సామాన్యేన విచారేణ క్షయమ్ ఆయాతి దుష్కృతమ్ । యోగవాక్యవిచారేణ కో న యాతి పరం పదమ్
సాధారణంగా ఆలోచించినా పాపం తగ్గిపోతుంది. యోగవాక్యాలను మనసులో వేసుకుని ఆలోచిస్తే, ఎవరు పరమపదాన్ని పొందరు చెప్పండి!
అజ్ఞానమ్ ఉచ్యతే పాపం తద్ విచారేణ నశ్యతి । పాపమూలచ్ఛిదం తస్మాద్ విచారం న పరిత్యజేత్
అజ్ఞానమే పాపమని అంటారు. దాన్ని ఆలోచనతో పోగొట్టవచ్చు. అందుకే, పాపానికి మూలాన్ని తొలగించే ఆలోచనను ఎప్పుడూ వదలకూడదు.
ఇమాం ప్రహ్లాదసంసిద్ధిం ప్రవిచారయతాం నృణామ్ । సప్తజన్మకృతం పాపం క్షయమ్ ఆప్నోత్య్ అసంశయమ్
ఈ ప్రహ్లాదుని సిద్ధిని ఎవరు మనస్ఫూర్తిగా ఆలోచిస్తారో, వారికి ఏ సందేహం లేకుండా ఏడు జన్మల పాపం కూడా నశిస్తుంది.
పరే పదే పరిణతం పాఞ్చజన్యస్వనైర్ మనః । కథం ప్రబుద్ధం భగవన్ ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః
ప్రభువా, పరమ స్థితిలో పరిపక్వమై, పాంచజన్య శబ్దంతో నిండిన మహాత్ముడు ప్రహ్లాదుని మనస్సు ఎలా జాగృతమైంది?
ద్వివిధా ముక్తతా లోకే సమ్భవత్య్ అనఘాకృతే । సదేహైకా విదేహాన్యా విభాగో ఽయం తయోశ్ శృణు
ఈ లోకంలో కలుషరహితులకు రెండు విధాల ముక్తి కలుగుతాయి. ఒకటి శరీరంతో, మరొకటి శరీరం లేకుండా. వాటి మధ్య తేడాను విను.
అసంసక్తమతేర్ యస్య త్యాగాదానేషు కర్మణామ్ । నైషణా తత్స్థితిం విద్ధి త్వం జీవన్ముక్తతామ్ ఇహ
ఎవరికి త్యాగం, స్వీకరణ వంటి కార్యాలలో మనస్సు అసక్తిగా ఉంటుందో, ఆ స్థితినే ఇక్కడ జీవన్ముక్తి అని తెలుసుకో.
సైవ దేహక్షయే రామ పునర్జననవర్జితా । విదేహముక్తతా ప్రోక్తా తత్స్థా నాయాన్తి దృశ్యతామ్
రామా, శరీరం నశించిన తరువాత అదే స్థితి పునర్జన్మ లేకుండా ఉంటుంది. దానిని వేదాంతులు విడేహముక్తి అంటారు. ఆ స్థితిలో ఉన్నవారు మళ్లీ కనిపించరు.
భృష్టబీజోపమా భూయోజన్మాఙ్కురవివర్జితా । హృది జీవద్విముక్తానాం శుద్ధా భవతి వాసనా
వేపిన విత్తనం మళ్లీ మొలకెత్తదు కదా, అలాగే జీవన్ముక్తుల హృదయంలో ఉన్న వాసనలు పుట్టుకలకు కారణం కాకుండా, పూర్తిగా పవిత్రంగా మారిపోతాయి.
పావనీ పరమోదారా సత్త్వమాత్రానుపాతినీ । ఆత్మధ్యానమయీ నిత్యం సుషుప్తస్థేవ తిష్ఠతి
ఆ వాసనలు పవిత్రమైనవి, అత్యంత ఉదాత్తమైనవి, కేవలం శుద్ధమైన సత్త్వంతోనే ఉండేలా మారతాయి. అవి ఎప్పుడూ ఆత్మధ్యానంలో లీనమై, గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్టు నిశ్శబ్దంగా ఉంటాయి.
అపి వర్షసహస్రాన్తే తే తయైవాన్తరస్థయా । సతి దేహే ప్రబుధ్యన్తే జీవన్ముక్తా రఘూద్వహ
ఓ రఘువంశశ్రేష్ఠా, శరీరం ఉన్నంతవరకూ, ఆ అంతరంగ పవిత్రతతో జీవన్ముక్తులు వేల సంవత్సరాలు గడిచినా, ఒక రోజు అవగాహనకు వచ్చెదరు.
