అసఙ్ఖ్యేయజగద్భూతహృత్పద్మకుహరాలినే । జగత్త్రయైకనలినీసరసే విష్ణవే నమః
అనేక లోకాల జీవుల హృదయాలలోని కమలపు గుహలో తేనెటీగలా నివసించే, మూడు లోకాలు ఒక్కటే కమలంగా ఉన్న సరస్సులో విహరించే విష్ణువుకు నమస్సులు.
మాయామ్ ఇమాం త్వదుదితాం భగవన్ పారమాత్మికీమ్ । ద్రష్టుమ్ ఇచ్ఛామి సంసారనామ్నీమ్ ఆశ్చర్యకారిణీమ్
భగవంతుడా, మీరు చూపిన ఈ పరమమైన మాయను, సంసారమనే పేరుతో అద్భుతంగా పనిచేసే దానిని నేను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఇమాం ద్రక్ష్యసి మాయాం త్వం తతస్ త్యక్ష్యసి చేత్య్ అజః । ఉక్త్వా యయావ్ అదృశ్యత్వం గాన్ధర్వమ్ ఇవ పత్తనమ్
ఈ మాయను నీవు చూస్తావు, తర్వాత దాన్ని వదిలేస్తావు అని ఆ అజన్ముడు చెప్పి, గంధర్వ నగరం లా కనబడకుండా పోయాడు.
గతే విష్ణౌ సముత్తస్థౌ జలాత్ స బ్రాహ్మణేశ్వరః । శీతలామలమూర్తిత్వాద్ ఇన్దుః క్షీరోదకాద్ ఇవ
విష్ణువు వెళ్లిన తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణేశ్వరుడు నీటిలో నుంచి లేచి, చల్లని, నిర్మలమైన రూపంతో, పాలు సముద్రం నుంచి చంద్రుడు బయటకు వచ్చేలా ప్రకాశించాడు.
బభూవ పరితుష్టాత్మా దర్శనేన జగత్పతేః । దర్శనస్పర్శనైర్ ఇన్దోర్ ఉత్ఫుల్లమ్ ఇవ కైరవమ్
లోకనాధుడిని దర్శించడంతో అతని హృదయం పూర్తిగా సంతృప్తిగా మారింది. చంద్రుని దర్శనం, స్పర్శతో కలువ పువ్వు వికసినట్లు అతడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
అథాస్య కతిచిత్ తస్మిన్ దివసాని యయుర్ వనే । హరిసన్దర్శనానన్దవతో బ్రాహ్మణకర్మణా
ఆ అరణ్యంలో, హరిదర్శనానందంతో, బ్రాహ్మణునిగా తగిన విధులు నిర్వర్తిస్తూ, అతడు కొన్ని రోజులు గడిపాడు.
ఏకదారబ్ధవాన్ స్నానం సరస్య్ ఉదితపఙ్కజే । చిన్తయన్ వైష్ణవం వాక్యం మహర్షిర్ ఇవ మానసే
ఒక రోజు, సరస్సులో తామర పువ్వు వికసించిన వేళ, స్నానం ప్రారంభించాడు. విష్ణువు చెప్పిన మాటలు మనసులో తలచుకుంటూ, మహర్షిలా ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు.
అథ స్నానవిధావ్ అన్తర్జలమ్ ఏష చకార హ । సకలాఘవిఘాతార్థం పరివర్తనమ్ ఆత్మనః
ఆ స్నానక్రమంలో, అన్ని పాపాలు తొలగిపోవాలని, తనను తాను మార్చుకోవాలని భావించి, నీటిలో పూర్తిగా మునిగిపోయాడు.
అన్తర్జలవిధౌ తస్మిన్ విస్మృతధ్యానమన్త్రధీః । పర్యస్తసంవిత్ప్రసరస్ సో ఽపశ్యజ్ జలమధ్యగః
నీటిలో స్నానం చేస్తుండగా, అతని మనసు ధ్యానం, మంత్రాలు అన్నీ మరచిపోయింది. ఆలోచనలు చెలరేగిపోయి, తాను నీటిలో ఉన్నట్టు చూశాడు.
మృతమ్ ఆత్మానమ్ ఆత్మీయే సదనే ఽసోమ్యతాం గతమ్ । పతితం వాతవేగేన కన్దరాన్తర్ ఇవ ద్రుమమ్
తన ఇంట్లో ప్రాణం లేని తన స్వంత శరీరాన్ని, గాలి బలానికి కొట్టుకుని కొండ మధ్యలో పడిపోయిన చెట్టు లాగ, చనిపోయి పడి ఉన్నదిగా అతను చూశాడు.
ప్రాణాపానప్రవాహేణ ముక్తమ్ అన్తమ్ ఉపాగతమ్ । సంశాన్తావయవస్పన్దం నిర్వాత ఇవ షణ్డకమ్
ప్రాణాయామం వల్ల శరీరం విడిచిపెట్టిన ఆ శరీరం, చివరికి చేరుకొని, దాని అవయవాలు పూర్తిగా నిశ్చలంగా, గాలి లేని నెత్తురు మొక్కల గుత్తి లాగ ఉండింది.
