హూనమణ్డలపర్యన్తగ్రామోపాన్తనివాసినామ్ । శ్వపచానాం స్త్రియో గర్భే స్థితమ్ ఆత్మానమ్ ఆకులమ్
ఆయన తన ఆత్మను, గ్రామ సరిహద్దులో శ్మశానానికి దగ్గరగా నివసించే చండాలుల మహిళ గర్భంలో, కలవరంగా ఉన్నట్లు చూశాడు.
గర్భవాసభయాక్రాన్తం పీడితం పేలవాఙ్గకమ్ । శ్వపచీహృదయే సుప్తం శ్వవిష్ఠాయామ్ ఇవాఙ్కురమ్
ఆయన తనను తాను, గర్భంలో ఉండే భయంతో బాధపడుతూ, బలహీనమైన శరీరంతో, చండాలురాలయిన మహిళ హృదయంలో, కుక్క మలంలో మొలకలా నిద్రిస్తున్నట్లు చూశాడు.
శనైః పక్వతయా కాలే ప్రసూతం మేచకచ్ఛవిమ్ । శ్వపచ్యా ప్రావృషేవాబ్దం శ్యావమ్ ఆవలితం మలైః
కాలక్రమంలో పండిన తరువాత, చండాలురాలి నుంచి, మలంతో కప్పబడి, మబ్బులా ముదురు రంగుతో, వెలిసిన చర్మంతో జన్మించాడు.
సమ్పన్నం శ్వపచాగారే శిశుం శ్వపచవల్లభమ్ । ఇతశ్ చేతశ్ చ గచ్ఛన్తమ్ ఉత్పీడమ్ ఇవ యామునమ్
ఒక శ్వపచుని ఇంట్లో, ఆ శ్వపచునికి ఎంతో ఇష్టమైన చిన్నవాడు, అటూ ఇటూ తిరుగుతూ, అలలతో కలకలలాడే యమునా నదిలా కనిపించేవాడు.
ద్వాదశాబ్దదశాం యాతం సంస్థితం షోడశాబ్దికమ్ । పీవరాంసమ్ ఉదారాఙ్గం పయోదమ్ ఇవ మేదురమ్
పన్నెండు సంవత్సరాలు నిండిన తరువాత, పదహారు సంవత్సరాలు వచ్చినప్పుడు, విస్తారమైన భుజాలు, అందమైన శరీరం కలిగి, మేఘంలా బలంగా ఎదిగాడు.
సారమేయపరీవారం విహరన్తం వనాద్ వనమ్ । నిఘ్నన్తం మృగలక్షాణి పౌలిన్దీం స్థితిమ్ ఆస్థితమ్
పిల్లికుక్కలు చుట్టూ ఉన్నవాడు, అడవి నుంచి అడవికి తిరుగుతూ, జింకల మందలను వేటాడుతూ, పాలిందుల జీవన విధానాన్ని అనుసరించాడు.
తమాలం లతయేవాథ శ్రితం శ్వపచకాన్తయా । స్తనస్తబకశాలిన్యా నవపల్లవహస్తయా
తర్వాత, ఒక తమాల వృక్షాన్ని లత ఎలా ఆలింగనం చేస్తుందో, అలాగే, కొత్త కొమ్మల వంటి చేతులతో, స్తనముల గుత్తులున్న శ్వపచుని కుమార్తె అతనితో కలిసింది.
శ్యామయా కలికాజాలదశనామలమాలయా । నవవల్లభయా భూరివిలాసవలితాఙ్గయా
ముదురు రంగు చర్మంతో, పుష్పముక్కల మాల ధరించి, తెల్లటి పళ్లతో, కొత్త ప్రియుడితో, ఆ యువతి తన అందమైన కదలికలతో భూమిపై ఆనందంగా విహరించేది.
విలసన్తం వనాన్తేషు తయా సహ నవేష్టయా । శ్యామలం శ్యామయా భృఙ్గం భృఙ్గ్యేవ కుసుమర్ద్ధిషు
ఆ యువతితో, తన కొత్త స్నేహితురాలితో, అడవి అంచుల్లో ఆనందంగా తిరుగుతూ, ముదురు రంగు వాడు ముదురు రంగు యువతితో, పుష్పాలతో నిండిన చోట బొమ్మల మధ్య తిరిగే తేనెటీగలా కనిపించాడు.
నవపర్ణలతాపత్త్రవసనం వ్యసనాన్తరమ్ । విన్ధ్యకాన్తారమ్ ఆకారమ్ అభ్యాగతమ్ ఇవోద్భటమ్
కొత్త ఆకులూ లతలతో చేసిన వస్త్రాలు ధరించి, వేరే రకమైన కష్టాన్ని అనుభవిస్తూ, విన్ధ్య అడవిలోకి కొత్తగా వచ్చిన అడవి మనిషిలా కనిపించాడు.
