ఇన్ద్రియైర్ ఇన్ద్రియేష్వ్ అఙ్గైర్ మనో మనసి వల్గతి । చిద్ అలుప్తవపుః కేన సమ్బద్ధం కస్య కిం కథమ్
ఇంద్రియాలు తమ విషయాలలో తిరుగుతాయి, అవయవాలు అవయవాలలోనే పనిచేస్తాయి, మనస్సు తనలో తానే సంచరిస్తుంది; కాని ఎప్పుడూ మారని ఆ చైతన్యానికి ఎవరితో, ఏదితో, ఎలా బంధం కలుగుతుంది?
ఉపలాయశ్శలాకానాం సమ్బన్ధో న యథా మిథః । తథైకత్రాపి దృష్టానాం దేహేన్ద్రియమనశ్చితామ్
ఒక ముడిలో ఉన్న కఱ్ఱలకు నిజమైన సంబంధం లేనట్లే, శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, చైతన్యం ఇవన్నీ కలిసే కనిపించినా వాటికి నిజమైన ఏకత్వం ఉండదు.
అసదభ్యుత్థితే వ్యర్థమ్ అహఙ్కారమహాభ్రమే । మమేదమ్ ఇదమ్ అస్యేతి విపర్యస్తమ్ ఇదం జగత్
నిజం కానిదానిలోంచి అహంకారమనే గొప్ప మాయ పుట్టినప్పుడు, 'ఇది నాది', 'ఇది దానికి చెందింది' అనే భావాలతో ఈ లోకం వక్రంగా, వ్యర్థంగా మారిపోతుంది.
అతత్త్వాలోకజాతేయమ్ అహఙ్కారచమత్కృతిః । తాపేన హిమలేఖేవ తత్త్వాలోకేన లీయతే
తప్పు భావన వల్ల పుట్టిన ఈ అహంకార ఆశ్చర్యం, నిజమైన జ్ఞానపు వెలుగులో మంచు వెచ్చదనంలో కరిగిపోవడం లాగానే, పూర్తిగా అంతరించిపోతుంది.
ఆత్మనో వ్యతిరేకేణ న కిఞ్చిద్ అపి విద్యతే । శబ్దబ్రహ్మేతి తత్ తత్త్వమ్ ఏతత్ తద్ భావయామ్య్ అలమ్
ఆత్మను తప్ప మరొకటి అసలు లేదు. ఇదే 'శబ్దబ్రహ్మ' అనే సత్యం; ఇదే నేను ధ్యానిస్తాను—ఇంతే చాలును.
అహఙ్కారభ్రమస్యాస్య జాతస్యాకాశవర్ణవత్ । అపునస్స్మరణం మన్యే నూనం విస్మరణం వరమ్
ఆకాశపు రంగు లాగా పుట్టిన ఈ అహంకార భ్రమను ఇక మళ్లీ గుర్తు చేసుకోకుండా పూర్తిగా మరచిపోవడమే మంచిదని నేను భావిస్తున్నాను.
సమూలం పరివిస్మృత్య చిరాయాహఙ్కృతిభ్రమమ్ । తిష్ఠామ్య్ ఆత్మని సత్యాత్మా శరత్ఖే శరదీవ ఖమ్
ఈ పాత అహంకార భ్రమను మూలంతో సహా పూర్తిగా మరచిపోయి, నిజమైన ఆత్మలోనే స్థిరంగా autumn ఆకాశం లాగానే నిలిచిపోతున్నాను.
దదాత్య్ అనర్థనిచయం వికాసయతి దుష్కృతమ్ । విస్తారయతి సన్తాపమ్ అహమ్భావో ఽనుసంహితః
మనస్సులో 'నేను' అనే భావం ఉన్నప్పుడు, అది అనర్థాలు తెచ్చిపెడుతుంది, చెడు పనులను పెంచుతుంది, బాధలను విస్తరింపజేస్తుంది.
స్ఫురత్య్ అహఙ్కారఘనే హృద్వ్యోమ్ని సలిలాత్మని । వికసత్య్ అభితః కాయకదమ్బే దోషమఞ్జరీ
అహంకారంతో నిండిన హృదయాకాశంలో, నీటిలా మారిన మనసులో, దోషాల గుత్తి శరీరమంతా విస్తరిస్తూ వికసిస్తుంది.
మరణమ్ జీవితోపాన్తం జీవితం మరణాన్తగమ్ । భావో ఽభావావధిచ్ఛిన్నః కష్టేయం దుఃఖవేదనా
మరణం అనేది జీవితం ముగిసే స్థితి; జీవితం చివరికి మరణంలో కలిసిపోతుంది. ఉనికిని, లేనితనాన్ని మధ్యలో విడదీసే ఈ స్థితి, తీవ్రమైన బాధను కలిగిస్తుంది.
