ఏవం మిథో దుఃఖదయోశ్ శ్లిష్టయోః కస్ సుఖాగమః । ఏతయోర్ దేహమనసోర్ జాత్యైవాన్యోఽన్యవిద్ధయోః
ఇలా శరీరం, మనస్సు రెండూ కలిసి బాధల్లో చిక్కుకుని ఉన్నప్పుడు సుఖం ఎలా వస్తుంది? వీటి స్వభావం వల్లే ఒకటి మరొకటి బాధతో కలిసిపోతాయి.
మనస్య్ ఏవ పరిక్షీణే న దేహో దుఃఖభాజనమ్ । తత్క్షయోత్కతయా నిత్యం దేహో ఽపి పరిధావతి
మనస్సు పూర్తిగా శాంతించిపోయినప్పుడు, శరీరం ఇక బాధలకు పాత్రం కాదు. మనస్సు నశించిన కొద్దీ, శరీరమూ నిత్యం క్షీణించిపోతుంది.
నష్టం నష్టమ్ అనర్థాయ శరీరం పదమ్ ఆపదామ్ । అలబ్ధాత్మవివేకేన మనసాశు వినిన్ద్యతే
శరీరం పోయిన తర్వాత అది కేవలం కష్టాలకు మాత్రమే కారణమవుతుంది. ఆత్మను తెలుసుకోని మనస్సు, ఆ శరీరాన్ని త్వరగా తక్కువగా చూస్తుంది.
ఏతే మనశ్శరీరే హి మిథః పీవరతాం గతే । జడరూపే హి వర్షాసు పయోదసరసీ యథా
మనస్సు, శరీరం రెండూ కలసి బలంగా ఉన్నప్పుడు, అవి చైతన్యం లేని వాటైనా, వర్షాకాలంలో నీటితో నిండిపోయిన చెరువుల్లా పెరుగుతాయి.
మిథో దుఃఖాయ సమ్పన్నే ఏకరూపే ద్విధా స్థితే । వ్యవహారపరే సార్ధం లోకే వాయ్వనలావ్ ఇవ
రెండూ ఒకటిగా కనిపించినా వేరుగా ఉన్నప్పుడు, పరస్పరం బాధ కలిగిస్తాయి. లోకంలో వ్యవహారాల్లో, అవి గాలి, అగ్ని లా కలసి పనిచేస్తాయి.
చిత్తే క్షయిణి సఙ్క్షీణో దేహ ఆ మూలతో భవేత్ । వర్ధమానే తరుర్ ఇవ శతశాఖః ప్రవర్ధతే
మనస్సు తగ్గిపోతే, శరీరం కూడా మూలం నుంచి క్షీణిస్తుంది. మనస్సు పెరిగితే, అది వంద కొమ్మలతో విస్తరించే చెట్టు లా శరీరాన్ని పెంచుతుంది.
క్షీయతే మనసి క్షీణే దేహః ప్రక్షీణవాసనః । మనో న క్షీయతే క్షీణే దేహే తత్ క్షపయేన్ మనః
మనస్సు పూర్తిగా క్షీణించినప్పుడు, కోరికలు లేని శరీరం కూడా నశిస్తుంది. కానీ శరీరం నశించినా మనస్సు మిగిలుంటే, అది కొత్త శరీరాన్ని సృష్టిస్తుంది.
సఙ్కల్పపాదపం తృష్ణాలతం ఛిత్త్వా మనోవనమ్ । వితతామ్ భువమ్ ఆసాద్య విహరామి యథాసుఖమ్
కల్పన అనే చెట్టును, తృష్ణ అనే వల్లిని నరికేసి, మనస్సు అనే అరణ్యంలో విస్తృతమైన భూమిని చేరి, నేను నా ఇష్టానుసారం సంతోషంగా విహరిస్తున్నాను.
ప్రక్షీయమాణమ్ ఏవేదం మమ మన్యే మనస్ స్థితమ్ । ప్రశామ్యద్వాసనాజాలం ప్రావృడన్త ఇవామ్బుదః
ఈ మనస్సు క్రమంగా కరుగుతోంది అని నేను అనుభవిస్తున్నాను; దాని వాసనల జాలం మేఘాలు వర్షకాలంలో మెల్లగా క్రమంగా కమ్ముకుంటూ తగ్గిపోతున్నట్టు శాంతమవుతోంది.
ధాతూనాం సన్నివేశో ఽయం దేహనామా వపుర్ మమ । ప్రక్షీయమాణే మనసి గలన్న్ ఏవావతిష్ఠతు
ఈ శరీరం అనేది ధాతువుల సముదాయం, ఇది నా రూపం. మనస్సు కరిగిపోతున్నప్పుడు, ఇది కూడా మెల్లగా విడిపోతూ ఉండిపోవచ్చు.