ప్రహ్లాదో ఽన్తస్స్థయా శుద్ధసత్త్వవాసనయా స్వయా । బోధమ్ ఆప మహాబాహో శఙ్ఖశబ్దావబుద్ధయా
ఓ మహాబాహో, ప్రహ్లాదుడు తన అంతరంగంలో ఉన్న శుద్ధమైన సత్త్వవాసన వల్ల, శంఖనాదం విని మేలుకొనినట్టు, జ్ఞానాన్ని పొందాడు.
హరిర్ ఆత్మా హి భూతానాం తస్య యత్ ప్రతిభాసతే । తత్ తథైవ భవత్య్ ఆశు సర్వత్రాత్మైవ కారణమ్
హరి అన్నవాడు అన్ని జీవులలోని ఆత్మ. ఆయనకు ఏది కనిపిస్తే అది వెంటనే నిజమవుతుంది. ఎందుకంటే, అన్ని చోట్ల కూడా ఆత్మే కారణం.
ప్రబోధమ్ ఏతు ప్రహ్లాదో యదైవేతి విచిన్తితమ్ । నిమేషాద్ వాసుదేవేన తదైవ తద్ ఉపస్థితమ్
ప్రహ్లాదుడు జ్ఞానాన్ని పొందాలని ఆలోచించిన వెంటనే, ఓ వాసుదేవా, ఆ క్షణంలోనే అది జరిగిపోయింది.
ఆత్మన్య్ అకారణేనైవ భూతానాం కారణేన చ । సృష్ట్యర్థం వపుర్ ఆత్తం తద్ వాసుదేవీయమ్ ఆత్మనా
సృష్టి కోసం, వాసుదేవుని శరీరాన్ని ఆత్మ స్వీకరించింది. ఆ ఆత్మకి తాను కారణం కాదు కానీ అన్ని జీవులకు కారణం.
ఆత్మావలోకనేనాశు మాధవః పరిదృశ్యతే । మాధవారాధనేనాశు స్వయమ్ ఆత్మావలోక్యతే
మన ఆత్మను మనం చూసినప్పుడు మాధవుడు త్వరగా దర్శనమిస్తాడు. మాధవుణ్ణి భక్తితో సేవించినప్పుడు మన ఆత్మను మనమే త్వరగా తెలుసుకోగలం.
ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య రాఘవాత్మావలోకనే । విహరాశు విరాడాత్మా పదం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్
ఈ దృష్టిని పట్టుకుని, రాఘవా, నీవు నీ ఆత్మను పరిశీలిస్తూ ఉండగా, త్వరగా సమస్తాన్ని వ్యాపించే ఆ శాశ్వత స్థితిని చేరుకుంటావు.
సుఖాసారవతీ రామ సంసారప్రావృడ్ ఆతతా । జాడ్యం దదాతి పరమం విచారార్కమ్ అపశ్యతః
రామా, ఈ లోకంలో ఉండే తాత్కాలిక సుఖాల వర్షకాలం, విచారణ అనే సూర్యుడిని చూడని వారికి, పరమమైన మాంద్యాన్ని కలిగిస్తుంది.
ప్రసాదాద్ ఆత్మనో విష్ణోర్ మాయేయమ్ అతిభాసురా । ప్రబాధతే న ధీరాంస్ తు యక్షీ మన్త్రవతో యథా
ఆత్మ అయిన విష్ణువు కృప వల్ల, ఈ ప్రకాశవంతమైన మాయా, జ్ఞానులను ప్రభావితం చేయదు; మంత్రాన్ని తెలిసినవారిని యక్షిణి ఎలా హానిచేయలేకపోతుందో అలా.
ఆత్మేచ్ఛయైవ ఘనతాం సముపాగతాన్తర్ ఆత్మేచ్ఛయైవ తనుతామ్ ఉపయాతి కాలే । సంసారజాలరచనేయమ్ అనన్తమాయా జ్వాలేవ వాతకలయానఘ పావకస్య
పాపరహితుడా, ఈ అంతర్మాయా ఆత్మ సంకల్పంతోనే కొన్నిసార్లు ఘనంగా, మరికొన్ని సందర్భాల్లో సూత్రముగా మారుతుంది; ఈ అనంతమైన సంసారపు జాలం, అగ్నికి గాలివాటం తగిలినట్టు ఉంటుంది.
భగవన్ సర్వధర్మజ్ఞ శుద్ధైస్ త్వద్వచనాంశుభిః । నిర్వృతాస్ స్మశ్ శశాఙ్కస్య కరైర్ ఓషధయో యథా
భగవంతుడా, అన్ని ధర్మాలను తెలిసినవాడవు నీవు. నీ పవిత్రమైన మాటల కాంతితో మేము తృప్తిపొందాము. అది చంద్రుని కిరణాలతో ఔషధాలు ఆనందపడినట్టు ఉంది.
