దృశ్యతే తస్య నేయత్తా న నామ పరికల్పనా । నైకతా నాన్యతా చైవ న మహత్తా న చాణుతా
ఆ అవగాహనకు దిక్కు లేదు, పేరు లేదు, ఏవైనా ఊహలు లేవు. అది ఒక్కటే అన్న భావన లేదు, వేరొకటి అన్న భావన లేదు, గొప్పదీ కాదు, చిన్నదీ కాదు.
వేదనం త్వమ్ అసంవేద్యం మయి చేద్ దుఃఖకారణమ్ । వివేకజేన భేదేన తద్ ఇదం హన్యసే మయా
ఓ అనుభూతి, నీవు నాలో చైతన్యం లేకుండా ఉంటే, నీవే బాధలకు కారణం. వివేకంతో వేరుచేసి, నిన్ను నేను ఇలా నశింపజేస్తాను.
ఇదం మాంసం ఇదం రక్తమ్ ఇమాన్య్ అస్థీని దేహకే । ఇమే తే శ్వాసమరుతః కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
ఇది మాంసం, ఇది రక్తం, ఇవి ఎముకలు ఈ దేహంలో ఉన్నాయి. ఇవి నీ ఊపిరులు, గాలులు. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
మాంసమ్ అన్యద్ అసృక్ చాన్యద్ అస్థీన్య్ అన్యాని చిత్త హే । బోధో ఽన్యస్ స్పన్దనం చాన్యత్ కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
మాంసం ఒకటి, రక్తం మరొకటి, ఎముకలు వేరే, ఓ మనసా. జ్ఞానం వేరే, కదలిక వేరే. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
ఇదం ఘ్రాణమ్ ఇయం జిహ్వా త్వగ్ ఇయం శ్రవణే ఇమే । ఇదం చక్షుర్ అయం స్పన్దః కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
ఇది ముక్కు, ఇది నాలుక, ఇది చర్మం, ఇవి చెవులు. ఇది కంటి, ఇది కదలిక. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
యథాభూతతయా నాహమ్ అస్మి న త్వం న వాసనా । ఆత్మా శుద్ధశ్ చిదాభాసః కేవలో ఽయం విజృమ్భతే
నిజంగా, నేను లేను, నీవు లేవు, వాసనలు కూడా లేవు. ఈ ఆత్మ మాత్రమే, నిర్మలమైన, జ్ఞానప్రభతో ఒంటరిగా వెలుగుతోందీ.
అహమ్ ఏవేహ సర్వత్ర నాహం కిఞ్చిద్ అపీహ వా । ఇత్య్ ఏవ సన్మయీ దృష్టిర్ నేతరో విద్యతే క్రమః
ఈ లోకంలో ప్రతిచోట నేను మాత్రమే ఉన్నాను; ఇక్కడ ఇంకొకటి ఏమీలేదు. ఇదే సత్యమయమైన దృష్టి; వేరే మార్గం లేదు.
చిరమ్ అజ్ఞానధూర్తేన పోథితో ఽస్మ్య్ అత్య్ అహన్తయా । వృకేణ దృప్తేనాటవ్యాం లబ్ధ్వేవ పశుపోతకః
చిరకాలంగా, అజ్ఞానం అనే మోసగాడు, అధిక అహంకారంతో నన్ను బాధించాడు. అడవిలో గర్వంతో ఉన్న తోడేలు, చిన్న జంతువును పట్టుకున్నట్లు నాకు జరిగింది.
దిష్ట్యేదానీం పరిజ్ఞాతో మయైషో ఽజ్ఞానతస్కరః । పునర్ న సంశ్రయామ్య్ ఏనం స్వరూపార్థాపహారిణమ్
ఇప్పుడు, అదృష్టవశాత్తు, ఆ అజ్ఞానం అనే దొంగను నేను గుర్తించాను. నా అసలు స్వరూపాన్ని దోచే దానిని ఇకపై ఆశ్రయించను.
నిర్దుఃఖో దుఃఖయోగ్యస్య నాహమ్ అస్య న చైష మే । కశ్చిద్ భవతి శైలస్య తత్స్థ ఏవ యథామ్బుదః
నేను బాధలకు దూరంగా ఉన్నవాడిని; బాధపడే వారికి నేను సంబంధించినవాడిని కాదు, వారు కూడా నాకు సంబంధించినవారు కాదు. పర్వతానికి మేఘం ఎలా దూరంగా ఉంటుందో, అలాగే మిగతా వాళ్ళు కూడా నన్ను తాకరు.
