కాలేన చ మహాక్షేత్రే జాతేయం బుద్ధివల్లరీ । వృద్ధిం వివేకసేకేన నయైనాం నయకోవిద
కాలక్రమంలో ఈ గొప్ప భూమిలో బుద్ధి వల్లి మొలిచింది. దాన్ని వివేకం అనే నీటితో నీవు, మార్గదర్శనంలో నిపుణుడవైనవాడా, పెంచు.
యావన్ మ్లాయతి నో కాయకలికా కలిభస్మనా । భూతలే పతితాం తావద్ ఏనామ్ ఉద్ధృత్య ధారయ
కాలపు బూడిదతో ఈ శరీరపు మొగ్గ వాడిపోని వరకు, అది భూమిపై పడేంతవరకు, ఈ బుద్ధి వల్లిని ఎత్తిపట్టి, నిలబెట్టు.
మద్వాక్యార్థైకతత్త్వజ్ఞ మద్వాక్యార్థైకభావనాత్ । సుఖమ్ ఆప్నోషి సర్పారిర్ యథాభ్రరవభావనాత్
నా మాటల అర్థాన్ని ఒక్కటే తత్వంగా తెలుసుకొని, దానినే మనసులో ధ్యానం చేస్తే, నీవు సుఖాన్ని పొందుతావు. అది పాములకు శత్రువైన గరుడుడు మేఘాలను ధ్యానం చేసి ఆకాశాన్ని చేరినట్లే.
ఉద్దాలకవద్ ఆలూనవిశీర్ణం భూతపఞ్చకమ్ । కృత్వా కృత్వా ధియా ధీర ధీరయాన్తర్ విచారయ
ఓ ధైర్యవంతుడా, ఉద్దాలకుడు చేసినట్లు, నీ మనసులో ఐదు భూతాలను మళ్లీ మళ్లీ విచ్ఛిన్నం చేసి, లోపలికి పరిశీలించు.
కేన క్రమేణ భగవన్ మునినోద్దాలకేన తత్ । భూతపఞ్చకమ్ ఆలూనం కృత్వాన్తః ప్రవిచారితమ్
భగవంతుడా, ఆ ముని ఉద్దాలకుడు ఏ విధంగా ఐదు భూతాలను విచ్ఛిన్నం చేసి లోపల పరిశీలించాడో చెప్పండి.
శృణు రామ యథా పూర్వం భూతవృన్దవిచారణాత్ । ఉద్దాలకేన సమ్ప్రాప్తా పరమా దృష్టిర్ అక్షతా
రామా, పూర్వం ఉద్దాలకుడు భూత సమూహాన్ని పరిశీలించి, ఎలా పరమమైన, అఖండమైన దృష్టిని పొందాడో విను.
జగజ్జీర్ణగృహస్యాస్య కోణే కస్మింశ్చిద్ ఆతతే । భూమేర్ అనిలదిఙ్నామ్ని భూభృద్భాణ్డభరాకులే
ఈ పాతబడి పోయిన ఇల్లు వంటి జగత్తులో, ఎక్కడో ఒక మూలలో, భూమిపై అనిల అనే ప్రాంతంలో, కొండలు, రాళ్ల గుట్టలు ఎక్కువగా ఉన్న చోట—
గన్ధమాదనశైలేన్ద్రనామ్నీ కాచిత్ కిల స్థలీ । విద్యతే కీర్ణకుసుమా కర్పూరద్రుమధూసరా
అక్కడ గంధమాదన అనే ఒక ప్రదేశం ఉంది. ఆ ప్రదేశం అంతా చక్కగా పూలు చిందిపోయి, కర్పూర వృక్షాలు పొడి తెలుపుతో మెరిసిపోతూ ఉంటుంది.
విచిత్రవర్ణవిహగా నానావనవిలాసినీ । వనేచరవ్యాప్తతటీ పుష్పకేసరహాసినీ
ఆ ప్రాంతంలో రంగురంగుల పక్షులు ఆడుకుంటూ, అనేక రకాల అడవులు అలంకరించి, అడవి జంతువులతో తీరాలు నిండిపోయి, పుష్పాల రేణువులతో చిరునవ్వులు చిందిస్తోంది.
క్వచిత్ స్థితమహారత్నా క్వచిన్ నీలామ్బుదోత్పలా । క్వచిన్ నీహారకవరీ సరసీదర్పణా క్వచిత్
ఎక్కడికక్కడ గొప్ప రత్నాలు మెరిసిపోతూ, ఇంకొన్ని చోట్ల నీలి మేఘాల్లాంటి కమలాలు, మరికొన్ని చోట్ల పొగమంచుతో కప్పబడిన సరస్సులు, ఇంకొన్ని చోట్ల అద్దంలా మెరిసే నీళ్ళు కనిపిస్తాయి.
