యస్య నోత్క్రామతి మతిస్ స్వాత్మతత్త్వావలోకనాత్ । యథార్థదర్శినో జ్ఞస్య జీవితం తస్య శోభతే
తన స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, నిజమైన దృష్టితో ఉన్నవాడి జీవితం నిజంగా వెలుగుతుంటుంది.
యస్య నాహఙ్కృతో భావో బుద్ధిర్ యస్య న లిప్యతే । యస్ సమస్ సర్వభావేషు జీవితం తస్య శోభతే
అహంకారం లేని వాడికి, మేధస్సు మలినం కాకుండా ఉన్నవాడికి, అన్ని పరిస్థితుల్లో సమంగా ఉండేవాడికి జీవితం నిజంగా వెలుగుతుంటుంది.
యో ఽన్తశ్శీతలయా బుద్ధ్యా రాగద్వేషవిముక్తయా । సాక్షివత్ పశ్యతీదం హి జీవితం తస్య శోభతే
లోపల చల్లని మనస్సుతో, రాగద్వేషాలు లేకుండా, సాక్షిగా అన్నింటినీ చూస్తున్నవాడి జీవితం నిజంగా వెలుగుతుంటుంది.
యేన సమ్యక్ పరిజ్ఞాయ హేయోపాదేయమ్ ఉజ్ఝతా । చిత్తస్యాన్తే ఽర్పితం చిత్తం జీవితం తస్య శోభతే
ఏది తీసుకోవాలో, ఏది వదలాలో స్పష్టంగా తెలుసుకొని, వాటిని పూర్తిగా వదిలేసి, మనసును పూర్తిగా శాంతింపజేసినవానికి జీవితం ప్రకాశిస్తుంది.
అవస్తుసదృశే వస్తున్య్ అస్తసఙ్కల్పనామలే । యేనాలీనం కృతం చేతో జీవితం తస్య శోభతే
విషయాల లేని, సంకల్పాలు లేని పవిత్రమైన సత్యంలో మనసును లీనంచేసినవానికి జీవితం ప్రకాశిస్తుంది.
సత్యాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య లీలయేయం జగత్క్రియా । క్రియతే ఽవాసనం యేన జీవితం తస్య శోభతే
నిజమైన దృష్టిని పట్టుకుని, లోపల ఎలాంటి వాసనలు లేకుండా, ఈ లోక కార్యాలను సులభంగా నిర్వహించే వానికి జీవితం ప్రకాశిస్తుంది.
నాన్తస్ తుష్యతి నోద్వేగమ్ ఏతి యో విహరన్న్ అపి । హేయోపాదేయసమ్ప్రాప్తౌ జీవితం తస్య శోభతే
ఏదైనా చేయడంలో కూడా లోపల ఆనందించక, కలవరపడక, తీసుకోవాల్సినదానికైనా వదలాల్సినదానికైనా ప్రభావితుడవని వానికి జీవితం ప్రకాశిస్తుంది.
శుద్ధపక్షశ్ చ శుద్ధశ్ చ హంసౌఘస్ సరసో యథా । యస్మాద్ గుణౌఘో నిర్యాతి జీవితం తస్య శోభతే
ఎలా ఒక సరస్సులోని హంసల సమూహం శుద్ధంగా ఉంటుందో, అలాగే ఎవరిలో గుణాల ప్రవాహం ఉద్భవిస్తుందో, వారి జీవితం ఎంతో ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది.
యస్మిఞ్ శ్రుతిపథం యాతే దృష్టే స్మృతిమ్ ఉపాగతే । ఆనన్దం యాన్తి భూతాని జీవితం తస్య శోభతే
ఎవరికి శ్రవణ మార్గం లభించి, ప్రత్యక్ష జ్ఞానం, స్మృతి కలిగితే, అన్ని జీవులు ఆనందాన్ని పొందుతాయి. అలాంటి వారి జీవితం నిజంగా ప్రకాశిస్తుంది.
యస్యోదయేన హృదయేషు జనామ్బుజాని జీవాలిమన్తి సకలాని వికాసవన్తి । తస్యావభాతి చిరజీవితమ్ అక్షయేన్దోర్ ఆపూర్ణతేవ దనుజేశ్వర నేతరస్య
ఎవరి ఉదయంతో మనుషుల హృదయాల్లోని కమలాలు జీవశక్తితో నిండిపోయి వికసిస్తాయో, వారి దీర్ఘాయువు అక్షయ చంద్రునిలా వెలుగుతుంది, అసురాధిపతిలా కాదు.
స్థైర్యం దేహస్య దృష్టస్య జీవితం ప్రోచ్యతే బుధైః । దేహాన్తరార్థం దేహస్య సన్త్యాగో మరణం స్మృతమ్
బుద్ధిమంతులు చెబుతారు — కనబడే శరీరం స్థిరంగా ఉండడమే జీవితం; మరో ప్రయోజనం కోసం శరీరాన్ని వదిలిపెట్టడమే మరణం.
