జీవన్ముక్తసమాధిస్థః కరోత్వ్ అసురనాథతామ్ । మణిర్ ముక్తమనస్కారః ప్రతిబిమ్బక్రియామ్ ఇవ
జీవన్ముక్తునిగా సమాధిలో స్థిరమైన ప్రహ్లాదుడు, మణిలా మమకారం లేకుండా ప్రతిబింబాలు చూపినట్లు, అసురులకు అధిపతిగా ఉండాలి.
న వినశ్యతి సర్గో ఽయమ్ ఏవం సహ సురాసురైః । భవిష్యతి చ నాద్వన్ద్వం తన్ మే క్రీడా భవిష్యతి
ఈ సృష్టి దేవతలు, రాక్షసులతో కలిసి ఇలానే ఉండి నశించదు. ఇది ద్వంద్వములేని స్థితిలో ఉండదు. ఇదే నా ఆట.
సర్గక్షయోదయావ్ ఏతౌ సుసమౌ మమ యద్య్ అపి । తథాపీదం యథాసంస్థం భవత్వ్ అన్యేన కిం మమ
సృష్టి ఉద్భవం, లయము రెండూ నాకు సమానంగా ఆనందదాయకమే అయినా, ఇది ఎలా ఉందో అలా ఉండనివ్వాలి. వేరుగా ఉన్నా నాకు ఏమి సంబంధం?
భావాభావేషు యత్ తుల్యం తన్నాశే తత్స్థితౌ చ వా । యః ప్రయత్నః కుబుద్ధిత్వాత్ తద్ వ్యోమహననం భవేత్
ఉండడంలోనైనా, లేనిపోవడంలోనైనా ఏది సమంగా ఉంటుందో, అది నశించడంలోనూ, నిలిచిపోవడంలోనూ ఒకేలా ఉంటుంది. అజ్ఞానంతో చేసే ప్రయత్నం ఆకాశాన్ని కొట్టడమేలాంటిది.
తస్మాత్ ప్రయామి పాతాలం బోధయామ్య్ అసురేశ్వరమ్ । స్థైర్యం నయామి సంసారం లీలాం సమ్పాదయామ్య్ అహమ్
అందుకే నేను పాతాళానికి వెళ్ళి, రాక్షసాధిపతిని మేల్కొలిపి, ఈ లోకానికి స్థిరత్వాన్ని కలిగించి, నా ఆటను పూర్తిచేస్తాను.
అసురపురమ్ అవాప్య ప్రోద్ధతాచారఘోరం కమలమ్ ఇవ వివస్వాన్ దైత్యమ్ ఉద్బోధయామి । జగద్ ఇదమ్ అఖిలాస్థం స్థైర్యమ్ అభ్యానయామి ఘనవిధిర్ ఇవ శైలే చఞ్చలం మేఘజాలమ్
రాక్షసుల పట్టణానికి చేరుకొని, అల్లరి ప్రవర్తనతో భయంకరంగా ఉన్న దానిని, సూర్యుడు కమలాన్ని మేల్కొలిపినట్లు, నేను ఆ రాక్షసుడిని జాగృతం చేస్తాను. ఈ సమస్త లోకానికి స్థిరతను తీసుకొస్తాను, మేఘాలు కదిలే కొండపై నిలిచినట్లుగా.
ఇతి సఞ్చిన్త్య సర్వాత్మా క్షీరోదాద్ రామ తత్పురమ్ । చచాల పరివారేణ సహ సాభ్ర ఇవాచలః
ఓ రామా, ఇలా ఆలోచించి, సమస్తాన్ని వ్యాపించిన వాడు, పాల సముద్రం నుండి తన సహచరులతో కలిసి, మేఘాలతో కూడిన కొండలా కదిలాడు.
క్షీరోదతలరన్ధ్రేణ తేనైవ స్తమ్భితామ్భసా । ప్రహ్లాదనగరం ప్రాప శక్రలోకమ్ ఇవాపరమ్
పాల సముద్రపు చీలిక ద్వారా, ఆ నీరు ఆపబడినప్పుడు, అతడు ప్రహ్లాదుని నగరానికి చేరాడు, అది ఇంకొక ఇంద్ర లోకానికి వెళ్లినట్లుగా అనిపించింది.
హేమమన్దిరకోశస్థం దదర్శాత్రాసురం హరిః । అథ శైలగుహాలీనం సమాధిస్థమ్ ఇవాబ్జజమ్
హరిః బంగారు మందిరాల నిధిలో కూర్చున్న రాక్షసుడిని చూశాడు. ఆతడు కొండ గుహలో దాగి, పద్మజుడు ధ్యానంలో లీనమైనట్టు కనిపించాడు.
