నిర్వికల్పసమాధ్యర్థం వ్యవసాయమ్ ఉపాదదే । స్వభావం స్వచ్ఛతాం నేతుం శరత్కాల ఇవామలః
తన స్వభావాన్ని నిర్మలంగా చేసుకోవడానికి, ఆలోచనలేని సమాధిని సాధించాలనే సంకల్పంతో, శరదృతువు ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటుందో అలా ప్రయత్నించాడు.
స్వస్వాన్తవాతహరిణమ్ ఆశాదిగ్గణగామినమ్ । చిన్తయా హృదయం నిన్యే దూరాద్ రజ్జ్వేవ కీలకమ్
మనస్సు ఆశల దిక్కుల్లో గాలిలో పరుగెత్తే జింకలా తిరుగుతూ ఉండగా, దాన్ని ధ్యానంతో హృదయంలోకి లాగాడు. అది దూరంగా ఉన్న తాడును కట్టుతో లాగినట్లుగా జరిగింది.
ధావమానమ్ అధో మత్తం చిత్తమ్ ఆబిలమ్ ఆకులమ్ । బలాత్ సంరోధయామ్ ఆస సేతుర్ జలమ్ ఇవ ద్రుతమ్
పరుగెత్తుతూ, మత్తులో, కలవరంగా, దిగువకు జారిపోతున్న మనస్సును, వేగంగా పారుతున్న నీటిని అడ్డుకునే కట్టలా బలవంతంగా నియంత్రించాడు.
న్యమీమిలద్ దృశావ్ అర్ధం పరిపక్ష్మలపక్ష్మకే । నిస్స్పన్దతారామధుపే సన్ధ్యాకాల ఇవామ్బుజే
పొడవైన రెప్పలతో ఉన్న కళ్లను అర్ధంగా మూసి, కదలకుండా ఉంచాడు. అది సంధ్యాసమయంలో తామరపువ్వు తలచూపినట్లూ, విశ్రాంతిలో ఉన్న తేనెటీగల వలె కనిపించింది.
సోమ్యతామ్ అనయన్ మౌనీ ప్రాణాపానజవం ముఖే । శ్వసనం శ్రేయసే దేశే ప్రశస్తస్ సమయో యథా
ఆ మౌనివాడు నోటి ద్వారా జరిగే ఊపిరితిత్తుల కదలికను మృదువుగా మార్చాడు. అనుకూలమైన సమయాన, మంచి ప్రదేశంలో ఊపిరిని ఉంచినట్లుగా, శ్వాసను శాంతంగా చేసాడు.
తిలేభ్య ఇవ తైలాని పృథక్ చక్రే ప్రయత్నతః । ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థేభ్యః కూర్మో ఽఙ్గానీవ గోపయన్
ఎలా నువ్వులు నుండి నూనెను జాగ్రత్తగా వేరు చేస్తారో, అలాగే అతడు తన ఇంద్రియాలను వాటి విషయాల నుండి ఉపసంహరించి, తాబేలు తన అవయవాలను లోపలికి తీసుకునేలా కాపాడుకున్నాడు.
బాహ్యాన్ స్పర్శాన్ అశేషేణ జహౌ దూరే శనైర్ అరీన్ । సహసా కుణ్డకచ్ఛన్నో మణిర్ దూరం త్విషో యథా
అతడు బాహ్యస్పర్శలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, శత్రువుల్లా వాటిని నెమ్మదిగా దూరం చేశాడు. ఒక మణి గుడ్డతో కప్పబడినప్పుడు, అది తన వెలుగును అకస్మాత్తుగా దూరంగా తీసుకునేలా అతడు చేశాడు.
విలీనాన్ ఆన్తరాంశ్ చక్రే స్పర్శాన్ ఉజ్ఝితదర్శనాన్ । రసాన్ విటపకోశస్థాన్ మార్గశీర్ష ఇవ ద్రుమః
బయటి దృష్టిని వదిలిపెట్టి, లోపలి ఇంద్రియాలను కలిపి, అవి కలిసిపోయేలా చేశాడు. మార్గశీర్ష మాసంలో చెట్టు రసం దాని పొదిలో ఉండే విధంగా, అతడు లోపలే వాటిని నిలిపాడు.
రురోధ గుదసఙ్కోచాన్ నవద్వారానిలాన్ అథ । ముఖసంస్థగనాత్ కుమ్భరన్ధ్రకోశాన్ ఇవేతరాన్
తర్వాత, పాయువు సంకోచంతో, తొమ్మిది ద్వారాల గాలులను ఆపేశాడు. ఒక మట్టికుండ మోము మూసినప్పుడు, మిగతా రంధ్రాలు ఎలా మూసిపోతాయో అలా చేశాడు.
ఆత్మరత్నప్రకాశాఢ్యాం స్పష్టాం కుసుమలాఞ్ఛితామ్ । దధార కన్ధరాం ధీరాం మేరుశ్ శృఙ్గశిఖామ్ ఇవ
ఆత్మరత్నపు వెలుగు తళుకులుతో, పుష్పాలతో అలంకరించబడినట్లు స్పష్టంగా మెరిసే తన మెడను, ధైర్యంగా, మెరుపర్వత శిఖరంలా స్థిరంగా ఉంచాడు.
