జగన్మాయాప్రపఞ్చస్య వైచిత్ర్యప్రతిపత్తయే । ఇతిహాసమ్ ఇమం వక్ష్యే శృణుష్వావహితో ఽనఘ
ఈ జగత్తు మాయా ప్రపంచం ఎంత వైవిధ్యంగా ఉందో నీకు తెలియజేయడానికి ఒక కథను చెబుతాను. పాపరహితుడా, దయచేసి శ్రద్ధగా విను.
అస్త్య్ అస్మిన్ వసుధాపీఠే కోసలా నామ మణ్డలమ్ । కల్పవృక్షవనం మేరోర్ ఇవ రత్నగణాకరమ్
ఈ భూమిపై కోసల అనే ఒక ప్రాంతం ఉంది. అది కల్పవృక్షాల తోటలా, మేరు పర్వతంలా రత్నాలతో నిండిన ధనభాండాగారం.
తత్రాసీద్ బ్రాహ్మణః కశ్చిద్ గుణీ గాధిర్ ఇతి శ్రుతః । పరమశ్రోత్రియో ధీమాన్ వేదో మూర్తిమ్ ఇవాశ్రితః
అక్కడ గాధి అనే పేరుగల ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతడు గొప్ప గుణాలవాడు, అత్యంత విద్యావంతుడు, బుద్ధిమంతుడు, వేదం మానవ రూపంలో ఉన్నట్టు ఉండేవాడు.
ఆ బాల్యాత్ ప్రవిరక్తేన చేతసా స వ్యరాజత । నిష్కలఙ్కావదాతేన భువనం నభసా యథా
బాల్యములో నుండే మనస్సు విషయాలనుండి దూరంగా ఉంచుకొని, అతడు నిర్మలమైన, మచ్చలేని ఆకాశంలా ఈ లోకాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు.
కిమ్ అప్య్ అభిమతం కార్యం వినిధాయ స చేతసి । బన్ధువర్గాద్ వినిష్క్రమ్య తపస్ తప్తుం వనం యయౌ
తన మనస్సులో ఒక ప్రియమైన సంకల్పాన్ని స్థిరపరచుకొని, బంధువులను వదిలి, తపస్సు కోసం అడవికి వెళ్లాడు.
ఉత్ఫుల్లకమలం తత్ర సరః ప్రాప స విప్రరాట్ । చన్ద్రః ప్రసన్నవిమలం తారాశారమ్ ఇవామ్బరమ్
అక్కడ ఆ రాజర్షి వికసించిన తామరలతో నిండిన సరస్సును చేరాడు; అది నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన ఆకాశంలో నిర్మలమైన చంద్రునిలా ప్రశాంతంగా మెరిసింది.
ఆశౌరిదర్శనం తస్మింస్ తపోఽర్థం సరసి ద్విజః । ఆకణ్ఠమ్ అమ్బునిర్మగ్నః ప్రావృట్పద్మ ఇవావసత్
ఆ సరస్సులో తపస్సు కోసం ఆ ద్విజుడు మెడదాకా నీటిలో మునిగి, వర్షాకాలంలో తామరపువ్వులా అక్కడే నివసించాడు.
యయౌ మాసాష్టకం తస్య మగ్నస్య సరసో ఽమ్భసి । మాంసపఙ్కజశఙ్కోత్కభృఙ్గభగ్నముఖచ్ఛవేః
ఆ మనిషి ఆ సరస్సులో నీటిలో మునిగి, ఎనిమిది నెలలు గడిపాడు. అతని ముఖం మట్టి మసకగా, తేనెటీగలు పగిల్చిన కమలపువ్వు లా రంగు మారి, మాంసపు వర్ణంలో కనిపించేది.
అథైనం తపసా తప్తమ్ అజగమైకదా హరిః । నిదాఘార్తం ఘనశ్ శ్యామః ప్రావృషీవ ధరాతలమ్
అప్పుడు, అతను తపస్సుతో కాలినట్టుగా ఉండగా, ఒకసారి హరి అతని వద్దకు వచ్చాడు. వేసవి వేడిని తట్టుకోలేక ఉన్న భూమిపై వర్షాకాలంలో మేఘం దిగి వచ్చినట్టు, హరి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
విప్రోత్తిష్ఠ పయోమధ్యాద్ గృహాణాభిమతమ్ వరమ్ । అభీప్సితఫలోపేతో జాతస్ తే నియమద్రుమః
బ్రాహ్మణా, నీరు మధ్యనుంచి లేచి, నీవు కోరుకున్న వరాన్ని స్వీకరించు. నీ నియమమనే వృక్షం ఇప్పుడు నీవు ఆశించిన ఫలాన్ని ఇచ్చింది.