తత్ర కస్మింశ్చిద్ ఉదితే సానౌ సఫలపాదపే । ఆగుల్ఫకీర్ణకుసుమే స్నిగ్ధచ్ఛాయామహాద్రుమే
అక్కడ ఒక ఎత్తైన కొండపై, పండ్లతో నిండిన ఒక వృక్షం ఉంది. ఆ చెట్టు చుట్టూ పాదాల వరకు పూలు చిందిపోయి, మృదువైన నీడను ఇచ్చే గొప్ప చెట్టు అక్కడ నిలబడి ఉంది.
ఉద్దాలకో నామ మునిర్ మౌనీ మానీ మహామతిః । అప్రాప్తయౌవనః పూర్వమ్ ఉవాసోద్దామతాపసః
ఉద్దాలకుడు అనే ఒక ముని ఉండేవాడు. అతడు మౌనంగా ఉండేవాడు, కొంత గర్వంగా, గొప్ప బుద్ధి కలవాడు. యవ్వనానికి రాకముందే అతడు తీవ్రమైన తపస్సు చేసేవాడు.
ప్రథమం తు బభూవాసావ్ అల్పప్రజ్ఞావిచారవాన్ । అప్రాప్తపదవిశ్రాన్తిర్ అప్రబుద్ధశుభాశయః
మొదట్లో అతడికి ఎక్కువ జ్ఞానం లేకుండా, తక్కువ ఆలోచనతో ఉండేవాడు. ఇంకా మనస్సు ప్రశాంతతను పొందలేదు, శుభమైన సంకల్పాలు కూడా కలగలేదు.
తతః క్రమేణ తపసా శాస్త్రార్థనియమైర్ యమైః । వివేక ఆజగామైనం నవర్తుర్ ఇవ భూతలమ్
తర్వాత తపస్సు, శాస్త్రార్థం మీద నియమం, మరియు నియమాలతో, అతనిలో వివేకం క్రమంగా పెరిగింది. అది వసంతం భూమిపై వచ్చినట్టు అతనిలో కలిగింది.
అథేదం చిన్తయామ్ ఆస సంసారభయభీతధీః । ఏకాన్త ఏవ నివసన్ కదాచిత్ క్లాన్తమానసః
అంతటితో కాదు, సంసార భయంతో అతని మనస్సు వణికిపోయింది. ఒంటరిగా నివసిస్తూ, కొన్నిసార్లు అలసిపోయిన మనస్సుతో ఆలోచించసాగాడు.
కిం తత్ ప్రాప్యం ప్రధానం స్యాద్ యద్ విశ్రాన్తౌ న శోచ్యతే । యత్ ప్రాప్య జన్మనా భూయస్ సమ్బన్ధో నోపజాయతే
ఏది ఆ పరమమైన సాధన, దాన్ని పొందిన తర్వాత విశ్రాంతిలో బాధ ఉండదు? దాన్ని పొందినవాడు మళ్లీ జన్మ బంధంలో పడిపోవడంలేదు?
కదాహం త్యక్తమననః పదే పరమపావనే । విశ్రాన్తిం చిరమ్ ఏష్యామి మేరుశృఙ్గ ఇవామ్బుదః
ఎప్పుడు నేను అన్ని ఆలోచనలు వదిలేసి, ఆ పరమ పవిత్రమైన స్థితిలో, మెరుపర్వత శిఖరంపై మేఘం విశ్రాంతి పొందినట్టు, నేను కూడా చిరకాల విశ్రాంతిని పొందుతానో?
కదా శమమ్ ఉపేష్యన్తి మమాన్తర్ భోగవాసనాః । ఆలోలకల్లోలరవా ఊర్మయో ఽమ్బునిధావ్ ఇవ
ఎప్పుడు నా లోపల ఉన్న అనుభవాల కోరికలు, సముద్రంలో అలలు మౌనంగా నిలిచిపోయినట్టు, నాలో కూడా శాంతించిపోతాయో?
ఇదం కృత్వేదమ్ అప్య్ అన్యత్ కర్తవ్యమ్ ఇతి కల్పనామ్ । కదాన్తర్ విహసిష్యామి పదవిశ్రాన్తయా ధియా
"ఇది చేశాక ఇంకొకటి చేయాలి" అనే ఆలోచనలన్నీ పోయి, ఎప్పుడు నేను మనసు విశ్రాంతితో లోపల ఆనందంగా ఉంటానో?
కదా వికల్పజాలం మే న లగిష్యతి చేతసి । స్థితమ్ అప్య్ ఉజ్ఝితాసఙ్గం పయః పద్మదలే యథా
ఎప్పుడో నా మనసులో ఆలోచనల వల మరి అంటుకోకుండా, ఉన్నా కూడా పద్మపత్రంపై నీళ్లు ఉండేలా, అసక్తిగా ఉండిపోతుందో!
