ఉపలభ్య తథైవాత్మవృత్తాన్తం జనతస్ తతః । హరిమ్ ఆరాధయామ్ ఆస పునర్ అద్రిగుహాగతః
అలా తన కథను ప్రజల మధ్య తెలుసుకుని, మళ్ళీ కొండ గుహలో ఉన్న హరిని ఆరాధించాడు.
ఆజగామైనమ్ అల్పేన కాలేనాథ జనార్దనః । సకృదారాధనేనైవ మాధవో యాతి బన్ధుతామ్
తక్కువ కాలంలోనే జనార్దనుడు అతని వద్దకు వచ్చాడు. ఒక్కసారి భక్తితో పూజించినా మాధవుడు స్నేహితుడిగా మారిపోతాడు.
ఉవాచ గాధిం భగవాన్ మయూరమ్ ఇవ వారిదః । కిం త్వం ప్రార్థయసే భూయస్ తపసేతి ప్రసాదవాన్
వర్షమేఘం మయూరాన్ని ప్రసన్నంగా చూస్తున్నట్టు, భగవంతుడు గాధిని అనుగ్రహంతో ఇలా అడిగాడు: "మళ్లీ తపస్సు ఎందుకు కోరుతున్నావు? నీకేం కావాలి?"
భ్రాన్తో ఽస్మి దేవ షణ్మాసాన్ హూనకీరజనాస్పదమ్ । తత్ర వ్యభిచరత్య్ అస్మద్వృత్తాన్తో న కథాస్వ్ అపి
ప్రభూ! నేను ఆరు నెలలు హూనులు, కీరాతుల మధ్య తిరిగాను. అక్కడ ఎక్కడా, వారి కథల్లో కూడా, నా విషయమై ఏమి వినిపించలేదు.
మాయయా హూనభూర్ దృష్టా త్వయేత్య్ ఉక్తో ఽస్మి కిం ప్రభో । మోహనాశాయ మహతాం వచో నో మోహవృద్ధయే
"నీవు మాయతో హూనుల దేశాన్ని చూశావు" అని నాకు చెప్పారు. ప్రభూ! గొప్పవారి మాటలు మాయ పోవడానికి చెప్పబడతాయా, లేక మరింత మాయ పెరగడానికి చెప్పబడతాయా?
కాకతాలీయయోగేన చేతసి శ్వపచస్థితిః । సర్వేషాం హూనకీరాణాం తథైవ ప్రతిబిమ్బితా
ఒక యాదృచ్ఛిక సందర్భంలో మనసులో శ్వపచుని స్థితి ప్రతిబింబించబడుతుంది; అలాగే అన్ని హీనులు, పక్షులు కూడా మనస్సులో ప్రతిఫలించబడతాయి.
తేనాఙ్గ తవ వృత్తాన్తం సత్యం యత్ కథయన్తి తే । ప్రతిభాసో హి నాయాతి పునర్ అప్రతిభాసతామ్
కాబట్టి ప్రియమైనవాడా, వారు నీకు నిజమని చెప్పిన విషయాన్ని నీవు తెలుసుకో. ఎందుకంటే ఒకసారి కనబడినది మళ్లీ కనబడనిదిగా మారదు.
కేనచిచ్ ఛ్వపచేనాన్తే గ్రామస్య రచితం గృహం । తత్ తథా యత్ త్వయా దృష్టమ్ ఇష్టకాఖణ్డతాం గతమ్
ఒకప్పుడు ఓ శ్వపచుడు ఊరి చివర ఒక ఇల్లు కట్టాడు; నీవు చూసినట్లు, అది ఇటుకల ముద్దగా మారిపోయింది.
కదాచిత్ ప్రతిభైకైవ బహూనామ్ అపి జాయతే । కాకతాలీయగతివద్ విచిత్రా హి మనోగతిః
కొన్నిసార్లు, ఒకే దృశ్యం అనేక మందికి కలుగుతుంది; కాకి తాటి పండు పడినట్టు, మనస్సు ప్రయాణం కూడా చాలా విచిత్రంగా ఉంటుంది.
తథా హి బహవస్ స్వప్నమ్ ఏకం పశ్యన్తి మానవాః । స్వాపభ్రమదమైరేయమదమన్థరచిత్తవత్
ఎలాగో, నిద్ర, మత్తు, మద్యం లేదా మత్తులో మనసు మందగించినవారు ఒకే కలను అనేక మంది చూస్తారు.