విశ్రాన్తం వనకుఞ్జేషు సుప్తం గిరిదరీషు చ । నిలీనం పత్త్రకుఞ్జేషు గుల్మకేషు కృతాలయమ్
అడవి పొదల్లో విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, కొండ గుహల్లో నిద్రపోతూ, ఆకుల మడుల్లో దాగి, పొదల్లో తన నివాసాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు.
కిఙ్కిరాతావతంసాఢ్యం యూథికాస్రగ్విభూషితమ్ । కేతకోత్తంససుభగం సహకారస్రగాకులమ్
కింకిరాట పువ్వుల మాలతో అలంకరించబడినది, యూతికా పువ్వుల హారంతో సుగంధంగా, కేతక పువ్వు జడలో పెట్టుకుని ఆకర్షణీయంగా, సహకార పువ్వుల తాడుతో నిండినది.
లులితం పుష్పశయ్యాసు భ్రాన్తమ్ అబ్ధితటేషు చ । తజ్జ్ఞం కాననకోశేషు బహుజ్ఞం మృగమారణే
పువ్వుల మంచాలపై తిప్పబడుతూ, నదికరాల్లో తిరుగుతూ, అడవి రహస్యాలను బాగా తెలిసినవాడు, జంతువులను వేటాడడంలో నిపుణుడు.
ప్రాసూత సో ఽథ శైలేషు పుత్రాన్ నిజకులాఙ్కురాన్ । అత్యన్తవిషమోదర్కాన్ ఖదిరః కణ్టకాన్ ఇవ
తర్వాత, కొండల్లో తన సంతానంగా కొడుకులను కనెను—తన వంశపు కొత్త మొక్కల్లా—వారు చాలా కఠినమైన ఫలితాలను కలిగించేవారు, ఖదిరం చెట్టు ముల్లుల్లా.
కలత్రవన్తం సమ్పన్నం స్థితం ప్రక్షీణయౌవనమ్ । శనైర్ జర్జరతాం యాతం వృష్టిహీనమ్ ఇవ స్థలమ్
భార్యతో, సంపదతో, స్థిరంగా, యవ్వనం తగ్గిపోయినవాడు, క్రమంగా ముసలితనంలోకి వెళ్లిపోయాడు, వర్షం లేక పొడి భూమిలా.
తతో హూనహతగ్రామం జన్మదేశమ్ ఉపేత్య తమ్ । సంస్థితం మఠికాం పర్ణైః కృత్వా దూరే మునీన్ద్రవత్
తర్వాత, దోపిడీకి గురైన తన పుట్టిన ఊరికి తిరిగి వచ్చి, ఆ ఊరి దూరంగా, ఒక మహర్షిలా, ఆకులతో ఒక చిన్న మట్టిడి గుడిసె కట్టుకున్నాడు.
జరాజరఢతాం యాతం స్వదేహసమపుత్రకమ్ । జీర్ణప్రాయరసశ్వభ్రతమాలతరుసన్నిభమ్
తన శరీరమూ, కుమారులూ ముసలితనానికి లోనై, పాడైపోయిన గుంతలా లేదా వాడిపోయిన మాల చెట్టులా, అంతా క్షీణించి పోయిన స్థితిలోకి చేరిపోయారు.
ప్రౌఢం శ్వపచగార్హస్థ్యం కుర్వాణం బహుబాన్ధవమ్ । కరఞ్జకుఞ్జవనవత్ పరాం వృద్ధిమ్ ఉపాగతం
అతడు, చుట్టూ బంధువులతో కూడిన శ్వపచుల ఇంట్లో వృద్ధాప్యంలోకి ప్రవేశించి, కరంజ వనంలా పరిపక్వతను పొందాడు.
అథాపశ్యద్ అసౌ గాధిర్ యావత్ తస్య కలత్రిణః । జరఢశ్వపచేశస్య స్వాత్మనో భ్రమకారిణః
ఆ తరువాత, ఆ ముసలి శ్వపచుడు భార్యతో ఉన్నంత కాలం, గాధి తన ఆత్మను తానే తానుగా తిరుగుతూ, అయోమయం కలిగిస్తున్నట్టు చూశాడు.
తత్ కలత్రమ్ అశేషేణ నీతమ్ ఆదృతమన్యునా । ఆసారపవనేనాశు వనపర్ణగణో యథా
ఆపదవాయువు ఊదినట్టు, అడవి ఆకులు ఎలా ఒక్కసారిగా ఎగురుతాయో, అతని భార్య కూడా అంతే త్వరగా, పూర్తిగా అతని జీవితంలో నుంచి పోయింది.
ప్రలపత్య్ ఏక ఏవాసావ్ అటవ్యాం దుఃఖకర్షితః । వియూథ ఇవ సారఙ్గో విగతాస్థో ఽస్రులోచనః
ఆయన ఒంటరిగా అడవిలో తిరుగుతూ, బాధతో విలపిస్తూ, గుంపు నుంచి విడిపోయిన జింకలా కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు.
