నిద్రావ్యుపశమే తస్య భావయామ్ ఆస తన్ మనః । వ్యోమ శ్యామలదృగ్ జన్తుర్ నభసీవ శిఖణ్డకమ్
నిద్ర తొలగిన తర్వాత, అతని మనస్సు ఆకాశంలో నల్ల కళ్లతో ఉన్న పక్షిలా, లేదా ఆకాశంలో నాట్యం చేసే నెమలిలా ధ్యానం చేయడం ప్రారంభించింది.
పయోద ఇవ తాపిఞ్ఛం నీహారమ్ ఇవ మారుతః । తమో దీప ఇవాచ్ఛాత్మా తద్ అప్య్ ఆశు మమార్జ సః
ఎలా మేఘం ఎర్రటి వెలుగును తొలగించునో, గాలి మబ్బును పారద్రోలునో, దీపం చీకటిని పోగొట్టునో, అలా స్వచ్ఛమైన ఆత్మ కూడా ఆ అజ్ఞానాన్ని త్వరగా తొలగించింది.
వ్యోమసంవిది భగ్నాయాం మూఢం తస్యాభవన్ మనః । నిద్రాయాం ప్రవిలీనాయాం మైరేయమదవాన్ ఇవ
ఆకాశ జ్ఞానం భంగమైపోయినప్పుడు, అతని మనస్సు అయోమయంగా మారింది; నిద్ర పోయిన తర్వాత మద్యం తాగినవారి లాగా అయింది.
మోహమ్ అప్య్ ఏష మనసస్ తం మమార్జ మహాశయః । యామినీజనితం జాడ్యం భువనాద్ ఇవ భాస్కరః
అతడు, ఆ మహాత్ముడు, మనస్సులోని మాయను కూడా సూర్యుడు రాత్రి కలిగించిన మాంద్యాన్ని లోకంలో నుంచి పోగొట్టినట్టు తొలగించాడు.
తతస్ తేజస్తమోనిద్రామోహాదిపరివర్జితమ్ । కామ్ అప్య్ అవస్థామ్ ఆసాద్య విశశ్రామ మనః క్షణమ్
తర్వాత, ప్రకాశం, చీకటి, నిద్ర, మాయ వంటి వాటి నుంచి విముక్తమైన ఒక అపూర్వ స్థితిని పొందిన మనస్సు క్షణకాలం విశ్రాంతి పొందింది.
విశ్రమ్యాశు పపాతాఙ్గసంవిదం చిత్స్వరూపిణీమ్ । సేతురుద్ధం సరోవారి ప్రతీపం స్వమ్ ఇవాస్పదమ్
అల్ప విరామం తీసుకున్న తర్వాత, ఆ చైతన్య స్వరూపమైన శరీర జ్ఞానం లోకి త్వరగా లీనమైంది. ఇది డ్యామ్ అడ్డుకున్న నీరు మళ్లీ తన సరస్సులోకి చేరినట్లుగా ఉంది.
చిరానుసన్ధానవశాత్ స్వదనాచ్ చ స్వసంవిదః । తతశ్ చిన్మయతామ్ ఆగాద్ ధేమ నూపురతామ్ ఇవ
చిరకాలంగా ఆత్మవిచారణ చేసి, తన స్వయంస్మరణలో లీనమై ఉండటం వల్ల, అది పూర్తిగా చైతన్యమయమైన స్థితిని పొందింది. ఇది బంగారం నూపురాల రూపం దాల్చినట్టే.
చిత్తత్వమ్ అథ సన్త్యజ్య చిత్తం చిత్త్వం తతం గతం । అన్యద్ ఏవ బభూవాశు పఙ్కః కుమ్భస్థితావ్ ఇవ
తర్వాత, మనస్సు తన స్వరూపాన్ని వదిలేసి, ఆ మనస్సు పూర్తిగా చైతన్యంలో కలిసిపోయింది. అది పూర్తిగా వేరే రూపాన్ని తీసుకుంది, ఇది మట్టి కుండలో మిగిలిన మట్టిలా ఉంది.
చేత్యం సన్త్యజ్య చిచ్ ఛుద్ధా చిత్సామాన్యమ్ అథాయయౌ । త్యక్తవీచ్యాదిభేదే ఽబ్ధౌ వార్సామాన్యమ్ ఇవైకధీః
తెలిసినదాన్ని వదిలేసి, శుద్ధమైన చైతన్యం, ఆ సమస్త చైతన్య సమానత్వాన్ని పొందింది. ఇది అలలు, ఇతర తేడాలు పోయిన తర్వాత, మనస్సు సముద్రపు ఏకరూపమైన నీటిలో కలిసినట్టే.
త్యక్తభూతౌఘమననం తతో విశ్వమ్భరం బృహత్ । చిదాకాశం తతం శుద్ధం సో ఽభవద్ బోధిమ్ ఆగతః
ప్రాణుల గురించి వచ్చే ఎన్నో ఆలోచనలను వదిలిపెట్టిన తరువాత, అతడు భూమిలా విస్తరించి, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశంగా మారి, జ్ఞానాన్ని పొందాడు.