ద్వాభ్యామ్ ఏవాసి పక్షాభ్యామ్ ఆభ్యాం ముక్తో మహామతే । కిం తే మరణమ్ అస్తీహ కిం వా జీవితమ్ అస్తి తే
ఈ రెండు రెక్కలతోనే నీవు విముక్తుడవు, ఓ మహామతి! నీకు మరణమేమిటి? జీవితం ఏమిటి? ఇవన్నీ నీకు సంబంధం లేవు.
నిదర్శనార్థమ్ ఏతత్ తు మయోక్తమ్ అరిమర్దన । న త్వం జీవసి సర్వజ్ఞ మ్రియసే న కదాచన
ఇది ఉదాహరణ కోసం మాత్రమే చెప్పాను, ఓ శత్రునాశకా! నీవు సర్వజ్ఞుడవు, నీవు జీవించడమూ లేదు, మరణించడమూ లేదు.
దేహసంస్థో ఽప్య్ అదేహత్వాద్ అదేహో ఽసి విదేహదృక్ । వ్యోమసంస్థో ఽప్య్ అసక్తత్వాద్ అవ్యోమైవ హి మారుతః
నీ శరీరంలో ఉన్నప్పటికీ, నీవు శరీరరహితుడవు. నీవు శరీరాన్ని దాటి చూస్తావు. ఆకాశంలో ఉన్నట్లు కనిపించినా, నీవు దానికి అంటకూడని వాడవు. గాలి ఎలా ఆకాశానికి అంటకూడదో, నీవు కూడా అంతే.
స్పర్శసమ్బోధకారిత్వాద్ దేహ ఏవాసి సువ్రత । ఉత్సేధారోధకత్వేన ఖమ్ ఉత్సేధస్య కారణమ్
స్పర్శను తెలుసుకునే శక్తి నీ వల్లే కనుక, ఓ సుశీలా! నీవే శరీరం. అలాగే, ఆకాశం ఎత్తుకు కారణమైనట్టు, నీవు కూడా శరీరానికి కారణమవుతావు.
ప్రబుద్ధో జ్ఞాతవస్తుత్వాద్ ఏవ త్వమ్ అసి నాసి చ । ఇయత్తైకపరిచ్ఛిన్నం రూపమ్ అజ్ఞేషు దుఃఖితమ్
నీవు నిజంగా తెలిసినవాడవై, మేల్కొన్నవాడవై ఉన్నావు. అయినా, నీవు లేవనిపించవచ్చు కూడా. పరిమితమైన రూపం తెలియని వారికి మాత్రమే ఉంటుంది, అది బాధతో నిండినదే.
సర్వదా సర్వమ్ ఏవాసి చిత్ప్రకాశపరైకధీః । కో దేహః కో ఽప్య్ అదేహస్ తే యం గృహ్ణాసి జహాసి వా
ప్రతి క్షణం నీవే అన్నీ, నీ మనస్సు ఎప్పుడూ చైతన్య ప్రకాశంలో నిలిచి ఉంటుంది. శరీరం అంటే ఏమిటి? శరీరం లేనిదే ఏమిటి? నీవు దేనిని స్వీకరించాలి, దేనిని వదలాలి?
సముదేతు వసన్తో వా వాతు వా ప్రలయానిలః । భావాభావవిహీనస్య కిమ్ అభ్యాగతమ్ ఆత్మనః
వసంతం వచ్చినా, లయ గాలి వీచినా, వచ్చే పోయే భావాలు లేనివాడైన ఆత్మకు ఏమి వస్తుంది?
ప్రలుఠత్స్వ్ అపి శైలేషు కల్పాగ్నిషు దహత్స్వ్ అపి । వహత్సూత్పాతవాతేష్వ్ అప్య్ ఆత్మాత్మన్య్ ఏవ తిష్ఠతి
పర్వతాలు చీలిపోయినా, యుగాంత అగ్ని దహించినా, విధ్వంస గాలి ఊదినా, ఆత్మ తనలోనే నిలిచి ఉంటుంది.
సర్వభూతాని తిష్ఠన్తు సమమ్ ఏవ ప్రయాన్తు వా । నశ్యన్తు వాథ వర్ధన్తామ్ ఆత్మాత్మన్య్ ఏవ తిష్ఠతి
అన్ని జీవులు అలాగే ఉండిపోవచ్చు, లేదా సమానంగా వెళ్లిపోవచ్చు. అవి నశించొచ్చు, లేక పెరిగిపోవచ్చు. అయినా, ఆత్మ తనలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది.
క్షీయతే న క్షయం ప్రాప్తే వర్ధమానే న వర్ధతే । న స్పన్దతే స్పన్దమానే దేహే ఽస్మిన్ పురుషః పరః
క్షయం వచ్చినప్పుడు అది క్షయించదు. వృద్ధి జరిగినప్పుడు అది పెరగదు. ఈ శరీరం కదిలినా, పరమాత్మ కదలదు.
