న ప్రాపుర్ వికసద్రూపం పతిం తత్రామరారయః । లసత్పత్త్రప్రభాజాలం నిశి పద్మమ్ ఇవాలయః
దేవతలకు శత్రువులైన వారు అక్కడ తమ వికసిస్తున్న అధిపతిని చేరుకోలేకపోయారు. అది రాత్రిపూట, ప్రకాశవంతమైన దళాలతో మెరిసే కమలాన్ని ఇల్లు పొందలేనట్లే.
సంవిద్వాతో న తస్యాన్తర్ అబుధ్యత విచేతసః । భువశ్ చేష్టాక్రమ ఇవ పౌరుషో గతభాస్వతః
ఆయనలో జ్ఞానపు గాలి కదలలేదు, ఎందుకంటే ఆయనకు ఏమీ తెలియని స్థితి. అది సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత భూమిపై మనుషుల కదలికలు ఆగిపోవడంలా.
అథోద్విగ్నేషు దైత్యేషు గతేష్వ్ అభిమతా దిశః । విచరత్సు యథాకామమ్ అరాజని పురే పురే
అప్పుడు దైత్యులు ఆందోళనతో, తమకు ఇష్టమైన దిక్కులన్నింటికీ వెళ్లిపోతూ, రాజు లేని పట్టణాల్లో స్వేచ్ఛగా తిరిగారు.
పాతాలమణ్డలమ్ అభూద్ అభూపాలతయా తయా । మాత్స్యన్యాయవిపర్యస్తమ్ అస్తఙ్గతగుణక్రమమ్
పాతాళ లోకం పాలకుడు లేకుండా పోయింది. బలవంతులు బలహీనులను తినేసే నియమం అక్కడ రాజ్యమాడింది. మంచి గుణాలన్నీ అంతరించిపోయాయి.
బలిభుక్తాబలపురం మర్యాదాక్రమవర్జితమ్ । సర్వగాశేషవనితం పరస్పరహతాసురమ్
బలవంతులు బలహీనుల నగరాన్ని పూర్తిగా ఆక్రమించారు. అక్కడ నియమాలు, హద్దులు ఏవీ లేవు. ప్రతి చోటా మహిళలు కనిపించేవారు. రాక్షసులు ఒకరినొకరు చంపుకుంటూ నాశనం అయ్యారు.
ప్రలాపాక్రన్దపరుషం విసంస్థానపురాన్తరమ్ । లుఠదుద్యాననగరం వ్యర్థానర్థకదర్థితమ్
అక్కడ ఎక్కడ చూసినా అరుపులు, ఏడుపులు వినిపించేవి. పల్లెలు, తోటలు, నగరాలు దోచిపోబడ్డాయి. ఎక్కడా కష్టాలు, నష్టాలు తప్ప మరొకటి కనిపించలేదు.
చిన్తాపరాసురగణం నిరన్నఫలబాన్ధవమ్ । అకాణ్డోత్పాతవివశం ధ్వస్తాశాముఖమణ్డలమ్
రాక్షసులు అంతా ఆందోళనతో మునిగిపోయారు. వారికి తినడానికి తిండి, పండ్లు, బంధువులు ఏమీ లేవు. అకస్మాత్తుగా వచ్చిన విపత్తుల ముందు వారు ఏమీ చేయలేకపోయారు. నాయకుల ముఖాలు నిరాశతో వంగిపోయాయి.
సురార్భకపరాభూతం భూతైర్ ఆక్రాన్తమ్ అన్యజైః । భూతరిక్తమ్ అలక్ష్మీకమ్ ఉత్సన్నప్రాయకోటరమ్
దేవతల పిల్లల చేత ఓడిపోయి, ఇతర ప్రాణులతో నిండిపోయి, తనవాళ్లు లేని వెలితిగా, అదృష్టం లేకుండా, గదులు ఖాళీగా ఉన్నట్టుగా ఆ ప్రాంతం కనిపించింది.
అనియతవనితార్థమత్తయుద్ధం హృతధనదారవిరావితం సమన్తాత్ । కలియుగసమయోద్భటోదరాభం తద్ అసురమణ్డలమ్ ఆకులం బభూవ
అక్కడ ఉన్నవారు నియమం లేకుండా స్త్రీల కోసం మత్తులో పోరాడుతూ, అన్ని వైపులా ధనం, భార్యలు పోగొట్టుకొని, కలియుగపు పెద్ద కడుపు లాగా ఆ అసురుల ప్రాంతం గందరగోళంగా మారింది.