తత్ర ప్రాప మహానన్దం దృశ్యదర్శనవర్జితమ్ । అనన్తమ్ ఉత్తమాస్వాదం రసాయనమ్ ఇవార్ణవమ్
అక్కడ అతడు చూడడమూ, కనిపించడమూ లేని పరమానందాన్ని అనుభవించాడు. అది అనంతమైనది, అత్యుత్తమమైన రుచితో, అమృతసముద్రంలా మధురంగా ఉంది.
శరీరాత్ సమతీతో ఽసౌ కామ్ అప్య్ అవనిమ్ ఆగతః । సత్తాసామాన్యరూపాత్మా బభూవానన్దసాగరః
అతడు శరీరాన్ని, ఈ భూమిని కూడా దాటి పోయాడు. అతని స్వరూపం సర్వత్రా వ్యాపించిన సత్తగా, ఆనందసముద్రంగా మారింది.
ద్విజచేతనహంసో ఽసావ్ ఆనన్దసరసి స్థిరే । అతిష్ఠచ్ ఛరదచ్ఛే ఖే కలాపూర్ణ ఇవోడుపః
ఆ ద్విజాత్మక చైతన్యహంస, స్థిరమైన ఆనందసరోవరంలో, శరదృతువులో నిర్మలమైన ఆకాశంలో నిండిన చంద్రుడిలా నిలిచిపోయాడు.
బభూవావాతదీపాభో లిపికర్మార్పితోపమః । వీతవేలామ్బుధిప్రఖ్యో వృష్టమూకామ్బుదస్థితిః
ఆయన గాలి తాకని దీపంలా, తన పనిలో లీనమైన వ్రాసేవాడిలా, దిక్కులు లేని సముద్రములా, నిశ్శబ్దమైన ఆకాశంలో నిలిచిన మేఘంలా నిశ్చలంగా ఉన్నాడు.
అథైతస్మిన్ మహాలోకే తిష్ఠన్న్ ఉద్దాలకశ్ చిరమ్ । అపశ్యద్ వ్యోమగాన్ సిద్ధాన్ అమరాన్ ఇవ భూరిశః
ఆ విస్తారమైన లోకంలో ఉద్దాలకుడు చాలా కాలం ఉండి, ఆకాశంలో సంచరిస్తున్న అనేక సిద్ధులను, అమరుల్లా విస్తృతంగా చూశాడు.
ఆగతాని విచిత్రాణి సిద్ధజాలాని చాభితః । శక్రార్కపదదాతౄణి నీరన్ధ్రాణ్య్ అప్సరోగణైః
అతడు చుట్టూ ఎన్నో విచిత్రమైన సిద్ధుల వలలు, ఇంద్రుని, సూర్యుని లోకాలను ప్రసాదించే, ఎలాంటి రంధ్రాలు లేని, అప్సరసలతో నిండిన వాటిని చూశాడు.
తాని నాదరయాం చక్రే సిద్ధవృన్దాని స ద్విజః । గమ్భీరమతిర్ అక్షుబ్ధో విలాసాన్ ఇవ శైశవాన్
ఆ ద్విజుడు ఆ సిద్ధుల గుంపులను ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు; అతని మనస్సు లోతుగా, అశాంతి లేకుండా, అవి చిన్నపిల్లల ఆటలవలె లెక్కచేయలేదు.
సిద్ధసార్థమ్ అనాదృత్య తస్మిన్ స్వానన్దమన్దిరే । అతిష్ఠద్ అథ షణ్మాసాన్ దిక్తటే ఽర్క ఇవోత్తరే
సిద్ధుల సమూహాన్ని పట్టించుకోకుండా, అతడు తన ఆనంద మందిరంలో ఆరు నెలలు ఉత్తర దిక్కులో ఉన్న సూర్యుడు లాగా నిలిచిపోయాడు.
జీవన్ముక్తపదం తత్ తద్ యత్ స సమ్ప్రాప్తవాన్ ద్విజః । తత్ర సిద్ధాస్ సురాస్ సాధ్యాస్ స్థితా బ్రహ్మహరాదయః
ఆ ద్విజుడు జీవన్ముక్తి స్థితిని పొందాడు. అక్కడ సిద్ధులు, దేవతలు, సాధ్యులు, బ్రహ్మ, హరుడు మరియు ఇతరులు కూడా ఉన్నారు.
ఆనన్దపరిణామిత్వాద్ అనానన్దపదం గతాః । నానన్దే న నిరానన్దే తతస్ తత్సంవిద్ ఆబభౌ
ఆనందమయమైన స్థితికి చేరుకున్నవారు, ఆనందాన్ని దాటి మరొక స్థితిలోకి వెళ్లిపోయారు. అక్కడ వారు ఆనందంలోనూ, అనానందంలోనూ లేరు. ఆ చైతన్యమే అక్కడ ప్రకాశించింది.
