అయి మూర్ఖ మనః కో ఽర్థస్ తవ సంసారవృత్తిభిః । ధీమన్తో న నిషేవన్తే పర్యన్తే దుఃఖదాం క్రియామ్
ఓ మూర్ఖమనసా! ఈ సంసారపు పనుల్లో నీకు ఏమి లాభం? చివరికి బాధను only ఇచ్చే పనులను జ్ఞానులు ఎప్పుడూ చేయరు.
అనుధావతి యో భోగాంస్ త్యక్త్వా శమరసాయనమ్ । స త్యక్తమన్దారవనః ప్రయాతి విషజఙ్గలమ్
శాంతి అనే అమృతాన్ని వదిలిపెట్టి, అనుభవాల కోసం పరుగెడితే, అది స్వర్గవనాన్ని వదిలి విషపూరిత అడవిలోకి వెళ్లినట్టే.
యది యాసి మహీరన్ధ్రం బ్రహ్మలోకమ్ అథాపి వా । తన్ న నిర్వృతిమ్ ఆయాసి త్వం వినోపశమామృతమ్
నీవు భూమిలో ఎంత లోతుకు వెళ్లినా, లేక బ్రహ్మలోకానికైనా చేరినా, అంతర్గత శాంతి అనే అమృతం లేకుండా నిజమైన సంతృప్తి నీకు రాదు.
ఆశాశతావపూర్ణత్వం త్వమ్ ఇదం సర్వదుఃఖదమ్ । త్యజ యాహి పరం శ్రేయః పదమ్ ఏకాన్తసున్దరమ్
ఈ తీరని ఆశలు నీకు అన్ని బాధలకు మూలం. వాటిని వదిలిపెట్టి, పరమంగా మంగళకరమైన, అందమైన స్థితికి చేరుకో.
ఇమా విచిత్రాః కలనా భావాభావమయాత్మికాః । దుఃఖాయైవ తవోగ్రాయ న సుఖాయ కదాచన
ఈ విచిత్రమైన ఊహలు, ఉండడమూ లేకపోవడమూ కలిసిన స్వభావం కలవి, నీవు తీవ్రమైన బాధలు అనుభవించేందుకు మాత్రమే ఉంటాయి, ఎప్పుడూ సుఖానికి కావు.
శబ్దాదికాభిర్ ఏతాభిః కిం మూఢ హతవృత్తిభిః । భ్రమస్య్ అవిరతం వ్యర్థమ్ ఏవ మణ్డూకికా యథా
ఓ మూర్ఖుడా, శబ్దాది విషయాల కోసం చెడిపోయిన అలవాట్లతో, నీవు నిరంతరం వ్యర్థంగా, కప్పలా తిరుగుతూ ఎందుకు మోసపోతున్నావు?
మనోమణ్డూకికే వ్యర్థమ్ ఇయన్తం కాలమ్ అన్ధయా । భ్రమన్త్యా భువనం విష్వక్ కిం సమాసాదితం త్వయా
ఓ మనసా, అంధమైన కప్పలా ఇంతకాలం ఈ లోకంలో వ్యర్థంగా తిరుగుతూ, నువ్వు నిజంగా ఏమి సాధించావు?
యస్మాత్ కిఞ్చిత్ తద్ ఆప్నోషి యస్మిన్ భజసి నిర్వృతిమ్ । తస్మింశ్ చిత్త శమే మూర్ఖ నానుబధ్నాసి కిం పదమ్
ఓ మనసా, నువ్వు ఏదైనా పొందినప్పుడు, దానిలో సంతృప్తి పొందినప్పుడు, అదే మనశ్శాంతిని కలిగించే స్థితిని ఎందుకు వెంబడించవు?
ఆగత్య శ్రోత్రతాం మూర్ఖ వ్యర్థోత్థానోపబృంహితామ్ । ధియా శబ్దానుసారిణ్యా మృగవన్ మా క్షయం వ్రజ
ఓ మూర్ఖుడా, వినికిడి ద్వారా వృథా శబ్దాలతో నిండిన విషయాలను అనుసరించవద్దు. మృగం లాగా మాటలను వెంబడించి నాశనానికి పోవద్దు.
త్వక్తామ్ ఆగత్య దుఃఖాయ స్పర్శోన్ముఖతయానయా । మూర్ఖ మా బద్ధతామ్ ఏహి గజీలుబ్ధగజేన్ద్రవత్
ఓ మూర్ఖుడా, స్పర్శ ద్వారా కలిగే బాధను అనుభవిస్తూ, ఆ ఆకర్షణలో పడిపోకుము. ఆడ ఏనుగు కోసం తపించి బంధించబడిన ఏనుగు రాజు లాగా నువ్వు బంధించుకోవద్దు.