యదర్థం కిల భోగశ్రీర్ వాఞ్ఛ్యతే తత్ కలేవరమ్ । న మే నాపి చ తస్యాహం కో ఽర్థస్ సుఖలవేన మే
భోగసుఖాల కోసం మాత్రమే ఈ శరీరం కోరబడుతుంది. నేను అది కాదు, అది కూడా నేను కాదు. అలాంటప్పుడు ఆ చిన్న ఆనందపు తునకలో నాకు ఏమి ప్రయోజనం?
నాహం దేహ ఇతి త్వ్ అస్మిన్ యుక్తిమ్ ఆకర్ణయ క్రమే । సర్వాఙ్గేష్వ్ అపి సత్స్వ్ ఏవ శవః కస్మాన్ న వల్గతి
నేను ఈ శరీరం కాను — ఈ విషయాన్ని క్రమంగా విను. శరీరంలోని అన్ని అవయవాలు ఉన్నా, మృతదేహం ఎందుకు కదలదు?
తస్మాద్ దేహాద్ అతీతో ఽహం నిత్యో ఽనస్తమితద్యుతిః । యస్ సఙ్గం భాస్వతా ప్రాప్య వేద్మి వ్యోమని భాస్కరమ్
అందువల్ల నేను శరీరానికి అతీతుడిని, నిత్యుడిని, ఎప్పటికీ తగ్గని ప్రకాశంతో ఉన్నవాడిని. ఎలా అయితే మనిషి ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని చేరి చూస్తాడో, అలాగే నేను ఆకాశంలో ఉన్న సూర్యుని తెలుసుకున్నాను.
జ్ఞో ఽహం మే న సుఖేనార్థో నానర్థేన చ దుఃఖితా । శరీరమ్ అస్తు వా మాస్తు స్థితో ఽస్మి విగతజ్వరః
నేను జ్ఞానిని; నాకు సుఖంలో ప్రయోజనం లేదు, దుఃఖంలో బాధ కూడా లేదు. శరీరం ఉన్నా లేకపోయినా, నేను నిశ్చింతగా ఉంటాను.
యత్రాత్మా తత్ర న మనో నేన్ద్రియాణి న వాసనాః । పామరాః పరితిష్ఠన్తి నికటే న మహీభృతః
యక్కడ ఆత్మ ఉంటుందో అక్కడ మనస్సు లేదు, ఇంద్రియాలు లేవు, వాసనలు ఉండవు. అజ్ఞానులు దగ్గరగా ఉండగలరు, కానీ జ్ఞానులు అలా ఉండరు.
పదం తద్ అనుయాతో ఽస్మి కేవలో ఽస్మి జయామ్య్ అహమ్ । నిస్స్పృహో ఽస్మి నిరంశో ఽస్మి నిరీహో ఽస్మి నిరీప్సితః
ఆ మార్గాన్ని నేను అనుసరించాను; ఇప్పుడు నేను నిర్మలుడిని; విజయవంతుడిని; నాకు ఏ ఆశ కూడా లేదు; నేను ఏ భాగాలూ లేని వాడిని; నాకు శ్రమ లేదు; నాకు కోరిక లేదు.
నేదానీం మమ సమ్బన్ధో మనోదేహేన్ద్రియాదిభిః । పృథక్కృతస్య తైలస్య తిలైర్ విదలితైర్ యథా
ఇప్పుడే నాకు మనసు, శరీరం, ఇంద్రియాలు మొదలైన వాటితో ఎలాంటి సంబంధం లేదు. ఎలా అంటే, నూనె వేరు చేసిన తర్వాత అది నలిపిన నువ్వులకీ సంబంధం లేకుండా పోయినట్టు.
స్వస్మాత్ పదవరాద్ అస్మాల్ లీలయా చలితస్య మే । అధ ఆక్రమతః కిఞ్చిత్ పరివారో హ్య్ అయం శుభః
ఈ పరమ స్థితి నుండి నేను లీలగా కదిలినప్పుడు, నా శుభమైన సహచరులలో కొంత భాగం క్రిందికి దిగుతుంది.
స్వస్థతోర్జితతా సత్తా హృద్యతా సత్యతా జ్ఞతా । ఆనన్దితోపశమితా మతా చ ముదితోదితా
ఆరోగ్యం, బలము, సత్తా, హృద్యత, సత్యత, జ్ఞానం, ఆనందం, శాంతి, గౌరవం, ఉల్లాసంగా ఉద్భవించడం — ఇవన్నీ నాకు తెలిసినవే.
పూర్ణతోదారతా సత్యా కాన్తిమత్తైకతానతా । సర్వైకతా నిర్భయతా క్షీణద్విత్వవికల్పతా
పూర్ణత, ఉదారత, నిజాయితీ, ప్రకాశవంతమైన ఏకత్వం, సర్వత్రా ఏకత్వ భావన, భయములేని స్థితి, ద్వంద్వాలు, సందేహాలు లేని మనసు — ఇవే ఇక్కడ నిలిచినవిగా ఉన్నాయి.