కర్ణాభివాఞ్ఛ్యమానాని పవిత్రాణి మృదూని చ । భూషయన్తి గృహీతాని పుష్పాణీవ వచాంసి తే
నీ మాటలు పవిత్రంగా, మృదువుగా ఉండి, చెవులకు ఎంతో ఇష్టంగా అనిపిస్తాయి. అవి అందుకున్నవారిని పువ్వుల్లా అలంకరిస్తాయి.
పౌరుషేణ ప్రయత్నేన సర్వమ్ ఆసాద్యతే యది । ప్రహ్లాదస్ తత్ కథం బుద్ధో న మాధవవరం వినా
మనుష్యుని శ్రమతో, పట్టుదలతో అన్నీ సాధ్యమైతే, ప్రహ్లాదుడు మాధవుని అనుగ్రహం లేకుండా తన వరాన్ని ఎందుకు పొందలేకపోయాడు?
యద్ యద్ రాఘవ సమ్ప్రాప్తం ప్రహ్లాదేన మహాత్మనా । తత్ తద్ ఆసాదితం తేన పౌరుషాద్ ఏవ నాన్యతః
ఓ రాఘవా, ప్రహ్లాదుడు ఏది సాధించాడో, అది అంతా తన స్వంత శ్రమతోనే పొందాడు. వేరే విధంగా కాదు.
ఆత్మా నారాయణశ్ చైవ న భిన్నౌ తిలతైలవత్ । తథైవ శౌక్ల్యపటవత్ కుసుమామోదవత్ తథా
ఆత్మ కూడా నారాయణుడే, వీరిద్దరూ వేరుగా లేరు. ఇది నువ్వులలో నూనె ఉన్నట్టూ, బట్టలో తెలుపు ఉన్నట్టూ, పువ్వులో పరిమళం ఉన్నట్టూ, అంతే.
యో హి విష్ణుస్ స ఏవాత్మా యో హ్య్ ఆత్మా స జనార్దనః । విష్ణ్వాత్మశబ్దౌ పర్యాయౌ యథా విటపిపాదపౌ
విష్ణువు ఎవరో, ఆత్మ కూడా ఆయనే. ఆత్మ ఎవరో, జనార్దనుడే. 'విష్ణువు' అనే మాట, 'ఆత్మ' అనే మాట, రెండూ ఒకటే. ఇవి చెట్టు, కొమ్మల మాటలవంటి మారుపదాలు.
ప్రహ్లాదనామ్నా ప్రథమమ్ ఆత్మైవ స్వయమ్ ఆత్మనా । స్వయైవ శక్త్యా పరయా విష్ణుభక్తౌ నియోజితః
మొదట ఆత్మే తన శక్తితో 'ప్రహ్లాదుడు' అనే పేరు తీసుకుని, తన పరాశక్తితో విష్ణుభక్తిలో నిమగ్నమయ్యింది.
ప్రహ్లాదో హ్య్ ఆత్మనైవైతం వరమ్ అర్జితవాన్ స్వయమ్ । స్వయం విచారం కృతవాన్ స్వయం విజితవాన్ మనః
ప్రహ్లాదుడు తన ఆత్మతోనే ఈ వరాన్ని పొందాడు. తానే విచారించాడు, తానే మనసును జయించాడు.
కదాచిద్ ఆత్మనైవాత్మా స్వయం శక్త్యా విబోధ్యతే । కదాచిద్ విష్ణుదేహేన భక్తిలభ్యేన బోధ్యతే
కొన్నిసార్లు ఆత్మ తన శక్తితో తానే మేల్కొంటుంది. మరికొన్నిసార్లు భక్తితో పొందగలిగే విష్ణువు శరీరం ద్వారా ఆత్మ మేల్కొంటుంది.
చిరమ్ ఆరాధితో ఽప్య్ ఏష పరమప్రీతిమాన్ అపి । నావిచారవతో జ్ఞానం దాతుం శక్నోతి మాధవః
మాధవుడు ఎంతకాలమైనా ఆరాధించబడినా, ఎంత సంతోషంగా ఉన్నా, విచారణ లేని వారికి జ్ఞానం ఇవ్వలేడు.
ముఖ్యః పురుషయత్నోత్థో విచారస్ స్వాత్మదర్శనే । గౌణో వరాదికో హేతుర్ ముఖ్యహేతుపరో భవ
తన ఆత్మను తెలుసుకోవడంలో ముఖ్యమైన కారణం మనిషి ప్రయత్నంతో కలిగే విచారణే. వరాలు వంటివి రెండవ కారణాలు మాత్రమే. అందుకే నీవు ప్రధాన కారణమైన విచారణపట్ల ఆసక్తి చూపు.