దినాని కతిచిత్ తత్ర నీత్వా శోకపరీతధీః । జహౌ స్వదేశం సంశుష్కపద్మం సర ఇవాణ్డజః
కొన్ని రోజులు అక్కడ గడిపి, దుఃఖంతో మనసు నిండిపోయి, ఎండిపోయిన పద్మాలతో ఉన్న సరస్సును పక్షి వదిలిపెట్టినట్టు తన స్వదేశాన్ని వదిలాడు.
విజహార బహూన్ దేశాన్ అనాస్థశ్ చిన్తయాన్వితః । ప్రేర్యమాణ ఇవాన్యేన వాతనున్న ఇవామ్బుదః
ఆయన అనేక దేశాల్లో నిర్లక్ష్యంగా, ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి తిరిగాడు. వాతావరణంలో మేఘాన్ని గాలి తోస్తున్నట్టు, ఎవరో తోడిద్దినట్టు అనిపించింది.
ఏకదా ప్రాప కీరాణాం మణ్డలే శ్రీమతీం పురీమ్ । ఖే ఽనూరుర్ విహరఞ్ శూన్యే సద్విమానమ్ ఇవామరః
ఒక రోజు, ఆకాశంలో పక్షిలా సంచరిస్తూ, చుట్టూ కోయిలల గుంపులతో ఉన్న ఒక అద్భుతమైన నగరాన్ని అతడు చేరాడు. అది ఖాళీగా ఉండి, ఆకాశంలో అమరుడు ఒంటరిగా విహరిస్తున్నట్టు అనిపించింది.
నృత్యద్రత్నాంశుకచ్ఛన్నమార్గవృక్షలతాఙ్గనామ్ । ఆగుల్ఫం కీర్ణకుసుమాం నన్దనాన్తరసున్దరీమ్
అక్కడ అతడు నాట్యమయూరాలు, రత్నాల పట్టు వస్త్రాలతో కప్పబడిన వీధులు, చెట్లు, వల్లి లతలతో అలంకరించబడి, గజ్జెలు, పువ్వులతో అలంకరించబడిన అందమైన నగరాన్ని చూశాడు. అది నందనవనంలో లోపలి తోటలంత అందంగా కనిపించింది.
సామన్తైర్ లలనాభిశ్ చ నాగరైశ్ చ నిరన్తరమ్ । స్వర్గమార్గోపమం రాజమార్గమ్ అస్యామ్ అవాప సః
ఆ నగరంలో, రాజమార్గం అంతా రాజులు, స్త్రీలు, పట్టణవాసులతో ఎప్పుడూ కిక్కిరిసి, స్వర్గానికి వెళ్లే మార్గంలా కనిపించింది.
మణిరత్నకృతాగారం తత్ర మఙ్గలహస్తినమ్ । దదర్శామలశైలేన్ద్రమ్ ఇవ సఞ్చారచఞ్చలమ్
అక్కడ అతడు రత్నాల మణులతో నిర్మించిన గృహంలో, మంగళకరమైన ఏనుగును చూశాడు. అది నలుపు కొండలా కదులుతూ, చురుగ్గా సంచరిస్తూ కనిపించింది.
మృతే రాజని రాజార్థం విహరన్తమ్ ఇతస్ తతః । రత్నజ్ఞమ్ ఇవ రత్నోర్వ్యాం చిన్తామణిదిదృక్షయా
రాజు మరణించిన తర్వాత, ఆ రాజ్యం కోసం అతడు ఇక్కడ అక్కడ తిరిగాడు. అది రత్నాలపై దృష్టి ఉన్నవాడు, భూమిలో చింతామణిని వెతుకుతున్నట్టు.
తమ్ అసౌ శ్వపచో నాగం కౌతుకోదారయా దృశా । చిరమ్ ఆలోకయామ్ ఆస స్పన్దయుక్తాచలోపమమ్
ఆనాగాన్ని ఒక శ్వపచుడు ఆశ్చర్యంతో కళ్లు పెద్దవిగా చేసి, ప్రాణం ఉన్న అచల పర్వతంలా చాలా సేపు చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
ఆలోకయన్తమ్ ఆదాయ తం కరేణ స వారణః । స్వకటే ఽయోజయన్ మేరుస్ తటే ఽర్కమ్ ఇవ సాదరమ్
ఆ వ్యక్తి తనను చూస్తున్నాడని గమనించిన ఆ వారణుడు, తన సొంత సొమ్ముతో అతడిని తేలికగా తడిమి, తన వెనక కూర్చోబెట్టాడు. అది మెరు పర్వతం సూర్యుడిని గౌరవంగా తన శిఖరంపై ఉంచినట్టు.