ఇదం లబ్ధమ్ ఇదం ప్రాప్స్యామీత్య్ అన్తర్దాహకారిణీ । న శామ్యత్య్ అర్కరత్నానాం గ్రీష్మే ఽర్చిర్ ఇవ దుర్ధియామ్
‘ఇది సంపాదించాను, అది పొందుతాను’ అనే ఆలోచన లోపల కాల్చే అగ్నిలా ఉంటుంది; తప్పుదారి పట్టిన మనసులకు అది ఎండాకాలంలో రత్నాల కాంతిలా ఆగదు.
నాస్తీదమ్ ఇదమ్ అస్తీతి చిన్తా ధావత్య్ అహఙ్కృతిమ్ । జడాశయా జడామ్ అభ్రమాలా శైలావలీమ్ ఇవ
ఈది లేదు, ఇది ఉంది అని మనసు ఎగురుతూ, అహంకారంతో నడుచుకుంటూ, మూర్ఖత్వంతో నిండినదిగా, కొండలపై మబ్బుల వరుసలా అలసిగా తిరుగుతుంది.
అహఙ్కారే పరిక్షీణే శుష్కస్ సంసారపాదపః । భూయః ప్రయచ్ఛత్య్ అరసో న పాషాణవద్ అఙ్కురమ్
అహంకారం తగ్గిపోయినప్పుడు, సంసారవృక్షం ఎండిపోతుంది; అది ఇక రసం లేదా మొగ్గలు పుట్టించదు, రాయి లాగా నిర్జీవంగా మారిపోతుంది.
సుతృష్ణాకృష్ణభోగిన్యో దేహద్రుమకృతాలయాః । క్వాపి యాన్తి విచారాత్మన్య్ ఆగతే వినతాసుతే
తీవ్రమైన తృష్ణ అనే నల్ల పాములు, ఈ శరీర వృక్షంలో నివసిస్తూ ఉంటాయి; విచారణ కలిగి, వినయము పుట్టినప్పుడు, అవి ఎక్కడికో వెళ్లిపోతాయి.
అసదభ్యుత్థితే విశ్వే తజ్జా వయమ్ అసన్మయాః । అసన్మయపరిస్పన్దే త్వమ్ అహం చేతి కః క్రమః
అసత్యం నుండి ఈ జగత్తు ఉద్భవించినప్పుడు, మనమంతా కూడా అదే అసత్యంతో నిండిపోయి ఉంటాం; ఆ అసత్య తరంగంలో, నువ్వు, నేను అనే క్రమం ఏమిటి?
ఇదం జగద్ ఉదేత్య్ ఆదావ్ అకారణమ్ అకారణాత్ । యద్ అకారణమ్ ఉచ్ఛూనం తత్ సద్ ఇత్య్ ఉచ్యతే కథమ్
ఈ లోకం మొదట కారణం లేకుండా, కారణం లేని దానినుంచి ఉద్భవించింది. కారణం లేని, నశించిన దానిని నిజమైనదిగా ఎలా చెప్పగలం?
అపర్యన్తం పురా కాలం మృది కుమ్భ ఇవాకృతః । దేహో ఽభవద్ ఇదానీం తు తథైవాన్తే భవిష్యతి
ముందుగా కాలం అంతులేని మట్టి లాంటి దశలో ఉండేది, ఇంకా గడపబడలేదు. ఇప్పుడు శరీరం ఏర్పడింది, చివరికి కూడా అదే విధంగా కలిసిపోతుంది.
మధ్యే నరవయోమాత్రం కఞ్చిత్ కాలం తు చఞ్చలమ్ । ఆద్యన్తసోమ్యతే త్యక్త్వా వారి వీచితయా యథా
మధ్యలో మనిషి జీవితం కొంతకాలం మాత్రమే, అది చంచలంగా ఉంటుంది. ఆది, అంత్యాలను వదిలేసి, అది నీటిలోంచి బయలుదేరిన అలలా ఉంటుంది.
అస్మిన్ క్షణపరిస్పన్దే దేహే విశరణోన్ముఖే । తరఙ్గే చ నిబద్ధాస్థా యే హతాస్ తే కుదృష్టయః
ఈ క్షణికమైన శరీరంలో, అది క్షీణించడానికి సిద్ధంగా ఉండగా, అలను పట్టుకుని ఉండేవారు నశిస్తారు — వారు తప్పు దృష్టి కలవారు.
ప్రాక్ పురస్తాచ్ చ సర్వాణి సన్తి వస్తూని చాభితః । మధ్యస్ఫుటత్వ ఏతేషాం కేవాస్థా హతరూపిణి
ముందు, తరువాత, చుట్టూ అన్నీ వస్తువులు ఎప్పుడూ ఉన్నాయి. వాటి మధ్య స్పష్టత కేవలం తాత్కాలికం. రూపం పోయిన తర్వాత మిగిలేది ఏమిటి?
