తత్ర ప్రాప మహానన్దం దృశ్యదర్శనవర్జితమ్ । అనన్తమ్ ఉత్తమాస్వాదం రసాయనమ్ ఇవార్ణవమ్
అక్కడ అతడు చూడడమూ, కనిపించడమూ లేని పరమానందాన్ని అనుభవించాడు. అది అనంతమైనది, అత్యుత్తమమైన రుచితో, అమృతసముద్రంలా మధురంగా ఉంది.
శరీరాత్ సమతీతో ఽసౌ కామ్ అప్య్ అవనిమ్ ఆగతః । సత్తాసామాన్యరూపాత్మా బభూవానన్దసాగరః
అతడు శరీరాన్ని, ఈ భూమిని కూడా దాటి పోయాడు. అతని స్వరూపం సర్వత్రా వ్యాపించిన సత్తగా, ఆనందసముద్రంగా మారింది.
ద్విజచేతనహంసో ఽసావ్ ఆనన్దసరసి స్థిరే । అతిష్ఠచ్ ఛరదచ్ఛే ఖే కలాపూర్ణ ఇవోడుపః
ఆ ద్విజాత్మక చైతన్యహంస, స్థిరమైన ఆనందసరోవరంలో, శరదృతువులో నిర్మలమైన ఆకాశంలో నిండిన చంద్రుడిలా నిలిచిపోయాడు.
బభూవావాతదీపాభో లిపికర్మార్పితోపమః । వీతవేలామ్బుధిప్రఖ్యో వృష్టమూకామ్బుదస్థితిః
ఆయన గాలి తాకని దీపంలా, తన పనిలో లీనమైన వ్రాసేవాడిలా, దిక్కులు లేని సముద్రములా, నిశ్శబ్దమైన ఆకాశంలో నిలిచిన మేఘంలా నిశ్చలంగా ఉన్నాడు.
అథైతస్మిన్ మహాలోకే తిష్ఠన్న్ ఉద్దాలకశ్ చిరమ్ । అపశ్యద్ వ్యోమగాన్ సిద్ధాన్ అమరాన్ ఇవ భూరిశః
ఆ విస్తారమైన లోకంలో ఉద్దాలకుడు చాలా కాలం ఉండి, ఆకాశంలో సంచరిస్తున్న అనేక సిద్ధులను, అమరుల్లా విస్తృతంగా చూశాడు.
ఆగతాని విచిత్రాణి సిద్ధజాలాని చాభితః । శక్రార్కపదదాతౄణి నీరన్ధ్రాణ్య్ అప్సరోగణైః
అతడు చుట్టూ ఎన్నో విచిత్రమైన సిద్ధుల వలలు, ఇంద్రుని, సూర్యుని లోకాలను ప్రసాదించే, ఎలాంటి రంధ్రాలు లేని, అప్సరసలతో నిండిన వాటిని చూశాడు.
తాని నాదరయాం చక్రే సిద్ధవృన్దాని స ద్విజః । గమ్భీరమతిర్ అక్షుబ్ధో విలాసాన్ ఇవ శైశవాన్
ఆ ద్విజుడు ఆ సిద్ధుల గుంపులను ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు; అతని మనస్సు లోతుగా, అశాంతి లేకుండా, అవి చిన్నపిల్లల ఆటలవలె లెక్కచేయలేదు.
సిద్ధసార్థమ్ అనాదృత్య తస్మిన్ స్వానన్దమన్దిరే । అతిష్ఠద్ అథ షణ్మాసాన్ దిక్తటే ఽర్క ఇవోత్తరే
సిద్ధుల సమూహాన్ని పట్టించుకోకుండా, అతడు తన ఆనంద మందిరంలో ఆరు నెలలు ఉత్తర దిక్కులో ఉన్న సూర్యుడు లాగా నిలిచిపోయాడు.
జీవన్ముక్తపదం తత్ తద్ యత్ స సమ్ప్రాప్తవాన్ ద్విజః । తత్ర సిద్ధాస్ సురాస్ సాధ్యాస్ స్థితా బ్రహ్మహరాదయః
ఆ ద్విజుడు జీవన్ముక్తి స్థితిని పొందాడు. అక్కడ సిద్ధులు, దేవతలు, సాధ్యులు, బ్రహ్మ, హరుడు మరియు ఇతరులు కూడా ఉన్నారు.
ఆనన్దపరిణామిత్వాద్ అనానన్దపదం గతాః । నానన్దే న నిరానన్దే తతస్ తత్సంవిద్ ఆబభౌ
ఆనందమయమైన స్థితికి చేరుకున్నవారు, ఆనందాన్ని దాటి మరొక స్థితిలోకి వెళ్లిపోయారు. అక్కడ వారు ఆనందంలోనూ, అనానందంలోనూ లేరు. ఆ చైతన్యమే అక్కడ ప్రకాశించింది.
