రసనాభావమ్ ఆగత్య గర్ధేనాన్ధ దురన్ధసామ్ । మా నాశమ్ ఏహి బడిశపిణ్డీలమ్పటమత్స్యవత్
రుచి కోసం గాఢమైన ఆశతో అంధుడైపోయే మనసా, ఆహారంలో మునిగి, ముంచబడిన వంచుతో పట్టుబడే మత్స్యంలా నాశనం చెందవద్దు.
చాక్షుషీం వృత్తిమ్ ఆశ్రిత్య స్త్ర్యాదిరూపామయోన్ముఖీమ్ । మా గచ్ఛ దగ్ధతాం ముగ్ధ కాన్తిలుబ్ధపతఙ్గవత్
కళ్లతో కనిపించే అందమైన రూపాలకు ఆకర్షితుడవై, ఓ అమాయకుడా, ఆ అందానికి మత్తులో దీపానికి చేరే పురుగు లాగా నీవు నాశనం కాకుండా జాగ్రత్త పడు.
ఘ్రాణమార్గమ్ ఉపాశ్రిత్య శరీరామ్భోజకోటరే । గన్ధోన్ముఖతయా బన్ధం మా సమాశ్రయ భృఙ్గవత్
ముక్కుతో వచ్చే వాసనలకు ఆకర్షితుడవై, శరీరంలో ఉన్న పరిమళాలకు మక్కువతో తేనెటీగలా బంధనంలో పడిపోకూడదు.
కురఙ్గాలిపతఙ్గేభమీనాస్ త్వ్ ఏకైకశో హతాః । సర్వైర్ ఏతైర్ అనర్థైస్ తు వ్యాప్తస్యాజ్ఞ కుతస్ సుఖమ్
జింక, తేనెటీగ, పురుగు, ఏనుగు, చేప — వీటిలో ఒక్కోటి ఒక్కో ఆకర్షణ వల్ల నాశనం అవుతాయి. కానీ, ఓ అజ్ఞానుడా, నీవు వీటన్నింటి బంధనాల్లో చిక్కుకున్నప్పుడు ఎలా సుఖంగా ఉండగలవు?
హే చిత్త వాసనాజాలం బన్ధాయ భవతోమ్భితమ్ । స్వాత్మనస్ సహజః ఫేనస్ తాన్తవః క్రిమిణా యథా
ఓ మనసా, కోరికల వల బంధనాన్ని పెంచుతుంది. అది నీలోనే పుట్టిన నురుగు తంతువుల్లా, పురుగుకు సహజంగా ఉండే దారాల్లా నీకు తానే బంధనంగా మారుతుంది.
శరదభ్రవద్ ఆగత్య శుద్ధిం త్యక్తమలామయామ్ । యది శామ్యసి నిర్మూలం తద్ అనన్తా జయాస్ తవ
శరదృతువులోని మేఘంలా వచ్చి, మలినతను వదిలి నిర్మలమైన స్వచ్ఛతను పొందినప్పుడు, నీవు పూర్తిగా శాంతిని పొందితే, నీ విజయాలు అంతులేనివే.
క్షయోదయదశాదాత్రీః పర్యన్తపరితాపినీః । జానన్న్ అపి జగద్దృష్టీర్ న త్యక్ష్యసి వినఙ్క్ష్యసి
ఈ లోకంలో కనిపించే ప్రతీదీ పుట్టి పోతూ, చివరికి బాధనే ఇస్తుందని తెలిసినా, వాటిని వదలకపోతే నీవు నశించిపోతావు.
కరోమ్య్ అథ కిమర్థం వా తవైతద్ అనుశాసనమ్ । విచారణవతః పుంసశ్ చిత్తమ్ అస్తి హి నానఘ
అయితే, నీకు నేను ఈ బోధ ఎందుకు చెప్పాలి? విచారించే మనిషికి మనసు ఒక్కటే ఉంటుంది, అనేకం ఉండవు, నిష్కళంకుడా.
యావద్ అజ్ఞానఘనతా తావత్ ప్రఘనచిత్తతా । యావత్ ప్రావృట్ప్రబలతా తావన్ నీహారభూరితా
అజ్ఞానం ఎంత దట్టంగా ఉంటే, మనసు కూడా అంత భారంగా ఉంటుంది. వర్షకాలం ఎంత బలంగా ఉంటే, పొగమంచు కూడా అంతగా పెరుగుతుంది.
యావద్ అజ్ఞానతనుతా తావచ్ చిత్తస్య తానవమ్ । ప్రావృట్పరిక్షయో యావత్ తావన్ నీహారసఙ్క్షయః
అజ్ఞానం ఎంత తక్కువగా ఉంటే, మనస్సు అంత సున్నితంగా ఉంటుంది. వర్షకాలం తగ్గిపోతే మబ్బులు ఎలా క్రమంగా తగ్గిపోతాయో, అజ్ఞానమూ అలాగే తగ్గిపోతుంది.