దేహస్యాహమ్ అహం దేహ ఇతి క్షీణే ఽపి తే భ్రమే । త్యజామి న త్యజామీతి కిం మృషా కలనోదితా
ఈ శరీరం నేనే, ఇది నాదే అని భావన బలహీనమైనా కూడా ఉండిపోతుంది. 'నేను వదిలేస్తాను, వదలను' అనే ఆలోచన కల్పన వల్ల కలిగిన అబద్ధమైన భావమే.
ఇదం కృత్వా కరోమీదమ్ ఇదం త్యక్త్వేదమ్ ఆహరే । ఇతి తత్త్వవిదాం తాత సఙ్కల్పాస్ సఙ్క్షయం గతాః
ఇది చేసి, తర్వాత అది చేస్తాను; ఇది వదిలి, మరొకటి తీసుకుంటాను అని అనుకోవడం, నిజాన్ని తెలుసుకున్నవారికి అలాంటి సంకల్పాలు పోయాయి, ప్రియమైనవాడా.
ప్రబుద్ధాస్ సర్వకర్తారః కిం కరిష్యన్తి వై నవమ్ । నవస్యాకరణాన్ నిత్యమ్ అకర్తృత్వపదం గతాః
ప్రబుద్ధులు, అన్నీ చేయగలవారు అయినా, కొత్తగా ఏం చేయగలరు? వారు ఎప్పుడూ కొత్త పనులను వదిలేసి, చేయడం లేని స్థితిని పొందారు.
అకర్తృత్వాద్ అభోక్తృత్వమ్ అర్థాద్ ఏవ సమాగతమ్ । సఙ్గృహీతం కిలానుప్తం కేనేహ భువనత్రయే
చేయడం లేనప్పుడు, అనుభవించడమూ సహజంగా ఉండదు. ఈ మూడు లోకాలలో ఎవరు నిజంగా ఏదైనా కొత్తగా సంపాదించారా, లేదా వదిలేశారా? అన్నీ ముందే కలిసివున్నవే.
శాన్తే కర్తృత్వభోక్తృత్వే శాన్తిర్ ఏవ హి శిష్యతే । ప్రౌఢిమ్ అభ్యాగతా సైవ ముక్తిర్ ఇత్య్ ఉచ్యతే బుధైః
చేయడమూ, అనుభవించడమూ శాంతించిపోయినప్పుడు, మిగిలేది కేవలం ప్రశాంతతే. ఈ పరిపక్వత వచ్చినపుడు, దానినే జ్ఞానులు ముక్తి అంటారు.
ప్రబుద్ధాశ్ చిన్మయాశ్ శుద్ధాస్ సర్వమ్ ఆక్రమ్య సంస్థితాః । కిం త్యక్తం పరిగృహ్ణన్తు కిం గృహీతం త్యజన్తు వా
ప్రబుద్ధులు, చైతన్యస్వరూపులు, పవిత్రులు, అన్నింటినీ వ్యాపించి నిలిచినవారు—వారికి వదిలేది ఏముంది? స్వీకరించేది ఏముంది? లేదా తీసుకుని వదిలేది ఏముంది?
గ్రాహ్యగ్రాహకసమ్బన్ధః ప్రమితావయవిక్రమః । హీనః ప్రమేయావయవైః కిం గృహ్ణాతు జహాతు కిమ్
తెలిసినదాన్ని పట్టుకునే వాడు, పట్టుబడే విషయం అనే సంబంధం లేకుండా, వాటిలో భాగాల కదలిక కూడా లేనప్పుడు, అక్కడ ఏమి తీసుకోవాలి? ఏమి వదిలేయాలి?
గ్రాహ్యగ్రాహకసమ్బన్ధే క్షీణే శాన్తిర్ ఉదేత్య్ అలమ్ । స్థితిమ్ అభ్యాగతా సాన్తర్ మోక్షనామ్నాభిధీయతే
పట్టుకునే వాడు, పట్టుబడే విషయం అనే సంబంధం పూర్తిగా పోయినప్పుడు, సంపూర్ణ శాంతి కలుగుతుంది. ఆ స్థితిని చేరినవారికి దానిని 'మోక్షం' అని అంటారు.
తత్ర స్థితాస్ సదా సన్తస్ త్వాదృశాః పురుషోత్తమాః । సుషుప్తావయవస్పన్దసాధర్మ్యేణ చరన్తి హి
మీలాంటి ఉత్తములు, ఎల్లప్పుడూ ఆ స్థితిలోనే ఉంటారు. వారు గాఢ నిద్రలోని నిశ్చలతలాగా, లోపల ప్రశాంతంగా సంచరిస్తూ ఉంటారు.