఒంటరిగా ఒక చోటికి వెళ్లి, తన మనసులో 'నేను ఎవరు?' అని ఆలోచించసాగాడు.
నాహం మేరుర్ న మే మేరుర్ జగన్ నాహం న మే జగత్ । నాహం శైలా న మే శైలా న ధరాహం న మే ధరా
నేను మెరుపర్వతం కాదు, అది నాది కాదు. నేను ఈ లోకం కాదు, లోకం నాది కాదు. నేను కొండలు కాదు, అవి నాది కావు. నేను భూమి కాదు, భూమి నాది కాదు.
కిరాతమణ్డలం నేదం మమ నాహం చ మణ్డలమ్ । నిజసఙ్కేతమాత్రేణ కేవలం దేశ ఏష మే
ఈ కిరాతుల ప్రాంతం నాది కాదు, నేను ఈ ప్రాంతం కాదు. కేవలం మనం ఒప్పుకున్నందువల్లే ఈ భూమిని నాది అంటారు.
త్యక్తో మయైష సఙ్కేతో నాహం దేశో న చైష మే । ఇదానీం నగరం శిష్టమ్ ఏష ఏవాత్ర నిశ్చయః
ఈ పేరును నేను వదిలేశాను. నేను ఈ భూమి కాదు, ఇది నాది కాదు. ఇప్పుడు నగరం మాత్రమే మిగిలింది—ఇదే నా నిర్ణయం.
పతాకాపురపట్టాఢ్యా భృత్యోపవనసఙ్కులా । గజాశ్వసామన్తయుతా పురీ నాహం న మే పురీ
పతాకలు, వీధులు, పనివాళ్లు, తోటలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, అనుచరులతో నిండిన నగరం—నేను ఆ నగరం కాదు, అది నాది కాదు.
వ్యర్థసఙ్కేతసమ్బద్ధం సఙ్కేతవిగమే క్షతమ్ । భోగవృన్దం కలత్రం చ నాహం నైతన్ మమాఖిలమ్
వృథా సంప్రదాయాలతో బంధించబడిన ఆనందాలు, ఆ సంప్రదాయం పోయినప్పుడు నశించిపోతాయి. భార్యా, ఇతర సుఖాలు ఇవన్నీ నేను కాదు, ఇవన్నీ నాకవి కూడా కావు.
ఏవం సభృత్యం సబలం సవాహనపురాన్తరమ్ । నాహం రాజ్యం న మే రాజ్యం సఙ్కేతో హ్య్ అయమ్ ఆకులః
అలాగే, సేవకులు, సైన్యం, రథాలు, నగరం కలిగిన రాజ్యమూ నేను కాదు, అది నాకది కూడా కాదు. ఈ రాజ్యమనే సంప్రదాయం కూడా అస్పష్టంగా ఉంది.
దేహమాత్రమ్ అహం మన్యే హస్తపాదాదిసంయుతమ్ । తద్ ఏతత్ తావద్ ఆశ్వ్ అన్తర్ అహమ్ ఆలోకయామ్య్ అలమ్
నేను నా శరీరాన్ని మాత్రమే, చేతులు కాళ్లు మొదలైనవి కలిగి ఉన్నదిగా భావిస్తున్నాను. ఇప్పటికి, అంతవరకే నా లోపల నేను గమనిస్తున్నాను.