రసనాభావమ్ ఆగత్య గర్ధేనాన్ధ దురన్ధసామ్ । మా నాశమ్ ఏహి బడిశపిణ్డీలమ్పటమత్స్యవత్
రుచి కోసం గాఢమైన ఆశతో అంధుడైపోయే మనసా, ఆహారంలో మునిగి, ముంచబడిన వంచుతో పట్టుబడే మత్స్యంలా నాశనం చెందవద్దు.
చాక్షుషీం వృత్తిమ్ ఆశ్రిత్య స్త్ర్యాదిరూపామయోన్ముఖీమ్ । మా గచ్ఛ దగ్ధతాం ముగ్ధ కాన్తిలుబ్ధపతఙ్గవత్
కళ్లతో కనిపించే అందమైన రూపాలకు ఆకర్షితుడవై, ఓ అమాయకుడా, ఆ అందానికి మత్తులో దీపానికి చేరే పురుగు లాగా నీవు నాశనం కాకుండా జాగ్రత్త పడు.
ఘ్రాణమార్గమ్ ఉపాశ్రిత్య శరీరామ్భోజకోటరే । గన్ధోన్ముఖతయా బన్ధం మా సమాశ్రయ భృఙ్గవత్
ముక్కుతో వచ్చే వాసనలకు ఆకర్షితుడవై, శరీరంలో ఉన్న పరిమళాలకు మక్కువతో తేనెటీగలా బంధనంలో పడిపోకూడదు.
కురఙ్గాలిపతఙ్గేభమీనాస్ త్వ్ ఏకైకశో హతాః । సర్వైర్ ఏతైర్ అనర్థైస్ తు వ్యాప్తస్యాజ్ఞ కుతస్ సుఖమ్
జింక, తేనెటీగ, పురుగు, ఏనుగు, చేప — వీటిలో ఒక్కోటి ఒక్కో ఆకర్షణ వల్ల నాశనం అవుతాయి. కానీ, ఓ అజ్ఞానుడా, నీవు వీటన్నింటి బంధనాల్లో చిక్కుకున్నప్పుడు ఎలా సుఖంగా ఉండగలవు?
హే చిత్త వాసనాజాలం బన్ధాయ భవతోమ్భితమ్ । స్వాత్మనస్ సహజః ఫేనస్ తాన్తవః క్రిమిణా యథా
ఓ మనసా, కోరికల వల బంధనాన్ని పెంచుతుంది. అది నీలోనే పుట్టిన నురుగు తంతువుల్లా, పురుగుకు సహజంగా ఉండే దారాల్లా నీకు తానే బంధనంగా మారుతుంది.
శరదభ్రవద్ ఆగత్య శుద్ధిం త్యక్తమలామయామ్ । యది శామ్యసి నిర్మూలం తద్ అనన్తా జయాస్ తవ
శరదృతువులోని మేఘంలా వచ్చి, మలినతను వదిలి నిర్మలమైన స్వచ్ఛతను పొందినప్పుడు, నీవు పూర్తిగా శాంతిని పొందితే, నీ విజయాలు అంతులేనివే.
క్షయోదయదశాదాత్రీః పర్యన్తపరితాపినీః । జానన్న్ అపి జగద్దృష్టీర్ న త్యక్ష్యసి వినఙ్క్ష్యసి
ఈ లోకంలో కనిపించే ప్రతీదీ పుట్టి పోతూ, చివరికి బాధనే ఇస్తుందని తెలిసినా, వాటిని వదలకపోతే నీవు నశించిపోతావు.
కరోమ్య్ అథ కిమర్థం వా తవైతద్ అనుశాసనమ్ । విచారణవతః పుంసశ్ చిత్తమ్ అస్తి హి నానఘ
అయితే, నీకు నేను ఈ బోధ ఎందుకు చెప్పాలి? విచారించే మనిషికి మనసు ఒక్కటే ఉంటుంది, అనేకం ఉండవు, నిష్కళంకుడా.
యావద్ అజ్ఞానఘనతా తావత్ ప్రఘనచిత్తతా । యావత్ ప్రావృట్ప్రబలతా తావన్ నీహారభూరితా
అజ్ఞానం ఎంత దట్టంగా ఉంటే, మనసు కూడా అంత భారంగా ఉంటుంది. వర్షకాలం ఎంత బలంగా ఉంటే, పొగమంచు కూడా అంతగా పెరుగుతుంది.
యావద్ అజ్ఞానతనుతా తావచ్ చిత్తస్య తానవమ్ । ప్రావృట్పరిక్షయో యావత్ తావన్ నీహారసఙ్క్షయః
అజ్ఞానం ఎంత తక్కువగా ఉంటే, మనస్సు అంత సున్నితంగా ఉంటుంది. వర్షకాలం తగ్గిపోతే మబ్బులు ఎలా క్రమంగా తగ్గిపోతాయో, అజ్ఞానమూ అలాగే తగ్గిపోతుంది.