తత్ర తే తేజసా దైత్యా వైష్ణవేనావధూనితాః । దూరం యయుర్ దినేశాంశువిత్రస్తా ఇవ కౌశికాః
అక్కడ విష్ణువు వెలుగుతో దైత్యులు భయపడి, ఎండ కిరణాలకు భయపడి ఎగిరిపోతున్న కొంగల్లా, దూరంగా పారిపోయారు.
ద్విత్రైస్ సహాసురైర్ ముఖ్యైః పరివారయుతో హరిః । ప్రవివేశాసురగృహం తారావాన్ ఇవ ఖం శశీ
ఇద్దరు ముగ్గురు ముఖ్య అసురులతో కలిసి హరి, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడిన చంద్రుడు ఆకాశంలోకి ప్రవేశించినట్టు, అసురుల ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
వైనతేయాసనస్థో ఽసౌ లక్ష్మీవిధుతచామరః । స్వాయుధాదిపరీవారో దేవర్షిపరివన్దితః
అతడు గరుడుని ఆసనంపై కూర్చొని, లక్ష్మి చామరంతో వడివేయగా, ఆయుధాలు మరియు సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలు ఋషులు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.
మహాత్మన్ సమ్ప్రబుధ్యస్వేత్య్ ఏవం విష్ణుర్ ఉదాహరన్ । పాఞ్చజన్యం ప్రదధ్వాన ధ్వనయన్ కకుభాం గణమ్
విష్ణువు 'ఓ మహాత్మా, లేచి యెదురు చూడు!' అని పలికి, పాంచజన్య శంఖాన్ని ఊదగా, ఆ శబ్దం అన్ని దిక్కులలో ప్రతిధ్వనించింది.
మహతా తేన శబ్దేన వైష్ణవప్రాణజన్మనా । తుల్యకాలం పరిక్షుబ్ధకల్పాభ్రార్ణవరంహసా
విష్ణువు యొక్క ప్రాణశక్తిగా ఉన్న ఆ గొప్ప శబ్దంతో, ఆకాశదిశలు ఒక్కసారిగా కంపించాయి. అది యుగాంతంలో సముద్రం, మేఘాలు కలకలలాడినట్లు అనిపించింది.
ఆసురీ జనతా భూమౌ పపాతాగతసమ్భ్రమా । మత్తనీలాభ్రనాదేన రాజహంసావలీ యథా
ఆ శబ్దాన్ని విని, రాక్షసుల సమూహం అకస్మాత్తుగా భయంతో భూమిపై పడిపోయింది. అది మత్తుగా ఉన్న నీలి మేఘం గర్జన విని రాజహంసల గుంపు భయంతో కూలినట్లుగా కనిపించింది.
జహృషే జనితానన్దా వైష్ణవీ వీతసమ్భ్రమా । జనతా జలదధ్వానఫుల్లేవ కుటజావలీ
విష్ణువు భక్తులు భయం తొలగిపోయి ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయారు. వాన మేఘాల గర్జన విని పూలతో విరిసిన కుడపూల దళాల వలె వారు ఆనందించారు.
బభూవ సమ్ప్రబుద్ధాత్మా దానవేశశ్ శనైశ్ శనైః । మేఘారవలసత్పుష్పః కదమ్బ ఇవ కాననే
రాక్షసాధిపతి మెల్లగా మెల్లగా జ్ఞానం పొందాడు. అది మేఘాల గర్జన విని అడవిలోని కదంబ వృక్షం పువ్వులు పూయడం వలె అనిపించింది.
బ్రహ్మరన్ధ్రకృతోత్థానా ప్రాణశక్తిర్ అథాసురమ్ । శనైర్ ఆక్రమయామ్ ఆస గఙ్గా సర్వమ్ ఇవార్ణవమ్
తలపై ఉన్న బ్రహ్మరంధ్రం ద్వారా ప్రాణశక్తి మెల్లగా ఆ అసురుడిని పూర్తిగా వ్యాపించింది. అది గంగా నది సముద్రాన్ని నింపినట్టు సాగింది.
క్షణాద్ ఆక్రమయామ్ ఆస ప్రాణశ్రీస్ సర్వతో ఽసురమ్ । ఉదయానన్తరం సౌరీ ప్రభేవ భువనాన్తరమ్
ఒక క్షణంలోనే ప్రాణశక్తి మహిమ ఆ అసురుడిని అన్ని వైపులా కప్పేసింది. అది సూర్యుడు ఉదయించిన తర్వాత తన కాంతితో ప్రపంచాన్ని నింపినట్టు అయింది.
ప్రాణేషు రన్ధ్రనవకే ప్రవృత్తేష్వ్ అథ తస్య చిత్ । చేత్యోన్ముఖీ బభూవాన్తః ప్రాణదర్పణబిమ్బితా
ప్రాణశక్తి తొమ్మిది మార్గాల్లో ప్రవహించగానే, అతని చైతన్యం ప్రాణశక్తి అద్దంలో ప్రతిబింబించినట్టు లోపలికి మళ్లింది.