యావత్ తానవమ్ ఆయాతం శుద్ధం చిత్తం విచారవత్ । తావత్ తత్ క్షీణమ్ ఏవాహం మన్యే శారదమేఘవత్
విచారించే మనిషి మనస్సు నిర్మలంగా, సున్నితంగా మారినప్పుడు, ఆ అజ్ఞానం పూర్తిగా క్షీణించింది అని నేను autumn మేఘాలా లాగా భావిస్తాను.
అనుశాసనమ్ ఏతద్ యద్ అసతో నశ్యతో ఽథ వా । క్రియతే తన్ నభోవారిపవనాహననైస్ సమమ్
ఈ ఉపదేశం, నశించిపోతున్న అసత్యానికి చెప్పినా, చెప్పకపోయినా, ఆకాశాన్ని గాలి, నీరు, ఎండ తాకినట్లు వృథా అవుతుంది.
తస్మాత్ సఙ్క్షీయమాణం త్వాం త్యజామ్య్ అహమ్ అసన్మయమ్ । మౌర్ఖ్యం పరమమ్ ఏవాహుః పరిత్యాజ్యానుశాసనమ్
కాబట్టి, నశించిపోతున్న అసత్యమైన నిన్ను నేను వదిలేస్తున్నాను. వదిలేయాల్సిన దానికి మళ్లీ మళ్లీ ఉపదేశం చేయడం పరమ మూర్ఖత్వం అని చెబుతారు.
నిర్వికల్పో ఽస్మి చిద్దీపో నిరహఙ్కారవాసనః । త్వయాహఙ్కారబీజేన న సమ్బద్ధో ఽస్మ్య్ అసన్మయ
నేను ఆలోచనలు లేని చైతన్య దీపంలా ఉన్నాను. నాలో అహంకారపు వాసన లేదు. నువ్వు అహంకారానికి మూలమైనా, నేను అసత్య స్వరూపుడినై నిన్ను అనుసంధానించుకోను.
అయం సో ఽహమ్ ఇతి వ్యర్థం దుర్దృష్టిర్ అవలమ్బితా । త్వయా మూఢ వినాశాయ శఙ్కావిషవిషూచికా
‘ఇది నేనే’ అనే అపోహ వృథా. ఓ మూర్ఖుడా! నువ్వు ఈ తప్పుడు భావనను అంగీకరించడం నీ నాశనానికి కారణం, అది అనుమానపు జ్వరంలా, విషంలా బాధిస్తుంది.
అనన్తస్యాత్మతత్త్వస్య తన్వీ మతిమతీ స్థితిః । న సమ్భవతి బిల్వాన్తర్ వాసితా దన్తినో యథా
అనంతమైన ఆత్మ తత్వానికి సూక్ష్మమైన, తెలివైన స్థితి ఉండదు. ఏలాంటిది అంటే, ఏనుగుకు బిల్వపండులోని సువాసన ఉండని విధంగా.
మహాస్ఖదేవ గమ్భీరా దుఃఖదా వాసనాశ్రితా । త్వయైషా తద్ అసత్పాతిర్ నైనామ్ అనుసరామ్య్ అహమ్
ఈ లోతైన, విస్తారమైన వాసన బాధలకు మూలం. నువ్వే దానికి ఆధారం. అది అసత్యానికి పతనం, కానీ నేను దానిని అనుసరించను.
కః కిలాయం ముధా మోహో బాలస్యేవావిచారిణః । అయం సో ఽహమ్ ఇతి భ్రాన్తిసన్దర్భపరికల్పితః
ఈ వ్యర్థమైన మాయ ఏమిటి? ఆలోచించని చిన్నపిల్లవాడిలా, 'నేనే ఇదిని' అనే అపోహతో కలిగిన కల్పన మాత్రమే ఇది.
పాదాఙ్గుష్ఠాచ్ ఛిరో యావత్ కణశః ప్రవిచారితమ్ । న లబ్ధో ఽసావ్ అహం నామ కస్ స్యాద్ అహం ఇతి స్థితః
పాదపు వేలి నుంచి తల వరకు ప్రతి భాగాన్ని విడివిడిగా పరిశీలించినా, 'నేను' అనే భావం ఎక్కడా కనిపించదు. మరి ఎవరు 'నేను'గా నిలిచారు?
భరితాశేషదిక్కుఞ్జం పశ్యామ్య్ ఏకం జగత్త్రయే । సంవేదనమ్ అసంవేద్యం సర్వత్ర వితతాత్మకమ్
నానా దిక్కులన్నీ నిండినట్టు మూడు లోకాలను ఒకటిగా చూస్తున్నాను. తెలిసినదీ, తెలియనిదీ కాని, అన్నిచోట్ల వ్యాపించిన స్వరూపమైన అవగాహన మాత్రమే ఉంది.