యావత్ తానవమ్ ఆయాతం శుద్ధం చిత్తం విచారవత్ । తావత్ తత్ క్షీణమ్ ఏవాహం మన్యే శారదమేఘవత్
విచారించే మనిషి మనస్సు నిర్మలంగా, సున్నితంగా మారినప్పుడు, ఆ అజ్ఞానం పూర్తిగా క్షీణించింది అని నేను autumn మేఘాలా లాగా భావిస్తాను.
అనుశాసనమ్ ఏతద్ యద్ అసతో నశ్యతో ఽథ వా । క్రియతే తన్ నభోవారిపవనాహననైస్ సమమ్
ఈ ఉపదేశం, నశించిపోతున్న అసత్యానికి చెప్పినా, చెప్పకపోయినా, ఆకాశాన్ని గాలి, నీరు, ఎండ తాకినట్లు వృథా అవుతుంది.
తస్మాత్ సఙ్క్షీయమాణం త్వాం త్యజామ్య్ అహమ్ అసన్మయమ్ । మౌర్ఖ్యం పరమమ్ ఏవాహుః పరిత్యాజ్యానుశాసనమ్
కాబట్టి, నశించిపోతున్న అసత్యమైన నిన్ను నేను వదిలేస్తున్నాను. వదిలేయాల్సిన దానికి మళ్లీ మళ్లీ ఉపదేశం చేయడం పరమ మూర్ఖత్వం అని చెబుతారు.
నిర్వికల్పో ఽస్మి చిద్దీపో నిరహఙ్కారవాసనః । త్వయాహఙ్కారబీజేన న సమ్బద్ధో ఽస్మ్య్ అసన్మయ
నేను ఆలోచనలు లేని చైతన్య దీపంలా ఉన్నాను. నాలో అహంకారపు వాసన లేదు. నువ్వు అహంకారానికి మూలమైనా, నేను అసత్య స్వరూపుడినై నిన్ను అనుసంధానించుకోను.
అయం సో ఽహమ్ ఇతి వ్యర్థం దుర్దృష్టిర్ అవలమ్బితా । త్వయా మూఢ వినాశాయ శఙ్కావిషవిషూచికా
‘ఇది నేనే’ అనే అపోహ వృథా. ఓ మూర్ఖుడా! నువ్వు ఈ తప్పుడు భావనను అంగీకరించడం నీ నాశనానికి కారణం, అది అనుమానపు జ్వరంలా, విషంలా బాధిస్తుంది.
అనన్తస్యాత్మతత్త్వస్య తన్వీ మతిమతీ స్థితిః । న సమ్భవతి బిల్వాన్తర్ వాసితా దన్తినో యథా
అనంతమైన ఆత్మ తత్వానికి సూక్ష్మమైన, తెలివైన స్థితి ఉండదు. ఏలాంటిది అంటే, ఏనుగుకు బిల్వపండులోని సువాసన ఉండని విధంగా.
మహాస్ఖదేవ గమ్భీరా దుఃఖదా వాసనాశ్రితా । త్వయైషా తద్ అసత్పాతిర్ నైనామ్ అనుసరామ్య్ అహమ్
ఈ లోతైన, విస్తారమైన వాసన బాధలకు మూలం. నువ్వే దానికి ఆధారం. అది అసత్యానికి పతనం, కానీ నేను దానిని అనుసరించను.
కః కిలాయం ముధా మోహో బాలస్యేవావిచారిణః । అయం సో ఽహమ్ ఇతి భ్రాన్తిసన్దర్భపరికల్పితః
ఈ వ్యర్థమైన మాయ ఏమిటి? ఆలోచించని చిన్నపిల్లవాడిలా, 'నేనే ఇదిని' అనే అపోహతో కలిగిన కల్పన మాత్రమే ఇది.
పాదాఙ్గుష్ఠాచ్ ఛిరో యావత్ కణశః ప్రవిచారితమ్ । న లబ్ధో ఽసావ్ అహం నామ కస్ స్యాద్ అహం ఇతి స్థితః
పాదపు వేలి నుంచి తల వరకు ప్రతి భాగాన్ని విడివిడిగా పరిశీలించినా, 'నేను' అనే భావం ఎక్కడా కనిపించదు. మరి ఎవరు 'నేను'గా నిలిచారు?
భరితాశేషదిక్కుఞ్జం పశ్యామ్య్ ఏకం జగత్త్రయే । సంవేదనమ్ అసంవేద్యం సర్వత్ర వితతాత్మకమ్
నానా దిక్కులన్నీ నిండినట్టు మూడు లోకాలను ఒకటిగా చూస్తున్నాను. తెలిసినదీ, తెలియనిదీ కాని, అన్నిచోట్ల వ్యాపించిన స్వరూపమైన అవగాహన మాత్రమే ఉంది.