అథాఖిలజగజ్జాలక్రమపాలనదేవనః । క్షీరోదనగరే శేషశయ్యాసనగతో హరిః
అంతటా జగత్తును క్రమంగా పాలించే దేవుడు, పాలు సముద్రంలోని నగరంలో శేషుని పై మంచంలో కూర్చున్న హరి,
ప్రావృణ్నిద్రావ్యుపరమే దేవార్థమ్ అరిసూదనః । ధియా విలోకయామ్ ఆస కదాచిజ్ జాగతీం స్థితిమ్
శత్రువులను సంహరించే వాడు, దేవతల కోసమై శరదృతువులో నిద్రను ముగించుకుని, ఒకసారి తన మనసుతో లోక స్థితిని ఆలోచించాడు.
త్రైవిష్టపం స్వమనసా పార్థివం చావలోక్య సః । ఆచారమ్ ఆజగామాశు పాతాలమ్ అరిపాలితమ్
అతడు తన మనసుతోనే స్వర్గాన్ని, భూమిని పరిశీలించి, వెంటనే శత్రువులు పాలించే పాతాళ లోకానికి చేరుకున్నాడు.
తత్ర స్థిరసమాధానస్థితే ప్రహ్లాదదానవే । దృష్ట్వాపదమ్ అరీన్ద్రస్య పురే ప్రౌఢిమ్ ఉపాగతామ్
అక్కడ స్థిరమైన ధ్యానంలో ఉన్న ప్రహ్లాదాసురుణ్ని, దేవతల శత్రువు నగరం బలంగా పెరిగినదాన్ని చూశాడు.
వ్యాలతల్పతలస్థస్య క్షీరోదార్ణవశాయినః । శఙ్ఖచక్రగదాపాణేర్ దేహస్యాన్తరచారిణా
పాముపై తలపెట్టుకొని, పాల సముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న, శంఖం, చక్రం, గదను చేతుల్లో పట్టుకున్న వాడి శరీరంలోకి ప్రవేశించాడు.
పద్మాసనస్థస్య మనశ్శరీరేణాతిభాస్వతా । ఇదం సఞ్చిన్తయామ్ ఆస త్రైలోక్యాబ్జమహాలినా
పద్మాసనంలో కూర్చొని, మనస్సు, శరీరం ఎంతో ప్రకాశవంతంగా ఉండగా, మూడు లోకాల మహాపద్మాన్ని ధ్యానించసాగాడు.
ప్రహ్లాదే పదవిశ్రాన్తే పాతాలే గతనాయకే । కష్టం సృష్టిర్ ఇయం ప్రాయో నిర్దైత్యత్వమ్ ఉపాగతా
ప్రహ్లాదుడు ప్రయాణంలో అలసిపోయి పాతాళంలోకి దిగినప్పుడు, ఈ సృష్టి చాలా బాధపడింది, దానిలో దైత్యత్వం దాదాపు పోయింది.
దైత్యాభావే సురశ్రేణీ నిర్జిగీషుపదం గతా । శమమ్ ఏష్యత్య్ అదృష్టాబ్దపటలేవ సరిద్ వరా
దైత్యులు లేకపోవడంతో దేవతల సమూహం గెలుపు కోసం సిద్ధమైంది; త్వరలో, కనబడని అలల్లో కలిసిపోయే నది లాగా, శాంతి కలుగుతుంది.
మోక్షాఖ్యం విగతద్వన్ద్వం తతో యాస్యతి తత్ పదమ్ । క్షీణాభిమానా విరసా లతేవ పరిశుష్కతామ్
ఆ తరువాత ద్వంద్వాలు లేని మోక్షమనే స్థితిని చేరుకుని, అహంకారం తగ్గి, జీవశక్తి తగ్గిపోయి, ఎండిపోయిన లత వలె ఆ స్థితికి చేరుతుంది.
దేవౌఘే శాన్తిమ్ ఆయాతే భువి యజ్ఞతపఃక్రియాః । అదేవత్వఫలాస్ సర్వాశ్ శమమ్ ఏష్యన్త్య్ అసంశయమ్
దేవతల సమూహం శాంతిని పొందినప్పుడు, భూమిపై జరిగే యజ్ఞాలు, తపస్సు వంటి క్రియలు—all అవి ఫలితాలు దేవతలకు చెందని వాటి—all అవి కూడా నిస్సందేహంగా ఆగిపోతాయి.