దధార హృదయాకాశే మనస్ సంయమమ్ ఆగతమ్ । విన్ధ్యఖాత ఇవోన్మత్తం గజం యుక్తివశీకృతమ్
తన హృదయాకాశంలో, నియంత్రితమైన మనసును స్థిరపరిచాడు. అది యుక్తితో వశపరచబడిన ఉన్మత్తమైన ఏనుగును వింధ్యగిరి గుహలో బంధించినట్లుగా ఉండింది.
శరన్నభోవద్ ఆసాద్య నిర్మలామ్ అతిసోమ్యతామ్ । జహార పరిపూర్ణాబ్ధేర్ మేరోశ్ చాతరలాం శ్రియమ్
శరదృతువు ఆకాశంలా నిర్మలమైన, అతి మృదువైన స్థితిని పొందిన తరువాత, అతను పరిపూర్ణ సముద్రపు మహిమను, మెరుపర్వతపు చంచలమైన వైభవాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
దుధావాథ వికల్పౌఘాన్ ప్రతిభాసమ్ ఉపేయుషః । పురఃపరిస్ఫురద్రూపాన్ మషకాన్ ఇవ మారుతః
తర్వాత, తన ముందు ఎన్నో తలంపులు కనిపించినప్పుడు, ఆ ఊహల గుంపులను గాలివీచినట్లు తుడిచిపారేశాడు.
ఆగచ్ఛతో యథాకామం ప్రతిభాసాన్ పునః పునః । అచ్ఛినన్ మనసా శూరః ఖడ్గేనేవ రణే శరాన్
ఎలా అయితే యుద్ధంలో వీరుడు తన మనసు ఏకాగ్రంగా ఉంచి, వరుసగా వచ్చే బాణాలను ఖడ్గంతో కోసి పడేస్తాడో, అలాగే అనేక రూపాలు మళ్లీ మళ్లీ కనిపించినప్పుడు, అతడు అవన్నీ తన చిత్తశక్తితో తొలగించాడు.
వికల్పౌఘే పరాలూనే సో ఽపశ్యద్ ధృదయామ్బరే । తమశ్ ఛన్నవివేకార్కం లోలకజ్జలమేచకమ్
ఆలోచనలు అన్నీ శాంతించాక, తన హృదయాకాశంలో వివేకసూర్యుని కమ్ముకున్న చీకటి, దీపం వెలిగినప్పుడు కదిలే పొగలాగే కనిపించింది.
తద్ అప్య్ ఉత్సారయామ్ ఆస సమ్యక్ స్వాన్తవివస్వతా । సమ్యగ్జ్ఞానోదితేనాశు పవనేనేవ కజ్జలమ్
ఆ చీకటిని కూడా తన అంతరాత్మలో వెలిగిన జ్ఞానప్రకాశంతో, గాలి పొగను ఎలా పారద్రోలుతుందో అలా త్వరగా తొలగించాడు.
తమస్య్ ఉపరతే కాన్తం తేజఃపుఞ్జం దదర్శ సః । శార్వరే తిమిరే శాన్తే ప్రాతస్ సాన్ధ్యమ్ ఇవామ్బుదమ్
ఆ చీకటి తొలగిపోయిన తర్వాత, రాత్రి నిశ్శబ్దంలో ఉదయపు మేఘం ఎలా అందంగా కనిపిస్తుందో, అలా అతడు ఒక ప్రకాశవంతమైన కాంతిపుంజాన్ని చూశాడు.
తం లులావ స్థలాబ్జానాం వనం బాల ఇవ ద్విపః । అపిబచ్ చాప్య్ అసృక్పూరం వేతాల ఇవ వేగతః
అతడు అటువంటి దానితో, భూమిపై ఉన్న కమలాలతో ఆడుకుంటున్న చిన్న ఏనుగు లాగా, ఆ రక్త ప్రవాహాన్ని పిశాచుడు వేగంగా తాగినట్టు ఆనందంగా ఆడుకున్నాడు.
తేజస్య్ ఉపరతే తస్య ఘూర్ణమానం మనో మునేః । నిశాబ్జవద్ అగాన్ నిద్రాం లోలం క్షీవవద్ ఏవ వా
ఆ ప్రకాశం తగ్గిన తర్వాత, ఆ మునిపుత్రుని మనస్సు తిరుగుతూ, రాత్రి కమలం మూయినట్టు లేదా మద్యం తాగినవాడు తూలిపడినట్టు నిద్రలోకి వెళ్ళిపోయింది.
మేఘమాలాం ఇవ మరుద్ బాలో నీలాబ్జినీమ్ ఇవ । యామినీమ్ ఇవ తీక్ష్ణాంశుస్ తామ్ అప్య్ ఆశు లులావ సః
ఆదిని కూడా అతడు వెంటనే, గాలి మేఘాలను చెదరగొట్టినట్టు, బాలుడు నీలి కమలాలను చిందరగొట్టినట్టు, కిరణాలు రాత్రిని పారద్రోలినట్టు చెదరగొట్టాడు.