నాహం భూత్వా త్వ్ అహం హీదం వచ్మి తిష్ఠామి యామి వా । ఆత్మావలోకనేనాహమ్ అనహఙ్కారతాం గతః
నేను 'ఇప్పుడు అయ్యాను', 'ఇక్కడ నిలిచాను', 'వెళ్తున్నాను' అని ఎప్పుడూ అనను. ఆత్మను పరిశీలించడం వల్ల, అహంకారం లేని స్థితిని పొందాను.
నూనమ్ ఏవాన్య ఏవైతే మత్తో ఽజ్ఞాశ్ చక్షురాదయః । యాన్తు తిష్ఠన్తు వా దేహే మమైతే తు న కేచన
ఈ చూపు మొదలైన ఇంద్రియాలు నన్ను బట్టి కాకుండా వేరే వాటే, అవి అజ్ఞానం కలిగినవే. అవి శరీరంలోకి వచ్చినా, ఉండినా, పోయినా, వాటిలో ఏదీ నాది కాదు.
కష్టం కో ఽయమ్ అహం నామ కథం కేనోపకల్పితః । జగద్బాలకవేతాలస్ తాలోత్తాలాతులాకృతిః
అయ్యో! ఈ 'నేను' అనే భావన ఏమిటి? ఇది ఎవరు, ఎలా ఊహించారో? ఇది పిల్లల ఊహలో వచ్చే పిశాచంలా, చేతుల చప్పుళ్లతో, కొలతలతో ఏర్పడిన ఆకారంలా ఉంది.
ఏతావన్తం చిరం కాలం వ్యర్థమ్ ఆలుఠితో ఽవటే । అహమ్ అమ్బుతృణోన్ముక్తే దురద్రౌ హరిణో యథా
ఇంత కాలం వృథాగా ఈ గుంతలో తిప్పుకుంటూ తిరిగాను. నీరు, గడ్డి కోసం ఆశతో ఎండిపోయిన అడవిలో తికమకపడే జింకలా అయ్యాను.
స్వార్థైకాలోకనే చక్షుర్ యది తూన్ముఖతాం గతమ్ । తద్ అహం నామ కో ఽసౌ స్యాద్ యో ఽస్మి దుఃఖేన మోహితః
మన కళ్ళు నిజమైన ప్రయోజనాన్ని మాత్రమే చూడటానికి మొగ్గుచూపితే, ఈ బాధలో మాయలో పడిపోయిన 'నేను' అనే భావన ఎవరిది?
స్పర్శనామ్ని నిజే తత్త్వే యది జాతా త్వగ్ ఉన్ముఖీ । తత్ కో ఽయం స్యాద్ అహం నామ కుపిశాచ ఇవోదితః
మన చర్మం తన సహజమైన స్పర్శలోకి తలమునకలైతే, ఈ 'నేను' అనే భావన ఎవరు? ఈ ఊహా పిశాచంలా ఎలా పుట్టుకొస్తుంది?
రసేష్వ్ అభినిషణ్ణే ఽస్మిన్ స్వే క్రమే రసనేన్ద్రియే । అహం మృష్టభుగ్ ఇత్య్ ఏష కుతస్త్యః కుత్సితో భ్రమః
రుచి అనే ఇంద్రియం తన స్వభావంలో రుచులలో లీనమైతే, 'నేను రుచికరమైనవి ఆస్వాదిస్తున్నాను' అనే తప్పుడు, తక్కువ భావన ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?
శబ్దశక్తిం శ్రితే శ్రోత్రే వరాకే స్వార్థపణ్డితే । తద్ అహఙ్కారదుఃఖస్య నిర్బీజస్య క ఆగమః
శబ్దశక్తి చెవిలో నిలిచినప్పుడు, ఆ చెవి తన పని మాత్రమే తెలిసినదిగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడ 'నేను' అనే భావం లేకపోతే బాధ ఎలా వస్తుంది?
ఆత్మమ్భరిత్వభరితే ఘ్రాణే స్వం గన్ధమ్ ఆగతే । అహం ఘ్రాతేతి యో మన్తా తం చౌరం నైవ వేద్మ్య్ అహమ్
మూత్రం తన స్వభావంతో నిండినప్పుడు, దానిలో వాసన వచ్చినప్పుడు, 'నేను వాసన పీలుస్తున్నాను' అని అనుకునే దొంగను నేను ఎప్పుడూ గుర్తించలేదు.
మృగతృష్ణాక్రమేణైషా భావనాప్య్ అర్థభావనీ । భావస్ తస్యామ్ అసత్యాయాం యస్యాసావ్ అపి సమ్భ్రమః
విషయాలను ఊహించే ఈ భావన, మృగతృష్ణ వలె మాయగా ఉంటుంది. అసత్యాన్ని సత్యంగా భావించే వారికి మాత్రమే ఈ గందరగోళం కలుగుతుంది.