క్షణం వర్షసహస్రం వా తత్ర లబ్ధ్వా స్థితిం మనః । రతిమ్ ఏతి న భోగౌఘే దృష్టస్వర్గ ఇవావనౌ
ఒక క్షణం అయినా, వేలు సంవత్సరాలు అయినా ఆ స్థితిని పొందిన మనస్సు, ఎంతటి భోగాల ప్రవాహం వచ్చినా ఆనందపడదు. పరలోకాన్ని చూసినవాడు భూమిపై ఆనందించలేనట్టు.
తత్ పదం సా గతిశ్ శాన్తా తచ్ ఛ్రేయశ్ శాశ్వతం శివమ్ । తత్ర విశ్రాన్తిమ్ ఆప్తస్య న భూయో జాయతే శ్రమః
ఆ స్థితి శాంతమైన మార్గం, పరమ శ్రేయస్సు, శాశ్వతమైన మంగళం. ఆ స్థితిలో విశ్రాంతి పొందినవారికి ఇకపై ఎప్పుడూ అలసట కలగదు.
తత్ పదం సాధవః ప్రాప్య దృశ్యదృష్టిమ్ ఇమాం పునః । న యాన్తి ఖదిరోద్యానం లబ్ధచైత్రరథా ఇవ
ఆ స్థితిని సాధువులు చేరిన తర్వాత, ఈ చూచుట-చూడబడుట అనుభూతికి మళ్లీ తిరిగి రారు. అది ఎలా అంటే, చైత్రరథాన్ని పొందినవారు మళ్లీ కొండపై ఉన్న తోటకు వెళ్ళరు.
తాం మహానన్దపదవీం చిత్తాన్య్ ఆసాద్య దేహినామ్ । దృశ్యం న బహు మన్యన్తే రాజానో దీనతామ్ ఇవ
ఆ పరమానంద మార్గాన్ని పొందిన తరువాత, శరీరధారుల మనస్సులు కనిపించే విషయాలను విలువ చేయవు. అది ఎలా అంటే, రాజులు దారిద్య్రాన్ని పట్టించుకోని విధంగా.
చేతస్ తత్పదవిశ్రాన్తం బుద్ధం దృశ్యదశాం ప్రతి । కదర్థాద్ బోధమ్ ఆయాతి న యాత్య్ ఏవాథ వానఘ
మనస్సు ఆ స్థితిలో విశ్రాంతి పొంది, జ్ఞానాన్ని పొందినప్పుడు, చూచే స్థితిని నిర్లక్ష్యంగా చూస్తుంది. కొన్నిసార్లు అది బోధను పొందుతుంది, మరికొన్నిసార్లు, పాపరహితుడా, పొందదు.
ఉద్దాలకో ఽథ షణ్మాసాన్ దూరోత్సారితసిద్ధభూః । ఉషిత్వోన్మిషతో ఽమ్భోదకోశాద్ అర్కో మధావ్ ఇవ
ఆరు నెలలు సిద్ధుల లోకానికి దూరంగా ఉడ్డాలకుడు ఉండిపోయాడు. ఆ తరువాత, వసంతంలో సముద్రపు గర్భం నుంచి సూర్యుడు వెలువడినట్టు, అతడు అక్కడ వెలిగిపోతూ కనిపించాడు.
దదర్శ సమ్ప్రబుద్ధాత్మా పునః పరమతేజసః । ప్రణామలాలసాన్ సిద్ధాంశ్ చన్ద్రబిమ్బవపుర్ధరాన్
పూర్తిగా మేల్కొన్న మనస్సుతో, మళ్లీ పరమ తేజస్సుతో ఉన్నవారిని, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే శరీరాలతో, నమస్కరిస్తూ నిలబడ్డ సిద్ధులను అతడు చూశాడు.
రమణీర్ గౌరమన్దారరేణ్వభ్రామలచామరాః । స్ఫురత్పతాకాపటలా ద్యువిమానపరమ్పరాః
చంద్రకాంతి లాంటి తెల్లటి అందమైన మహిళలు, మందారపువ్వు రేణువులతో చేసిన చామరాలు ఊపుతూ, రెపరెపలాడే జెండాలు, వరుసగా పరమ లోక రథాలు అతడు చూశాడు.
అస్మదాదీన్ మునీన్ దర్భపవిత్రాఙ్కకరామ్బుజాన్ । విద్యాధరీభిర్ వలితాన్ విద్యాధరపతీన్ అపి
తానే కాక, తనలాంటి ఋషులు, దర్భతో పవిత్రం చేసుకుంటూ కమలాకారమైన చేతుల్లో పట్టుకుని, విద్యాధరుల స్త్రీలు చుట్టుముట్టి, విద్యాధరుల అధిపతులను కూడా అతడు చూశాడు.
తే తమ్ ఊచుర్ మహాత్మానమ్ ఉద్దాలకమునిం తదా । ప్రసాదేన ప్రణామాన్ నో భగవన్న్ అవలోకయ
ఆ మహాత్ముడైన ఉద్దాలక మునిని ఆ ప్రాణులు ఇలా కోరాయి: "భగవంతుడా, మీ కృపతో మేము నమస్కరిస్తున్నాము, దయచేసి మమ్మల్ని అనుగ్రహించండి."