పాణ్డురాననమ్ ఆమ్లానం వృక్షపర్ణమ్ ఇవారసమ్ । శవీభూతమ్ అనాహ్లాదం ఛిన్ననాలమ్ ఇవామ్బుజమ్
ఆ ముఖం పసుపు రంగులో, వాడిపోయిన చెట్టు ఆకులా, ప్రాణం లేని, ఆనందం లేని, తెగిపోయిన తామర కాడిలా శవంలా కనిపించింది.
విపర్యస్తేక్షణం ప్రాతర్ మజ్జత్తారమ్ ఇవామ్బరమ్ । సావగ్రహమ్ ఇవ గ్రామం సర్వతః పాంసుధూసరమ్
దాని కళ్లన్నీ తారుమారు అయిపోయి, ఉదయం ఆకాశం చీకటిలో మునిగినట్టు, చుట్టూ అంతా దుమ్ముతో కప్పబడి, కష్టంలో ఉన్న ఊరిలా కనిపించాయి.
బాష్పక్లిన్నముఖైర్ దీనైః కరుణాక్రన్దకారిభిః । ఆవృతం బన్ధుభిః ఖిన్నైః కురరైర్ ఇవ పాదపమ్
ఆ బాధతో కన్నీళ్లు కారుస్తూ, ముఖాలు తడిగా, హృదయాన్ని కలచివేసే విలాపాలతో, ఆ బంధువులు చుట్టూ చేరారు. అవన్నీ కలిపి చూస్తే, బాధతో అల్లాడుతున్న కొంగలు ఒక చెట్టును చుట్టుముట్టినట్టు అనిపించింది.
సేతుభఙ్గగలద్వారిమ్లాయమానముఖాబ్జయా । నలిన్యా సమధర్మిణ్యా భార్యయా పాదయోశ్ శ్రితమ్
ఆయన పాదాల దగ్గర భార్య కూర్చుని ఉంది. ఆమె ముఖం ముదురు పోయింది, వాడిపోయింది. అది చూస్తే, వంతెన తెగిపోయి, నీళ్లు తగ్గిపోయిన తామర చెరువు లాగా ఉంది. ఆమె కూడా తన భర్త బాధను పంచుకుంటూ ఉంది.
తారాక్రన్దరణద్రూఢప్రలాపాలాపముగ్ధయా । మాత్రా గృహీతం చిబుకే నవవ్యఞ్జనలాఞ్ఛితే
తన కుమారుడి బాధను తట్టుకోలేక, తల్లీ గాబరాగా అయి, అతని నవయవ్వనపు అందమైన మొహాన్ని చేతితో తడుముతూ, కన్నీళ్లు మింగలేక వేదనతో పలుకులు పలికింది.
అన్యైః పార్శ్వగతైర్ దీనైస్ స్రవదస్రుముఖైర్ జనైః । శ్రితం గలదవశ్యాయైశ్ శుష్కపర్ణైర్ ఇవ ద్రుమమ్
ఇంకా కొంతమంది బాధతో ఉన్నవారు, కన్నీళ్లు కారుస్తూ, ఆయన పక్కనే నిలబడి, ఆశ లేకుండా అతనిని పట్టుకున్నారు. అది చూస్తే, వాడిపోయిన ఆకులు చెట్టుకు అంటుకుని ఉన్నట్టు అనిపించింది.
వియోగభీత్యా సంయోగపరిహారపరైర్ ఇవ । దూరం ప్రవిసృతైర్ అఙ్గైర్ అనాత్మీయైర్ ఇవావృతమ్
విడిపోవడం భయంతో, దాని అవయవాలు చాలా దూరంగా పడిపోయినట్టు, అవి ఇక దానివే కావని అనిపించేలా చుట్టుముట్టబడ్డాయి.
పరస్పరమ్ అలగ్నాభ్యామ్ ఓష్ఠాభ్యాం దశనైశ్ శనైః । సవిరాగమ్ ఇవామ్లానైర్ హసన్తం స్వాత్మజీవితమ్
దాని పెదవులు కలిపి లేవు, దంతాలు మృదువుగా తాకుతున్నాయి. అవి స్వంత జీవితం మీద మిగిలిన ప్రేమతో, వాడిపోయిన చిరునవ్వుతో కనిపిస్తున్నాయి.
మౌనం ధ్యానమ్ ఇవాపన్నం పఙ్కాద్ ఇవ వినిర్మితమ్ । అప్రబోధాయ సంసుప్తం విశ్రామ్యన్తమ్ ఇవోచ్చకైః
అది మౌనంలో ధ్యానంలో ఉన్నట్టు, మట్టిలోంచి తయారైనట్టు, లోతుగా నిద్రలోకి వెళ్లి, పూర్తిగా విశ్రాంతిగా ఉండి, మేలుకోని స్థితిలో ఉంది.