క్షణం వర్షసహస్రం వా తత్ర లబ్ధ్వా స్థితిం మనః । రతిమ్ ఏతి న భోగౌఘే దృష్టస్వర్గ ఇవావనౌ
ఒక క్షణం అయినా, వేలు సంవత్సరాలు అయినా ఆ స్థితిని పొందిన మనస్సు, ఎంతటి భోగాల ప్రవాహం వచ్చినా ఆనందపడదు. పరలోకాన్ని చూసినవాడు భూమిపై ఆనందించలేనట్టు.
తత్ పదం సా గతిశ్ శాన్తా తచ్ ఛ్రేయశ్ శాశ్వతం శివమ్ । తత్ర విశ్రాన్తిమ్ ఆప్తస్య న భూయో జాయతే శ్రమః
ఆ స్థితి శాంతమైన మార్గం, పరమ శ్రేయస్సు, శాశ్వతమైన మంగళం. ఆ స్థితిలో విశ్రాంతి పొందినవారికి ఇకపై ఎప్పుడూ అలసట కలగదు.
తత్ పదం సాధవః ప్రాప్య దృశ్యదృష్టిమ్ ఇమాం పునః । న యాన్తి ఖదిరోద్యానం లబ్ధచైత్రరథా ఇవ
ఆ స్థితిని సాధువులు చేరిన తర్వాత, ఈ చూచుట-చూడబడుట అనుభూతికి మళ్లీ తిరిగి రారు. అది ఎలా అంటే, చైత్రరథాన్ని పొందినవారు మళ్లీ కొండపై ఉన్న తోటకు వెళ్ళరు.
తాం మహానన్దపదవీం చిత్తాన్య్ ఆసాద్య దేహినామ్ । దృశ్యం న బహు మన్యన్తే రాజానో దీనతామ్ ఇవ
ఆ పరమానంద మార్గాన్ని పొందిన తరువాత, శరీరధారుల మనస్సులు కనిపించే విషయాలను విలువ చేయవు. అది ఎలా అంటే, రాజులు దారిద్య్రాన్ని పట్టించుకోని విధంగా.
చేతస్ తత్పదవిశ్రాన్తం బుద్ధం దృశ్యదశాం ప్రతి । కదర్థాద్ బోధమ్ ఆయాతి న యాత్య్ ఏవాథ వానఘ
మనస్సు ఆ స్థితిలో విశ్రాంతి పొంది, జ్ఞానాన్ని పొందినప్పుడు, చూచే స్థితిని నిర్లక్ష్యంగా చూస్తుంది. కొన్నిసార్లు అది బోధను పొందుతుంది, మరికొన్నిసార్లు, పాపరహితుడా, పొందదు.
ఉద్దాలకో ఽథ షణ్మాసాన్ దూరోత్సారితసిద్ధభూః । ఉషిత్వోన్మిషతో ఽమ్భోదకోశాద్ అర్కో మధావ్ ఇవ
ఆరు నెలలు సిద్ధుల లోకానికి దూరంగా ఉడ్డాలకుడు ఉండిపోయాడు. ఆ తరువాత, వసంతంలో సముద్రపు గర్భం నుంచి సూర్యుడు వెలువడినట్టు, అతడు అక్కడ వెలిగిపోతూ కనిపించాడు.
దదర్శ సమ్ప్రబుద్ధాత్మా పునః పరమతేజసః । ప్రణామలాలసాన్ సిద్ధాంశ్ చన్ద్రబిమ్బవపుర్ధరాన్
పూర్తిగా మేల్కొన్న మనస్సుతో, మళ్లీ పరమ తేజస్సుతో ఉన్నవారిని, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే శరీరాలతో, నమస్కరిస్తూ నిలబడ్డ సిద్ధులను అతడు చూశాడు.
రమణీర్ గౌరమన్దారరేణ్వభ్రామలచామరాః । స్ఫురత్పతాకాపటలా ద్యువిమానపరమ్పరాః
చంద్రకాంతి లాంటి తెల్లటి అందమైన మహిళలు, మందారపువ్వు రేణువులతో చేసిన చామరాలు ఊపుతూ, రెపరెపలాడే జెండాలు, వరుసగా పరమ లోక రథాలు అతడు చూశాడు.
అస్మదాదీన్ మునీన్ దర్భపవిత్రాఙ్కకరామ్బుజాన్ । విద్యాధరీభిర్ వలితాన్ విద్యాధరపతీన్ అపి
తానే కాక, తనలాంటి ఋషులు, దర్భతో పవిత్రం చేసుకుంటూ కమలాకారమైన చేతుల్లో పట్టుకుని, విద్యాధరుల స్త్రీలు చుట్టుముట్టి, విద్యాధరుల అధిపతులను కూడా అతడు చూశాడు.
తే తమ్ ఊచుర్ మహాత్మానమ్ ఉద్దాలకమునిం తదా । ప్రసాదేన ప్రణామాన్ నో భగవన్న్ అవలోకయ
ఆ మహాత్ముడైన ఉద్దాలక మునిని ఆ ప్రాణులు ఇలా కోరాయి: "భగవంతుడా, మీ కృపతో మేము నమస్కరిస్తున్నాము, దయచేసి మమ్మల్ని అనుగ్రహించండి."
