ఇదం లబ్ధమ్ ఇదం ప్రాప్స్యామీత్య్ అన్తర్దాహకారిణీ । న శామ్యత్య్ అర్కరత్నానాం గ్రీష్మే ఽర్చిర్ ఇవ దుర్ధియామ్
‘ఇది సంపాదించాను, అది పొందుతాను’ అనే ఆలోచన లోపల కాల్చే అగ్నిలా ఉంటుంది; తప్పుదారి పట్టిన మనసులకు అది ఎండాకాలంలో రత్నాల కాంతిలా ఆగదు.
నాస్తీదమ్ ఇదమ్ అస్తీతి చిన్తా ధావత్య్ అహఙ్కృతిమ్ । జడాశయా జడామ్ అభ్రమాలా శైలావలీమ్ ఇవ
ఈది లేదు, ఇది ఉంది అని మనసు ఎగురుతూ, అహంకారంతో నడుచుకుంటూ, మూర్ఖత్వంతో నిండినదిగా, కొండలపై మబ్బుల వరుసలా అలసిగా తిరుగుతుంది.
అహఙ్కారే పరిక్షీణే శుష్కస్ సంసారపాదపః । భూయః ప్రయచ్ఛత్య్ అరసో న పాషాణవద్ అఙ్కురమ్
అహంకారం తగ్గిపోయినప్పుడు, సంసారవృక్షం ఎండిపోతుంది; అది ఇక రసం లేదా మొగ్గలు పుట్టించదు, రాయి లాగా నిర్జీవంగా మారిపోతుంది.
సుతృష్ణాకృష్ణభోగిన్యో దేహద్రుమకృతాలయాః । క్వాపి యాన్తి విచారాత్మన్య్ ఆగతే వినతాసుతే
తీవ్రమైన తృష్ణ అనే నల్ల పాములు, ఈ శరీర వృక్షంలో నివసిస్తూ ఉంటాయి; విచారణ కలిగి, వినయము పుట్టినప్పుడు, అవి ఎక్కడికో వెళ్లిపోతాయి.
అసదభ్యుత్థితే విశ్వే తజ్జా వయమ్ అసన్మయాః । అసన్మయపరిస్పన్దే త్వమ్ అహం చేతి కః క్రమః
అసత్యం నుండి ఈ జగత్తు ఉద్భవించినప్పుడు, మనమంతా కూడా అదే అసత్యంతో నిండిపోయి ఉంటాం; ఆ అసత్య తరంగంలో, నువ్వు, నేను అనే క్రమం ఏమిటి?
ఇదం జగద్ ఉదేత్య్ ఆదావ్ అకారణమ్ అకారణాత్ । యద్ అకారణమ్ ఉచ్ఛూనం తత్ సద్ ఇత్య్ ఉచ్యతే కథమ్
ఈ లోకం మొదట కారణం లేకుండా, కారణం లేని దానినుంచి ఉద్భవించింది. కారణం లేని, నశించిన దానిని నిజమైనదిగా ఎలా చెప్పగలం?
అపర్యన్తం పురా కాలం మృది కుమ్భ ఇవాకృతః । దేహో ఽభవద్ ఇదానీం తు తథైవాన్తే భవిష్యతి
ముందుగా కాలం అంతులేని మట్టి లాంటి దశలో ఉండేది, ఇంకా గడపబడలేదు. ఇప్పుడు శరీరం ఏర్పడింది, చివరికి కూడా అదే విధంగా కలిసిపోతుంది.
మధ్యే నరవయోమాత్రం కఞ్చిత్ కాలం తు చఞ్చలమ్ । ఆద్యన్తసోమ్యతే త్యక్త్వా వారి వీచితయా యథా
మధ్యలో మనిషి జీవితం కొంతకాలం మాత్రమే, అది చంచలంగా ఉంటుంది. ఆది, అంత్యాలను వదిలేసి, అది నీటిలోంచి బయలుదేరిన అలలా ఉంటుంది.
అస్మిన్ క్షణపరిస్పన్దే దేహే విశరణోన్ముఖే । తరఙ్గే చ నిబద్ధాస్థా యే హతాస్ తే కుదృష్టయః
ఈ క్షణికమైన శరీరంలో, అది క్షీణించడానికి సిద్ధంగా ఉండగా, అలను పట్టుకుని ఉండేవారు నశిస్తారు — వారు తప్పు దృష్టి కలవారు.
ప్రాక్ పురస్తాచ్ చ సర్వాణి సన్తి వస్తూని చాభితః । మధ్యస్ఫుటత్వ ఏతేషాం కేవాస్థా హతరూపిణి
ముందు, తరువాత, చుట్టూ అన్నీ వస్తువులు ఎప్పుడూ ఉన్నాయి. వాటి మధ్య స్పష్టత కేవలం తాత్కాలికం. రూపం పోయిన తర్వాత మిగిలేది ఏమిటి?
