వాసనాహీనమ్ అప్య్ ఏతచ్ చక్షురాదీన్ద్రియం స్వతః । ప్రవర్తతే బహిస్ స్వార్థే వాసనా నాత్ర కారణమ్
వాసనలు లేకపోయినా, కళ్ళు మొదలైన ఇంద్రియాలు సహజంగా బయట విషయాల వైపు పనిచేస్తాయి. ఇక్కడ వాసన కారణం కాదు.
వాసనారహితం కర్మ క్రియతే నను చిత్త హే । కేవలం నానుభూయన్తే సుఖదుఃఖదృశో ఽత్ర తాః
ఓ మనసా, మనలో వాసనలు లేకపోయినా కూడా పనులు జరుగుతూనే ఉంటాయి. కానీ, అప్పుడు మనకు సుఖమూ, దుఃఖమూ అనుభవించబడవు.
తస్మాన్ మూర్ఖాణీన్ద్రియాణి త్యక్త్వాన్తర్వాసనాం నిజామ్ । కురుధ్వం కర్మ హే సర్వం న దుఃఖం సమవాప్స్యథ
అందువల్ల, అవివేకంగా నడిచే ఇంద్రియాలను, నీలోని వాసనలను వదిలేసి, ప్రతి పని నీవు చేయు. అప్పుడు నీకు ఎలాంటి బాధ కూడా కలగదు.
భవద్భిర్ ఏవ దుఃఖాయ వాసనా వాసితా ముధా । బాలైః పఙ్కక్రీడనకవినాశేనేవ ఖిన్నతా
మీరు మీరే, అజ్ఞానంతో, బాధను తెచ్చే వాసనలతో మీ మనసును రంగు వేసుకున్నారు. ఇది చిన్నపిల్లలు మట్టిలో ఆడుకునే బొమ్మలు పోయినప్పుడు బాధపడినట్లు.
వాసనాద్యా దృశస్ సర్వా వ్యతిరిక్తాస్ తు నాత్మనః । జలాద్ ఇవ తరఙ్గాల్యో జ్ఞస్యైవాజ్ఞస్య నానఘ
వాసన మొదలైన అన్ని అనుభూతులు ఆత్మకు వేరైనవే, నిష్పాపుడా. ఇవి నీటికి అలలు వేరుగా ఉన్నట్టే. దీనిని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు, అజ్ఞానులకు మాత్రం తెలియదు.
తృష్ణయైవ వినష్టాస్ స్థ వ్యర్థమ్ ఇన్ద్రియచారకాః । కోశకారాః కుక్రిమయస్ తన్తునేవ స్వయమ్భువా
మీరు ఇంద్రియాల వెంట వృథాగా తిరుగుతూ, త్రిష్ణ వల్లే నాశనం అవుతున్నారు. ఇది తానే తానే తంతువులు తయారుచేసుకుని వాటిలో చిక్కుకునే పట్టు పురుగు లాంటిది.
తృష్ణయైవేహ లుఠథ జరామరణసఙ్కటే । భ్రమదృష్ట్యేవ శిఖరిపథికాశ్ శ్వభ్రభూమిషు
త్రిష్ణ వల్లే మీరు ఇక్కడ ముదిర్పు, మరణ భయాల్లో తడబడుతున్నారు. ఇది మళ్లీ మళ్లీ చూసి తప్పిపోయే కొండ మార్గంలో ప్రయాణికులు లోయల్లో పడిపోవడం లాంటిది.
వాసనైవేహ భవతాం హేతుర్ ఏకత్ర బన్ధనే । రజ్జుశ్ శూన్యాశయప్రోతా ముక్తానామ్ ఆతతా యథా
ఇక్కడ మీకు బంధనానికి కారణం వాసన మాత్రమే. ఇది ఖాళీ స్థలంలో లాగిన తాడు లాంటిది — బందించబడినవారికి అది ఉంది, కానీ విముక్తులకైతే అది లేనట్టే.
కల్పనామాత్రకలితా న సత్యైషా హి వస్తుతః । అసఙ్కల్పనమాత్రేణ దాత్రేణేవ విలూయతే
ఇది ఊహతోనే ఏర్పడింది, నిజంగా అసలు లేదు. మనసులో సంకల్పం లేకపోతే, ఇవ్వని దానం లాంటిది, అది అంతే సులభంగా పోతుంది.
ఏషా హి భవతామ్ ఏవ విమోహాయ క్షయాయ చ । వాతలేఖేవ దీపానాం స్ఫురతామ్ అపి తేజసా
ఇది మీకు మాయ కలిగించడానికీ, నాశనం తేవడానికీ కారణం. ప్రకాశంగా వెలిగే దీపాలను గాలివీచు ఆర్పినట్లే, ఇది కూడా మీలో ఉన్న జ్ఞానాన్ని మాయచేస్తుంది.
