యావత్ తానవమ్ ఆయాతం శుద్ధం చిత్తం విచారవత్ । తావత్ తత్ క్షీణమ్ ఏవాహం మన్యే శారదమేఘవత్
విచారించే మనిషి మనస్సు నిర్మలంగా, సున్నితంగా మారినప్పుడు, ఆ అజ్ఞానం పూర్తిగా క్షీణించింది అని నేను autumn మేఘాలా లాగా భావిస్తాను.
అనుశాసనమ్ ఏతద్ యద్ అసతో నశ్యతో ఽథ వా । క్రియతే తన్ నభోవారిపవనాహననైస్ సమమ్
ఈ ఉపదేశం, నశించిపోతున్న అసత్యానికి చెప్పినా, చెప్పకపోయినా, ఆకాశాన్ని గాలి, నీరు, ఎండ తాకినట్లు వృథా అవుతుంది.
తస్మాత్ సఙ్క్షీయమాణం త్వాం త్యజామ్య్ అహమ్ అసన్మయమ్ । మౌర్ఖ్యం పరమమ్ ఏవాహుః పరిత్యాజ్యానుశాసనమ్
కాబట్టి, నశించిపోతున్న అసత్యమైన నిన్ను నేను వదిలేస్తున్నాను. వదిలేయాల్సిన దానికి మళ్లీ మళ్లీ ఉపదేశం చేయడం పరమ మూర్ఖత్వం అని చెబుతారు.
నిర్వికల్పో ఽస్మి చిద్దీపో నిరహఙ్కారవాసనః । త్వయాహఙ్కారబీజేన న సమ్బద్ధో ఽస్మ్య్ అసన్మయ
నేను ఆలోచనలు లేని చైతన్య దీపంలా ఉన్నాను. నాలో అహంకారపు వాసన లేదు. నువ్వు అహంకారానికి మూలమైనా, నేను అసత్య స్వరూపుడినై నిన్ను అనుసంధానించుకోను.
అయం సో ఽహమ్ ఇతి వ్యర్థం దుర్దృష్టిర్ అవలమ్బితా । త్వయా మూఢ వినాశాయ శఙ్కావిషవిషూచికా
‘ఇది నేనే’ అనే అపోహ వృథా. ఓ మూర్ఖుడా! నువ్వు ఈ తప్పుడు భావనను అంగీకరించడం నీ నాశనానికి కారణం, అది అనుమానపు జ్వరంలా, విషంలా బాధిస్తుంది.
అనన్తస్యాత్మతత్త్వస్య తన్వీ మతిమతీ స్థితిః । న సమ్భవతి బిల్వాన్తర్ వాసితా దన్తినో యథా
అనంతమైన ఆత్మ తత్వానికి సూక్ష్మమైన, తెలివైన స్థితి ఉండదు. ఏలాంటిది అంటే, ఏనుగుకు బిల్వపండులోని సువాసన ఉండని విధంగా.
మహాస్ఖదేవ గమ్భీరా దుఃఖదా వాసనాశ్రితా । త్వయైషా తద్ అసత్పాతిర్ నైనామ్ అనుసరామ్య్ అహమ్
ఈ లోతైన, విస్తారమైన వాసన బాధలకు మూలం. నువ్వే దానికి ఆధారం. అది అసత్యానికి పతనం, కానీ నేను దానిని అనుసరించను.
కః కిలాయం ముధా మోహో బాలస్యేవావిచారిణః । అయం సో ఽహమ్ ఇతి భ్రాన్తిసన్దర్భపరికల్పితః
ఈ వ్యర్థమైన మాయ ఏమిటి? ఆలోచించని చిన్నపిల్లవాడిలా, 'నేనే ఇదిని' అనే అపోహతో కలిగిన కల్పన మాత్రమే ఇది.
పాదాఙ్గుష్ఠాచ్ ఛిరో యావత్ కణశః ప్రవిచారితమ్ । న లబ్ధో ఽసావ్ అహం నామ కస్ స్యాద్ అహం ఇతి స్థితః
పాదపు వేలి నుంచి తల వరకు ప్రతి భాగాన్ని విడివిడిగా పరిశీలించినా, 'నేను' అనే భావం ఎక్కడా కనిపించదు. మరి ఎవరు 'నేను'గా నిలిచారు?
భరితాశేషదిక్కుఞ్జం పశ్యామ్య్ ఏకం జగత్త్రయే । సంవేదనమ్ అసంవేద్యం సర్వత్ర వితతాత్మకమ్
నానా దిక్కులన్నీ నిండినట్టు మూడు లోకాలను ఒకటిగా చూస్తున్నాను. తెలిసినదీ, తెలియనిదీ కాని, అన్నిచోట్ల వ్యాపించిన స్వరూపమైన అవగాహన మాత్రమే ఉంది.
