ద్విత్రైస్ సహాసురైర్ ముఖ్యైః పరివారయుతో హరిః । ప్రవివేశాసురగృహం తారావాన్ ఇవ ఖం శశీ
ఇద్దరు ముగ్గురు ముఖ్య అసురులతో కలిసి హరి, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన చంద్రుడు ఆకాశంలోకి ప్రవేశించినట్టు, అసురుల ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
వైనతేయాసనస్థో ఽసౌ లక్ష్మీవిధుతచామరః । స్వాయుధాదిపరీవారో దేవర్షిపరివన్దితః
అతడు గరుడుని ఆసనంపై కూర్చొని, లక్ష్మి చామరంతో వడివేయగా, ఆయుధాలు మరియు సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలు ఋషులు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.
మహాత్మన్ సమ్ప్రబుధ్యస్వేత్య్ ఏవం విష్ణుర్ ఉదాహరన్ । పాఞ్చజన్యం ప్రదధ్వాన ధ్వనయన్ కకుభాం గణమ్
విష్ణువు 'ఓ మహాత్మా, లేచి యెదురు చూడు!' అని పలికి, పాంచజన్య శంఖాన్ని ఊదగా, ఆ శబ్దం అన్ని దిక్కులలో ప్రతిధ్వనించింది.
మహతా తేన శబ్దేన వైష్ణవప్రాణజన్మనా । తుల్యకాలం పరిక్షుబ్ధకల్పాభ్రార్ణవరంహసా
విష్ణువు యొక్క ప్రాణశక్తిగా ఉన్న ఆ గొప్ప శబ్దంతో, ఆకాశదిశలు ఒక్కసారిగా కంపించాయి. అది యుగాంతంలో సముద్రం, మేఘాలు కలకలలాడినట్లు అనిపించింది.
ఆసురీ జనతా భూమౌ పపాతాగతసమ్భ్రమా । మత్తనీలాభ్రనాదేన రాజహంసావలీ యథా
ఆ శబ్దాన్ని విని, రాక్షసుల సమూహం అకస్మాత్తుగా భయంతో భూమిపై పడిపోయింది. అది మత్తుగా ఉన్న నీలి మేఘం గర్జన విని రాజహంసల గుంపు భయంతో కూలినట్లుగా కనిపించింది.
జహృషే జనితానన్దా వైష్ణవీ వీతసమ్భ్రమా । జనతా జలదధ్వానఫుల్లేవ కుటజావలీ
విష్ణువు భక్తులు భయం తొలగిపోయి ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయారు. వాన మేఘాల గర్జన విని పూలతో విరిసిన కుడపూల దళాల వలె వారు ఆనందించారు.
బభూవ సమ్ప్రబుద్ధాత్మా దానవేశశ్ శనైశ్ శనైః । మేఘారవలసత్పుష్పః కదమ్బ ఇవ కాననే
రాక్షసాధిపతి మెల్లగా మెల్లగా జ్ఞానం పొందాడు. అది మేఘాల గర్జన విని అడవిలోని కదంబ వృక్షం పువ్వులు పూయడం వలె అనిపించింది.
బ్రహ్మరన్ధ్రకృతోత్థానా ప్రాణశక్తిర్ అథాసురమ్ । శనైర్ ఆక్రమయామ్ ఆస గఙ్గా సర్వమ్ ఇవార్ణవమ్
తలపై ఉన్న బ్రహ్మరంధ్రం ద్వారా ప్రాణశక్తి మెల్లగా ఆ అసురుడిని పూర్తిగా వ్యాపించింది. అది గంగా నది సముద్రాన్ని నింపినట్టు సాగింది.
క్షణాద్ ఆక్రమయామ్ ఆస ప్రాణశ్రీస్ సర్వతో ఽసురమ్ । ఉదయానన్తరం సౌరీ ప్రభేవ భువనాన్తరమ్
ఒక క్షణంలోనే ప్రాణశక్తి మహిమ ఆ అసురుడిని అన్ని వైపులా కప్పేసింది. అది సూర్యుడు ఉదయించిన తర్వాత తన కాంతితో ప్రపంచాన్ని నింపినట్టు అయింది.
ప్రాణేషు రన్ధ్రనవకే ప్రవృత్తేష్వ్ అథ తస్య చిత్ । చేత్యోన్ముఖీ బభూవాన్తః ప్రాణదర్పణబిమ్బితా
ప్రాణశక్తి తొమ్మిది మార్గాల్లో ప్రవహించగానే, అతని చైతన్యం ప్రాణశక్తి అద్దంలో ప్రతిబింబించినట్టు లోపలికి మళ్లింది.