వాసనాహీనమ్ అప్య్ ఏతచ్ చక్షురాదీన్ద్రియం స్వతః । ప్రవర్తతే బహిస్ స్వార్థే వాసనా నాత్ర కారణమ్
వాసనలు లేకపోయినా, కళ్ళు మొదలైన ఇంద్రియాలు సహజంగా బయట విషయాల వైపు పనిచేస్తాయి. ఇక్కడ వాసన కారణం కాదు.
వాసనారహితం కర్మ క్రియతే నను చిత్త హే । కేవలం నానుభూయన్తే సుఖదుఃఖదృశో ఽత్ర తాః
ఓ మనసా, మనలో వాసనలు లేకపోయినా కూడా పనులు జరుగుతూనే ఉంటాయి. కానీ, అప్పుడు మనకు సుఖమూ, దుఃఖమూ అనుభవించబడవు.
తస్మాన్ మూర్ఖాణీన్ద్రియాణి త్యక్త్వాన్తర్వాసనాం నిజామ్ । కురుధ్వం కర్మ హే సర్వం న దుఃఖం సమవాప్స్యథ
అందువల్ల, అవివేకంగా నడిచే ఇంద్రియాలను, నీలోని వాసనలను వదిలేసి, ప్రతి పని నీవు చేయు. అప్పుడు నీకు ఎలాంటి బాధ కూడా కలగదు.
భవద్భిర్ ఏవ దుఃఖాయ వాసనా వాసితా ముధా । బాలైః పఙ్కక్రీడనకవినాశేనేవ ఖిన్నతా
మీరు మీరే, అజ్ఞానంతో, బాధను తెచ్చే వాసనలతో మీ మనసును రంగు వేసుకున్నారు. ఇది చిన్నపిల్లలు మట్టిలో ఆడుకునే బొమ్మలు పోయినప్పుడు బాధపడినట్లు.
వాసనాద్యా దృశస్ సర్వా వ్యతిరిక్తాస్ తు నాత్మనః । జలాద్ ఇవ తరఙ్గాల్యో జ్ఞస్యైవాజ్ఞస్య నానఘ
వాసన మొదలైన అన్ని అనుభూతులు ఆత్మకు వేరైనవే, నిష్పాపుడా. ఇవి నీటికి అలలు వేరుగా ఉన్నట్టే. దీనిని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు, అజ్ఞానులకు మాత్రం తెలియదు.
తృష్ణయైవ వినష్టాస్ స్థ వ్యర్థమ్ ఇన్ద్రియచారకాః । కోశకారాః కుక్రిమయస్ తన్తునేవ స్వయమ్భువా
మీరు ఇంద్రియాల వెంట వృథాగా తిరుగుతూ, త్రిష్ణ వల్లే నాశనం అవుతున్నారు. ఇది తానే తానే తంతువులు తయారుచేసుకుని వాటిలో చిక్కుకునే పట్టు పురుగు లాంటిది.
తృష్ణయైవేహ లుఠథ జరామరణసఙ్కటే । భ్రమదృష్ట్యేవ శిఖరిపథికాశ్ శ్వభ్రభూమిషు
త్రిష్ణ వల్లే మీరు ఇక్కడ ముదిర్పు, మరణ భయాల్లో తడబడుతున్నారు. ఇది మళ్లీ మళ్లీ చూసి తప్పిపోయే కొండ మార్గంలో ప్రయాణికులు లోయల్లో పడిపోవడం లాంటిది.
వాసనైవేహ భవతాం హేతుర్ ఏకత్ర బన్ధనే । రజ్జుశ్ శూన్యాశయప్రోతా ముక్తానామ్ ఆతతా యథా
ఇక్కడ మీకు బంధనానికి కారణం వాసన మాత్రమే. ఇది ఖాళీ స్థలంలో లాగిన తాడు లాంటిది — బందించబడినవారికి అది ఉంది, కానీ విముక్తులకైతే అది లేనట్టే.
కల్పనామాత్రకలితా న సత్యైషా హి వస్తుతః । అసఙ్కల్పనమాత్రేణ దాత్రేణేవ విలూయతే
ఇది ఊహతోనే ఏర్పడింది, నిజంగా అసలు లేదు. మనసులో సంకల్పం లేకపోతే, ఇవ్వని దానం లాంటిది, అది అంతే సులభంగా పోతుంది.
ఏషా హి భవతామ్ ఏవ విమోహాయ క్షయాయ చ । వాతలేఖేవ దీపానాం స్ఫురతామ్ అపి తేజసా
ఇది మీకు మాయ కలిగించడానికీ, నాశనం తేవడానికీ కారణం. ప్రకాశంగా వెలిగే దీపాలను గాలివీచు ఆర్పినట్లే, ఇది కూడా మీలో ఉన్న జ్ఞానాన్ని మాయచేస్తుంది.