దృశ్యతే తస్య నేయత్తా న నామ పరికల్పనా । నైకతా నాన్యతా చైవ న మహత్తా న చాణుతా
ఆ అవగాహనకు దిక్కు లేదు, పేరు లేదు, ఏవైనా ఊహలు లేవు. అది ఒక్కటే అన్న భావన లేదు, వేరొకటి అన్న భావన లేదు, గొప్పదీ కాదు, చిన్నదీ కాదు.
వేదనం త్వమ్ అసంవేద్యం మయి చేద్ దుఃఖకారణమ్ । వివేకజేన భేదేన తద్ ఇదం హన్యసే మయా
ఓ అనుభూతి, నీవు నాలో చైతన్యం లేకుండా ఉంటే, నీవే బాధలకు కారణం. వివేకంతో వేరుచేసి, నిన్ను నేను ఇలా నశింపజేస్తాను.
ఇదం మాంసం ఇదం రక్తమ్ ఇమాన్య్ అస్థీని దేహకే । ఇమే తే శ్వాసమరుతః కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
ఇది మాంసం, ఇది రక్తం, ఇవి ఎముకలు ఈ దేహంలో ఉన్నాయి. ఇవి నీ ఊపిరులు, గాలులు. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
మాంసమ్ అన్యద్ అసృక్ చాన్యద్ అస్థీన్య్ అన్యాని చిత్త హే । బోధో ఽన్యస్ స్పన్దనం చాన్యత్ కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
మాంసం ఒకటి, రక్తం మరొకటి, ఎముకలు వేరే, ఓ మనసా. జ్ఞానం వేరే, కదలిక వేరే. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
ఇదం ఘ్రాణమ్ ఇయం జిహ్వా త్వగ్ ఇయం శ్రవణే ఇమే । ఇదం చక్షుర్ అయం స్పన్దః కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
ఇది ముక్కు, ఇది నాలుక, ఇది చర్మం, ఇవి చెవులు. ఇది కంటి, ఇది కదలిక. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
యథాభూతతయా నాహమ్ అస్మి న త్వం న వాసనా । ఆత్మా శుద్ధశ్ చిదాభాసః కేవలో ఽయం విజృమ్భతే
నిజంగా, నేను లేను, నీవు లేవు, వాసనలు కూడా లేవు. ఈ ఆత్మ మాత్రమే, నిర్మలమైన, జ్ఞానప్రభతో ఒంటరిగా వెలుగుతోందీ.
అహమ్ ఏవేహ సర్వత్ర నాహం కిఞ్చిద్ అపీహ వా । ఇత్య్ ఏవ సన్మయీ దృష్టిర్ నేతరో విద్యతే క్రమః
ఈ లోకంలో ప్రతిచోట నేను మాత్రమే ఉన్నాను; ఇక్కడ ఇంకొకటి ఏమీలేదు. ఇదే సత్యమయమైన దృష్టి; వేరే మార్గం లేదు.
చిరమ్ అజ్ఞానధూర్తేన పోథితో ఽస్మ్య్ అత్య్ అహన్తయా । వృకేణ దృప్తేనాటవ్యాం లబ్ధ్వేవ పశుపోతకః
చిరకాలంగా, అజ్ఞానం అనే మోసగాడు, అధిక అహంకారంతో నన్ను బాధించాడు. అడవిలో గర్వంతో ఉన్న తోడేలు, చిన్న జంతువును పట్టుకున్నట్లు నాకు జరిగింది.
దిష్ట్యేదానీం పరిజ్ఞాతో మయైషో ఽజ్ఞానతస్కరః । పునర్ న సంశ్రయామ్య్ ఏనం స్వరూపార్థాపహారిణమ్
ఇప్పుడు, అదృష్టవశాత్తు, ఆ అజ్ఞానం అనే దొంగను నేను గుర్తించాను. నా అసలు స్వరూపాన్ని దోచే దానిని ఇకపై ఆశ్రయించను.
నిర్దుఃఖో దుఃఖయోగ్యస్య నాహమ్ అస్య న చైష మే । కశ్చిద్ భవతి శైలస్య తత్స్థ ఏవ యథామ్బుదః
నేను బాధలకు దూరంగా ఉన్నవాడిని; బాధపడే వారికి నేను సంబంధించినవాడిని కాదు, వారు కూడా నాకు సంబంధించినవారు కాదు. పర్వతానికి మేఘం ఎలా దూరంగా ఉంటుందో, అలాగే మిగతా వాళ్ళు కూడా నన్ను తాకరు.