దృశ్యతే తస్య నేయత్తా న నామ పరికల్పనా । నైకతా నాన్యతా చైవ న మహత్తా న చాణుతా
ఆ అవగాహనకు దిక్కు లేదు, పేరు లేదు, ఏవైనా ఊహలు లేవు. అది ఒక్కటే అన్న భావన లేదు, వేరొకటి అన్న భావన లేదు, గొప్పదీ కాదు, చిన్నదీ కాదు.
వేదనం త్వమ్ అసంవేద్యం మయి చేద్ దుఃఖకారణమ్ । వివేకజేన భేదేన తద్ ఇదం హన్యసే మయా
ఓ అనుభూతి, నీవు నాలో చైతన్యం లేకుండా ఉంటే, నీవే బాధలకు కారణం. వివేకంతో వేరుచేసి, నిన్ను నేను ఇలా నశింపజేస్తాను.
ఇదం మాంసం ఇదం రక్తమ్ ఇమాన్య్ అస్థీని దేహకే । ఇమే తే శ్వాసమరుతః కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
ఇది మాంసం, ఇది రక్తం, ఇవి ఎముకలు ఈ దేహంలో ఉన్నాయి. ఇవి నీ ఊపిరులు, గాలులు. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
మాంసమ్ అన్యద్ అసృక్ చాన్యద్ అస్థీన్య్ అన్యాని చిత్త హే । బోధో ఽన్యస్ స్పన్దనం చాన్యత్ కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
మాంసం ఒకటి, రక్తం మరొకటి, ఎముకలు వేరే, ఓ మనసా. జ్ఞానం వేరే, కదలిక వేరే. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
ఇదం ఘ్రాణమ్ ఇయం జిహ్వా త్వగ్ ఇయం శ్రవణే ఇమే । ఇదం చక్షుర్ అయం స్పన్దః కో ఽసావ్ అహమ్ ఇతి స్థితః
ఇది ముక్కు, ఇది నాలుక, ఇది చర్మం, ఇవి చెవులు. ఇది కంటి, ఇది కదలిక. మరి ఈ 'నేను' అన్నది ఎవరు?
యథాభూతతయా నాహమ్ అస్మి న త్వం న వాసనా । ఆత్మా శుద్ధశ్ చిదాభాసః కేవలో ఽయం విజృమ్భతే
నిజంగా, నేను లేను, నీవు లేవు, వాసనలు కూడా లేవు. ఈ ఆత్మ మాత్రమే, నిర్మలమైన, జ్ఞానప్రభతో ఒంటరిగా వెలుగుతోందీ.
అహమ్ ఏవేహ సర్వత్ర నాహం కిఞ్చిద్ అపీహ వా । ఇత్య్ ఏవ సన్మయీ దృష్టిర్ నేతరో విద్యతే క్రమః
ఈ లోకంలో ప్రతిచోట నేను మాత్రమే ఉన్నాను; ఇక్కడ ఇంకొకటి ఏమీలేదు. ఇదే సత్యమయమైన దృష్టి; వేరే మార్గం లేదు.
చిరమ్ అజ్ఞానధూర్తేన పోథితో ఽస్మ్య్ అత్య్ అహన్తయా । వృకేణ దృప్తేనాటవ్యాం లబ్ధ్వేవ పశుపోతకః
చిరకాలంగా, అజ్ఞానం అనే మోసగాడు, అధిక అహంకారంతో నన్ను బాధించాడు. అడవిలో గర్వంతో ఉన్న తోడేలు, చిన్న జంతువును పట్టుకున్నట్లు నాకు జరిగింది.
దిష్ట్యేదానీం పరిజ్ఞాతో మయైషో ఽజ్ఞానతస్కరః । పునర్ న సంశ్రయామ్య్ ఏనం స్వరూపార్థాపహారిణమ్
ఇప్పుడు, అదృష్టవశాత్తు, ఆ అజ్ఞానం అనే దొంగను నేను గుర్తించాను. నా అసలు స్వరూపాన్ని దోచే దానిని ఇకపై ఆశ్రయించను.
నిర్దుఃఖో దుఃఖయోగ్యస్య నాహమ్ అస్య న చైష మే । కశ్చిద్ భవతి శైలస్య తత్స్థ ఏవ యథామ్బుదః
నేను బాధలకు దూరంగా ఉన్నవాడిని; బాధపడే వారికి నేను సంబంధించినవాడిని కాదు, వారు కూడా నాకు సంబంధించినవారు కాదు. పర్వతానికి మేఘం ఎలా దూరంగా ఉంటుందో, అలాగే మిగతా వాళ్ళు కూడా నన్ను తాకరు.