ఆరుహ్యేమం విమానం త్వమ్ ఏహి త్రైవిష్టపం పురం । స్వర్గ ఏవ హి సీమాన్తో జగత్సమ్భోగసమ్పదామ్
ఈ దివ్య విమానంపై ఎక్కి, మూడువెళ్ల ప్రపంచాల నగరానికి రండి. ఎందుకంటే, ఈ స్వర్గమే ఈ లోకంలోని అన్ని ఆనందాల పరిమితి.
ఆకల్పమ్ ఉచితాన్ భుఙ్క్ష్వ భోగాన్ అభిమతాన్ విభో । స్వర్గాదిఫలభోగార్థమ్ ఏవాశేషతపఃక్రియాః
ఓ ప్రభూ, మీకు ఇష్టమైన ఆనందాలను ఎన్ని రోజులు కావాలంటే అంతకాలం అనుభవించండి. ఎందుకంటే, స్వర్గాది ఫలాలను పొందడానికే అన్ని తపస్సులు చేయబడతాయి.
హారచామరధారిణ్యో విద్యాధరవరాఙ్గనాః । పశ్యేమాస్ త్వామ్ ఉపాసీనాః కరిణ్యః కరిణం యథా
మేము హారాలు, చామరాలు ధరించిన విద్యాధర స్త్రీలు, మీ ముందు కూర్చుని ఉన్నాము. ఏలుగుబంటి ముందు ఏనుగులు ఉండినట్లు మేము మీ సేవలో ఉన్నాము.
కామో ధర్మార్థయోస్ సారః కామసారాశ్ శుచిస్మితాః । వసన్త ఇవ మఞ్జర్యస్ స్వర్గ ఏవ భవన్తి తాః
కామమే ధర్మం, అర్థానికి మూలం. ఆ కామానికి సారమైనవారు, పావనమైన చిరునవ్వుతో ఉన్నవారు, వసంతంలో పుష్పాలు ఎలా ఉంటాయో అలా పరలోకంలో మాత్రమే కనిపిస్తారు.
ఏవం కథయతస్ సిద్ధాన్ అతిథీన్ ఇత్య్ అసౌ మునిః । పరిపూజ్య యథాన్యాయమ్ అతిష్ఠద్ గతసమ్భ్రమమ్
అలా ఆ ముని సిద్ధులను ఆతిథ్యంతో ఆదరించి, యథావిధిగా పూజించి, మనస్సులో ఏ ఆందోళన లేకుండా ఉండిపోయాడు.
నాభ్యనన్దన్ న తత్యాజ తాం విభూతిం స ధీరధీః । భోస్ సిద్ధా వ్రజతేత్య్ ఉక్త్వా స్వవ్యాపారపరో ఽభవత్
ఆ మహాత్ముడు ఆ వైభవాన్ని ఆనందించలేదు, వదలలేదు కూడా. స్థిరమైన మనస్సుతో, 'ఓ సిద్ధులారా, మీరు వెళ్ళండి' అని చెప్పి తన పనిలో నిమగ్నమయ్యాడు.
అథ స్వకర్మనిరతం భోగేష్వ్ అరతిమ్ ఆగతమ్ । తమ్ ఉపాస్య యయుస్ సిద్ధా దినైః కతిపయైస్ స్వయమ్
తన పనుల్లో తానే మునిగిపోయి, భోగాలలో ఆసక్తి లేకుండా ఉన్న అతనిని గౌరవించి, కొద్ది రోజులకు సిద్ధులు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు.
జీవన్ముక్తస్ స చ మునిర్ విజహార యథాసుఖమ్ । యావదిచ్ఛం వనాన్తేషు మునీనామ్ ఆశ్రమేషు చ
జీవన్ముక్తుడైన ఆ ముని, తనకు ఇష్టమైనంతకాలం, అడవుల మధ్యలోనూ, మునుల ఆశ్రమాలలోనూ, ఆనందంగా విహరించేవాడు.
మేరుమన్దరకైలాసహిమవద్విన్ధ్యసానుషు । ద్వీపోపవనదిక్కుఞ్జజఙ్గలారణ్యభూమిషు
మేరూ, మందర, కైలాస, హిమవంతు, వింధ్య పర్వతాల ఎడారులపై, ద్వీపాలలో, తోటల్లో, దిక్కులలో, పొదలలో, అడవుల్లో, అరణ్యప్రాంతాలలో ఆయన సంచరించేవాడు.
తతః ప్రభృతి సమ్ప్రాప్తపద ఉద్దాలకో ద్విజః । గుహాసు గిరికుక్షీణాం న్యవసద్ ధ్యానలీలయా
ఆ తరువాత, ఆ బ్రాహ్మణుడు అయిన ఉద్దాలకుడు పరమపదాన్ని పొందినవాడై, పర్వత గుహల్లో ధ్యానంలో లీనమై నివసించసాగాడు.