అసఙ్ఖ్యేయజగద్భూతహృత్పద్మకుహరాలినే । జగత్త్రయైకనలినీసరసే విష్ణవే నమః
అనేక లోకాల జీవుల హృదయాలలోని కమలపు గుహలో తేనెటీగలా నివసించే, మూడు లోకాలు ఒక్కటే కమలంగా ఉన్న సరస్సులో విహరించే విష్ణువుకు నమస్సులు.
మాయామ్ ఇమాం త్వదుదితాం భగవన్ పారమాత్మికీమ్ । ద్రష్టుమ్ ఇచ్ఛామి సంసారనామ్నీమ్ ఆశ్చర్యకారిణీమ్
భగవంతుడా, మీరు చూపిన ఈ పరమమైన మాయను, సంసారమనే పేరుతో అద్భుతంగా పనిచేసే దానిని నేను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఇమాం ద్రక్ష్యసి మాయాం త్వం తతస్ త్యక్ష్యసి చేత్య్ అజః । ఉక్త్వా యయావ్ అదృశ్యత్వం గాన్ధర్వమ్ ఇవ పత్తనమ్
ఈ మాయను నీవు చూస్తావు, తర్వాత దాన్ని వదిలేస్తావు అని ఆ అజన్ముడు చెప్పి, గంధర్వ నగరం లా కనబడకుండా పోయాడు.
గతే విష్ణౌ సముత్తస్థౌ జలాత్ స బ్రాహ్మణేశ్వరః । శీతలామలమూర్తిత్వాద్ ఇన్దుః క్షీరోదకాద్ ఇవ
విష్ణువు వెళ్లిన తర్వాత, ఆ బ్రాహ్మణేశ్వరుడు నీటిలో నుంచి లేచి, చల్లని, నిర్మలమైన రూపంతో, పాలు సముద్రం నుంచి చంద్రుడు బయటకు వచ్చేలా ప్రకాశించాడు.
బభూవ పరితుష్టాత్మా దర్శనేన జగత్పతేః । దర్శనస్పర్శనైర్ ఇన్దోర్ ఉత్ఫుల్లమ్ ఇవ కైరవమ్
లోకనాధుడిని దర్శించడంతో అతని హృదయం పూర్తిగా సంతృప్తిగా మారింది. చంద్రుని దర్శనం, స్పర్శతో కలువ పువ్వు వికసినట్లు అతడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
అథాస్య కతిచిత్ తస్మిన్ దివసాని యయుర్ వనే । హరిసన్దర్శనానన్దవతో బ్రాహ్మణకర్మణా
ఆ అరణ్యంలో, హరిదర్శనానందంతో, బ్రాహ్మణునిగా తగిన విధులు నిర్వర్తిస్తూ, అతడు కొన్ని రోజులు గడిపాడు.
ఏకదారబ్ధవాన్ స్నానం సరస్య్ ఉదితపఙ్కజే । చిన్తయన్ వైష్ణవం వాక్యం మహర్షిర్ ఇవ మానసే
ఒక రోజు, సరస్సులో తామర పువ్వు వికసించిన వేళ, స్నానం ప్రారంభించాడు. విష్ణువు చెప్పిన మాటలు మనసులో తలచుకుంటూ, మహర్షిలా ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు.
అథ స్నానవిధావ్ అన్తర్జలమ్ ఏష చకార హ । సకలాఘవిఘాతార్థం పరివర్తనమ్ ఆత్మనః
ఆ స్నానక్రమంలో, అన్ని పాపాలు తొలగిపోవాలని, తనను తాను మార్చుకోవాలని భావించి, నీటిలో పూర్తిగా మునిగిపోయాడు.
అన్తర్జలవిధౌ తస్మిన్ విస్మృతధ్యానమన్త్రధీః । పర్యస్తసంవిత్ప్రసరస్ సో ఽపశ్యజ్ జలమధ్యగః
నీటిలో స్నానం చేస్తుండగా, అతని మనసు ధ్యానం, మంత్రాలు అన్నీ మరచిపోయింది. ఆలోచనలు చెలరేగిపోయి, తాను నీటిలో ఉన్నట్టు చూశాడు.
మృతమ్ ఆత్మానమ్ ఆత్మీయే సదనే ఽసోమ్యతాం గతమ్ । పతితం వాతవేగేన కన్దరాన్తర్ ఇవ ద్రుమమ్
తన ఇంట్లో ప్రాణం లేని తన స్వంత శరీరాన్ని, గాలి బలానికి కొట్టుకుని కొండ మధ్యలో పడిపోయిన చెట్టు లాగ, చనిపోయి పడి ఉన్నదిగా అతను చూశాడు.
ప్రాణాపానప్రవాహేణ ముక్తమ్ అన్తమ్ ఉపాగతమ్ । సంశాన్తావయవస్పన్దం నిర్వాత ఇవ షణ్డకమ్
ప్రాణాయామం వల్ల శరీరం విడిచిపెట్టిన ఆ శరీరం, చివరికి చేరుకొని, దాని అవయవాలు పూర్తిగా నిశ్చలంగా, గాలి లేని నెత్తురు మొక్కల గుత్తి లాగ ఉండింది.