ఏకస్యామ్ ఏవ లీలాయాం వనస్థల్యామ్ ఇవైణకాః
ఒక అడవి మైదానంలో ఆడుకుంటున్న అనేక జింకలు ఉండేలా, అలాగే.
బహవస్ తుల్యకాలం చ ప్రతిభాతేన కర్మణా । జనా యతన్తే స్వఫలపాకేనేవ ద్రుమా ఋతౌ
అనేక మంది ఒకేసారి ఒకే పనిలో ప్రయత్నిస్తారు, వృక్షాలు కాలంలో తమ ఫలాలు పండించడంలా.
ప్రతిబన్ధాభ్యనుజ్ఞానాం కాలో దాతేతి యా శ్రుతిః । విప్ర సఙ్కల్పమాత్రో ఽసౌ కాలో హ్య్ ఆత్మని తిష్ఠతి
కాలమే అనుమతి లేదా అడ్డంకి ఇస్తుందని చెప్పే ఉపదేశం కేవలం ఊహ మాత్రమే, బ్రాహ్మణా; కాలం నిజంగా మనసులోనే ఉంటుంది.
అమూర్తో భగవాన్ కాలో బ్రహ్మైవ తమ్ అజం విదుః । న జహాతి న చాదత్తే కిఞ్చిత్ కస్యచిద్ ఏవ సః
కాలమనే పరమాత్మ, రూపరహితుడు. ఆయనే బ్రహ్మ, జన్మించని వాడు అని జ్ఞానులు అంటారు. ఆయన ఎవరికీ ఏదీ వదలడు, ఎవరి దగ్గరనుంచి ఏదీ తీసుకోడు.
లౌకికో యస్ త్వ్ అయం కాలో వర్షకల్పయుగాత్మకః । సఙ్కల్ప్యతే పదార్థౌఘైః పదార్థౌఘాశ్ చ తేన తే
ఇహలోకంలో మనం కాలం అనేది సంవత్సరాలు, యుగాలు, కల్పాలు లాంటి వాటిగా ఊహించుకుంటాం. అలాగే, ఎన్నో వస్తువులు కూడా కాలంతో పాటు ఊహించబడతాయి; అవి కూడా కాలంతోనే కలిసిపోతాయి.
సమానప్రతిభాసోత్థసమ్భ్రమభ్రాన్తచేతసః । తథా తద్ దృష్టవన్తస్ తే హూనకీరజనోచ్చయాః
ఒకే విధమైన అనుభూతుల వల్ల మాయలో పడిన మనసున్నవారు, కీర్తి, అపకీర్తి పెరగడం, తగ్గడం వంటి వాటిని అలా చూశారు.
స్వవ్యాపారపరో భూత్వా ధియాత్మానం విచారయన్ । సాధో గతమనోమోహమ్ ఇహైవాస్స్వ వ్రజామ్య్ అహమ్
తన పనిలో తాను నిమగ్నమై, బుద్ధితో తనను తాను పరిశీలిస్తూ, మాయ పోయిన మనసుతో ఆ ముని ఇక్కడే ఉండిపోయాడు—'నేను వెళ్తాను' అని చెప్పాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భగవాన్ విష్ణుర్ జగామాన్తర్ధిమ్ ఈశ్వరః । అతిష్ఠత్ కన్దరే గాధిర్ ఆధిపీవరయా ధియా
ఇలా చెప్పి భగవంతుడు విష్ణువు ఆ పరమేశ్వరుడు కనబడకుండా పోయాడు. గాధి ఆ గుహలో ఉన్నతమైన బలమైన మనస్సుతో అక్కడే ఉండిపోయాడు.
తతః కతిపయేష్వ్ అద్రౌ మాసేష్వ్ అపి గతేషు సః । పునర్ ఆరాధయామ్ ఆస పుణ్డరీకకరం ద్విజః
ఆ తరువాత కొంతకాలం ఆ పర్వతంలో నెలలు గడిచాక, ఆ ద్విజుడు మళ్లీ కమలదళహస్తుడైన ప్రభువును భక్తితో ఆరాధించసాగాడు.
దదర్శ చైకదా నాథమ్ ఆగతం ప్రణనామ తమ్ । పూజయామ్ ఆస మనసా సోత్కేనోవాచ చేశ్వరమ్
ఒకసారి ఆ ప్రభువు వచ్చి కనిపించగా, అతడు నమస్కరించి, హృదయపూర్వకంగా భక్తితో ఆ ప్రభువును పూజించి, ఆయనతో ఇలా చెప్పాడు.