ఏతా నిత్యోదితాస్ స్వస్థాస్ సున్దర్యస్ సుభగోదయాః । మమైకాత్మరతేః కాన్తా నిత్యం హృదయవల్లభాః
ఈ శాశ్వతంగా ఉద్భవించే, ఆరోగ్యకరమైన, అందమైన, మంగళకరమైన లక్షణాలు నా హృదయానికి ఎంతో ప్రియమైన సఖులుగా, ఏకత్వ ఆనందంలో నిత్యం నా వెంట ఉంటున్నాయి.
సర్వథా సర్వదా సర్వం సర్వస్మిన్ సమ్భవత్య్ అతః । సర్వం ప్రతి మమ క్షీణే వాఞ్ఛావాఞ్ఛే సుఖాసుఖమ్
అందువల్ల, ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, ఏ విషయమైనా, నా కోరికలు తీరినా, మిగిలినా, నాకు సుఖం, దుఃఖం అన్నీ ప్రతిదానిలో కలుగుతూనే ఉంటాయి.
విగతమోహతయా విమనస్తయా గతవికల్పనచిత్తతయా స్ఫుటమ్ । ఉపరమామ్య్ అహమ్ ఆత్మని శీతలే ఘనలవశ్ శరదీవ నభస్తలే
మోహం పోయినప్పుడు, మనస్సు ప్రశాంతమైనప్పుడు, ఆలోచనలు లేనప్పుడు, నేను నా లోపల స్పష్టంగా విశ్రాంతిగా ఉంటాను — శరదృతువులో ఆకాశంలో మబ్బు చినుకులా చల్లగా.
ఇతి నిర్ణీయ తతయా ధియా ధవలయా మునిః । బద్ధపద్మాసనస్ తస్థావ్ అర్ధోన్మీలితలోచనః
ఆ మహర్షి, తన మనస్సు నిర్మలంగా, స్పష్టంగా స్థిరపరిచిన తరువాత, పద్మాసనంలో కూర్చుని, కన్నులు అరచెప్పలా తెరిచి ధ్యానంలో నిలిచాడు.
ఓఙ్కారమ్ అకరోత్ తారస్వరమ్ ఊర్ధ్వగతధ్వనిమ్ । సమ్యగాహతలాఙ్గూలం ఘణ్టాకుమ్భమ్ ఇవారవమ్
ఆయన ఓం అనే పవిత్ర నాదాన్ని, మెల్లగా, పైకి ఎగసే స్వరంతో, గంట మోగినట్టూ, శంఖం ఊదినట్టూ, నిండుగా ఉచ్చరించాడు.
ఓముచ్చారయతస్ తస్య సంవిత్తత్త్వే తదున్ముఖే । యావదోఙ్కారమ్ ఊర్ధ్వస్థే వితతే విమలాత్మని
ఆయన ఓం ఉచ్చరిస్తున్నప్పుడు, ఆయన మనస్సు పరమస్వరూపాన్ని향ి మళ్లింది; ఓం ధ్వని ఎత్తుగా కొనసాగినంత కాలం, ఆ శుద్ధమైన ఆత్మలో ఆ నాదం వ్యాపించింది.
సార్ధత్ర్యంశాత్మమాత్రస్య ప్రథమే ఽంశే స్ఫుటారవే । ప్రణవస్య మనాక్క్షుబ్ధప్రాణారణితదేహకే
ఓం అనే పవిత్ర నాదం మూడు అర్థ భాగాలతో మొదటి భాగంలో స్పష్టంగా వినిపించినప్పుడు, మనస్సు కదిలి, శ్వాసతో శరీరం కంపించగా, ఆ ప్రణవధ్వని ఉద్భవించింది.
రేచకాఖ్యో ఽఖిలం కాయం ప్రాణనిష్క్రమణక్రమః । రిక్తీచకార పీతామ్బుర్ అగస్త్య ఇవ సాగరమ్
రెచక అనే శ్వాసను పూర్తిగా బయటకు వదిలిపెట్టే విధానం అతని శరీరాన్ని పూర్తిగా ఖాళీ చేసేసింది. అది ఒకప్పుడు అగస్త్యుడు సముద్రాన్ని తాగినట్టు అతన్ని శూన్యంగా చేసింది.
అతిష్ఠత్ ప్రాణపవనశ్ చిద్రసాపూరితే ఽమ్బరే । త్యక్తదేహః పరిత్యక్తనీడః ఖగ ఇవామ్బరే
ప్రాణవాయువు చైతన్య కాంతితో నిండిన ఆకాశంలో నిలిచిపోయింది. అది తన శరీరాన్ని వదిలేసి, గూడు విడిచిన పక్షిలా ఆకాశంలో విహరించింది.
హృదయాగ్నిర్ జ్వలఞ్ జ్వాలీ దదాహ మలినం వపుః । ఉత్పాతపవనోచ్ఛూనో దావశ్ శుష్కమ్ ఇవ ద్రుమమ్
అతని హృదయంలోని అగ్ని జ్వలిస్తూ, కలుషితమైన శరీరాన్ని కాల్చేసింది. అది బలమైన గాలితో ఊదబడిన అరణ్యాగ్ని ఎండిన చెట్టును కాల్చేసినట్టు జరిగింది.