చేతనీయోన్ముఖే చిత్త్వే చిన్ మనస్తామ్ ఉపాయయౌ । ద్విత్వం మకురసఙ్క్రాన్తా ముఖశ్రీర్ ఇవ రాఘవ
మనస్సు చైతన్యాన్ని향ి తిరిగినప్పుడు, అది స్వచ్ఛమైన అవగాహన స్థితిని పొందింది. అది అద్దంలో ముఖసౌందర్యం రెండుగా కనిపించినట్టు, రాఘవా!
కిఞ్చిద్ అఙ్కురితే చిత్తే నేత్రే వికసనోన్ముఖే । శనైర్ బభూవతుస్ తస్య ప్రాతర్ నీలే యథోత్పలే
ఆయన మనసు కొంత మెల్లగా వికసించటం మొదలై, కన్నులు తెరవడానికి ఉత్సాహపడినప్పుడు, అవి రెండూ నెమ్మదిగా ఉదయపు నీలపు కమలంలా వికసించాయి.
ప్రాణాపానపరామృష్టనాడీవివరసంవిదః । వాతార్తస్యేవ పద్మస్య స్పన్దో ఽస్య సమజాయత
ప్రాణాయామం వల్ల తాకబడిన నాడుల జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, గాలికి తడిసిన కమలం వణికినట్టు, ఆయనలో ఒక స్వల్ప కదలిక పుట్టింది.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ మనః పీవరతాం యయౌ । తస్మిన్ ప్రాణవశాత్ పూర్ణే తరఙ్గ ఇవ వారిణి
ఒక క్షణం వ్యవధిలోనే ఆయన మనసు ప్రాణశక్తి ప్రభావంతో పూర్తిగా పుష్టిగా మారింది, అది నీటిలో అల పెరిగినట్టు ఉప్పొంగింది.
అథాసౌ వికసన్నేత్రమనఃప్రాణవపుర్ బభౌ । అర్ధోదిత ఇవాదిత్యే సరస్ స్ఫురితపఙ్కజమ్
ఆ తరువాత ఆయన కన్నులు, మనసు, ప్రాణశక్తి వికసించినప్పుడు, ఆయన శరీరం అరుదుగా ఉదయిస్తున్న సూర్యుడి కాంతిలో తళుక్కుమన్న సరస్సులో అరవికాసమైన కమలాల్లా మెరిసిపోయింది.
తస్మిన్న్ అవసరే యావద్ బుధ్యస్వేత్య్ అవదత్ ప్రభుః । ప్రబుద్ధస్ తావద్ ఏషో ఽభూద్ బర్హీ ఘనరవాద్ ఇవ
ఆ సమయంలో ప్రభువు, 'లేచి ఉండు' అని చెప్పగానే, ఆ యాజుడు మేఘగర్జనలా ఒక్కసారిగా లేచాడు.
ప్రఫుల్తనయనం జాతమననం పీవరస్మృతిమ్ । ఉవాచైనం త్రిలోకేశః పురా నాభ్యబ్జజం యథా
అతని కళ్లూ పూర్తిగా తెరుచుకుని, మనస్సు స్పష్టంగా, జ్ఞాపకం బలంగా వచ్చినప్పుడు, మూడు లోకాల అధిపతి అతనితో, పూర్వం బ్రహ్మదేవునికి చెప్పినట్టు, మాట్లాడాడు.
సాధో స్మర మహాలక్ష్మీమ్ ఆత్మీయాం స్మర చాకృతిమ్ । అకాణ్డ ఏవ కిం దేహవిరామః క్రియతే త్వయా
ఓ మేలైనవాడా, మహాలక్ష్మిని నీదిగా గుర్తు పెట్టుకో. నీ అసలైన రూపాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకో. ఏ కారణం లేకుండానే శరీరాన్ని విశ్రాంతి చేయడం ఎందుకు?
హేయోపాదేయసఙ్కల్పవిహీనస్య శరీరగైః । భావాభావైస్ తవార్థః కస్ తిష్ఠోత్తిష్ఠస్వ సమ్ప్రతి
నీకు తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం అనే భావాలే లేవు కదా. అలాంటప్పుడు శరీర స్థితి లేదా లేనితనం వల్ల నీకు ఏమి ప్రయోజనం? ఇప్పుడే లేచి ఉండు.
స్థాతవ్యమ్ ఇహ దేహేన కల్పం యావద్ అనేన తే । వయం హి నియతిం విద్మో యథాభూతామ్ అనిన్దిత
ఈ శరీరంతో నీవు యుగాంతం వరకు ఇక్కడ ఉండాలి. ఎందుకంటే, నిశ్చయమైన విధిని మేము యథార్థంగా తెలుసు, నిందలేని వాడా.