క్రియాస్వ్ అథోపశాన్తాసు భూలోకో ఽస్తమ్ ఉపైష్యతి । అసంసారప్రసఙ్గో ఽథ శేషో ఽప్య్ అర్థో భవిష్యతి
కార్యాలు పూర్తిగా శాంతించాక, ఈ భూమిలోని ప్రపంచం అంతా మాయమవుతుంది. అప్పుడు, లోక సంబంధం లేని అసలైన అర్థం మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
ఆకల్పాన్తం త్రిభువనం యద్ ఇదం నిర్మితం మయా । లయమ్ ఏష్యత్య్ అకాలే తత్ తాపే హిమకణో యథా
ఈ మూడు లోకాలను నేను యుగాంతం వరకు సృష్టించినా, అవన్నీ అనుకోని సమయానే, వేడిలో మంచుతినుక溶ిపోవడంలా, లయమవుతాయి.
కిమ్ ఏవమ్ అస్మిన్న్ ఆభాసే విలీయ క్షయమ్ ఆగతే । కృతం మయేహ భవతి స్వలీలాక్షయకారిణా
ఈ ప్రపంచపు మాయా రూపం కరిగిపోయి అంతమయ్యాక, నేను ఇక్కడ చేసినది అన్నీ, నా స్వంత లీలగా, తానే తానుగా ముగిసిపోతుంది.
తతో ఽహమ్ అపి శూన్యే ఽస్మిన్ నష్టచన్ద్రార్కతారకే । వపుఃప్రశాన్తిమ్ ఆదాయ స్థితిమ్ ఏష్యామి తత్పదే
ఆ తరువాత, చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు లేని ఈ శూన్యంలో, నేను కూడా నా రూపానికి శాంతిని పొంది, ఆ పరమ పదంలో నిలిచిపోతాను.
అకాణ్డ ఏవమ్ ఏవం హి జగత్య్ ఉపశమం గతే । నేహ శ్రేయో ఽనుపశ్యామి మన్యే జీవన్తు దానవాః
ఇలాగే ఈ లోకమంతా పూర్తిగా శాంతించిపోయినప్పుడు, ఇక్కడ నాకు ఎలాంటి మేలూ కనిపించదు. దానవులు బతికేలా ఉండనివ్వండి అని నేను అనుకుంటున్నాను.
దైత్యోద్వేగేన విబుధాస్ తతో యజ్ఞతపఃక్రియాః । తేన సంసారసంస్థానమ్ అసంసారక్రమో ఽన్యథా
దానవుల కలహం వల్ల దేవతలు యజ్ఞాలు, తపస్సులు, ఇతర కర్మలు చేసేవారు. అందువల్లే ఈ సంసారం కొనసాగుతోంది. లేకపోతే లోక వ్యవహారం వేరేలా ఉండేది.
తస్మాద్ రసాతలం గత్వా యథావత్ స్థాపయామ్య్ అహమ్ । స్వే క్రమే దానవాధీశమ్ ఋతుః పునర్ ఇవ ద్రుమమ్
అందుకే నేను పాతాళానికి వెళ్లి, దానవుల అధిపతిని అతని స్థాయిలో సరిగ్గా స్థాపిస్తాను. ఇది ఋతువు మళ్ళీ చెట్టును పునరుద్ధరించడంలాంటిది.
వినా ప్రహ్లాదమ్ అథ చేద్ ఇతరం దానవేశ్వరమ్ । కరోమి తద్ అసౌ మన్యే దేవాన్ ఉత్సాదయిష్యతి
ప్రహ్లాదుడిని కాకుండా ఇంకెవరినైనా దానవుల అధిపతిగా చేస్తే, అతడు దేవతలను నాశనం చేస్తాడని నేను భావిస్తున్నాను.
ప్రహ్లాదస్య త్వ్ అయం దేహః పశ్చిమః పావనో మహాన్ । ఆకల్పమ్ ఇహ వస్తవ్యం దేహేనానేన తేన చ
ఈ శరీరం ప్రహ్లాదునికి చివరిదిగా, అత్యంత పవిత్రంగా ఉంది. ఈ శరీరంతో ఇక్కడ యుగాంతం వరకు ఉండాలి.
ఏవం హి నియతిర్ దైవీ నిశ్చితా పారమేశ్వరీ । ప్రహ్లాదేన యథాకల్పం స్థాతవ్యమ్ ఇహ దేహినా
ఇది పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞ, దైవ నిర్ణయం. ప్రహ్లాదుడు ఈ శరీరంతో యుగం అంతా ఇక్కడే ఉండాలి.
తస్మాత్ తమ్ ఏవ గత్వాశు దైత్యేన్ద్రం బోధయామ్య్ అహమ్ । గర్జన్ గిరిదరీసుప్తం మయూరమ్ ఇవ వారిదః
అందుకే నేను వెంటనే ఆ దైత్యేంద్రుని దగ్గరకు వెళ్లి, కొండ గుహలో నిద్రిస్తున్న నెమలిని మేఘం మేల్కొల్పినట్లు, అతన్ని మేల్కొల్పుతాను.