హే చిత్త సర్వేన్ద్రియకోశ తస్మాత్ సర్వేన్ద్రియైర్ ఐక్యమ్ ఉపేత్య నూనమ్ । ఆలోక్య చాత్మానమ్ అసత్స్వరూపం నిర్వాణమ్ ఏకామలబోధమ్ ఆస్స్వ
ఓ మనసా! అన్ని ఇంద్రియాలకు ఆధారమైనవాడవు కదా. అందుకే, అన్ని ఇంద్రియాలతో కలిసిపో. నీ స్వరూపాన్ని అసత్యమైనదిగా తెలుసుకుని, కలుషరహితమైన ఒక్కటైన జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండి, శాంతిని పొందు.
విషయవిషవిషూచికామ్ అనన్తాం నిపుణమ్ అహంస్థితివాసనామ్ అపాస్య । అభిమతపరిహారకార్యయుక్త్యా భవ విభయో భగవాన్ భియామ్ అభూమిః
ఇంద్రియాల విషయాల వల్ల కలిగే అంతులేని వ్యాధిని, 'నేను' అనే భావనను పూర్తిగా వదిలిపెట్టు. ఇష్టపడని వాటిని దూరం చేయడమే నీ మార్గం. భయాన్ని దాటి, భయానికి అడుగు పెట్టలేని స్థితిలో నిలిచే ధన్యుడవు.
అపారపర్యన్తవపుః పరమాణ్వణుర్ ఏవ వా । చిద్ అచేత్యా తదాక్రాన్తౌ న శక్తా వాసనాదయః
ఏ రూపం ఉన్నా — అది అనంతమైనదైనా, పరమసూక్ష్మమైనదైనా — ఆ చైతన్యం విషయాలలో లీనంకాకుండా వ్యాపించినపుడు, వాసనాదులు ఏమీ చేయలేవు.
మనశ్శేముష్యహఙ్కారప్రతిబిమ్బైశ్ శఠేన్ద్రియైః । వాసనోత్థాపితా శూన్యవేతాలీ త్రాసనోద్యతా
మనస్సు ఆరు మాయా ఇంద్రియాలతో, వాసనల వల్ల లేచిపోయి, అహంకారాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ, లోపల ఖాళీగా ఉన్న భూతంలా భయపెట్టడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది.
తత్కృతేభ్యో వికారేభ్యో భీతిం తాన్య్ ఏవ భూరిశః । భూయో ఽప్య్ అనుభవన్త్వ్ అన్తర్ అహం హి చిద్ అలేపికా
అవి ఎంతసార్లు మారిపోయి భయాన్ని కలిగించినా, లోపల నేను కలుషరహితమైన చైతన్యమే.
చితో న జన్మమరణే సర్వగాయాశ్ చితః కిల । కిం నామ మ్రియతే బ్రూత మార్యతే కేన వాపి కిమ్
చైతన్యానికి పుట్టుక లేదా మరణం ఉండదు; అది అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉంటుంది. నిజంగా ఏది చనిపోతుంది? ఏది హత్య చేయబడుతుంది? ఎవరు హత్య చేస్తారు? చెప్పండి.
చితో న జీవితేనార్థస్ సర్వాత్మా సైవ జీవితమ్ । కిం ప్రాప్స్యతి కదాత్మైష ప్రాఙ్మృతో యది జీవతి
చైతన్యానికి జీవితం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం లేదు; అదే అన్నింటికీ జీవం. మరణించిన తర్వాత బతికినా, ఈ ఆత్మకు ఏమి లాభమవుతుంది?
జీవ్యతే మ్రియతే చేతి కువికల్పకలాపినామ్ । కలనా మనసామ్ ఏవ నాత్మనో వితతాత్మనః
బతకడం, చనిపోవడం అనేవి కల్పనలో మునిగిపోయినవాళ్ల మానసిక ఊహలు మాత్రమే. ఇవన్నీ మనసు చేసే లెక్కలు, నిజమైన విశాలమైన ఆత్మకి ఇవి వర్తించవు.
యో హ్య్ అహమ్భావతాం ప్రాప్తో భావాభావైస్ స గృహ్యతే । ఆత్మనో నాస్త్య్ అహమ్భావో భావాభావాః కుతో ఽస్య తే
ఎవరికి 'నేను' అనే భావన కలిగిందో, వాడిని ఉన్నదీ లేనిదీ పట్టేసుకుంటాయి. కానీ ఆత్మకి 'నేను' అనే భావనే ఉండదు, అలాంటప్పుడు ఉన్నదీ లేనిదీ ఎలా వర్తిస్తాయి?
అహమ్భావో ముధా మోహో మనశ్ చ మృగతృష్ణికా । జడః పదార్థసమ్భారః కస్యాహమ్భావభావనా
ఈ 'నేను' అనేది వ్యర్థమైన మాయ, మనసు ఒక మృగతృష్ణిక. ఈ జడ పదార్థాల సమాహారానికి 'నేను' అనే భావన ఎవరిది?