భగవన్ సంస్మరంశ్ చిత్రాం తామ్ ఆత్మశ్వపచస్థితిమ్ । ఇమాం సంసారమాయాం చ పరిముహ్యామి చేతసా
ప్రభూ! నా స్వరూపంలోనే ఆ అద్భుతమైన చండాల స్థితిని, ఈ సంసారమాయను గుర్తు చేసుకుంటూ నా మనసు పూర్తిగా మాయలో పడిపోతుంది.
తద్ ఉక్త్వాశు యథావస్తు మహామోహనివృత్తయే । ఏతస్మిన్న్ ఏవ విమలే మాం నియోజయ కర్మణి
ఇలా చెప్పిన వెంటనే, మహా మోహం తొలగించేందుకు, ఇదే నిర్మలమైన కార్యంలో నన్ను యథార్థంగా నడిపించు.
బ్రహ్మఞ్ జగద్ ఇదం మాయామహాశమ్బరడమ్బరమ్ । సర్వా ఆశ్చర్యకలనాస్ సమ్భవన్తీహ విస్తృతే
ఓ బ్రహ్మన్, ఈ లోకం మాయ అనే అద్భుతమైన ప్రదర్శన, ఇందులో అన్ని ఆశ్చర్యకరమైన సృష్టులు ఉద్భవించి విస్తరిస్తుంటాయి.
హూనకీరపురే మోహాద్ దృష్టవాంస్ తత్ తథా భవాన్ । ఇత్య్ ఏతత్ సమ్భవత్య్ ఏవ దృశ్యతే హి జనైర్ భ్రమః
హూనులు, కీరులు ఉన్న పట్టణంలో మీరు మోహంతో అలా చూశారు; ఇలాంటి భ్రమలు ప్రజలకు నిజంగా కనిపిస్తూనే ఉంటాయి.
హూనాస్ త్వమ్ ఇవ కీరాశ్ చ దృష్టవన్తస్ తథా భ్రమమ్ । ముధైవేత్య్ అపి సత్యాభం సమకాలాదిసమ్భవాత్
మీరు హూనులు, కీరులను ఆ భ్రమలో చూసినట్లే, మరికొందరు కూడా అలాంటి తప్పుదృష్టిని చూస్తారు; అవి అసలు ఆధారంలేని అయినా, ఒకేసారి కలిగినందువల్ల నిజమైనట్లుగా అనిపిస్తాయి.
ఇదం తు శృణు వక్ష్యామి యథాభూతమ్ అనిన్దిత । యేనైతి తనుతాం చిన్తా మార్గశీర్షలతేవ తే
ఓ నిందలేని వాడా, ఇప్పుడు నేను నిజంగా చెప్పేది విను. నీ మనస్సులోని ఆందోళన మార్గంలో పెరిగే చిన్న తాడిపండు మొక్కలా పలుచగా మారిపోవడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
యో ఽసౌ కటఞ్జకో నామ శ్వపచో హూనమణ్డలే । తేనైవ సన్నివేశేన స తథైవాభవత్ పురా
హూణ దేశంలో కటంజకుడనే పేరుతో ఉన్న ఆ శునఖమాంస భోజకుడు, అప్పట్లో అదే విధంగా జీవించాడు.
తథైవ వికలత్రత్వం ప్రాప్య దేశాన్తరం గతః । బభూవ కీరనృపతిః ప్రవివేశానలం తతః
అలాగే, అతడు మరో భార్యను సంపాదించి, వేరే దేశానికి వెళ్లి, కీర రాజుగా మారాడు. ఆ తర్వాత అగ్నిలో ప్రవేశించాడు.
భవతః కేవలం చిత్తే జలాన్తర్వర్తినస్ తదా । ప్రతిభాతా తథాభూతా కటఞ్జాచారసంస్థితిః
ఆ సమయంలో, నీ మనస్సులో మాత్రమే, నీరు లో కనిపించే ప్రతిబింబంలా, కటంజకుడి జీవితం అలా కనిపించింది.
దృష్టానుభూతమ్ అత్యర్థం కదాచిద్ విస్మరత్య్ అలమ్ । కదాచిద్ అప్య్ అదృష్టం తు చేతః పశ్యతి దృష్టవత్
మనసు కొన్నిసార్లు చూసినవి, అనుభవించినవాటిని పూర్తిగా మరిచిపోతుంది. మరికొన్నిసార్లు ఎప్పుడూ చూడనివాటిని కూడా, చూసినట్టుగా గ్రహిస్తుంది.