నాహం భూత్వా త్వ్ అహం హీదం వచ్మి తిష్ఠామి యామి వా । ఆత్మావలోకనేనాహమ్ అనహఙ్కారతాం గతః
నేను 'ఇప్పుడు అయ్యాను', 'ఇక్కడ నిలిచాను', 'వెళ్తున్నాను' అని ఎప్పుడూ అనను. ఆత్మను పరిశీలించడం వల్ల, అహంకారం లేని స్థితిని పొందాను.
నూనమ్ ఏవాన్య ఏవైతే మత్తో ఽజ్ఞాశ్ చక్షురాదయః । యాన్తు తిష్ఠన్తు వా దేహే మమైతే తు న కేచన
ఈ చూపు మొదలైన ఇంద్రియాలు నన్ను బట్టి కాకుండా వేరే వాటే, అవి అజ్ఞానం కలిగినవే. అవి శరీరంలోకి వచ్చినా, ఉండినా, పోయినా, వాటిలో ఏదీ నాది కాదు.
కష్టం కో ఽయమ్ అహం నామ కథం కేనోపకల్పితః । జగద్బాలకవేతాలస్ తాలోత్తాలాతులాకృతిః
అయ్యో! ఈ 'నేను' అనే భావన ఏమిటి? ఇది ఎవరు, ఎలా ఊహించారో? ఇది పిల్లల ఊహలో వచ్చే పిశాచంలా, చేతుల చప్పుళ్లతో, కొలతలతో ఏర్పడిన ఆకారంలా ఉంది.
ఏతావన్తం చిరం కాలం వ్యర్థమ్ ఆలుఠితో ఽవటే । అహమ్ అమ్బుతృణోన్ముక్తే దురద్రౌ హరిణో యథా
ఇంత కాలం వృథాగా ఈ గుంతలో తిప్పుకుంటూ తిరిగాను. నీరు, గడ్డి కోసం ఆశతో ఎండిపోయిన అడవిలో తికమకపడే జింకలా అయ్యాను.
స్వార్థైకాలోకనే చక్షుర్ యది తూన్ముఖతాం గతమ్ । తద్ అహం నామ కో ఽసౌ స్యాద్ యో ఽస్మి దుఃఖేన మోహితః
మన కళ్ళు నిజమైన ప్రయోజనాన్ని మాత్రమే చూడటానికి మొగ్గుచూపితే, ఈ బాధలో మాయలో పడిపోయిన 'నేను' అనే భావన ఎవరిది?
స్పర్శనామ్ని నిజే తత్త్వే యది జాతా త్వగ్ ఉన్ముఖీ । తత్ కో ఽయం స్యాద్ అహం నామ కుపిశాచ ఇవోదితః
మన చర్మం తన సహజమైన స్పర్శలోకి తలమునకలైతే, ఈ 'నేను' అనే భావన ఎవరు? ఈ ఊహా పిశాచంలా ఎలా పుట్టుకొస్తుంది?
రసేష్వ్ అభినిషణ్ణే ఽస్మిన్ స్వే క్రమే రసనేన్ద్రియే । అహం మృష్టభుగ్ ఇత్య్ ఏష కుతస్త్యః కుత్సితో భ్రమః
రుచి అనే ఇంద్రియం తన స్వభావంలో రుచులలో లీనమైతే, 'నేను రుచికరమైనవి ఆస్వాదిస్తున్నాను' అనే తప్పుడు, తక్కువ భావన ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?
శబ్దశక్తిం శ్రితే శ్రోత్రే వరాకే స్వార్థపణ్డితే । తద్ అహఙ్కారదుఃఖస్య నిర్బీజస్య క ఆగమః
శబ్దశక్తి చెవిలో నిలిచినప్పుడు, ఆ చెవి తన పని మాత్రమే తెలిసినదిగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడ 'నేను' అనే భావం లేకపోతే బాధ ఎలా వస్తుంది?
ఆత్మమ్భరిత్వభరితే ఘ్రాణే స్వం గన్ధమ్ ఆగతే । అహం ఘ్రాతేతి యో మన్తా తం చౌరం నైవ వేద్మ్య్ అహమ్
మూత్రం తన స్వభావంతో నిండినప్పుడు, దానిలో వాసన వచ్చినప్పుడు, 'నేను వాసన పీలుస్తున్నాను' అని అనుకునే దొంగను నేను ఎప్పుడూ గుర్తించలేదు.
మృగతృష్ణాక్రమేణైషా భావనాప్య్ అర్థభావనీ । భావస్ తస్యామ్ అసత్యాయాం యస్యాసావ్ అపి సమ్భ్రమః
విషయాలను ఊహించే ఈ భావన, మృగతృష్ణ వలె మాయగా ఉంటుంది. అసత్యాన్ని సత్యంగా భావించే వారికి మాత్రమే ఈ గందరగోళం కలుగుతుంది.