రక్తమాంసమయో దేహో మనో నష్టం విచారణాత్ । జడాశ్ చిత్తాదయస్ సర్వే కుతో ఽహమ్భావభావనా
ఈ శరీరం రక్తం, మాంసంతో తయారైంది. విచారణ వల్ల మనసు పోయిపోతుంది. అన్ని మానసిక శక్తులు జడమే, అలాంటప్పుడు 'నేను' అనే భావన ఎలా వస్తుంది?
ఆత్మమ్భరితయా నిత్యమ్ ఇన్ద్రియాణి స్థితాన్య్ అలమ్ । పదార్థాశ్ చ పదార్థత్వే కుతో ఽహమ్భావభావనా
మన ఇంద్రియాలు ఎప్పుడూ ఆత్మతో నిండిపోయి ఉంటాయి. పదార్థాలు కూడా పదార్థాలుగానే ఉంటాయి. అలాంటప్పుడు 'నేను' అనే భావన ఎలా కలుగుతుంది?
గుణా గుణేషు వర్తన్తే ప్రకృతిః ప్రకృతౌ స్థితా । సద్ ఏవ సతి విశ్రాన్తం కుతో ఽహమ్భావభావనా
గుణాలు గుణాల్లోనే పనిచేస్తుంటాయి. ప్రకృతి కూడా ప్రకృతిలోనే నిలుస్తుంది. నిజమైనది మాత్రమే ఉండగా, దానిలోనే విశ్రాంతి పొందితే, 'నేను' అనే భావన ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
సర్వగం సర్వదేహస్థం సర్వకాలమయం మహత్ । కేవలం పరమాభానం చిదాత్మైవ హి సంస్థితమ్
అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, అన్ని శరీరాల్లో ఉండి, అన్ని కాలాలనూ కలిగి, మహత్తుగా వెలిగేది—అది శుద్ధమైన పరమ ప్రకాశమైన చైతన్యమే నిజంగా నిలిచి ఉంటుంది.
ఏవం కిమాకృతిః కో వా కిమాదేయశ్ చ కిఙ్కృతః । కింరూపః కిమ్మయః కో ఽహం కిం గృహ్ణామి త్యజామి కిమ్
అలా అయితే, రూపం అంటే ఏమిటి? అది ఎవరు? ఏమి స్వీకరించాలి, ఏమి చేయాలి? స్వరూపం ఏమిటి, దాని అసలు పదార్థం ఏమిటి, నేను ఎవరు, నేను ఏమి తీసుకుంటాను, ఏమి వదులుతాను?
తేనాహం నామ నేహాస్తి భావాభావోపపత్తిమాన్ । అనహఙ్కారరూపస్య సమ్బన్ధః కేన మే కథమ్
అందువల్ల ఇక్కడ నిజంగా 'నేను' అనే భావనే లేదు. ఉన్నా లేకపోయినా అని కనిపించే ఈ స్వభావంలో, అహంకారం లేని నాకు ఎలాంటి సంబంధం ఎలా కలుగుతుంది?
అసత్య్ అలమ్ అహఙ్కారే సమ్బన్ధః కేన కస్య కః । సమ్బన్ధాభావసంసిద్ధౌ విలీనా ద్విత్వకల్పనా
అహంకారం అసత్యమైతే, ఎవరికీ ఎవరి తోడూ సంబంధం ఎలా ఉంటుంది? సంబంధం లేనిదే స్పష్టమైతే, రెండుగా కనిపించే భావన కూడా పూర్తిగా లయమవుతుంది.
ఏవం బ్రహ్మాత్మకమ్ ఇదం యత్ కిఞ్చిజ్ జగతి స్థితమ్ । బ్రహ్మైవాస్తి తద్ ఏవాస్మి పరిశోచామి కిం ముధా
ఈ లోకంలో ఉన్నదంతా బ్రహ్మస్వరూపమే. బ్రహ్మమే ఉంది, అదే నేనూ. అలాంటప్పుడు నేను ఎందుకు వృథాగా దుఃఖించాలి?
ఏకస్మిన్న్ ఏవ విమలే పదే సర్వగతే స్థితే । అహఙ్కారకలఙ్కస్య కథం నామోదయః కుతః
ఒకే ఒక పవిత్రమైన, అన్నిటినీ వ్యాపించిన స్థితిలో అన్నీ నిలిచినప్పుడు, అహంకారపు మచ్చ ఎలా పుడుతుంది? అది ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
నాస్త్య్ ఏవ హి పదార్థశ్రీర్ ఆత్మైవాస్తీహ సర్వగః । పదార్థలక్ష్మ్యాం సత్యాం చ సమ్బన్ధో ఽస్తి న కస్యచిత్
వస్తువులకు అసలు మహిమ లేదు; ఇక్కడ అంతటా వ్యాపించి ఉన్నది ఒక్క ఆత్మ మాత్రమే. వస్తువుల వైభవం నిజంగా ఉన్నా, దానికి ఎవరికీ ఎలాంటి సంబంధం ఉండదు.