చేతనీయోన్ముఖే చిత్త్వే చిన్ మనస్తామ్ ఉపాయయౌ । ద్విత్వం మకురసఙ్క్రాన్తా ముఖశ్రీర్ ఇవ రాఘవ
మనస్సు చైతన్యాన్ని향ి తిరిగినప్పుడు, అది స్వచ్ఛమైన అవగాహన స్థితిని పొందింది. అది అద్దంలో ముఖసౌందర్యం రెండుగా కనిపించినట్టు, రాఘవా!
కిఞ్చిద్ అఙ్కురితే చిత్తే నేత్రే వికసనోన్ముఖే । శనైర్ బభూవతుస్ తస్య ప్రాతర్ నీలే యథోత్పలే
ఆయన మనసు కొంత మెల్లగా వికసించటం మొదలై, కన్నులు తెరవడానికి ఉత్సాహపడినప్పుడు, అవి రెండూ నెమ్మదిగా ఉదయపు నీలపు కమలంలా వికసించాయి.
ప్రాణాపానపరామృష్టనాడీవివరసంవిదః । వాతార్తస్యేవ పద్మస్య స్పన్దో ఽస్య సమజాయత
ప్రాణాయామం వల్ల తాకబడిన నాడుల జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, గాలికి తడిసిన కమలం వణికినట్టు, ఆయనలో ఒక స్వల్ప కదలిక పుట్టింది.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ మనః పీవరతాం యయౌ । తస్మిన్ ప్రాణవశాత్ పూర్ణే తరఙ్గ ఇవ వారిణి
ఒక క్షణం వ్యవధిలోనే ఆయన మనసు ప్రాణశక్తి ప్రభావంతో పూర్తిగా పుష్టిగా మారింది, అది నీటిలో అల పెరిగినట్టు ఉప్పొంగింది.
అథాసౌ వికసన్నేత్రమనఃప్రాణవపుర్ బభౌ । అర్ధోదిత ఇవాదిత్యే సరస్ స్ఫురితపఙ్కజమ్
ఆ తరువాత ఆయన కన్నులు, మనసు, ప్రాణశక్తి వికసించినప్పుడు, ఆయన శరీరం అరుదుగా ఉదయిస్తున్న సూర్యుడి కాంతిలో తళుక్కుమన్న సరస్సులో అరవికాసమైన కమలాల్లా మెరిసిపోయింది.
తస్మిన్న్ అవసరే యావద్ బుధ్యస్వేత్య్ అవదత్ ప్రభుః । ప్రబుద్ధస్ తావద్ ఏషో ఽభూద్ బర్హీ ఘనరవాద్ ఇవ
ఆ సమయంలో ప్రభువు, 'లేచి ఉండు' అని చెప్పగానే, ఆ యాజుడు మేఘగర్జనలా ఒక్కసారిగా లేచాడు.
ప్రఫుల్తనయనం జాతమననం పీవరస్మృతిమ్ । ఉవాచైనం త్రిలోకేశః పురా నాభ్యబ్జజం యథా
అతని కళ్లూ పూర్తిగా తెరుచుకుని, మనస్సు స్పష్టంగా, జ్ఞాపకం బలంగా వచ్చినప్పుడు, మూడు లోకాల అధిపతి అతనితో, పూర్వం బ్రహ్మదేవునికి చెప్పినట్టు, మాట్లాడాడు.
సాధో స్మర మహాలక్ష్మీమ్ ఆత్మీయాం స్మర చాకృతిమ్ । అకాణ్డ ఏవ కిం దేహవిరామః క్రియతే త్వయా
ఓ మేలైనవాడా, మహాలక్ష్మిని నీదిగా గుర్తు పెట్టుకో. నీ అసలైన రూపాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకో. ఏ కారణం లేకుండానే శరీరాన్ని విశ్రాంతి చేయడం ఎందుకు?
హేయోపాదేయసఙ్కల్పవిహీనస్య శరీరగైః । భావాభావైస్ తవార్థః కస్ తిష్ఠోత్తిష్ఠస్వ సమ్ప్రతి
నీకు తీసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం అనే భావాలే లేవు కదా. అలాంటప్పుడు శరీర స్థితి లేదా లేనితనం వల్ల నీకు ఏమి ప్రయోజనం? ఇప్పుడే లేచి ఉండు.
స్థాతవ్యమ్ ఇహ దేహేన కల్పం యావద్ అనేన తే । వయం హి నియతిం విద్మో యథాభూతామ్ అనిన్దిత
ఈ శరీరంతో నీవు యుగాంతం వరకు ఇక్కడ ఉండాలి. ఎందుకంటే, నిశ్చయమైన విధిని మేము యథార్థంగా తెలుసు, నిందలేని వాడా.