చిత్త పూర్వం పురస్తాచ్ చ విదేహం శాన్తమ్ ఇత్య్ అసి । సద్ అసద్ వా ఖసంలీనం మధ్యే ఽస్మిన్ కిం తవోగ్రతా
మనస్సు ముందూ, తరువాతా ఉండేది. దేహరహితమైనది శాంతంగా ఉంటుంది. అది నిజమైనదా, అబద్ధమా, ఆకాశంలో కలిసిపోయిందా, ఈ మధ్యలో నీ ఉగ్రత ఎందుకు?
యథా స్వప్నవికారేషు యథా సమ్భ్రమదృష్టిషు । యథా వా మదలీలాసు యథా నౌయానసమ్భ్రమే
స్వప్నంలో మార్పులు వచ్చినట్టు, గందరగోళంగా కనిపించినట్టు, మద్యం తాగినవారి ఆటలలోనూ, పడవ ప్రయాణంలో కలిగే కలకలలోనూ ఎలా ఉంటుందో,
యథా ధాతువికారేషు యథా వేన్ద్రియవిప్లవే । యథాతిసమ్భ్రమానన్దదోషావేశవశేషు చ
శరీర భాగాల్లో మార్పులు వచ్చినప్పుడు, ఇంద్రియాలు కలవరపడినప్పుడు, అతిగా కలవరపడి, ఆనందం లేదా తప్పుల ప్రభావంలో ఉన్నప్పుడు ఎలా ఉంటుందో,
దృశ్యతే క్షీయతే చైవ రూపం సదసతోశ్ చలమ్ । తథైవేదమ్ ఇయం త్వ్ ఏషా కాలే న్యూనాతిరిక్తతా
ఈ రూపం, స్థిరంగా లేకుండా, ఉండడానికీ ఉండకపోవడానికీ సంబంధించినదిగా కనిపిస్తుంది, తరువాత అది క్షీణిస్తుంది కూడా. అలాగే, ఈ లోకంలో కూడా కాలంలో కొంత తక్కువగా, కొంత ఎక్కువగా ఉండటం కనిపిస్తుంది.
సా చ త్వయా కృతా నిత్యం చిత్త దుఃఖసుఖోదయైః । యథా వియోగసంయోగయామిన్యోర్ అనురాగిణామ్
ఇది నువ్వు, మనసా, ఎప్పుడూ సుఖదుఃఖాల వల్ల తయారు చేసుకుంటున్నావు. ప్రేమతో బంధించినవారికి కలిసిపోవడం, విడిపోవడం ఎలా జరుగుతాయో, అలాగే.
త్వమ్ అప్య్ ఏవాసదాభాసం మిథ్యా సద్ ఇవ లక్ష్యసే । మృగతృష్ణేవ తేనైతత్ త్వత్కృతం సత్ కథం భవేత్
నువ్వు కూడా అసత్యానికి పోలికగా, నిజమైనదిలా కనిపిస్తున్నావు. ఇది మృగత్రిష్ణ లాంటిది. నీ వల్ల ఏర్పడిన ఈ ప్రపంచం నిజంగా ఎలా ఉండగలదు?
యద్ ఇదం కిఞ్చిద్ ఆభోగి తత్ సర్వం దృశ్యమణ్డలమ్ । అవస్త్వ్ ఇతి వినిర్ణీయ మనో యాహ్య్ అమనఃపదమ్
ఇక్కడ అనుభవించేది ఏదైనా, అది అంతా కనబడే ప్రపంచమే. అది అసత్యమని నిర్ణయించి, మనస్సు మనస్సు లేని స్థితికి చేరాలి.
అవస్త్వ్ ఇదమ్ ఇతి స్ఫారే రూఢే మనసి నిశ్చయే । హేమన్త ఇవ పద్మిన్యః క్షీయన్తే భోగవాసనాః
ఈ ప్రపంచం అసత్యమని మనసులో గాఢంగా నమ్మకం ఏర్పడినప్పుడు, ఆనందాల పట్ల ఉన్న ఆశలు శీతకాలంలో కమలాలు ఎండిపోవినట్టు మెల్లగా తగ్గిపోతాయి.
చితా దృష్టాత్మనా నూనం సన్త్యక్తమననౌజసా । మనసా వీతరాగేణ స్వయం స్వస్థేన భూయతే
ఆత్మను దర్శించినవాడు తన మనసును పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు, రాగద్వేషాలు లేని మనస్సుతో, తానే తానుగా స్థిరంగా ఉంటాడు.
పరమాత్మానలే క్షిప్తసంవిత్త్యవయవం స్వయమ్ । దగ్ధాత్మకమ్ అలం చిత్తం శుద్ధతామ్ ఏతి శాశ్వతీమ్
పరమాత్మ అనే అగ్నిలో జ్ఞానభాగాలను వేసినప్పుడు, లోపలే కాలిపోయిన మనస్సు శాశ్వతమైన పవిత్రతను పొందుతుంది.