నిద్రావ్యుపశమే తస్య భావయామ్ ఆస తన్ మనః । వ్యోమ శ్యామలదృగ్ జన్తుర్ నభసీవ శిఖణ్డకమ్
నిద్ర తొలగిన తర్వాత, అతని మనస్సు ఆకాశంలో నల్ల కళ్లతో ఉన్న పక్షిలా, లేదా ఆకాశంలో నాట్యం చేసే నెమలిలా ధ్యానం చేయడం ప్రారంభించింది.
పయోద ఇవ తాపిఞ్ఛం నీహారమ్ ఇవ మారుతః । తమో దీప ఇవాచ్ఛాత్మా తద్ అప్య్ ఆశు మమార్జ సః
ఎలా మేఘం ఎర్రటి వెలుగును తొలగించునో, గాలి మబ్బును పారద్రోలునో, దీపం చీకటిని పోగొట్టునో, అలా స్వచ్ఛమైన ఆత్మ కూడా ఆ అజ్ఞానాన్ని త్వరగా తొలగించింది.
వ్యోమసంవిది భగ్నాయాం మూఢం తస్యాభవన్ మనః । నిద్రాయాం ప్రవిలీనాయాం మైరేయమదవాన్ ఇవ
ఆకాశ జ్ఞానం భంగమైపోయినప్పుడు, అతని మనస్సు అయోమయంగా మారింది; నిద్ర పోయిన తర్వాత మద్యం తాగినవారి లాగా అయింది.
మోహమ్ అప్య్ ఏష మనసస్ తం మమార్జ మహాశయః । యామినీజనితం జాడ్యం భువనాద్ ఇవ భాస్కరః
అతడు, ఆ మహాత్ముడు, మనస్సులోని మాయను కూడా సూర్యుడు రాత్రి కలిగించిన మాంద్యాన్ని లోకంలో నుంచి పోగొట్టినట్టు తొలగించాడు.
తతస్ తేజస్తమోనిద్రామోహాదిపరివర్జితమ్ । కామ్ అప్య్ అవస్థామ్ ఆసాద్య విశశ్రామ మనః క్షణమ్
తర్వాత, ప్రకాశం, చీకటి, నిద్ర, మాయ వంటి వాటి నుంచి విముక్తమైన ఒక అపూర్వ స్థితిని పొందిన మనస్సు క్షణకాలం విశ్రాంతి పొందింది.
విశ్రమ్యాశు పపాతాఙ్గసంవిదం చిత్స్వరూపిణీమ్ । సేతురుద్ధం సరోవారి ప్రతీపం స్వమ్ ఇవాస్పదమ్
అల్ప విరామం తీసుకున్న తర్వాత, ఆ చైతన్య స్వరూపమైన శరీర జ్ఞానం లోకి త్వరగా లీనమైంది. ఇది డ్యామ్ అడ్డుకున్న నీరు మళ్లీ తన సరస్సులోకి చేరినట్లుగా ఉంది.
చిరానుసన్ధానవశాత్ స్వదనాచ్ చ స్వసంవిదః । తతశ్ చిన్మయతామ్ ఆగాద్ ధేమ నూపురతామ్ ఇవ
చిరకాలంగా ఆత్మవిచారణ చేసి, తన స్వయంస్మరణలో లీనమై ఉండటం వల్ల, అది పూర్తిగా చైతన్యమయమైన స్థితిని పొందింది. ఇది బంగారం నూపురాల రూపం దాల్చినట్టే.
చిత్తత్వమ్ అథ సన్త్యజ్య చిత్తం చిత్త్వం తతం గతం । అన్యద్ ఏవ బభూవాశు పఙ్కః కుమ్భస్థితావ్ ఇవ
తర్వాత, మనస్సు తన స్వరూపాన్ని వదిలేసి, ఆ మనస్సు పూర్తిగా చైతన్యంలో కలిసిపోయింది. అది పూర్తిగా వేరే రూపాన్ని తీసుకుంది, ఇది మట్టి కుండలో మిగిలిన మట్టిలా ఉంది.
చేత్యం సన్త్యజ్య చిచ్ ఛుద్ధా చిత్సామాన్యమ్ అథాయయౌ । త్యక్తవీచ్యాదిభేదే ఽబ్ధౌ వార్సామాన్యమ్ ఇవైకధీః
తెలిసినదాన్ని వదిలేసి, శుద్ధమైన చైతన్యం, ఆ సమస్త చైతన్య సమానత్వాన్ని పొందింది. ఇది అలలు, ఇతర తేడాలు పోయిన తర్వాత, మనస్సు సముద్రపు ఏకరూపమైన నీటిలో కలిసినట్టే.
త్యక్తభూతౌఘమననం తతో విశ్వమ్భరం బృహత్ । చిదాకాశం తతం శుద్ధం సో ఽభవద్ బోధిమ్ ఆగతః
ప్రాణుల గురించి వచ్చే ఎన్నో ఆలోచనలను వదిలిపెట్టిన తరువాత, అతడు భూమిలా విస్తరించి, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశంగా మారి, జ్ఞానాన్ని పొందాడు.