చిత్త పూర్వం పురస్తాచ్ చ విదేహం శాన్తమ్ ఇత్య్ అసి । సద్ అసద్ వా ఖసంలీనం మధ్యే ఽస్మిన్ కిం తవోగ్రతా
మనస్సు ముందూ, తరువాతా ఉండేది. దేహరహితమైనది శాంతంగా ఉంటుంది. అది నిజమైనదా, అబద్ధమా, ఆకాశంలో కలిసిపోయిందా, ఈ మధ్యలో నీ ఉగ్రత ఎందుకు?
యథా స్వప్నవికారేషు యథా సమ్భ్రమదృష్టిషు । యథా వా మదలీలాసు యథా నౌయానసమ్భ్రమే
స్వప్నంలో మార్పులు వచ్చినట్టు, గందరగోళంగా కనిపించినట్టు, మద్యం తాగినవారి ఆటలలోనూ, పడవ ప్రయాణంలో కలిగే కలకలలోనూ ఎలా ఉంటుందో,
యథా ధాతువికారేషు యథా వేన్ద్రియవిప్లవే । యథాతిసమ్భ్రమానన్దదోషావేశవశేషు చ
శరీర భాగాల్లో మార్పులు వచ్చినప్పుడు, ఇంద్రియాలు కలవరపడినప్పుడు, అతిగా కలవరపడి, ఆనందం లేదా తప్పుల ప్రభావంలో ఉన్నప్పుడు ఎలా ఉంటుందో,
దృశ్యతే క్షీయతే చైవ రూపం సదసతోశ్ చలమ్ । తథైవేదమ్ ఇయం త్వ్ ఏషా కాలే న్యూనాతిరిక్తతా
ఈ రూపం, స్థిరంగా లేకుండా, ఉండడానికీ ఉండకపోవడానికీ సంబంధించినదిగా కనిపిస్తుంది, తరువాత అది క్షీణిస్తుంది కూడా. అలాగే, ఈ లోకంలో కూడా కాలంలో కొంత తక్కువగా, కొంత ఎక్కువగా ఉండటం కనిపిస్తుంది.
సా చ త్వయా కృతా నిత్యం చిత్త దుఃఖసుఖోదయైః । యథా వియోగసంయోగయామిన్యోర్ అనురాగిణామ్
ఇది నువ్వు, మనసా, ఎప్పుడూ సుఖదుఃఖాల వల్ల తయారు చేసుకుంటున్నావు. ప్రేమతో బంధించినవారికి కలిసిపోవడం, విడిపోవడం ఎలా జరుగుతాయో, అలాగే.
త్వమ్ అప్య్ ఏవాసదాభాసం మిథ్యా సద్ ఇవ లక్ష్యసే । మృగతృష్ణేవ తేనైతత్ త్వత్కృతం సత్ కథం భవేత్
నువ్వు కూడా అసత్యానికి పోలికగా, నిజమైనదిలా కనిపిస్తున్నావు. ఇది మృగత్రిష్ణ లాంటిది. నీ వల్ల ఏర్పడిన ఈ ప్రపంచం నిజంగా ఎలా ఉండగలదు?
యద్ ఇదం కిఞ్చిద్ ఆభోగి తత్ సర్వం దృశ్యమణ్డలమ్ । అవస్త్వ్ ఇతి వినిర్ణీయ మనో యాహ్య్ అమనఃపదమ్
ఇక్కడ అనుభవించేది ఏదైనా, అది అంతా కనబడే ప్రపంచమే. అది అసత్యమని నిర్ణయించి, మనస్సు మనస్సు లేని స్థితికి చేరాలి.
అవస్త్వ్ ఇదమ్ ఇతి స్ఫారే రూఢే మనసి నిశ్చయే । హేమన్త ఇవ పద్మిన్యః క్షీయన్తే భోగవాసనాః
ఈ ప్రపంచం అసత్యమని మనసులో గాఢంగా నమ్మకం ఏర్పడినప్పుడు, ఆనందాల పట్ల ఉన్న ఆశలు శీతకాలంలో కమలాలు ఎండిపోవినట్టు మెల్లగా తగ్గిపోతాయి.
చితా దృష్టాత్మనా నూనం సన్త్యక్తమననౌజసా । మనసా వీతరాగేణ స్వయం స్వస్థేన భూయతే
ఆత్మను దర్శించినవాడు తన మనసును పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు, రాగద్వేషాలు లేని మనస్సుతో, తానే తానుగా స్థిరంగా ఉంటాడు.
పరమాత్మానలే క్షిప్తసంవిత్త్యవయవం స్వయమ్ । దగ్ధాత్మకమ్ అలం చిత్తం శుద్ధతామ్ ఏతి శాశ్వతీమ్
పరమాత్మ అనే అగ్నిలో జ్ఞానభాగాలను వేసినప్పుడు, లోపలే కాలిపోయిన మనస్సు శాశ్వతమైన పవిత్రతను పొందుతుంది.