జీవన్ముక్తేన భవతా రాజ్య ఏవేహ తిష్ఠతా । క్షపణీయా గతోద్వేగమ్ ఆకల్పాన్తమ్ ఇయం తనుః
జీవన్ముక్తుడిగా నీవు ఇక్కడ రాజ్యంలోనే ఉండాలి. కలవరంలేని ఈ శరీరాన్ని యుగాంతం వరకు నిలిపి పెట్టాలి.
తనౌ కల్పాన్తశీర్ణాయాం స్వే మహిమ్ని త్వయానఘ । వస్తవ్యం స్ఫుటితే కుమ్భే కుమ్భాకాశేన ఖే యథా
యుగాంతంలో ఈ శరీరం చలించిపోయినప్పుడు, పాపరహితుడా, పగిలిన కుండలో ఆకాశం ఆకాశంతో కలిసిపోయినట్టు, నీవు నీ మహిమలోనే నిలిచిపోతావు.
కల్పాన్తస్థాయినీ శుద్ధా దృష్టలోకపరావరా । ఇయం తవ తనుర్ జాతా జీవన్ముక్తివిలాసినీ
యుగాంతం వరకు నిలిచే పవిత్రమైన నీ ఈ శరీరం, అన్ని లోకాలను చూచే శక్తితో, జీవన్ముక్తుని లీలగా మారింది.
నోదితా ద్వాదశాదిత్యా న విలీనాస్ శిలోచ్చయాః । న జగజ్ జ్వలితం సాధో తనుం త్యజసి కిం ముధా
పన్నెండు సూర్యులు ఉదయించలేదు, పర్వతాలు కరుగిపోలేదు, లోకం అగ్నిలో కాలిపోవడం లేదు — ఓ మహానుభావా, అలాంటప్పుడు నీవు శరీరాన్ని వృథాగా ఎందుకు వదులుతున్నావు?
వాయుర్ వహతి నోన్మత్తస్ త్రిలోకీభస్మధూసరః । లోలామరకపాలాఙ్కస్ తనుం త్యజసి కిం ముధా
గాలి పిచ్చిగా వీచి మూడు లోకాలను బూడిదగా చేయడం లేదు, దిక్కులు తలకిందులుగా తిరగడం లేదు — అలాంటప్పుడు నీవు శరీరాన్ని వృథాగా ఎందుకు వదులుతున్నావు?
అశోక ఇవ మఞ్జర్యః పుష్కరావర్తవిద్యుతః । న స్ఫురన్తి జగత్కోశే తనుం త్యజసి కిం ముధా
అశోకవృక్షపు కొత్త కొమ్మలు లాగా, కమలపు తాడుల్లో మెరుపులు మెరిపినట్టు, లోకంలో ఏదీ కదలడం లేదు — అలాంటప్పుడు నీవు శరీరాన్ని వృథాగా ఎందుకు వదులుతున్నావు?
ధారాసారరణచ్ఛైలాః ప్రజ్వలజ్జ్వలనోజ్జ్వలాః । కకుభో న విశీర్యన్తే తనుం త్యజసి కిం ముధా
అగ్నిపుంజాలతో కాలిన పర్వతశిఖరాలు దిక్కులను చీల్చిపారేయడం లేదు — అలాంటప్పుడు నీవు శరీరాన్ని వృథాగా ఎందుకు వదులుతున్నావు?
న బ్రహ్మవిష్ణురుద్రాఖ్యత్రయశేషమ్ ఇదం జగత్ । స్థితం జరఢజీమూతం తనుం త్యజసి కిం ముధా
ఈ జగత్తు, బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రుడు అనే పేర్లతో ఉన్నదంతా, వృద్ధమై, మబ్బుల్లా మసకబారినదిగా నిలిచిఉంటుంది. నీవు శరీరాన్ని వృథాగా ఎందుకు వదులుతున్నావు?
స్ఫుటదద్రీన్ద్రటాఙ్కారకరాలారావవన్తి ఖే । కల్పాభ్రాణి న గర్జన్తి తనుం త్యజసి కిం ముధా
పర్వతాలు చీలిపోయే భయంకరమైన గర్జనలతో యుగాంత మేఘాలు ఆకాశంలో గర్జించవు. నీవు శరీరాన్ని వృథాగా ఎందుకు వదులుతున్నావు?
అహం భూతావకీర్ణాసు సాలోకాసు ఖగధ్వజః । విహరామి దశాశాసు మా దేహమ్ అవధీరయ
నేను, పక్షుల మధ్య రాజైనవాడిని, అన్ని లోకాలలోని ప్రాణులతో కూడిన ప్రదేశాల్లో, అన్ని దిశల్లో విహరిస్తున్నాను. శరీరాన్ని తక్కువగా చూడవద్దు.