కదా బహలకల్లోలాం నావా పరమయా ధియా । పరితీర్ణో భవిష్యామి తృష్ణామత్తతరఙ్గిణీమ్
ఎప్పుడైనా నేను పరిపూర్ణమైన జ్ఞానంతో, బలంగా ఎగిసే తృష్ణారూపమైన నదిని దాటి వెళ్లిపోతానో!
కదేమాం జాగతైర్ భూతైః క్రియమాణామ్ అసన్మయీమ్ । క్రియామ్ ఉపహసిష్యామి బాలలీలామ్ ఇవాఫలామ్
ఎప్పుడో ఈ లోకజనులు చేసే అసత్యమైన పనులను, పిల్లల వ్యర్థమైన ఆటను చూసి నవ్వినట్టు, నేను కూడా నవ్వగలనో!
కదా వికల్పపర్యస్తమనోదోలావదోలనమ్ । ప్రశమిష్యతి మే శాన్తపానౌజస ఇవ భ్రమః
ఎప్పుడైనా ఊహలతో ఊగిసలాడే నా మనస్సు, శాంతి పానీయంతో మత్తు పోయినట్టు, పూర్తిగా నిశ్చలమవుతుందో!
కదోదితవపుర్భాస్వాన్ విహసఞ్ జాగతీర్ గతీః । అన్తస్ సన్తోషమ్ ఏష్యామి విరాడాత్మేవ పూర్ణధీః
ఎప్పుడో ఒక రోజు, ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, లోపల ఆనందంతో, ప్రపంచ మార్గాల్లో సంచరిస్తూ, విశ్వాత్మలా సంపూర్ణ జ్ఞానంతో ఉండగలనో అని ఆశిస్తున్నాను.
శాన్తశ్ సమసమాచారస్ సోమ్యస్ సర్వార్థనిస్స్పృహః । కదోపశమమ్ ఏష్యామి మన్థోన్ముక్తమహాబ్ధివత్
శాంతంగా, సమంగా ప్రవర్తిస్తూ, మృదువుగా, ఏదీ కోరిక లేకుండా, కలకలలేని సముద్రంలా ఎప్పుడైనా నేను పూర్తిగా ప్రశాంతతను పొందగలనో అని కోరుకుంటున్నాను.
కదేమామ్ అఖిలాం దృశ్యశ్రియమ్ ఆశాశతాత్మికామ్ । సర్వాం సుషుప్తవత్ పశ్యన్ భవిష్యామ్య్ అన్తరాతతః
ఈ ప్రపంచంలోని అందమైన దృశ్య సంపద అంతా, అనేక ఆశలతో కూడినదిగా కనిపించినా, లోపల నుంచి, నిద్రలో ఉన్నట్టు, అన్నింటినీ తటస్థంగా చూడగలనో అని ఆశిస్తున్నాను.
సబాహ్యాభ్యన్తరం సర్వం శాన్తకల్పనయా ధియా । పశ్యంశ్ చిన్మాత్రమ్ అఖిలం భావయిష్యామ్య్ అహం కదా
బయట, లోపల ఉన్న ప్రతిదీ, శాంతమైన వివేచనతో, కేవలం చైతన్యమే అన్న భావనతో, ఎప్పుడైనా పూర్తిగా గ్రహించగలనో అని కోరుకుంటున్నాను.
కదోపశాన్తచిత్తాత్మా చిత్తామ్ ఉపగతః పరామ్ । పరమాలోకమ్ ఏష్యామి జాత్యాన్ధ్యవిగమాద్ ఇవ
నా మనసు, ఆత్మ పూర్తిగా ప్రశాంతమై, పరమ జ్ఞానాన్ని పొందినప్పుడు, జన్మాంతర అంధకారం తొలగినవాడిలా, నేను ఆ పరమ స్థితిని ఎప్పుడుపొందుతానో?
కదాభ్యాసోపలబ్ధేన చిత్ప్రకాశేన చారుణా । దూరాద్ ఆలోకయిష్యామి తన్వీం కాలకలామ్ ఇమామ్
అభ్యాసంతో పొందిన ఆ ప్రకాశవంతమైన జ్ఞానంతో, ఈ కాలరేఖను దూరం నుంచీ ఎప్పుడూ నేను చూడగలనో?
ఈహితానీహితోన్ముక్తో హేయోపాదేయవర్జితః । కదాన్తస్ తోషమ్ ఏష్యామి స్వప్రకాశపదస్థితః
ఇష్టమైనదీ, అనిష్టమైనదీ అన్న భావనలు లేకుండా, తీసుకోవడమూ, వదిలిపెట్టడమూ లేకుండా, స్వయంగా వెలిగే ఆ స్థితిలో స్థిరమై, ఎప్పుడూ నేను సంతృప్తిని పొందుతానో?