పాణ్డురాననమ్ ఆమ్లానం వృక్షపర్ణమ్ ఇవారసమ్ । శవీభూతమ్ అనాహ్లాదం ఛిన్ననాలమ్ ఇవామ్బుజమ్
ఆ ముఖం పసుపు రంగులో, వాడిపోయిన చెట్టు ఆకులా, ప్రాణం లేని, ఆనందం లేని, తెగిపోయిన తామర కాడిలా శవంలా కనిపించింది.
విపర్యస్తేక్షణం ప్రాతర్ మజ్జత్తారమ్ ఇవామ్బరమ్ । సావగ్రహమ్ ఇవ గ్రామం సర్వతః పాంసుధూసరమ్
దాని కళ్లన్నీ తారుమారు అయిపోయి, ఉదయం ఆకాశం చీకటిలో మునిగినట్టు, చుట్టూ అంతా దుమ్ముతో కప్పబడి, కష్టంలో ఉన్న ఊరిలా కనిపించాయి.
బాష్పక్లిన్నముఖైర్ దీనైః కరుణాక్రన్దకారిభిః । ఆవృతం బన్ధుభిః ఖిన్నైః కురరైర్ ఇవ పాదపమ్
ఆ బాధతో కన్నీళ్లు కారుస్తూ, ముఖాలు తడిగా, హృదయాన్ని కలచివేసే విలాపాలతో, ఆ బంధువులు చుట్టూ చేరారు. అవన్నీ కలిపి చూస్తే, బాధతో అల్లాడుతున్న కొంగలు ఒక చెట్టును చుట్టుముట్టినట్టు అనిపించింది.
సేతుభఙ్గగలద్వారిమ్లాయమానముఖాబ్జయా । నలిన్యా సమధర్మిణ్యా భార్యయా పాదయోశ్ శ్రితమ్
ఆయన పాదాల దగ్గర భార్య కూర్చుని ఉంది. ఆమె ముఖం ముదురు పోయింది, వాడిపోయింది. అది చూస్తే, వంతెన తెగిపోయి, నీళ్లు తగ్గిపోయిన తామర చెరువు లాగా ఉంది. ఆమె కూడా తన భర్త బాధను పంచుకుంటూ ఉంది.
తారాక్రన్దరణద్రూఢప్రలాపాలాపముగ్ధయా । మాత్రా గృహీతం చిబుకే నవవ్యఞ్జనలాఞ్ఛితే
తన కుమారుడి బాధను తట్టుకోలేక, తల్లీ గాబరాగా అయి, అతని నవయవ్వనపు అందమైన మొహాన్ని చేతితో తడుముతూ, కన్నీళ్లు మింగలేక వేదనతో పలుకులు పలికింది.
అన్యైః పార్శ్వగతైర్ దీనైస్ స్రవదస్రుముఖైర్ జనైః । శ్రితం గలదవశ్యాయైశ్ శుష్కపర్ణైర్ ఇవ ద్రుమమ్
ఇంకా కొంతమంది బాధతో ఉన్నవారు, కన్నీళ్లు కారుస్తూ, ఆయన పక్కనే నిలబడి, ఆశ లేకుండా అతనిని పట్టుకున్నారు. అది చూస్తే, వాడిపోయిన ఆకులు చెట్టుకు అంటుకుని ఉన్నట్టు అనిపించింది.
వియోగభీత్యా సంయోగపరిహారపరైర్ ఇవ । దూరం ప్రవిసృతైర్ అఙ్గైర్ అనాత్మీయైర్ ఇవావృతమ్
విడిపోవడం భయంతో, దాని అవయవాలు చాలా దూరంగా పడిపోయినట్టు, అవి ఇక దానివే కావని అనిపించేలా చుట్టుముట్టబడ్డాయి.
పరస్పరమ్ అలగ్నాభ్యామ్ ఓష్ఠాభ్యాం దశనైశ్ శనైః । సవిరాగమ్ ఇవామ్లానైర్ హసన్తం స్వాత్మజీవితమ్
దాని పెదవులు కలిపి లేవు, దంతాలు మృదువుగా తాకుతున్నాయి. అవి స్వంత జీవితం మీద మిగిలిన ప్రేమతో, వాడిపోయిన చిరునవ్వుతో కనిపిస్తున్నాయి.
మౌనం ధ్యానమ్ ఇవాపన్నం పఙ్కాద్ ఇవ వినిర్మితమ్ । అప్రబోధాయ సంసుప్తం విశ్రామ్యన్తమ్ ఇవోచ్చకైః
అది మౌనంలో ధ్యానంలో ఉన్నట్టు, మట్టిలోంచి తయారైనట్టు, లోతుగా నిద్రలోకి వెళ్లి, పూర్తిగా విశ్రాంతిగా ఉండి, మేలుకోని స్థితిలో ఉంది.