దేహమ్ అన్యతయా దృష్ట్వా త్యక్త్వా విషయవాసనామ్ । వినాశమ్ ఉరరీకృత్య మనో జయతి వీరవత్
ఈ దేహాన్ని వేరుగా భావించి, విషయాలపై ఆశలను వదిలి, నశ్వరతను అంగీకరించినప్పుడు, మనస్సు వీరుడిలా విజయం సాధిస్తుంది.
మనశ్ శత్రుశ్ శరీరస్య శరీరం మనసో రిపుః । ఏకభావేన నశ్యేతే ఆధారాధేయకార్యవత్
మనస్సు శరీరానికి శత్రువు, శరీరం మనస్సుకు విరోధి. ఇవి ఒకటిగా కలిసిపోతే, ఆధారం, ఆధేయం రెండూ కలిసి పోయినట్టు, ఇవి రెండూ నశించిపోతాయి.
రాగద్వేషవతోర్ నిత్యమ్ అన్యోఽన్యాతివిరుద్ధయోః । ఏతయోర్ మూలకాషేణ వినాశః పరమం సుఖమ్
ఆసక్తి, ద్వేషం ఎప్పుడూ పరస్పరం వ్యతిరేకంగా ఉంటాయి. వీటి మూలాన్ని పూర్తిగా తొలగిస్తే, పరమానందం కలుగుతుంది.
ఏతయోర్ ఏకసంస్థానే రతిర్ ఇత్య్ ఏవ యా కథా । సా వ్యోమ్న్య్ అయస్స్త్రియా భుక్తా ధరేతి కథయా సమా
ఈ రెండింటి కలయిక వల్ల ఆనందం కలుగుతుందన్న కథ, ఆకాశంలో ఇనుప మహిళను అనుభవించడమన్న కథలా, శూన్యమైనదే.
అకృత్రిమవిరోధస్థౌ యత్ర సఙ్ఘటితావ్ ఉభౌ । ధారా ఇవ పతన్త్య్ ఏవ తత్రానర్థపరమ్పరాః
ఏ చోటా ఈ రెండూ సహజంగా వ్యతిరేకంగా కలిసినపుడు, అక్కడ వరుసగా కష్టాలు, అపాయాలు ప్రవహిస్తూనే ఉంటాయి, వాన నీరు ధారగా పడినట్టు.
మిథోవిరుద్ధసంసర్గే రతిమ్ ఏత్య్ అధమో హి యః । త్యక్తవ్యస్ స పతద్వారావ్ అగ్నిరాశావ్ అపేలవే
ఎవరైనా పరస్పర విరుద్ధతలో ఆనందాన్ని అనుభవిస్తే, అతడు అత్యంత నీచుడు. అలాంటి వారిని పాడుబడిన చోట మంటలు ఎగిసిపడే తలుపు దగ్గర వదిలేసినట్టు విడిచిపెట్టాలి.
సఙ్కల్పేన మనస్ స్పృష్ట్వా శరీరం బాలయక్షవత్ । పాత్రాయేవ ధనాన్య్ అస్మై స్వదుఃఖాని ప్రయచ్ఛతి
మనసు సంకల్పంతో శరీరాన్ని తాకినప్పుడు, అది భూతబాధిత బాలుడిలా, తన సొంత బాధలను ధనంలా మనసుకు అందిస్తుంది.
తైర్ దుఃఖైస్ తాపితో దేహో మనో హన్తుమ్ అథేచ్ఛతి । పుత్రో ఽపి హన్తి పితరమ్ ఆతతాయిపదం గతమ్
ఆ బాధలతో శరీరం బాధపడుతూ, మనసును నాశనం చేయాలని కోరుకుంటుంది. దుర్మార్గుడైన కుమారుడు తండ్రిని హత్య చేసినట్టు ఇది జరుగుతుంది.
నాస్తి శత్రుః ప్రకృత్యైవ న చ మిత్రం కదాచన । సుఖదం మిత్రమ్ ఇత్య్ ఉక్తం దుఃఖదాశ్ శత్రవస్ స్మృతాః
ప్రకృతిగా శత్రువూ లేదు, ఎప్పుడూ మిత్రుడూ ఉండడు. ఆనందాన్ని ఇచ్చేవారు మిత్రులు, బాధను కలిగించేవారు శత్రువులుగా పరిగణించబడతారు.
దేహో దుఃఖాన్య్ అనుభవన్ స్వమనో హన్తుమ్ ఇచ్ఛతి । దేహం మనస్ స్వదుఃఖానాం సత్కోశం కురుతే క్షణాత్
శరీరం బాధలు అనుభవిస్తే, మనస్సు దాన్ని నాశనం చేయాలని కోరుతుంది. కానీ వెంటనే ఆ శరీరమే మనస్సు బాధలకు నిలయంగా మారిపోతుంది.