బాన్ధవాక్రన్దసంరమ్భకోలాహలగతా గిరః । స్నేహభావవిచారార్థం శృణ్వన్తమ్ ఇవ యత్నతః
బంధువుల అరుపులతో, కలకలతో నిండిన మాటలు వినిపిస్తున్నా, వాటిలోని ప్రేమ భావాన్ని తెలుసుకోవాలని శ్రద్ధగా వినిపిస్తున్నట్టు ఉంది.
అథ తత్కాలకల్లోలప్రలాపాకులచేష్టితైః । సోరస్తాడనమ్ ఉచ్ఛూననేత్రవారిభిర్ ఆప్లుతైః
ఆ సమయంలో బాధ తాకిడులకు కన్నీళ్లు వదిలిన కళ్లతో, మనసు కలవరపడి మాటలు, చేతలు అశాంతిగా మారి, ఆ శరీరం కన్నీళ్లతో తడిసిపోయింది.
క్రమేణ స్వజనైః క్షుబ్ధైస్ తారాక్రన్దితఘర్ఘరైః । నిష్కాలితమ్ అమఙ్గల్యమ్ అపునర్దర్శనాయ తైః
తర్వాత, ఆత్మీయులు బాధతో విలపిస్తూ, తారలు అరచినట్టు గట్టిగా ఏడుస్తూ, దుఃఖంతో ఆ శరీరాన్ని ఎప్పటికీ తిరిగి చూడలేనట్లు తీసుకెళ్లారు.
నీతం శ్మశానమ్ ఆశ్యానవసాపఙ్కకలఙ్కితమ్ । శుష్కాశుష్కజరత్క్లిన్నకఙ్కాలశతసఙ్కులమ్
ఆ శరీరాన్ని మృతదేహాల మైదానం వైపు తీసుకెళ్లారు. అక్కడ కొవ్వు, మట్టి మచ్చలు అంటి, ఎండిపోయినవి, పాడైనవి, తడిగా ఉన్న ఎముకలతో నిండిపోయి ఉంది.
గృధ్రాభ్రచ్ఛన్నసూర్యాంశు చితాజ్వలననిస్తమః । శివాశతముఖజ్వాలాజాలపల్లవితావని
ఆ మైదానంలో గద్దల మేఘాలతో సూర్యకిరణాలు కనిపించక, చితి మంటల వెలుతురు చీకటిని తొలగిస్తూ, అనేక నక్కలు నిప్పు జ్వాలలు విసిరేలా భూమి అగ్నిజ్వాలలతో వికసించినట్టు కనిపించింది.
వహద్రక్తసరిత్స్నాతమద్గుకఙ్కోగ్రవాయసమ్ । రక్తార్ద్రతన్త్రీప్రసరజాలబద్ధజరత్ఖగమ్
పెద్ద రక్తనదిలో స్నానం చేసిన, రక్తంతో తడిసిన నరజాలంలో చిక్కుకున్న ఆ వృద్ధ పక్షిని, పురుగు, కాకి, గద్ద, నక్కలు కొరికాయి.
తత్ర తే జ్వలనే దీప్తే చక్రుస్ తం భస్మసాచ్ ఛవమ్ । బాన్ధవాస్ సలిలాపూరం సముద్రా ఇవ వాడవే
అక్కడ, మంటలు ఎగిసిపడుతున్న అగ్నిలో, బంధువులు ఆ శవాన్ని బూడిదగా మార్చారు. అది మేఘాల నుంచి సముద్రాలు నీటిని పొందినట్లే జరిగింది.
చితిశ్ చటచటాస్ఫోటైశ్ శవమ్ ఆశు దదాహ తమ్ । శుష్కేన్ధనవద్ ఉచ్ఛూనజ్వాలాజాలజటావతీ
చితి, చటచట మంటలతో, ఆ శవాన్ని త్వరగా కాల్చేసింది. ఎండిన కట్టెలు కాలిపోతున్నప్పుడు ఎగిసే అగ్నిజ్వాలల వలె, మంటలు పైకి ఎగసిపడ్డాయి.
అత్యుల్లసచ్చటచటారవముక్తగన్ధవ్యాప్తామ్బువాహపటలో ఽస్థిచయం హుతాశః । దన్తీ విరన్ధ్రమ్ ఇవ వేణువనం సమన్తాద్ ఉద్వాన్తమేదురరసం దలయాం చకార
బలంగా మోగుతున్న చిటిచాటు శబ్దాలతో, పరిమళాలు వెదజల్లుతూ, పొగతో ఆ ఎముకల గుట్టను పూర్తిగా కప్పేసింది. ఏనుగు వెదురు అడవిని నలిపినట్లు, చుట్టూ ఉన్న మజ్జ, రసాలను అగ్ని చితికి చెల్లాచెదురుగా చేసేసింది.
అథాపశ్యద్ అసౌ గాధిస్ స్వాధిపీవరయా ధియా । అన్తర్జలస్థ ఏవాన్తర్ ఆత్మనాత్మన్య్ అనిర్మలే
అప్పుడు గాధి తన స్వంత మంచితనంతో కూడిన మనస్సుతో, తాను తానే లోపల, మలినతతో నీటిలో మునిగినట్లు, తనలో తాను కనిపించాడు.